ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.24.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सुभगे पञ्चहोतॄणां विधानमिह यादृशम् ॥ १४.२४.१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಓ ಸುಭಗೆ, ಇಲ್ಲಿ ಐವರು ಹೋತೃಗಳ ವಿಧಾನ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು.
14.24.2
प्राणापानवुदानश्च समानो व्यान एव च ।
पञ्चहोतॄंस्तथैतान्वै परं भावं विदुर्बुधाः ॥ १४.२४.२ ॥
ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಉದಾನ, ಸಮಾನ, ವ್ಯಾನ — ಈ ಐವರು ಹೋತೃಗಳನ್ನೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರಮ ಭಾವವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
14.24.3
ब्राह्मण्युवाच ।
स्वभावात्सप्तहोतार इति मे पूर्विका मतिः।
यथा वै पञ्च होतारः परो भावस्तदुच्यताम् ॥ १४.२४.३ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ ಹೇಳಿದಳು: ಸ್ವಭಾವತಃ ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೋತೃಗಳು ಏಳು ಎಂಬುದು; ಐವರು ಹೋತೃಗಳ ಪರಮ ಭಾವವನ್ನು ಹೇಳಿ.
14.24.4
प्राणेन सम्भृतो वायुरपानो जायते ततः ।
अपाने सम्भृतो वायुस्ततो व्यानः प्रवर्तते ॥ १४.२४.४ ॥
ಪ್ರಾಣದಿಂದ ವಾಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಅಪಾನ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಅಪಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವಾಯುವಿನಿಂದ ವ್ಯಾನ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
14.24.5
व्यानेन सम्भृतो वायुस्ततोदानः प्रवर्तते ।
उदाने सम्भृतो वायुः समानो नाम जायते ॥ १४.२४.५ ॥
ವ್ಯಾನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಉದಾನ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾನದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಸಮಾನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನದು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
14.24.6
तेऽपृच्छन्त पुरो गत्वा पूर्वजातं पितामहम् ।
यो नः श्रेष्ठस्तमाचक्ष्व स नः श्रेष्ठो भविष्यति ॥ १४.२४.६ ॥
ಅವರು ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದ ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಕೇಳಿದರು: ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠರೋ ಅವರನ್ನು ಹೇಳಿ; ಅವರೇ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗುವರು.
14.24.7
ब्रह्मोवाच ।
यस्मिन्प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे ।
यस्मिन्प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति
स वै श्रेष्ठो गच्छत यत्र कामः ॥ १४.२४.७ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಯಾವುದು ಲೀನವಾದಾಗ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳು ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆಯೋ, ಯಾವುದು ಪ್ರವೃತ್ತವಾದಾಗ ಅವು ಮತ್ತೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಅದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಇಚ್ಛೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿರಿ.
14.24.8
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.८ ॥
ಪ್ರಾಣನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಲೀನನಾದಾಗ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ; ನಾನು ಪ್ರವೃತ್ತನಾದಾಗ ಅವು ಮತ್ತೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ನಾನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ನಾನು ಲೀನನಾಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿರಿ.
14.24.9
प्रामः प्रालीयत ततः पुनश्च प्रचचार ह ।
समानश्चाप्युदानश्च वचो ब्रूतां पुनः शुभे ॥ १४.२४.९ ॥
ಪ್ರಾಣ ಲೀನನಾದನು, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಉದಾನರೂ ಹೇಳಿದರು: ಓ ಶುಭೆ, ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡು.
14.24.10
न त्वं सर्वमिदं व्याप्य तिष्ठसीह यथा वयम् ।
न त्वं श्रेष्ठो हि नः प्राण अपानो हि वशे तव।
प्रचचार पुनः प्राणस्ततोऽपानोऽभ्यभाषत ॥ १४.२४.१० ॥
ನೀನು ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಾವು ಇರುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಪ್ರಾಣ, ನೀನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಲ್ಲ; ಅಪಾನನು ನಿನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತೆ ಚಲಿಸಿದನು, ಆಗ ಅಪಾನ ಮಾತನಾಡಿದನು.
14.24.11
उपान उवाच। ॥ १४.२४.११ ॥
ಅಪಾನ ಹೇಳಿದನು.
14.24.12
ब्राह्मण उवाच। ॥ १४.२४.१२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು.
14.24.13
अपानः प्रचचाराथ व्यानस्तं पुनरब्रवीत् ।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१३ ॥
ಅಪಾನನು ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಆಗ ವ್ಯಾನನು ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಂದು ಕೇಳು.
14.24.14
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.१४ ॥
ನಾನು ಲೀನವಾದಾಗ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ; ನಾನು ಪ್ರವೃತ್ತನಾದಾಗ ಅವು ಮತ್ತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ನಾನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ನಾನು ಲೀನವಾಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ.
14.24.15
प्रालीयत ततो व्यानः पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानावुदानस्च समानश्च तमब्रुवन् ॥ १४.२४.१५ ॥
ಆಗ ವ್ಯಾನನು ಲೀನನಾದನು; ನಂತರ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾನರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
14.24.16
न त्वं श्रेष्ठोसि नो व्यान समानस्तु वशे तव ।
प्रचचार पुनर्व्यानः समानः पुनरब्रवीत्।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१६ ॥
ವ್ಯಾನನೇ, ನೀನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಲ್ಲ; ಸಮಾನನು ನಿನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ವ್ಯಾನನು ಮತ್ತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಸಮಾನನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಂದು ಕೇಳು.
14.24.17
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.१७ ॥
ನಾನು ಲೀನವಾದಾಗ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ; ನಾನು ಪ್ರವೃತ್ತನಾದಾಗ ಅವು ಮತ್ತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ನಾನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ನಾನು ಲೀನವಾಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ.
14.24.18
ततः समानः प्रालिल्ये पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानावुदानस्च व्यानश्चैव तमब्रवीत्।
न त्वं समान श्रेष्ठोसि व्यान एव वशे तव ॥ १४.२४.१८ ॥
ಆಗ ಸಮಾನನು ಲೀನನಾದನು; ಮತ್ತೆ ಚಲಿಸಿದನು. ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಉದಾನ, ವ್ಯಾನರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಓ ಸಮಾನ, ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಲ್ಲ; ವ್ಯಾನನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
14.24.19
समानः प्रचचाराथ उदानस्तमुवाच ह ।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१९ ॥
ಸಮಾನನು ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಉದಾನನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳು.
14.24.20
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.२० ॥
ನಾನು ಲೀನನಾದಾಗ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ಲಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ನಾನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲನಾದಾಗ ಅವು ಮತ್ತೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ನಾನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ನೋಡಿ, ನಾನು ಲೀನನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
14.24.21
ततः प्रालीयतोदानः पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानौ समानश्च व्यानश्चैव तमब्रुवन्।
उदानि न त्वं श्रेष्ठोसि व्यानि एव वशे तव ॥ १४.२४.२१ ॥
ಆಗ ಉದಾನನು ಲೀನನಾದನು; ಮತ್ತೆ ಚಲಿಸಿದನು. ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ವ್ಯಾನರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಓ ಉದಾನ, ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಲ್ಲ; ಓ ವ್ಯಾನ, ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದೆ.
14.24.22
ततस्तानब्रवीत्सर्वान्स्मयमानः प्रजापतिः ।
सर्वे श्रेष्ठा न च श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यकाङ्क्षिणः ॥ १४.२४.२२ ॥
ಆಗ ಪ್ರಜಾಪತಿ ನಗುತ್ತಾ ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ ಅಲ್ಲ, ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲದವರೂ ಅಲ್ಲ; ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ.
14.24.23
सर्वे स्वविषये श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यधर्मिणः ।
इति तानब्रवीत्सर्वान्समवेतान्प्रजापतिः ॥ १४.२४.२३ ॥
ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಎಲ್ಲರೂ ಒಬ್ಬರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದನು.
14.24.24
एकः स्थिरश्चराश्चान्ये विशेषात्पञ्च वायवः ।
एक एव च सर्वात्मा बहुधाऽप्युपचीयते ॥ १४.२४.२४ ॥
ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದದ್ದು, ಇತರವು ಚಲಿಸುವವು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಐದು ವಾಯುಗಳು. ಒಂದೇ ಸರ್ವಾತ್ಮ; ಆದರೂ ಅದು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
14.24.25
परस्परस्य सुहृदो भावयन्तः परस्परम् ।
स्वस्ति व्रजत भद्रं वो धारयध्वं परस्परम् ॥ १४.२४.२५ ॥
ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ, ನಿಮಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗಲಿ, ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಹೋಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಧರಿಸಿರಿ.