ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.108.1
अनेकान्तं बहुद्वारं धर्ममाहुर्मनीपिणः ।
किंलक्षणोसौ भति तन्मे ब्रूहि जनार्दन ॥ १४.१०८.१ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: ବିଜ୍ଞମାନେ ଧର୍ମକୁ ବହୁ ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ବହୁ ଦ୍ୱାରବିଶିଷ୍ଟ କୁହନ୍ତି। ହେ ଜନାର୍ଦନ, ତାହାର ଲକ୍ଷଣ କ'ଣ ଓ ତାହା କିପରି ପ୍ରକାଶ ପାଏ? ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
14.108.2
शृणु राजन्समासेन धर्मशौचविधिक्रमम् ।
अहिंसा शौचमक्रोधमानृशंस्यं दमः शमः।
आर्जवं चैव राजेन्द्र निश्चितं धर्मलक्षणम् ॥ १४.१०८.२ ॥
ଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ରାଜନ୍, ଧର୍ମ ଓ ଶୌଚର ବିଧିକ୍ରମ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ। ଅହିଂସା, ଶୌଚ, କ୍ରୋଧହୀନତା, ଦୟା, ଦମ, ଶମ ଓ ଋଜୁତା — ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମର ଲକ୍ଷଣ।
14.108.3
ब्रह्मचर्यं तपः क्षान्तिर्मधुमांसस्य वर्जनम् ।
मर्यादायां स्थितिश्चैव शमः शौचस्य लक्षणम् ॥ १४.१०८.३ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ତପ, କ୍ଷମା, ମଧୁ ଓ ମାଂସ ବର୍ଜନ, ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ସ୍ଥିତି ଓ ଶମ — ଏଗୁଡ଼ିକ ଶୌଚର ଲକ୍ଷଣ।
14.108.4
बाल्ये विद्यां निषेवेत यौवने दारसंग्रहम् ।
वार्धके मौनमातिष्ठेत्सर्वदा धर्ममाचरेत् ॥ १४.१०८.४ ॥
ବାଲ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟାର ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍, ଯୌବନରେ ଦାରପରିଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ୍, ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ମୌନ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ଓ ସର୍ବଦା ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
14.108.5
ब्राह्मणान्नावमन्येत गुरुन्परिवदेन्न च ।
यतीनामनुकूलः स्यादेष धर्मः सनातनः ॥ १४.१०८.५ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯତିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକୂଳ ରହିବା ଉଚିତ — ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ।
14.108.6
यतिर्गुरुर्द्विजातीनां वर्णानां ब्राह्मणो गुरुः ।
पतिरेव गुरुः स्त्रीणां सर्वेषां पार्थिवो गुरुः ॥ १४.१०८.६ ॥
ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ଯତି; ବର୍ଣମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ପତି ହିଁ; ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁ ରାଜା।
14.108.7
यद्गृहस्तार्जितं पापं ज्ञानतोऽज्ञानतोपि वा ।
निर्दहिष्यति तत्सर्वमेकरात्रोषितो यतिः ॥ १४.१०८.७ ॥
ଗୃହସ୍ଥ ଜାଣି ବା ନ ଜାଣି ଯେଉଁ ପାପ ସଞ୍ଚୟ କରିଛି, ଏକ ରାତି ରହିଥିବା ଯତି ତାହା ସବୁ ଦହନ କରିଦେବେ।
14.108.8
दुर्वृत्ता वा सुवृत्ता वा ज्ञानिनोऽज्ञानिनोपि वा ।
गृहस्थैर्यतयः पूज्याः परत्र हितकाङ्क्षिभिः ॥ १४.१०८.८ ॥
ଦୁରାଚାରୀ ହେଉ କି ସଦାଚାରୀ, ଜ୍ଞାନୀ ହେଉ କି ଅଜ୍ଞାନୀ, ପରଲୋକର ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଯତିମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
14.108.9
एकदण्डी त्रिदण्डी वा शिखी वा मुण्डितोपि वा ।
काषायदण्डधारोपि यतिः पूज्यो न संशयः ॥ १४.१०८.९ ॥
ଏକଦଣ୍ଡୀ ହେଉ କି ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ, ଶିଖାଧାରୀ ହେଉ କି ମୁଣ୍ଡିତ ମସ୍ତକ, କାଷାୟ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ହେଉ, ଯତି ପୂଜନୀୟ, ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
14.108.10
अपूजितो गृहस्थैर्वा तथा चाप्यवमानितः ।
यतिर्वाऽप्यतिथिर्वाऽपि नरके पातयिष्यतः ॥ १४.१०८.१० ॥
ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପୂଜିତ କିମ୍ବା ଅପମାନିତ ଯତି କିମ୍ବା ଅତିଥି, ସେମାନଙ୍କୁ ନରକରେ ପକାଇବେ।
14.108.11
तस्मात्तु यत्नतः पूज्या मद्भक्ता मत्परायणाः ।
मयि संन्यस्तकर्माणः परत्र हितकाङ्क्षिभिः ॥ १४.१०८.११ ॥
ତେଣୁ ପରଲୋକର ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଯତ୍ନ ସହ ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଓ ମୋତେ ପରାୟଣ ରହିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ମୋଠାରେ କର୍ମସନ୍ୟାସ କରିଛନ୍ତି।
14.108.12
प्रहरेन्न द्विजान्विप्रो गां न हन्यात्कदाचन ।
भ्रूणहत्यासमं चैव उभयं यो निषेवते ॥ १४.१०८.१२ ॥
ବିପ୍ର ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଗାଈକୁ କଦାପି ବଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେ ଏହି ଦୁଇଟି କରେ, ସେ ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟାସମ ପାପ କରେ।
14.108.13
नाग्निं मुखेनोपधमेन्न च पादौ प्रतापयेत् ।
नाधः कुर्यात्कदाचित्तु न पृष्ठं परितापयेत् ॥ १४.१०८.१३ ॥
ମୁଖରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଫୁଙ୍କିବ ନାହିଁ, ପାଦ ତପାଇବ ନାହିଁ। କେବେ ବି ଅଗ୍ନିକୁ ତଳକୁ କରିବ ନାହିଁ, ପିଠିକୁ ମଧ୍ୟ ତପାଇବ ନାହିଁ।
14.108.14
नान्तरा गमनं कुर्यान्न चामेध्यं विनिक्षिपेत् ।
उच्छिष्टो न स्पृशेदग्निमाशौचस्थो न जातुचित् ॥ १४.१०८.१४ ॥
ଅଗ୍ନିର ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଯିବ ନାହିଁ, ଅପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ ତାହାଭିତରେ ପକାଇବ ନାହିଁ। ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନିକୁ ଛୁଇଁବ ନାହିଁ; ଅଶୌଚରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ବି ଛୁଇଁବ ନାହିଁ।
14.108.15
श्वचण्डालादिभिः स्पृष्टो नाङ्गमग्नौ प्रतापयेत् ।
सर्वदेवमयो वह्निस्तस्माच्छुद्धः सदा स्पृशेत् ॥ १४.१०८.१५ ॥
କୁକୁର, ଚଣ୍ଡାଳ ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନିରେ ନିଜ ଅଙ୍ଗ ତପାଇବ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି ସର୍ବଦେବମୟ; ତେଣୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସର୍ବଦା ତାହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ।
14.108.16
प्राप्तमूत्रपुरीषस्तु न स्पृशेद्वह्निमात्मवान् ।
यावत्तु धारयेद्वेगं तावदप्रयतो भवेत् ॥ १४.१०८.१६ ॥
ମୂତ୍ର-ମଳର ବେଗ ଆସିଥିଲେ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ ନାହିଁ। ଯେତେ ସମୟ ସେ ସେହି ବେଗ ଧରି ରଖେ, ସେତେ ସମୟ ସେ ଅଶୁଦ୍ଧ ହିଁ ରହେ।
14.108.17
पचनाग्निं न गृह्णीयात्परवेश्मनि जातुचित् ।
तस्मिन्पक्वेन चान्नेन यत्कर्म कुरुते शुभम् ॥ १४.१०८.१७ ॥
ରନ୍ଧନ ଅଗ୍ନିକୁ ପରଘରେ କେବେ ବି ନେବ ନାହିଁ। ସେହି ଅଗ୍ନିରେ ପକାଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଯେ ଶୁଭକର୍ମ କରେ...
14.108.18
तस्यैव तच्छुभस्यार्धमग्निदस्य भवेन्नृप ।
तस्माद्गृहगतं वह्निं प्रकुर्यादविनाशितम् ॥ १४.१०८.१८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ଶୁଭକର୍ମର ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ଅଗ୍ନିଦାତାଙ୍କୁ ମିଳେ। ତେଣୁ ଘରେ ଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଅବିନାଶୀ ରଖିବ।
14.108.19
प्रमादाद्यदि वाऽज्ञानात्तस्य नाशो भविष्यति ।
गृह्णीयात्तु मथित्वा वा श्रोत्रियागारतोपि वा ॥ १४.१०८.१९ ॥
ପ୍ରମାଦ ବା ଅଜ୍ଞାନ ଯୋଗୁଁ ଯଦି ତାର ନାଶ ହୁଏ, ତେବେ ମନ୍ଥନ କରି ବା ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗୃହରୁ ଅଗ୍ନି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
14.108.20
कीदृशाः साधवो विप्रास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ।
कीदृशेभ्यो हि दातव्यं तन्मे ब्रूहि जनार्दन ॥ १४.१०८.२० ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, କିପରି ସାଧୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମହାଫଳ ଦିଏ? କିପରି ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ? ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
14.108.21
अक्रोधनाः सत्यपरा धर्मनित्या जितेन्द्रियाः ।
तादृशाः साधवो विप्रास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १४.१०८.२१ ॥
ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧରହିତ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଧର୍ମରେ ନିତ୍ୟ ସ୍ଥିତ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ଏପରି ସାଧୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମହାଫଳ ଦିଏ।
14.108.22
अमानिनः सर्वसहा दृष्टार्था विजितेन्द्रियाः ।
सर्वभूतहिता मैत्रास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १४.१०८.२२ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଅଭିମାନରହିତ, ସର୍ବସହିଷ୍ଣୁ, ପରମାର୍ଥଦର୍ଶୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ସର୍ବଭୂତହିତକାରୀ ଏବଂ ମୈତ୍ରୀପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମହାଫଳ ଦିଏ।
14.108.23
अलुब्धाः शुचयो वैद्या हीमन्तः सत्यवादिनः ।
स्वधर्मनिरता ये तु तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १४.१०८.२३ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଲୋଭରହିତ, ଶୁଚି, ବିଦ୍ୱାନ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ନିରତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମହାଫଳ ଦିଏ।
14.108.24
साङ्गंश्च चतुरो वेदान्योऽधीयेत दिनेदिने ।
शूद्रान्नं यस्य नो देहे तत्पात्रमृषयो विदुः ॥ १४.१०८.२४ ॥
ଅଙ୍ଗ ସହିତ ଚାରି ବେଦ ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ଏବଂ ଯାହାର ଦେହରେ ଶୂଦ୍ରର ଅନ୍ନ ପ୍ରବେଶ କରିନାହିଁ, ତାକୁ ଋଷିମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
14.108.25
प्रज्ञाश्रुताभ्यां वृत्तेन शीलेन च समन्वितः ।
तारयेत्तत्कुलं सर्वमेकोपीह युधिष्ठिर ॥ १४.१०८.२५ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ, ଆଚରଣ ଓ ଶୀଳରେ ଯୁକ୍ତ ଜଣେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ନିଜ ସମଗ୍ର କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ ।
14.108.26
गामश्वमन्नं वित्तं वा तद्विधे प्रतिपादयेत् ।
निशम्य तु गुणोपेतं ब्राह्मअणं साधुसंमतम्।
दूरादाहृत्य सत्कृत्य तं प्रयत्नेन पूजयेत् ॥ १४.१०८.२६ ॥
ଗାଈ, ଘୋଡା, ଅନ୍ନ କିମ୍ବା ଧନ ସେହିପରି (ଯୋଗ୍ୟ) ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ, ସାଧୁସମ୍ମତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଦୂରରୁ ଡାକି, ସତ୍କାର କରି, ଯତ୍ନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
14.108.27
धर्माधर्मविधिस्त्वेवं भीमं भीष्मेण भाषितम् ।
भीष्मवाक्यात्सारभूतं वद धर्मं सुरेश्वर ॥ १४.१०८.२७ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ କଥିତ ଧର୍ମାଧର୍ମ ବିଧି ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର; ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବାକ୍ୟରୁ ସାରଭୂତ ଧର୍ମ କୁହନ୍ତୁ ।
14.108.28
अन्नेन धार्यते सर्वं जगदेतच्चराचरम् ।
अन्नात्प्रभवति प्राणः प्रत्यक्षं नास्ति संशयः ॥ १४.१०८.२८ ॥
ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଚରାଚର ଜଗତ ଧାରଣ କରାଯାଏ; ଅନ୍ନରୁ ପ୍ରାଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ, ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ ।
14.108.29
कलत्रं पीडयित्वा तु देशे काले च शक्तितः ।
दातव्यं भिक्षवे चान्नमात्मनो भूतिमिच्छता ॥ १४.१०८.२९ ॥
ନିଜ ଶରୀର (ପରିବାର)କୁ କଷ୍ଟ ନ ଦେଇ, ଦେଶ-କାଳ ଅନୁସାରେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ନିଜ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକ ଭିକ୍ଷୁକକୁ ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ ।
14.108.30
विप्रमध्वपरिश्रान्तं बालं वृद्धमथापि वा ।
अर्चयेद्गुरुवत्प्रीतो गृहस्थो गृहमागतम् ॥ १४.१०८.३० ॥
ପଥ ଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବାଳକ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଯେକେହି ହେଉ, ଗୃହସ୍ଥ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
14.108.31
क्रोधमुत्पतितं हित्वा सुशीलो वीतमत्सरः ।
अर्चयेदतिथिं प्रीतः परत्र हितभूतये ॥ १४.१०८.३१ ॥
ଉଠିଥିବା କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରି, ସୁଶୀଳ ଓ ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟରହିତ ହୋଇ, ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ; ତାହା ପରଲୋକରେ ହିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।
14.108.32
अतिथिं नावमन्येत नानृतां गिरमीरयेत् ।
न पृच्छेद्गोत्रचरणं नाधीतं वा कदाचन ॥ १४.१०८.३२ ॥
ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବ ନାହିଁ, ମିଥ୍ୟା ବାକ୍ୟ କହିବ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଗୋତ୍ର ଓ ଚରଣ ପଚାରିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ କ'ଣ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି ତାହା କଦାପି ପଚାରିବ ନାହିଁ।
14.108.33
चण्डालो वा श्वपाको वा काले यः कश्चिदागतः ।
अन्नेन पूजनीयः स्यात्परत्र हितमिच्छता ॥ १४.१०८.३३ ॥
ଚଣ୍ଡାଳ ହେଉ କି ଶ୍ୱପାକ, ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଯିଏ ଆସୁ, ପରଲୋକ ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ଅନ୍ନଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
14.108.34
पिधाय तु गृहद्वारं भुक्ते योऽन्नं प्रहृष्टवान् ।
स्वर्गद्वारपिधानं वै कृतं तेन युधिष्ठिर ॥ १४.१०८.३४ ॥
ଘରର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରି ଯିଏ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭୋଜନ କରେ — ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଛି।
14.108.35
पितॄन्देवानृषीन्विप्रानतिथींश्च निराश्रयान् ।
यो नरः प्रीणयत्यन्नैस्तस्य पुण्यफलं महत् ॥ १४.१०८.३५ ॥
ପିତୃ, ଦେବତା, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅତିଥି ଓ ଆଶ୍ରୟହୀନମାନଙ୍କୁ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ନଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ମହାନ।
14.108.36
कृत्वा तु पापं बहुशो यो दद्यादन्नमर्थिने ।
ब्राह्मणाय विशेषेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १४.१०८.३६ ॥
ବାରମ୍ବାର ପାପ କରି ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଯାଚକଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦିଏ, ସେ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
14.108.37
अन्नदः प्राणदो लोके प्राणदः सर्वदो भवेत् ।
तस्मादन्नं विशेषेण दातव्यं भूतिमिच्छता ॥ १४.१०८.३७ ॥
ଜଗତରେ ଯେ ଅନ୍ନ ଦିଏ ସେ ପ୍ରାଣ ଦିଏ; ଯେ ପ୍ରାଣ ଦିଏ ସେ ସବୁ ଦିଏ। ତେଣୁ କଲ୍ୟାଣ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷଭାବେ ଅନ୍ନଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
14.108.38
अन्नं ह्यमृतमित्याहुरन्नं प्रजननं स्मृतम् ।
अन्नप्रणाशो सीदन्ति शरीरे पञ्च धातवः ॥ १४.१०८.३८ ॥
ଅନ୍ନକୁ ଅମୃତ କୁହାଯାଏ; ଅନ୍ନ ପ୍ରଜନନର କାରଣ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହୋଇଛି। ଅନ୍ନ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଶରୀରର ପାଞ୍ଚ ଧାତୁ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ।
14.108.39
बलं बलवतो नश्येदन्नहीनस्य देहिनः ।
तस्मादन्नं विशेषेण श्रद्धयाऽश्रद्धयापि वा ॥ १४.१०८.३९ ॥
ଅନ୍ନହୀନ ଦେହଧାରୀର ବଳବାନର ବଳ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ତେଣୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ହେଉ କି ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ହେଉ, ବିଶେଷଭାବେ ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ।
14.108.40
आदत्ते हि रसं सर्वमादित्यः स्वगभस्तिभिः ।
वायुस्तस्मात्समादाय रसं मेधेषु धारयेत् ॥ १४.१०८.४० ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ କିରଣରେ ସମସ୍ତ ରସ ଟାଣିନିଏ। ପରେ ବାୟୁ ସେହି ରସ ନେଇ ମେଘରେ ଧାରଣ କରେ।
14.108.41
तत्तु मेघगतं भूमौ शक्रो वर्षति तादृशम् ।
तेन दिग्धा भवेद्देवी मही प्रीता च ॥ १४.१०८.४१ ॥
ମେଘରେ ଯାଇଥିବା ସେହି ରସକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସେପରି ଭୂମିରେ ବର୍ଷାନ୍ତି। ତଦ୍ଦ୍ବାରା ଦେବୀ ଭୂମି ଆର୍ଦ୍ର ହୋଇ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ।
14.108.42
तस्यां सस्यानि रोहन्ति यैर्जीवन्त्यखिलाः प्रजाः ।
मांसमेदोस्थिमज्जानां सम्भवस्तेभ्य एव हि ॥ १४.१०८.४२ ॥
ସେହି ଭୂମିରେ ଶସ୍ୟ ଉଠେ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ବଞ୍ଚନ୍ତି। ମାଂସ, ମେଦ, ଅସ୍ଥି ଓ ମଜ୍ଜାର ଉତ୍ପତ୍ତି ସେଥିରୁ ହିଁ ହୁଏ।
14.108.43
एवं सूर्यश्च पवनो मेघः शक्रस्तथैव च ।
एक एव स्थितो राशिर्यतो भूतानि जज्ञिरे ॥ १४.१०८.४३ ॥
ଏପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପବନ, ମେଘ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏକ ହିଁ ରାଶିରେ ସ୍ଥିତ; ଯାହାରୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
14.108.44
भवनानि च दिव्यानि दिवि तेषां महात्मनाम् ।
नानासंस्थानि भूतानि नानाभूमिगतानि च ॥ १४.१०८.४४ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ଭବନ ଅଛି; ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିରେ ଅଛନ୍ତି।
14.108.45
चन्द्रमण्डलशुभ्राणि किङ्किणीजालवन्ति च ।
तरुणादित्यवर्णानि स्थावराणि चराणि च ॥ १४.१०८.४५ ॥
ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳ ପରି ଶୁଭ୍ର, କିଙ୍କିଣୀ ଜାଲରେ ଶୋଭିତ, ଉଦୀୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଅଛି।
14.108.46
अनेकशतसङ्ख्यानि सान्तर्जलवनानि च ।
तत्र पुष्पफलोपेताः कामदाः सुरपादपाः ॥ १४.१०८.४६ ॥
ଶହ ଶହ ସଂଖ୍ୟାର, ଭିତରେ ଜଳଥିବା ବନ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ସେଠାରେ ଫୁଲଫଳ ସମୃଦ୍ଧ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରୀ ଦେବବୃକ୍ଷ ଅଛନ୍ତି।
14.108.47
वाप्यो बद्धसभाः कूपा दीर्घिकाश्च सहस्रशः ।
भक्ष्यभोज्यमयाः शैला वासांस्याभरणानि च ॥ १४.१०८.४७ ॥
ସିଡ଼ିଯୁକ୍ତ ବାଉଳି, ଦୃଢ଼ ସଭାମଣ୍ଡପଯୁକ୍ତ କୂଅ, ହଜାର ହଜାର ଦୀର୍ଘିକା; ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟମୟ ପର୍ବତ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
14.108.48
क्षीरस्रवन्त्यः सरितस्तथा चैवान्नपर्वताः ।
घोषवन्ति च यानानि युक्तान्यथ सहस्रशः ॥ १४.१०८.४८ ॥
କ୍ଷୀର ବହୁଥିବା ନଦୀ ଓ ଅନ୍ନ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ହଜାର ହଜାର ଘୋଷ କରୁଥିବା ଯୋଡ଼ା ଯାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
14.108.49
प्रासादप्रवराः शुभ्राः शय्याश्च कनकोज्ज्वलाः ।
अन्नदास्तत्र तिष्ठन्ति तस्मादन्नप्रदो भवेत् ॥ १४.१०८.४९ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାସାଦ, ଶୁଭ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋକିତ ଶଯ୍ୟା ସେଠାରେ ଅଛି; ଅନ୍ନଦାତାମାନେ ସେଠାରେ ରୁହନ୍ତି। ଅତଏବ ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ନଦାତା ହେବା ଉଚିତ।