మహాభారతం · అధ్యాయం 14.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.24.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सुभगे पञ्चहोतॄणां विधानमिह यादृशम् ॥ १४.२४.१ ॥
ఇక్కడ ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు: ఓ సుభగా, ఇక్కడ ఐదుగురు హోతల విధానం ఎలాంటిదో.
14.24.2
प्राणापानवुदानश्च समानो व्यान एव च ।
पञ्चहोतॄंस्तथैतान्वै परं भावं विदुर्बुधाः ॥ १४.२४.२ ॥
ప్రాణ, అపాన, ఉదాన, సమాన, వ్యాన — ఈ ఐదు హోతలను జ్ఞానులు పరమ స్వభావంగా తెలుసుకుంటారు.
14.24.3
ब्राह्मण्युवाच ।
स्वभावात्सप्तहोतार इति मे पूर्विका मतिः।
यथा वै पञ्च होतारः परो भावस्तदुच्यताम् ॥ १४.२४.३ ॥
బ్రాహ్మణి అన్నది: స్వభావంగా నా పూర్వ అభిప్రాయం హోతలు ఏడుగురని; ఐదుగురు హోతల పరమ భావాన్ని చెప్పండి.
14.24.4
प्राणेन सम्भृतो वायुरपानो जायते ततः ।
अपाने सम्भृतो वायुस्ततो व्यानः प्रवर्तते ॥ १४.२४.४ ॥
ప్రాణం వల్ల వాయువు పుడుతుంది; దాని నుండి అపానం జన్మిస్తుంది. అపానంలో పుట్టిన వాయువు నుండి వ్యానం ప్రవర్తిస్తుంది.
14.24.5
व्यानेन सम्भृतो वायुस्ततोदानः प्रवर्तते ।
उदाने सम्भृतो वायुः समानो नाम जायते ॥ १४.२४.५ ॥
వ్యానం వల్ల పుట్టిన వాయువు నుండి ఉదానం ప్రవర్తిస్తుంది; ఉదానంలో పుట్టిన వాయువు నుండి సమానం అనే పేరుతో ఒకటి జన్మిస్తుంది.
14.24.6
तेऽपृच्छन्त पुरो गत्वा पूर्वजातं पितामहम् ।
यो नः श्रेष्ठस्तमाचक्ष्व स नः श्रेष्ठो भविष्यति ॥ १४.२४.६ ॥
వారు ముందుకు వెళ్ళి ముందే జన్మించిన పితామహుడిని అడిగారు: మనలో ఎవరు శ్రేష్ఠుడో అతడిని చెప్పండి; అతడే మనలో శ్రేష్ఠుడవుతాడు.
14.24.7
ब्रह्मोवाच ।
यस्मिन्प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे ।
यस्मिन्प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति
स वै श्रेष्ठो गच्छत यत्र कामः ॥ १४.२४.७ ॥
బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: దేనిలో లీనమైనప్పుడు ప్రాణులందరి శరీరాలలోని ప్రాణాలు ప్రళయం పొందుతాయో, దేని ప్రవృత్తిలో అవి మళ్ళీ సంచరిస్తాయో, అదే శ్రేష్ఠమైనది. ఎక్కడ కోరిక ఉంటే అక్కడికి వెళ్ళండి.
14.24.8
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.८ ॥
ప్రాణుడు ఇలా అన్నాడు: నేను లీనమైనప్పుడు శరీరాలలోని ప్రాణులందరి ప్రాణాలు ప్రళయం పొందుతాయి; నేను ప్రవృత్తమైనప్పుడు అవి మళ్ళీ సంచరిస్తాయి. నేనే శ్రేష్ఠుడను. నేను లీనమవడాన్ని చూడండి.
14.24.9
प्रामः प्रालीयत ततः पुनश्च प्रचचार ह ।
समानश्चाप्युदानश्च वचो ब्रूतां पुनः शुभे ॥ १४.२४.९ ॥
ప్రాణుడు లీనమయ్యాడు, తరువాత మళ్ళీ సంచరించాడు. సమానుడు, ఉదానుడు కూడా ఇలా అన్నారు: ఓ శుభే, మళ్ళీ మాటలు చెప్పు.
14.24.10
न त्वं सर्वमिदं व्याप्य तिष्ठसीह यथा वयम् ।
न त्वं श्रेष्ठो हि नः प्राण अपानो हि वशे तव।
प्रचचार पुनः प्राणस्ततोऽपानोऽभ्यभाषत ॥ १४.२४.१० ॥
నువ్వు ఇదంతా వ్యాపించి ఇక్కడ నిలబడటం లేదు, మేము నిలబడినట్లు. ఓ ప్రాణా, నువ్వు మాలో శ్రేష్ఠుడివి కావు; అపానుడు నీ వశంలో ఉన్నాడు. ప్రాణుడు మళ్ళీ సంచరించాడు, అప్పుడు అపానుడు మాట్లాడాడు.
14.24.11
उपान उवाच। ॥ १४.२४.११ ॥
అపానుడు ఇలా అన్నాడు.
14.24.12
ब्राह्मण उवाच। ॥ १४.२४.१२ ॥
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు.
14.24.13
अपानः प्रचचाराथ व्यानस्तं पुनरब्रवीत् ।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१३ ॥
అపానుడు అటు ఇటు తిరిగాడు; అప్పుడు వ్యానుడు అతనితో మళ్ళీ అన్నాడు: నేను అందరిలో శ్రేష్ఠుడను; ఏ కారణంగానో వినుము.
14.24.14
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.१४ ॥
నేను లీనమైనప్పుడు శరీరంలోని ప్రాణులన్నింటి ప్రాణాలు లయాన్ని పొందుతాయి; నేను ప్రవర్తించినప్పుడు అవి మళ్ళీ కదులుతాయి. నేనే శ్రేష్ఠుడను; నేను లీనమవడం చూడండి.
14.24.15
प्रालीयत ततो व्यानः पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानावुदानस्च समानश्च तमब्रुवन् ॥ १४.२४.१५ ॥
అప్పుడు వ్యానుడు లీనమయ్యాడు; తరువాత అతను మళ్ళీ కదిలాడు. ప్రాణుడు, అపానుడు, ఉదానుడు, సమానుడు అతనితో అన్నారు.
14.24.16
न त्वं श्रेष्ठोसि नो व्यान समानस्तु वशे तव ।
प्रचचार पुनर्व्यानः समानः पुनरब्रवीत्।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१६ ॥
వ్యానా, నీవు మాలో శ్రేష్ఠుడవు కావు; సమానుడు నీ అధీనంలో ఉన్నాడు. వ్యానుడు మళ్ళీ తిరిగాడు; సమానుడు మళ్ళీ అన్నాడు: నేను అందరిలో శ్రేష్ఠుడను; ఏ కారణంగానో వినుము.
14.24.17
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.१७ ॥
నేను లీనమైనప్పుడు శరీరంలోని ప్రాణులన్నింటి ప్రాణాలు లయాన్ని పొందుతాయి; నేను ప్రవర్తించినప్పుడు అవి మళ్ళీ కదులుతాయి. నేనే శ్రేష్ఠుడను; నేను లీనమవడం చూడండి.
14.24.18
ततः समानः प्रालिल्ये पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानावुदानस्च व्यानश्चैव तमब्रवीत्।
न त्वं समान श्रेष्ठोसि व्यान एव वशे तव ॥ १४.२४.१८ ॥
అప్పుడు సమానుడు లీనమయ్యాడు; మళ్ళీ చలించాడు. ప్రాణ, అపాన, ఉదాన, వ్యానులు అతనితో అన్నారు: ఓ సమానా, నీవు శ్రేష్ఠుడవు కావు; వ్యానుడే నీ మీద అధికారం కలవాడు.
14.24.19
समानः प्रचचाराथ उदानस्तमुवाच ह ।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१९ ॥
సమానుడు కదులుతుండగా ఉదానుడు అతనితో అన్నాడు: నేను అందరిలో శ్రేష్ఠుడను; దానికి కారణం విను.
14.24.20
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.२० ॥
నేను లీనమైనప్పుడు ప్రాణులందరి శరీరంలోని ప్రాణాలు లయమవుతాయి; నేను చురుకుగా ఉన్నప్పుడు అవి మళ్ళీ కదులుతాయి. నేనే శ్రేష్ఠుడను; చూడండి, నేను లీనమయ్యాను.
14.24.21
ततः प्रालीयतोदानः पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानौ समानश्च व्यानश्चैव तमब्रुवन्।
उदानि न त्वं श्रेष्ठोसि व्यानि एव वशे तव ॥ १४.२४.२१ ॥
అప్పుడు ఉదానుడు లీనమయ్యాడు; మళ్ళీ చలించాడు. ప్రాణ, అపాన, సమాన, వ్యానులు అతనితో అన్నారు: ఓ ఉదానా, నీవు శ్రేష్ఠుడవు కావు; ఓ వ్యానా, నీ వశంలోనే ఇదంతా ఉంది.
14.24.22
ततस्तानब्रवीत्सर्वान्स्मयमानः प्रजापतिः ।
सर्वे श्रेष्ठा न च श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यकाङ्क्षिणः ॥ १४.२४.२२ ॥
అప్పుడు ప్రజాపతి నవ్వుతూ వారందరితో అన్నాడు: అందరూ శ్రేష్ఠులు కాదు, శ్రేష్ఠులు కానివారూ కాదు; మీరందరూ ఒకరినొకరు కోరుకుంటున్నారు.
14.24.23
सर्वे स्वविषये श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यधर्मिणः ।
इति तानब्रवीत्सर्वान्समवेतान्प्रजापतिः ॥ १४.२४.२३ ॥
అందరూ తమ తమ రంగంలో శ్రేష్ఠులు; అందరూ ఒకరి ధర్మాన్ని మరొకరు కలిగి ఉన్నారు. ఇలా ప్రజాపతి అక్కడ సమావేశమైన వారందరితో చెప్పాడు.
14.24.24
एकः स्थिरश्चराश्चान्ये विशेषात्पञ्च वायवः ।
एक एव च सर्वात्मा बहुधाऽप्युपचीयते ॥ १४.२४.२४ ॥
ఒకటి స్థిరమైనది, మిగతావి చలించేవి; ముఖ్యంగా ఐదు వాయువులు. ఒక్కటే అన్నింటి ఆత్మ; అయినా అది అనేక విధాలుగా వృద్ధి చెందుతుంది.
14.24.25
परस्परस्य सुहृदो भावयन्तः परस्परम् ।
स्वस्ति व्रजत भद्रं वो धारयध्वं परस्परम् ॥ १४.२४.२५ ॥
ఒకరికొకరు మిత్రులుగా ఉండి, ఒకరినొకరు పోషిస్తూ, మీకు క్షేమం కలుగుగాక, మంగళం కలుగుగాక; వెళ్ళండి, ఒకరినొకరు ఆదరించండి.