ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.116.1
कीदृशा ब्राह्मणाः पुण्या भावशुद्धाः सुरेश्वर ।
यत्कर्म सफलं नेति कथयस्य ममानघ ॥ १४.११६.१ ॥
ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଓ ଭାବଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି? କାହାର କର୍ମ ଫଳହୀନ ହୁଏ? ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
14.116.2
शृणु पाण्डव तत्सर्वं ब्राह्मणानां यथाक्रमम् ।
सफलं निष्फलं चैव तेषां कर्म ब्रवीमि ते ॥ १४.११६.२ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଶୁଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କର୍ମ, ଫଳଦାୟୀ ଓ ନିଷ୍ଫଳ, କ୍ରମାନୁସାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
14.116.3
त्रिदण्डधारणं मौनं जटाधारणमुण्डनम् ।
वल्कलाजिनसंवासो व्रतचर्याऽभिषेचनम् ॥ १४.११६.३ ॥
ତ୍ରିଦଣ୍ଡ ଧାରଣ, ମୌନ, ଜଟା ଧାରଣ, ମୁଣ୍ଡନ, ବଲ୍କଳ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ବାସ, ବ୍ରତାଚରଣ, ଅଭିଷେକ ସ୍ନାନ।
14.116.4
अग्निहोत्रं गृहे वासः स्वाध्यायं दारसत्क्रिया ।
सर्वाण्येतानि वै मिथ्या यदि भावो न निर्मलः ॥ १४.११६.४ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଗୃହବାସ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ, ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ, ଏସବୁ ମିଥ୍ୟା, ଯଦି ଭାବ ନିର୍ମଳ ନ ହୁଏ।
14.116.5
अग्निहोत्रं वृथा राजन्वृथा वेदास्तथैव च ।
शीलेन देवास्तुष्यन्ति श्रुतयस्तत्र कारणम् ॥ १४.११६.५ ॥
ହେ ରାଜନ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ବୃଥା, ବେଦ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ଶୀଳ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ଶ୍ରୁତି କେବଳ ତାହାର କାରଣ।
14.116.6
क्षान्तः दान्तं जितक्रोधं जितात्मानं जितेन्द्रियम् ।
तमग्र्यं ब्राह्मणं मन्ये शेषाः शूद्रा इति स्मृताः ॥ १४.११६.६ ॥
କ୍ଷମାଶୀଳ, ଦମନଶୀଳ, କ୍ରୋଧ ଜିତିଥିବା, ଆତ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତିଥିବା ତାହାକୁ ହିଁ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନେ କରେ; ଅବଶିଷ୍ଟମାନେ ଶୂଦ୍ର ବୋଲି କଥିତ।
14.116.7
अग्निहोत्रव्रतपरान्स्वाध्यायनिरताञ्शुचीन् ।
उपवासरतान्दान्तांस्तादेवा ब्राह्मणान्विदुः ॥ १४.११६.७ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ବ୍ରତରେ ନିରତ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ରତ, ଶୁଚି, ଉପବାସରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସଂଯମୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
14.116.8
न जात्या पुजीतो राजन्गुणाः कल्याणकारणाः ।
चण्डालमपि वृत्तस्थं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १४.११६.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଜନ୍ମରେ ନୁହେଁ, କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଗୁଣରେ ହିଁ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ସଦାଚାରରେ ସ୍ଥିତ ଚଣ୍ଡାଳକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
14.116.9
मनश्शौचं कर्मशौचं कुलशौचं च भारत ।
शरीरशौचं वाक्छौचं शौचं पञ्चविधं स्मृतम् ॥ १४.११६.९ ॥
ହେ ଭାରତ, ମନଶୁଦ୍ଧି, କର୍ମଶୁଦ୍ଧି, କୁଳଶୁଦ୍ଧି, ଶରୀରଶୁଦ୍ଧି ଓ ବାକ୍ଶୁଦ୍ଧି — ଶୁଦ୍ଧି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
14.116.10
पञ्चस्वेतेषु शौचेषु हृदिं शौचं विशिष्यते ।
हृदयस्य च शौचेन स्वर्गं गच्छन्ति मानवाः ॥ १४.११६.१० ॥
ଏହି ପାଞ୍ଚ ଶୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ହୃଦୟଶୁଦ୍ଧି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହୃଦୟଶୁଦ୍ଧିରେ ମାନବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
14.116.11
अग्निहोत्रपरिभ्रष्टः प्रसक्तः क्रयविक्रयैः ।
वर्णसङ्करकर्ता च ब्राह्मणो वृषलैः समः ॥ १४.११६.११ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ, କ୍ରୟବିକ୍ରୟରେ ଆସକ୍ତ ଏବଂ ବର୍ଣସଙ୍କର କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ।
14.116.12
यस्य वेदश्रुतिर्नष्टा कर्षकश्चापि यो द्विजः ।
विकर्मसेवी कौन्तेय स वै वृषल उच्यते ॥ १४.११६.१२ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଯାହାର ବେଦଶ୍ରବଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଯିଏ କୃଷକ, ଏବଂ ନିଷିଦ୍ଧ କର୍ମ ସେବନ କରେ — ସେହି ଦ୍ୱିଜକୁ ହିଁ ବୃଷଲ କୁହାଯାଏ।
14.116.13
वृषो हि धर्मो विज्ञेयस्तस्य यः कुरुते लयम् ।
वृषलं तं विदुर्देवा निकृष्टं श्वपचादपि ॥ १४.११६.१३ ॥
ବୃଷ ହିଁ ଧର୍ମ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଯେ ତାହାର ଲୟ କରେ ତାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ବୃଷଳ କହନ୍ତି, ଶ୍ୱପଚଠାରୁ ମଧ୍ୟ ନିକୃଷ୍ଟ।
14.116.14
स्तुतिभिर्ब्रह्मगीताभिर्यः शूद्रं स्तौति मानवः ।
न तु मां स्तौति पापात्मा स तु चण्डालतः समः ॥ १४.११६.१४ ॥
ବ୍ରହ୍ମଗୀତି ପରି ସ୍ତୁତିରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ, କିନ୍ତୁ ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରେ ନାହିଁ — ସେ ପାପାତ୍ମା ଚଣ୍ଡାଳ ସମାନ।
14.116.15
श्वदृतौ तु यथा क्षीरं ब्रह्म वै वृषले तथा ।
दुष्टतामेति तत्सर्वं शुना लीढं हविर्यथा ॥ १४.११६.१५ ॥
କୁକୁରର ଚମଡ଼ା ଥଳିରେ ଥିବା କ୍ଷୀର ଯେପରି ଦୂଷିତ ହୁଏ, ସେପରି ବୃଷଳରେ ବ୍ରହ୍ମ (ବେଦ) ଦୂଷିତ ହୁଏ; କୁକୁର ଚାଟିଥିବା ହବି ଯେପରି ଦୂଷିତ ହୁଏ।
14.116.16
अङ्गानि वेदाश्चत्वारो मीमांसान्यायविस्तरः ।
धर्मशास्त्रं पुराणं च विद्या ह्येताश्चतुर्दश ॥ १४.११६.१६ ॥
ଚାରି ବେଦ, ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ, ମୀମାଂସା, ନ୍ୟାୟ ବିସ୍ତାର, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ — ଏହିସବୁ ଚଉଦ ବିଦ୍ୟା।
14.116.17
यान्युक्तानि मया सम्यग्विद्यास्थानानि भारत ।
उत्पन्नानि पवित्राणि भुवनार्थं तथैव च ॥ १४.११६.१७ ॥
ହେ ଭାରତ! ମୁଁ ଯେଉଁ ବିଦ୍ୟାସ୍ଥାନ ସମ୍ୟକ କହିଛି, ସେସବୁ ପବିତ୍ର ଓ ଜଗତର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
14.116.18
तस्मात्तानि न शूद्रस्य स्प्रष्टव्यानि युधिष्ठिर ।
सर्वं त्रीण्यपवित्राणि पञ्चामेध्यानि भारत। ॥ १४.११६.१८ ॥
ତେଣୁ ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେସବୁ ଶୂଦ୍ର ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ଭାରତ, ସବୁ ତିନି ଅପବିତ୍ର ଓ ପାଞ୍ଚ ଅଶୁଦ୍ଧ।
14.116.19
श्वा च शूद्रः श्वपाकश्च अपवित्राणि पाण्डव ।
गायकः कुक्कुटो यूपो ह्युदक्या वृषलीपतिः। ॥ १४.११६.१९ ॥
କୁକୁର, ଶୂଦ୍ର, ଶ୍ୱପାକ, ଗାୟକ, କୁକୁଡ଼ା, ଯୂପ, ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ ଓ ବୃଷଳୀର ପତି — ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଏମାନେ ଅପବିତ୍ର।
14.116.20
पञ्चैते स्युरमेध्याश्च स्प्रष्टव्या न कदातन ।
स्पृष्ट्वैतानष्ट वै विप्रः सचेलो जलमाविशेत् ॥ १४.११६.२० ॥
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଅମେଧ୍ୟ; କଦାପି ଛୁଇଁବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଛୁଇଁଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।
14.116.21
मद्भक्ताञ्शूद्रसामान्यादवमन्यन्ति ये नराः ।
नरकेष्वेव तिष्ठन्ति वर्षकोटिं नराधमाः ॥ १४.११६.२१ ॥
ଶୂଦ୍ର ବୋଲି ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରୁଥିବା ଅଧମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କୋଟି ବର୍ଷ ନରକରେ ରହନ୍ତି।
14.116.22
चण्डालमपि मद्भक्तं नावमन्येत बुद्धिमान् ।
अवमानात्पतन्त्येव नरके रौरवे नराः ॥ १४.११६.२२ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ମୋ ଭକ୍ତ ଚାଣ୍ଡାଳକୁ ମଧ୍ୟ ଅବମାନନା କରିବେ ନାହିଁ; ଅବମାନନା ଯୋଗୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ରୌରବ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
14.116.23
मम भक्तस्य भक्तेषु प्रीतिरभ्यधिका मम ।
तस्मान्मद्भक्तभक्ताश्च पूजनीया विशेषतः ॥ १४.११६.२३ ॥
ମୋ ଭକ୍ତର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ଅଧିକ ପ୍ରୀତି; ଅତଏବ ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜନୀୟ।
14.116.24
कीटपक्षिमृगाणां च मयि संन्यस्तचेतसाम् ।
ऊर्ध्वामेव गतिं विद्धि किं पुनर्ज्ञानिनां नृणाम् ॥ १४.११६.२४ ॥
ମୋଠାରେ ମନ ସ୍ଥିର କରିଥିବା କୀଟ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଊର୍ଧ୍ୱଗତି ପାନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ; ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା ଆଉ କ'ଣ କହିବି।
14.116.25
पत्रं वाऽप्यथवा पुष्पंक फलं वाऽप्यप एव वा ।
ददाति मम शूद्रो यच्छिरसा धारयामि तत् ॥ १४.११६.२५ ॥
ଜଣେ ଶୂଦ୍ର ମୋତେ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ, ଅଥବା କେବଳ ଜଳ ଅର୍ପଣ କଲେ, ମୁଁ ତାହା ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରେ।
14.116.26
विप्रानेवार्चयेद्भक्त्या शूद्रप्रायांश्च मत्प्रियान् ।
तेषां तेनैव रूपेण पूजां गृह्णामि भारत ॥ १४.११६.२६ ॥
ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ହିଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଶୂଦ୍ରପ୍ରାୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ପ୍ରିୟ ଲୋକଙ୍କୁ। ହେ ଭାରତ, ସେମାନଙ୍କ ସେହି ରୂପରେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରେ।
14.116.27
वेदोत्तेनैव मार्गेण सर्वभूतहृदि स्थितम् ।
मामर्चयन्ति ये पिप्रा मत्सायुज्यं व्रजन्ति ते ॥ १४.११६.२७ ॥
ବେଦୋକ୍ତ ମାର୍ଗରେ ହିଁ, ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିତ ମୋତେ ଯେଉଁମାନେ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ, ହେ ବିପ୍ରଗଣ, ମୋ ସହ ସାୟୁଜ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
14.116.28
मद्भक्तानां हितायैव प्रादुर्भावः कृतो मया ।
प्रदुर्भावकृता काचिदर्चनीया युधिष्ठिर ॥ १४.११६.२८ ॥
ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ହିଁ ମୁଁ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ କରିଛି। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେହି ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବରୁ କୌଣସି ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜନୀୟ।
14.116.29
आसामन्यतमां मूर्तिं यो मद्भक्त्या समर्चति ।
तेनैव परितुष्टोऽहं भविष्यामि न संशयः ॥ १४.११६.२९ ॥
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେ କୌଣସି ଏକ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଯିଏ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରେ, ସେଥିରେ ହିଁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
14.116.30
मृदा च मणिरत्नैश्च ताम्रेण रजतेन च ।
कृत्वा प्रतिकृतिं कुर्यादर्चनां काञ्चनेन वा।
पुण्यं दशगुणं विद्यादेतेषामुत्तरोत्तरम् ॥ १४.११६.३० ॥
ମାଟି, ମଣି-ରତ୍ନ, ତମ୍ବା ଓ ରୂପାରେ ପ୍ରତିମା ନିର୍ମାଣ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଅଥବା ସୁନାରେ। ଏଥିମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ପୁଣ୍ୟ ଦଶଗୁଣ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
14.116.31
जपकामो भवेद्राजा विद्याकामो द्विजोत्तमः ।
वैश्यो वा धनकामस्तु शूद्रः सुखफलप्रियः।
सर्वकामाः स्त्रियो वाऽपि सर्वान्कामानवाप्नुयुः ॥ १४.११६.३१ ॥
ଜପର କାମନା କରୁଥିବା ଜଣେ ରାଜା ହେଉ; ବିଦ୍ୟାକାମୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ହେଉ; ଧନକାମୀ ବୈଶ୍ୟ ହେଉ; ସୁଖଫଳପ୍ରିୟ ଶୂଦ୍ର ହେଉ। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ଲାଭ କରନ୍ତୁ।