มหาภารตะ · อัธยายะ 14.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.24.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सुभगे पञ्चहोतॄणां विधानमिह यादृशम् ॥ १४.२४.१ ॥
ในเรื่องนี้ก็มีเรื่องเล่าโบราณที่ผู้คนกล่าวถึงเช่นกัน โอ ผู้มีโชคดี กฎของโหตฤทั้งห้าที่นี่เป็นเช่นไร
14.24.2
प्राणापानवुदानश्च समानो व्यान एव च ।
पञ्चहोतॄंस्तथैतान्वै परं भावं विदुर्बुधाः ॥ १४.२४.२ ॥
ปราณ อปาน อุทาน สมาน และวยาน โหตฤทั้งห้านี้ ปราชญ์ทั้งหลายรู้ว่าเป็นภาวะสูงสุด
14.24.3
ब्राह्मण्युवाच ।
स्वभावात्सप्तहोतार इति मे पूर्विका मतिः।
यथा वै पञ्च होतारः परो भावस्तदुच्यताम् ॥ १४.२४.३ ॥
หญิงพราหมณีกล่าวว่า โดยธรรมชาติ ความเห็นแต่เดิมของข้าพเจ้าคือโหตฤมีเจ็ดคน ขอโปรดบอกภาวะสูงสุดของโหตฤทั้งห้า
14.24.4
प्राणेन सम्भृतो वायुरपानो जायते ततः ।
अपाने सम्भृतो वायुस्ततो व्यानः प्रवर्तते ॥ १४.२४.४ ॥
จากปราณ ลมก่อกำเนิดขึ้น แล้วอปานก็เกิดจากลมนั้น ลมที่เกิดขึ้นในอปาน จากนั้นวยานก็เป็นไป
14.24.5
व्यानेन सम्भृतो वायुस्ततोदानः प्रवर्तते ।
उदाने सम्भृतो वायुः समानो नाम जायते ॥ १४.२४.५ ॥
จากลมที่เกิดจากวยาน อุทานจึงเป็นไป ลมที่เกิดขึ้นในอุทานก่อให้เกิดสิ่งที่เรียกว่าสมาน
14.24.6
तेऽपृच्छन्त पुरो गत्वा पूर्वजातं पितामहम् ।
यो नः श्रेष्ठस्तमाचक्ष्व स नः श्रेष्ठो भविष्यति ॥ १४.२४.६ ॥
ทั้งหลายเข้าไปหาปู่ผู้เกิดก่อนและทูลถามว่า ขอท่านโปรดบอกว่าผู้ใดในพวกเราประเสริฐที่สุด ผู้นั้นจะเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พวกเรา
14.24.7
ब्रह्मोवाच ।
यस्मिन्प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे ।
यस्मिन्प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति
स वै श्रेष्ठो गच्छत यत्र कामः ॥ १४.२४.७ ॥
พระพรหมตรัสว่า สิ่งใดเมื่อถูกดึงกลับไป ลมหายใจทั้งหมดในร่างของสัตว์มีชีวิตทั้งหลายย่อมดับสลาย และเมื่อสิ่งนั้นเคลื่อนไหว ลมหายใจเหล่านั้นก็เคลื่อนไหวอีก สิ่งนั้นแลประเสริฐที่สุด จงไปตามที่ความปรารถนาพาไป
14.24.8
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.८ ॥
ปราณกล่าวว่า เมื่อข้าพเจ้าดับลง ลมหายใจทั้งหมดของสัตว์มีชีวิตในร่างกายย่อมดับสลาย เมื่อข้าพเจ้าเคลื่อนไหว ลมหายใจเหล่านั้นก็เคลื่อนไหวอีก ข้าพเจ้าประเสริฐที่สุดแท้จริง จงดูข้าพเจ้าเมื่อดับลง
14.24.9
प्रामः प्रालीयत ततः पुनश्च प्रचचार ह ।
समानश्चाप्युदानश्च वचो ब्रूतां पुनः शुभे ॥ १४.२४.९ ॥
ปราณดับลงแล้วก็เคลื่อนไหวอีก สมานและอุทานก็กล่าวว่า โอ ผู้เป็นมงคล ขอพูดอีกครั้งเถิด
14.24.10
न त्वं सर्वमिदं व्याप्य तिष्ठसीह यथा वयम् ।
न त्वं श्रेष्ठो हि नः प्राण अपानो हि वशे तव।
प्रचचार पुनः प्राणस्ततोऽपानोऽभ्यभाषत ॥ १४.२४.१० ॥
ท่านไม่ได้แผ่ซ่านไปทั่วสิ่งทั้งหมดนี้และคงอยู่ที่นี่เหมือนพวกเรา โอ ปราณ ท่านไม่ใช่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พวกเรา อปานอยู่ใต้อำนาจของท่าน ปราณเคลื่อนไหวอีกครั้ง แล้วอปานจึงกล่าวกับท่าน
14.24.11
उपान उवाच। ॥ १४.२४.११ ॥
อปานกล่าว
14.24.12
ब्राह्मण उवाच। ॥ १४.२४.१२ ॥
พราหมณ์กล่าว
14.24.13
अपानः प्रचचाराथ व्यानस्तं पुनरब्रवीत् ।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१३ ॥
อปานเคลื่อนไหวไป แล้ววยานก็กล่าวกับอปานอีก ข้าพเจ้าประเสริฐที่สุดในหมู่ทั้งปวง จงฟังเหตุผลที่เป็นเช่นนั้น
14.24.14
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.१४ ॥
เมื่อข้าพเจ้าถูกดึงกลับไป ลมหายใจทั้งหมดของสัตว์มีชีวิตในร่างกายย่อมดับสลาย เมื่อข้าพเจ้าเคลื่อนไหว ลมหายใจเหล่านั้นก็เคลื่อนไหวอีก ข้าพเจ้าประเสริฐที่สุดแท้จริง จงดูข้าพเจ้าเมื่อถูกดึงกลับไป
14.24.15
प्रालीयत ततो व्यानः पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानावुदानस्च समानश्च तमब्रुवन् ॥ १४.२४.१५ ॥
วยานจึงดับลง แล้วก็เคลื่อนไหวอีก ปราณ อปาน อุทาน และสมานกล่าวกับวยาน
14.24.16
न त्वं श्रेष्ठोसि नो व्यान समानस्तु वशे तव ।
प्रचचार पुनर्व्यानः समानः पुनरब्रवीत्।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१६ ॥
วยาน ท่านไม่ใช่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พวกเรา สมานอยู่ใต้อำนาจของท่าน วยานเคลื่อนไหวอีก แล้วสมานก็กล่าวอีกว่า ข้าพเจ้าประเสริฐที่สุดในหมู่ทั้งปวง จงฟังเหตุผลที่เป็นเช่นนั้น
14.24.17
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.१७ ॥
เมื่อข้าพเจ้าถูกดึงกลับไป ลมหายใจทั้งหมดของสัตว์มีชีวิตในร่างกายย่อมดับสลาย เมื่อข้าพเจ้าเคลื่อนไหว ลมหายใจเหล่านั้นก็เคลื่อนไหวอีก ข้าพเจ้าประเสริฐที่สุดแท้จริง จงดูข้าพเจ้าเมื่อถูกดึงกลับไป
14.24.18
ततः समानः प्रालिल्ये पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानावुदानस्च व्यानश्चैव तमब्रवीत्।
न त्वं समान श्रेष्ठोसि व्यान एव वशे तव ॥ १४.२४.१८ ॥
ต่อมาสมานดับลง แล้วก็เคลื่อนไหวอีก ปราณ อปาน อุทาน และวยานกล่าวกับสมานว่า สมาน ท่านไม่ใช่ผู้ประเสริฐที่สุด วยานเท่านั้นอยู่ใต้อำนาจของท่าน
14.24.19
समानः प्रचचाराथ उदानस्तमुवाच ह ।
श्रेष्ठोऽहमस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ १४.२४.१९ ॥
ขณะที่สมานเคลื่อนไหวไป อุทานก็กล่าวกับสมานว่า ข้าพเจ้าประเสริฐที่สุดในหมู่ทั้งปวง จงฟังเหตุผลที่ทำให้เป็นเช่นนั้น
14.24.20
मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति ।
सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे।
मयि प्रवृत्ते च पुनश्चरन्ति ।
श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ १४.२४.२० ॥
เมื่อข้าพเจ้าถูกดึงกลับไป ลมหายใจทั้งหมดในร่างของสัตว์มีชีวิตย่อมดับสลาย เมื่อข้าพเจ้าเริ่มเคลื่อนไหว ลมหายใจเหล่านั้นก็เคลื่อนไหวอีก ข้าพเจ้าประเสริฐที่สุดแท้จริง จงดูข้าพเจ้าเมื่อถูกดึงกลับไป
14.24.21
ततः प्रालीयतोदानः पुनश्च प्रचचार ह ।
प्राणापानौ समानश्च व्यानश्चैव तमब्रुवन्।
उदानि न त्वं श्रेष्ठोसि व्यानि एव वशे तव ॥ १४.२४.२१ ॥
ต่อมา อุทานได้ถอยออกไป แล้วก็เคลื่อนไหวไปมาอีก ปราณ อปาน สมาน และวยาน กล่าวกับอุทานว่า "อุทาน ท่านไม่ใช่ผู้ประเสริฐที่สุด วยาน ทุกสิ่งอยู่ในอำนาจของท่าน"
14.24.22
ततस्तानब्रवीत्सर्वान्स्मयमानः प्रजापतिः ।
सर्वे श्रेष्ठा न च श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यकाङ्क्षिणः ॥ १४.२४.२२ ॥
ครั้งนั้น พระประชาบดียิ้มแล้วตรัสกับทุกองค์ว่า "ทุกองค์ประเสริฐ และก็ไม่ประเสริฐ ทุกองค์ต่างปรารถนากันและกัน"
14.24.23
सर्वे स्वविषये श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यधर्मिणः ।
इति तानब्रवीत्सर्वान्समवेतान्प्रजापतिः ॥ १४.२४.२३ ॥
ทุกองค์ประเสริฐในขอบเขตของตน และทุกองค์มีหน้าที่ของกันและกัน พระประชาบดีผู้เป็นเจ้าแห่งสิ่งมีชีวิต ตรัสกับทุกองค์ที่มาประชุมกันอยู่ที่นั้นดังนี้
14.24.24
एकः स्थिरश्चराश्चान्ये विशेषात्पञ्च वायवः ।
एक एव च सर्वात्मा बहुधाऽप्युपचीयते ॥ १४.२४.२४ ॥
องค์หนึ่งนิ่งอยู่ ส่วนองค์อื่นเคลื่อนไหว โดยเฉพาะวายุทั้งห้า อาตมันเดียวของสรรพสิ่งนั้นแม้จะเป็นหนึ่งเดียว ก็ยังปรากฏเพิ่มพูนขึ้นได้หลายทาง
14.24.25
परस्परस्य सुहृदो भावयन्तः परस्परम् ।
स्वस्ति व्रजत भद्रं वो धारयध्वं परस्परम् ॥ १४.२४.२५ ॥
ทุกองค์เป็นมิตรที่ปรารถนาดีต่อกันและกัน และคอยอวยพรซึ่งกันและกัน ขอให้ท่านทั้งหลายจงมีความสวัสดีและความเป็นมงคล จงไปเถิด และจงค้ำจุนซึ่งกันและกัน