മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.32.1
त्रयो वै रिपवो लोके नवधा गुणतः स्मृताः ।
हर्षः स्तंभोतिमानश्च त्रयस्ते सात्विका गुणाः ॥ १४.३२.१ ॥
ലോകത്തിൽ മൂന്നു ശത്രുക്കളുണ്ട്; ഗുണങ്ങളനുസരിച്ച് അവയെ ഒൻപതു വിധമായി പറയുന്നു. ഹർഷം, സ്തംഭം, അതിമാനം — ഇവ മൂന്നും സാത്ത്വിക ഗുണങ്ങളാണ്.
14.32.2
शोकः क्रोधाभिसंरम्भो राजसास्ते गुणाः स्मृताः ।
स्वप्नस्तन्द्रा च मोहश्च त्रयस्ते तामसा गुणाः ॥ १४.३२.२ ॥
ശോകവും ക്രോധത്തിന്റെ ഉഗ്രമായ ഇളക്കവും രാജസ ഗുണങ്ങളെന്ന് പറയുന്നു. ഉറക്കം, മന്ദത, മോഹം — ഇവ മൂന്നും താമസ ഗുണങ്ങളാണ്.
14.32.3
एतान्निकृत्य धृतिमान्बाणसङ्घैरतन्द्रितः ।
जेतुं परानुत्सहते प्रशान्तात्मा जितेन्द्रियः ॥ १४.३२.३ ॥
ഇവയെ അമ്പുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ ഛേദിച്ച്, ധൈര്യവാനും ജാഗ്രതയുള്ളവനും ശാന്തമനസ്കനും ഇന്ദ്രിയജിതനുമായവൻ മറ്റുള്ളവരെ ജയിക്കാൻ ഉത്സാഹിക്കുന്നു.
14.32.4
अत्र गाथाः कीर्तयन्ति पुराकल्पविदो जनाः ।
अम्बरीषेण या गीता राज्ञा राज्यं प्रशासता ॥ १४.३२.४ ॥
ഇവിടെ പുരാതന പാരമ്പര്യമറിയുന്നവർ അംബരീഷൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ പാടിയ ഗാഥകൾ ഓർമിക്കുന്നു.
14.32.5
समुदीर्णेषु दोषेषु बाध्यमानेषु साधुषु ।
जग्राह तरसा राज्यमम्बरीष इति श्रुतिः ॥ १४.३२.५ ॥
ദോഷങ്ങൾ പൂർണമായി ഉയർന്ന്, സാധുക്കൾ പീഡിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അംബരീഷൻ ബലമായി രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തു എന്നു ശ്രുതി പറയുന്നു.
14.32.6
स निगृह्यात्मनो दोषान्साधून्समभिपूज्य च ।
जगाम महतीं सिद्धिं गाथाश्चेमा जगाद ह ॥ १४.३२.६ ॥
അവൻ തന്റെ ദോഷങ്ങളെ നിഗ്രഹിച്ച്, സാധുക്കളെ നന്നായി ആദരിച്ച്, മഹാസിദ്ധി നേടി; ഈ ഗാഥകളും പറഞ്ഞു.
14.32.7
भूयिष्ठं विजिता दोषा निहताः सर्वशत्रवः ।
एको दोषो वरिष्ठश्च वध्यः स न हतो मया ॥ १४.३२.७ ॥
ഏറെക്കുറെ ദോഷങ്ങൾ ജയിക്കപ്പെട്ടു, എല്ലാ ശത്രുക്കളും നിഹതരായി. എന്നാൽ ഏറ്റവും പ്രധാനവും വധിക്കപ്പെടേണ്ടതുമായ ഒരു ദോഷത്തെ ഞാൻ ഇതുവരെ വധിച്ചിട്ടില്ല.
14.32.8
यत्प्रयुक्तो जन्तुरयं वैतृष्ण्यं नाधिगच्छति ।
तृष्णार्त इव निम्नानि धावमानो न बुध्यते ॥ १४.३२.८ ॥
ഈ ജീവി ഏതിനാൽ പ്രേരിതനായി വൈതൃഷ്ണ്യം പ്രാപിക്കുന്നില്ലയോ, ദാഹാർത്തനായവൻ താഴ്ന്ന സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് ഓടിയിട്ടും അറിയാത്തതുപോലെ, അവൻ അതറിയുന്നില്ല.
14.32.9
अकार्यमपि येनेह प्रयुक्तः सेवते नरः ।
तं लोभमसिभिस्तीक्ष्णैर्निकृत्य सुखमेधते ॥ १४.३२.९ ॥
ഇവിടെ ഏതു ലോഭത്താൽ പ്രേരിതനായി മനുഷ്യൻ അകാര്യവും ചെയ്യുന്നുവോ, ആ ലോഭത്തെ മൂർച്ചയുള്ള വാളുകൾകൊണ്ട് മുറിച്ചുകളഞ്ഞ് അവൻ സുഖത്തിൽ വളരുന്നു.
14.32.10
लोभाद्धि जायते तृष्णा ततश्चिन्ता प्रवर्तते ।
स लिप्समानो लभते भूयिष्ठं राजसान्गुणान्।
तदवाप्तौ तु लभते भूयिष्ठं तामसान्गुणान् ॥ १४.३२.१० ॥
ലോഭത്തിൽനിന്നുതന്നെ തൃഷ്ണ ജനിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം ചിന്ത ആരംഭിക്കുന്നു. നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഏറെയും രാജസഗുണങ്ങൾ നേടുന്നു; അതു നേടുമ്പോൾ ഏറെയും താമസഗുണങ്ങൾ നേടുന്നു.
14.32.11
स तैर्गुणैः संहतदेहबन्धनः ।
पुनःपनर्जायति कर्म चेहते।
जन्मक्षये भिन्नविकीर्मदेहो ।
मृत्युं पुनर्गच्छति जन्मनैव ॥ १४.३२.११ ॥
ആ ഗുണങ്ങളാൽ ശരീരബന്ധനത്തിൽ ബന്ധിതനായവൻ വീണ്ടുംവീണ്ടും ജനിക്കുന്നു, കർമ്മം ചെയ്യുന്നു. ജന്മം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ശരീരം ഛിന്നഭിന്നമായി ചിതറുമ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും മരണത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; ജന്മത്താൽത്തന്നെ മരണത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
14.32.12
तस्मादेतं सम्यगवेक्ष्य लोभं ।
निगृह्य धृत्याऽऽत्मनि राज्यमिच्छेत्।
एतद्राज्यं नान्यदस्तीह राज्य-
मात्मैव राजा विदितो यथावत् ॥ १४.३२.१२ ॥
അതിനാൽ ഈ ലോഭത്തെ നന്നായി പരിശോധിച്ച്, ധൈര്യത്താൽ അതിനെ നിഗ്രഹിച്ച്, തന്നിൽത്തന്നെ രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കണം. ഇവിടെ ഈ രാജ്യത്തിന് മറ്റൊരു രാജ്യമില്ല; ആത്മാവ് തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയപ്പെട്ട രാജാവ്.
14.32.13
इति राज्ञाऽम्बरीषेण गाथा गीता यशस्विना ।
आधिराज्य पुरस्कृत्य लोभमेकं निकृन्तता ॥ १४.३२.१३ ॥
ഇങ്ങനെ യശസ്വിയായ രാജാവ് അംബരീഷൻ ഈ ഗാഥ ആലപിച്ചു; സാമ്രാജ്യാധിപത്യം മുന്നിൽ വെച്ച് ഒറ്റ ലോഭത്തെ ഛേദിച്ചവൻ.