ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.32.1
त्रयो वै रिपवो लोके नवधा गुणतः स्मृताः ।
हर्षः स्तंभोतिमानश्च त्रयस्ते सात्विका गुणाः ॥ १४.३२.१ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶತ್ರುಗಳಿವೆ; ಗುಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹರ್ಷ, ಸ್ತಂಭ, ಅತಿಮಾನ — ಇವು ಮೂರು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಗುಣಗಳು.
14.32.2
शोकः क्रोधाभिसंरम्भो राजसास्ते गुणाः स्मृताः ।
स्वप्नस्तन्द्रा च मोहश्च त्रयस्ते तामसा गुणाः ॥ १४.३२.२ ॥
ಶೋಕ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ತೀವ್ರ ಉದ್ರೇಕ — ಇವು ರಾಜಸ ಗುಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಿದ್ರೆ, ತಂದ್ರೆ, ಮೋಹ — ಇವು ಮೂರು ತಾಮಸ ಗುಣಗಳು.
14.32.3
एतान्निकृत्य धृतिमान्बाणसङ्घैरतन्द्रितः ।
जेतुं परानुत्सहते प्रशान्तात्मा जितेन्द्रियः ॥ १४.३२.३ ॥
ಇವುಗಳನ್ನು ಬಾಣಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಧೃತಿವಂತನೂ ಜಾಗರೂಕನೂ ಪ್ರಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನವನೂ ಇಂದ್ರಿಯ ಜಿತನೂ ಆದವನು ಇತರರನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಉತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.32.4
अत्र गाथाः कीर्तयन्ति पुराकल्पविदो जनाः ।
अम्बरीषेण या गीता राज्ञा राज्यं प्रशासता ॥ १४.३२.४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲ ಜನರು ಅಂಬರೀಷ ರಾಜನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಾಡಿದ ಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
14.32.5
समुदीर्णेषु दोषेषु बाध्यमानेषु साधुषु ।
जग्राह तरसा राज्यमम्बरीष इति श्रुतिः ॥ १४.३२.५ ॥
ದೋಷಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎದ್ದು, ಸಾಧುಗಳು ಪೀಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಂಬರೀಷನು ಬಲದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡನೆಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
14.32.6
स निगृह्यात्मनो दोषान्साधून्समभिपूज्य च ।
जगाम महतीं सिद्धिं गाथाश्चेमा जगाद ह ॥ १४.३२.६ ॥
ಅವನು ತನ್ನ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಾಧುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಮಹಾ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು; ಈ ಗಾಥೆಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.
14.32.7
भूयिष्ठं विजिता दोषा निहताः सर्वशत्रवः ।
एको दोषो वरिष्ठश्च वध्यः स न हतो मया ॥ १४.३२.७ ॥
ಬಹುಪಾಲು ದೋಷಗಳು ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಧಾನವಾದ, ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾದ ಒಂದು ದೋಷವನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನೂ ಕೊಂದಿಲ್ಲ.
14.32.8
यत्प्रयुक्तो जन्तुरयं वैतृष्ण्यं नाधिगच्छति ।
तृष्णार्त इव निम्नानि धावमानो न बुध्यते ॥ १४.३२.८ ॥
ಈ ಜೀವಿ ಯಾವುದರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ವೈತೃಷ್ಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನೋ, ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನು ತಗ್ಗುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದರೂ ತಿಳಿಯದಿರುವಂತೆ, ಅದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
14.32.9
अकार्यमपि येनेह प्रयुक्तः सेवते नरः ।
तं लोभमसिभिस्तीक्ष्णैर्निकृत्य सुखमेधते ॥ १४.३२.९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಲೋಭದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಅಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಆ ಲೋಭವನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಖಡ್ಗಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ ಅವನು ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
14.32.10
लोभाद्धि जायते तृष्णा ततश्चिन्ता प्रवर्तते ।
स लिप्समानो लभते भूयिष्ठं राजसान्गुणान्।
तदवाप्तौ तु लभते भूयिष्ठं तामसान्गुणान् ॥ १४.३२.१० ॥
ಲೋಭದಿಂದಲೇ ತೃಷ್ಣೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಚಿಂತೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಸ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಾಮಸ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
14.32.11
स तैर्गुणैः संहतदेहबन्धनः ।
पुनःपनर्जायति कर्म चेहते।
जन्मक्षये भिन्नविकीर्मदेहो ।
मृत्युं पुनर्गच्छति जन्मनैव ॥ १४.३२.११ ॥
ಆ ಗುಣಗಳಿಂದ ದೇಹಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟವನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ, ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಜನ್ಮ ಮುಗಿದಾಗ ದೇಹ ಛಿದ್ರವಾಗಿ ಚದುರಿದಾಗ ಅವನು ಪುನಃ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
14.32.12
तस्मादेतं सम्यगवेक्ष्य लोभं ।
निगृह्य धृत्याऽऽत्मनि राज्यमिच्छेत्।
एतद्राज्यं नान्यदस्तीह राज्य-
मात्मैव राजा विदितो यथावत् ॥ १४.३२.१२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಲೋಭವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ತನ್ನಲ್ಲೇ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆತ್ಮವೇ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದ ರಾಜ.
14.32.13
इति राज्ञाऽम्बरीषेण गाथा गीता यशस्विना ।
आधिराज्य पुरस्कृत्य लोभमेकं निकृन्तता ॥ १४.३२.१३ ॥
ಹೀಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರಾಜ ಅಂಬರೀಷನಿಂದ ಈ ಗಾಥೆ ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಒಂದೇ ಲೋಭವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದವನು.