Mahābhārata · Adhyāya 14.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.24.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सुभगे पञ्चहोतॄणां विधानमिह यादृशम् ॥ १४.२४.१ ॥
Aquí también narran esta antigua historia: ¡oh afortunada!, ¿cuál es el procedimiento de los cinco hotṛs aquí?
14.24.2
प्राणापानवुदानश्च समानो व्यान एव च ।
पञ्चहोतॄंस्तथैतान्वै परं भावं विदुर्बुधाः ॥ १४.२४.२ ॥
Prāṇa, apāna, udāna, samāna y vyāna: a estos cinco hotṛs los sabios reconocen como el estado supremo.
14.24.3
ब्राह्मण्युवाच ।
स्वभावात्सप्तहोतार इति मे पूर्विका मतिः।
यथा वै पञ्च होतारः परो भावस्तदुच्यताम् ॥ १४.२४.३ ॥
La mujer brāhmaṇa dijo: Según mi naturaleza, mi opinión previa es que los hotṛs son siete; dime el estado supremo de los cinco hotṛs.
14.24.4
प्राणेन सम्भृतो वायुरपानो जायते ततः ।
अपाने सम्भृतो वायुस्ततो व्यानः प्रवर्तते ॥ १४.२४.४ ॥
De prāṇa surge el viento, y de él nace apāna. Del viento producido en apāna, entonces procede vyāna.
14.24.5
व्यानेन सम्भृतो वायुस्ततोदानः प्रवर्तते ।
उदाने सम्भृतो वायुः समानो नाम जायते ॥ १४.२४.५ ॥
Del viento producido por vyāna procede entonces udāna. Del viento producido en udāna nace el llamado samāna.
14.24.6
तेऽपृच्छन्त पुरो गत्वा पूर्वजातं पितामहम् ।
यो नः श्रेष्ठस्तमाचक्ष्व स नः श्रेष्ठो भविष्यति ॥ १४.२४.६ ॥
Fueron ante el abuelo, el primogénito, y le preguntaron: Dinos cuál de nosotros es el mejor; ese será el mejor entre nosotros.
14.24.7
ब्रह्मोवाच ।
यस्मिन्प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे ।
यस्मिन्प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति
स वै श्रेष्ठो गच्छत यत्र कामः ॥ १४.२४.७ ॥
Brahmā dijo: Aquello en lo que, cuando se retira, todos los alientos en los cuerpos de los seres vivos entran en disolución, y cuando se pone en movimiento vuelven a actuar, eso en verdad es lo mejor. Id adonde os lleve el deseo.
14.24.8
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.८ ॥
Prāṇa dijo: Cuando yo me retiro, todos los alientos de los seres vivos en sus cuerpos entran en disolución; cuando me pongo en movimiento, vuelven a actuar. Yo soy en verdad el mejor. Mirad cómo me retiro.
14.24.9
प्रामः प्रालीयत ततः पुनश्च प्रचचार ह ।
समानश्चाप्युदानश्च वचो ब्रूतां पुनः शुभे ॥ १४.२४.९ ॥
Prāṇa se retiró, y luego volvió a moverse. Samāna y Udāna también dijeron: Oh auspiciosa, habla de nuevo.
14.24.10
न त्वं सर्वमिदं व्याप्य तिष्ठसीह यथा वयम् ।
न त्वं श्रेष्ठो हि नः प्राण अपानो हि वशे तव।
प्रचचार पुनः प्राणस्ततोऽपानोऽभ्यभाषत ॥ १४.२४.१० ॥
Tú no permaneces aquí penetrando todo esto como lo hacemos nosotros. Oh Prāṇa, tú no eres el mejor entre nosotros; Apāna está bajo tu control. Prāṇa volvió a moverse, y entonces Apāna habló.
14.24.11
उपान उवाच। ॥ १४.२४.११ ॥
Apāna dijo.
14.24.12
ब्राह्मण उवाच। ॥ १४.२४.१२ ॥
El brahmán dijo.
14.24.13
अपानः प्रचचाराथ व्यानस्तं पुनरब्रवीत् ।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१३ ॥
Apāna se movió; entonces Vyāna le volvió a hablar: Soy el mejor de todos; escucha la razón.
14.24.14
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.१४ ॥
Cuando yo me retiro, todos los alientos de los seres vivos en el cuerpo entran en disolución; cuando actúo, vuelven a moverse. Yo soy en verdad el mejor; mírame retirado.
14.24.15
प्रालीयत ततो व्यानः पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानावुदानस्च समानश्च तमब्रुवन् ॥ १४.२४.१५ ॥
Entonces Vyāna se retiró, y luego volvió a moverse. Prāṇa, Apāna, Udāna y Samāna le hablaron.
14.24.16
न त्वं श्रेष्ठोसि नो व्यान समानस्तु वशे तव ।
प्रचचार पुनर्व्यानः समानः पुनरब्रवीत्।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१६ ॥
Vyāna, tú no eres el mejor entre nosotros; Samāna está bajo tu control. Vyāna volvió a moverse, y Samāna volvió a hablar: Soy el mejor de todos; escucha la razón.
14.24.17
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.१७ ॥
Cuando yo me retiro, todos los alientos de los seres vivos en el cuerpo entran en disolución; cuando actúo, vuelven a moverse. Yo soy en verdad el mejor; mírame retirado.
14.24.18
ततः समानः प्रालिल्ये पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानावुदानस्च व्यानश्चैव तमब्रवीत्।
न त्वं समान श्रेष्ठोसि व्यान एव वशे तव ॥ १४.२४.१८ ॥
Entonces Samāna se retiró y luego volvió a moverse. Prāṇa, Apāna, Udāna y Vyāna le dijeron: 'Tú, Samāna, no eres el mejor; solo Vyāna está bajo tu control.'
14.24.19
समानः प्रचचाराथ उदानस्तमुवाच ह ।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१९ ॥
Mientras Samāna se movía, Udāna le dijo: 'Yo soy el mejor de todos; escucha la razón.'
14.24.20
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.२० ॥
Cuando yo me retiro, todos los alientos vitales en los cuerpos de los seres vivos se disuelven; cuando me activo, vuelven a moverse. Yo soy el mejor; mírame, retirado.
14.24.21
ततः प्रालीयतोदानः पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानौ समानश्च व्यानश्चैव तमब्रुवन्।
उदानि न त्वं श्रेष्ठोसि व्यानि एव वशे तव ॥ १४.२४.२१ ॥
Entonces Udāna se retiró y luego volvió a moverse. Prāṇa, Apāna, Samāna y Vyāna le dijeron: 'Tú, Udāna, no eres el mejor; oh Vyāna, todo está bajo tu control.'
14.24.22
ततस्तानब्रवीत्सर्वान्स्मयमानः प्रजापतिः ।
सर्वे श्रेष्ठा न च श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यकाङ्क्षिणः ॥ १४.२४.२२ ॥
Entonces Prajāpati, sonriendo, les dijo a todos: 'Todos son los mejores, y sin embargo no lo son; todos ansiáis unos de otros.'
14.24.23
सर्वे स्वविषये श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यधर्मिणः ।
इति तानब्रवीत्सर्वान्समवेतान्प्रजापतिः ॥ १४.२४.२३ ॥
Todos son excelentes en su propio ámbito, y todos tienen los deberes de los demás. Así les habló el Señor de las criaturas, a todos los que allí se habían reunido.
14.24.24
एकः स्थिरश्चराश्चान्ये विशेषात्पञ्च वायवः ।
एक एव च सर्वात्मा बहुधाऽप्युपचीयते ॥ १४.२४.२४ ॥
Uno es inmóvil, y los demás se mueven, especialmente los cinco vientos. El único Ser de todos, sin embargo, se multiplica de muchas maneras.
14.24.25
परस्परस्य सुहृदो भावयन्तः परस्परम् ।
स्वस्ति व्रजत भद्रं वो धारयध्वं परस्परम् ॥ १४.२४.२५ ॥
Siendo amigos benévolos unos de otros, cuidándoos mutuamente, que tengáis bienestar y bendición. Id, y sosteneos unos a otros.