ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.116.1
कीदृशा ब्राह्मणाः पुण्या भावशुद्धाः सुरेश्वर ।
यत्कर्म सफलं नेति कथयस्य ममानघ ॥ १४.११६.१ ॥
ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ, ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁੰਨਵਾਨ ਅਤੇ ਭਾਵ-ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਕਿਸ ਦਾ ਕਰਮ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
14.116.2
शृणु पाण्डव तत्सर्वं ब्राह्मणानां यथाक्रमम् ।
सफलं निष्फलं चैव तेषां कर्म ब्रवीमि ते ॥ १४.११६.२ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਸੁਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਫਲਦਾਇਕ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਫਲ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
14.116.3
त्रिदण्डधारणं मौनं जटाधारणमुण्डनम् ।
वल्कलाजिनसंवासो व्रतचर्याऽभिषेचनम् ॥ १४.११६.३ ॥
ਤ੍ਰਿਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ, ਮੌਨ, ਜਟਾ ਰੱਖਣੀ, ਸਿਰ ਮੁਨਾਉਣਾ, ਵਲਕਲ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਰਹਿਣਾ, ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਇਸ਼ਨਾਨ।
14.116.4
अग्निहोत्रं गृहे वासः स्वाध्यायं दारसत्क्रिया ।
सर्वाण्येतानि वै मिथ्या यदि भावो न निर्मलः ॥ १४.११६.४ ॥
ਅਗਨੀਹੋਤਰ, ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਜੀਵਨ, ਸਵਾਧਿਆਏ, ਪਤਨੀ ਦਾ ਆਦਰ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹਨ ਜੇ ਭਾਵ ਨਿਰਮਲ ਨਹੀਂ।
14.116.5
अग्निहोत्रं वृथा राजन्वृथा वेदास्तथैव च ।
शीलेन देवास्तुष्यन्ति श्रुतयस्तत्र कारणम् ॥ १४.११६.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਵੇਦ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ। ਸ਼ੀਲ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਰੁਤੀਆਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਾਤਰ ਹਨ।
14.116.6
क्षान्तः दान्तं जितक्रोधं जितात्मानं जितेन्द्रियम् ।
तमग्र्यं ब्राह्मणं मन्ये शेषाः शूद्रा इति स्मृताः ॥ १४.११६.६ ॥
ਖਿਮਾਵਾਨ, ਦਮਨਸ਼ੀਲ, ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਬਾਕੀ ਸ਼ੂਦਰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
14.116.7
अग्निहोत्रव्रतपरान्स्वाध्यायनिरताञ्शुचीन् ।
उपवासरतान्दान्तांस्तादेवा ब्राह्मणान्विदुः ॥ १४.११६.७ ॥
ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ, ਸਵਾਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼ੁੱਧ, ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
14.116.8
न जात्या पुजीतो राजन्गुणाः कल्याणकारणाः ।
चण्डालमपि वृत्तस्थं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १४.११६.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਨਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਦਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਚਾਂਡਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
14.116.9
मनश्शौचं कर्मशौचं कुलशौचं च भारत ।
शरीरशौचं वाक्छौचं शौचं पञ्चविधं स्मृतम् ॥ १४.११६.९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬੋਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ — ਸ਼ੁੱਧੀ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
14.116.10
पञ्चस्वेतेषु शौचेषु हृदिं शौचं विशिष्यते ।
हृदयस्य च शौचेन स्वर्गं गच्छन्ति मानवाः ॥ १४.११६.१० ॥
ਇਹਨਾਂ ਪੰਜ ਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
14.116.11
अग्निहोत्रपरिभ्रष्टः प्रसक्तः क्रयविक्रयैः ।
वर्णसङ्करकर्ता च ब्राह्मणो वृषलैः समः ॥ १४.११६.११ ॥
ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਖਰੀਦ-ਵੇਚ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ, ਅਤੇ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ।
14.116.12
यस्य वेदश्रुतिर्नष्टा कर्षकश्चापि यो द्विजः ।
विकर्मसेवी कौन्तेय स वै वृषल उच्यते ॥ १४.११६.१२ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਦ-ਸ਼ਰਵਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਰਜਿਤ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.116.13
वृषो हि धर्मो विज्ञेयस्तस्य यः कुरुते लयम् ।
वृषलं तं विदुर्देवा निकृष्टं श्वपचादपि ॥ १४.११६.१३ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ ਹੀ ਧਰਮ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸਦਾ ਲਯ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਵਪਚ ਤੋਂ ਵੀ ਨੀਵਾਂ.
14.116.14
स्तुतिभिर्ब्रह्मगीताभिर्यः शूद्रं स्तौति मानवः ।
न तु मां स्तौति पापात्मा स तु चण्डालतः समः ॥ १४.११६.१४ ॥
ਬ੍ਰਹਮਗੀਤਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਉਸਤਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਉਸਤਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ — ਉਹ ਪਾਪੀ ਚੰਡਾਲ ਵਰਗਾ ਹੈ।
14.116.15
श्वदृतौ तु यथा क्षीरं ब्रह्म वै वृषले तथा ।
दुष्टतामेति तत्सर्वं शुना लीढं हविर्यथा ॥ १४.११६.१५ ॥
ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਖੱਲ ਦੀ ਥੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਜਿਵੇਂ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ (ਵੇਦ) ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਚੱਟਿਆ ਹਵਿ ਜਿਵੇਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.116.16
अङ्गानि वेदाश्चत्वारो मीमांसान्यायविस्तरः ।
धर्मशास्त्रं पुराणं च विद्या ह्येताश्चतुर्दश ॥ १४.११६.१६ ॥
ਚਾਰ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਮੀਮਾਂਸਾ, ਨਿਆਏ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ — ਇਹੀ ਚੌਦਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹਨ।
14.116.17
यान्युक्तानि मया सम्यग्विद्यास्थानानि भारत ।
उत्पन्नानि पवित्राणि भुवनार्थं तथैव च ॥ १४.११६.१७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਮੈਂ ਜੋ ਵਿਦਿਆ-ਸਥਾਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ।
14.116.18
तस्मात्तानि न शूद्रस्य स्प्रष्टव्यानि युधिष्ठिर ।
सर्वं त्रीण्यपवित्राणि पञ्चामेध्यानि भारत। ॥ १४.११६.१८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਭ ਤਿੰਨ ਅਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹਨ।
14.116.19
श्वा च शूद्रः श्वपाकश्च अपवित्राणि पाण्डव ।
गायकः कुक्कुटो यूपो ह्युदक्या वृषलीपतिः। ॥ १४.११६.१९ ॥
ਕੁੱਤਾ, ਸ਼ੂਦਰ, ਸ਼ਵਪਾਕ, ਗਾਇਕ, ਕੁੱਕੜ, ਯੂਪ, ਰਜਸਵਲਾ ਔਰਤ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲੀ ਦਾ ਪਤੀ — ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਇਹ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
14.116.20
पञ्चैते स्युरमेध्याश्च स्प्रष्टव्या न कदातन ।
स्पृष्ट्वैतानष्ट वै विप्रः सचेलो जलमाविशेत् ॥ १४.११६.२० ॥
ਇਹ ਪੰਜ ਅਮੇਧ੍ਯ ਹਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਛੂਹਣੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ।
14.116.21
मद्भक्ताञ्शूद्रसामान्यादवमन्यन्ति ये नराः ।
नरकेष्वेव तिष्ठन्ति वर्षकोटिं नराधमाः ॥ १४.११६.२१ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਕਰੋੜਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
14.116.22
चण्डालमपि मद्भक्तं नावमन्येत बुद्धिमान् ।
अवमानात्पतन्त्येव नरके रौरवे नराः ॥ १४.११६.२२ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਚਾਂਡਾਲ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰੇ; ਅਪਮਾਨ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
14.116.23
मम भक्तस्य भक्तेषु प्रीतिरभ्यधिका मम ।
तस्मान्मद्भक्तभक्ताश्च पूजनीया विशेषतः ॥ १४.११६.२३ ॥
ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਵਧੇਰਾ ਪਿਆਰ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।
14.116.24
कीटपक्षिमृगाणां च मयि संन्यस्तचेतसाम् ।
ऊर्ध्वामेव गतिं विद्धि किं पुनर्ज्ञानिनां नृणाम् ॥ १४.११६.२४ ॥
ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ; ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।
14.116.25
पत्रं वाऽप्यथवा पुष्पंक फलं वाऽप्यप एव वा ।
ददाति मम शूद्रो यच्छिरसा धारयामि तत् ॥ १४.११६.२५ ॥
ਕੋਈ ਸ਼ੂਦਰ ਮੈਨੂੰ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ।
14.116.26
विप्रानेवार्चयेद्भक्त्या शूद्रप्रायांश्च मत्प्रियान् ।
तेषां तेनैव रूपेण पूजां गृह्णामि भारत ॥ १४.११६.२६ ॥
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵਰਗੇ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
14.116.27
वेदोत्तेनैव मार्गेण सर्वभूतहृदि स्थितम् ।
मामर्चयन्ति ये पिप्रा मत्सायुज्यं व्रजन्ति ते ॥ १४.११६.२७ ॥
ਵੇਦੋਕਤ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
14.116.28
मद्भक्तानां हितायैव प्रादुर्भावः कृतो मया ।
प्रदुर्भावकृता काचिदर्चनीया युधिष्ठिर ॥ १४.११६.२८ ॥
ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਸ ਅਵਤਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ।
14.116.29
आसामन्यतमां मूर्तिं यो मद्भक्त्या समर्चति ।
तेनैव परितुष्टोऽहं भविष्यामि न संशयः ॥ १४.११६.२९ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਜੋ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
14.116.30
मृदा च मणिरत्नैश्च ताम्रेण रजतेन च ।
कृत्वा प्रतिकृतिं कुर्यादर्चनां काञ्चनेन वा।
पुण्यं दशगुणं विद्यादेतेषामुत्तरोत्तरम् ॥ १४.११६.३० ॥
ਮਿੱਟੀ, ਮਣੀ-ਰਤਨਾਂ, ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅਗਲੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਪੁੰਨ ਦਸ ਗੁਣਾ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
14.116.31
जपकामो भवेद्राजा विद्याकामो द्विजोत्तमः ।
वैश्यो वा धनकामस्तु शूद्रः सुखफलप्रियः।
सर्वकामाः स्त्रियो वाऽपि सर्वान्कामानवाप्नुयुः ॥ १४.११६.३१ ॥
ਜਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ; ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਹੋਵੇ; ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵੈਸ਼ ਹੋਵੇ; ਸੁਖਫਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋਵੇ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।