ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.32.1
त्रयो वै रिपवो लोके नवधा गुणतः स्मृताः ।
हर्षः स्तंभोतिमानश्च त्रयस्ते सात्विका गुणाः ॥ १४.३२.१ ॥
ଜଗତରେ ତିନି ଶତ୍ରୁ ଅଛନ୍ତି; ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନଅ ପ୍ରକାର କୁହାଯାଏ। ହର୍ଷ, ସ୍ତମ୍ଭ, ଅତିମାନ — ଏହି ତିନୋଟି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଗୁଣ।
14.32.2
शोकः क्रोधाभिसंरम्भो राजसास्ते गुणाः स्मृताः ।
स्वप्नस्तन्द्रा च मोहश्च त्रयस्ते तामसा गुणाः ॥ १४.३२.२ ॥
ଶୋକ ଏବଂ କ୍ରୋଧର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆବେଗ — ଏଗୁଡ଼ିକ ରାଜସ ଗୁଣ କୁହାଯାଏ। ନିଦ୍ରା, ତନ୍ଦ୍ରା ଓ ମୋହ — ଏହି ତିନୋଟି ତାମସ ଗୁଣ।
14.32.3
एतान्निकृत्य धृतिमान्बाणसङ्घैरतन्द्रितः ।
जेतुं परानुत्सहते प्रशान्तात्मा जितेन्द्रियः ॥ १४.३२.३ ॥
ଏମାନଙ୍କୁ ବାଣ ସମୂହରେ ଛେଦନ କରି, ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ, ସଚେତନ, ପ୍ରଶାନ୍ତ ମନ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ।
14.32.4
अत्र गाथाः कीर्तयन्ति पुराकल्पविदो जनाः ।
अम्बरीषेण या गीता राज्ञा राज्यं प्रशासता ॥ १४.३२.४ ॥
ଏଠାରେ ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ଅମ୍ବରୀଷ ରାଜା ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବା ସମୟରେ ଗାଇଥିବା ଗାଥା କହନ୍ତି।
14.32.5
समुदीर्णेषु दोषेषु बाध्यमानेषु साधुषु ।
जग्राह तरसा राज्यमम्बरीष इति श्रुतिः ॥ १४.३२.५ ॥
ଦୋଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଠିଲେ ଏବଂ ସାଧୁମାନେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ, ଅମ୍ବରୀଷ ବଳପୂର୍ବକ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ — ଏହା ଶ୍ରୁତି।
14.32.6
स निगृह्यात्मनो दोषान्साधून्समभिपूज्य च ।
जगाम महतीं सिद्धिं गाथाश्चेमा जगाद ह ॥ १४.३२.६ ॥
ସେ ନିଜର ଦୋଷକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ମହାସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ; ଏବଂ ଏହି ଗାଥାମାନ ମଧ୍ୟ କହିଲେ।
14.32.7
भूयिष्ठं विजिता दोषा निहताः सर्वशत्रवः ।
एको दोषो वरिष्ठश्च वध्यः स न हतो मया ॥ १४.३२.७ ॥
ଅଧିକାଂଶ ଦୋଷ ଜୟ ହୋଇଛି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବଧ୍ୟ ଏକ ଦୋଷ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିହତ ହୋଇନାହିଁ।
14.32.8
यत्प्रयुक्तो जन्तुरयं वैतृष्ण्यं नाधिगच्छति ।
तृष्णार्त इव निम्नानि धावमानो न बुध्यते ॥ १४.३२.८ ॥
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏହି ଜୀବ ବୈତୃଷ୍ଣ୍ୟ ପାଇପାରେ ନାହିଁ, ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ଲୋକ ପରି ନୀଚ ସ୍ଥାନକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣେ ନାହିଁ।
14.32.9
अकार्यमपि येनेह प्रयुक्तः सेवते नरः ।
तं लोभमसिभिस्तीक्ष्णैर्निकृत्य सुखमेधते ॥ १४.३२.९ ॥
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମଣିଷ ଅକାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରେ, ସେହି ଲୋଭକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗରେ କାଟି ସେ ସୁଖରେ ବଢ଼େ।
14.32.10
लोभाद्धि जायते तृष्णा ततश्चिन्ता प्रवर्तते ।
स लिप्समानो लभते भूयिष्ठं राजसान्गुणान्।
तदवाप्तौ तु लभते भूयिष्ठं तामसान्गुणान् ॥ १४.३२.१० ॥
ଲୋଭରୁ ହିଁ ତୃଷ୍ଣା ଜନ୍ମେ, ତା'ପରେ ଚିନ୍ତା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଲାଭ କାମନା କରୁଥିବା ଲୋକ ଅଧିକାଂଶ ରାଜସ ଗୁଣ ପାଏ; ତାହା ପାଇଲେ ସେ ଅଧିକାଂଶ ତାମସ ଗୁଣ ପାଏ।
14.32.11
स तैर्गुणैः संहतदेहबन्धनः ।
पुनःपनर्जायति कर्म चेहते।
जन्मक्षये भिन्नविकीर्मदेहो ।
मृत्युं पुनर्गच्छति जन्मनैव ॥ १४.३२.११ ॥
ସେହି ଗୁଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେହବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧିହୋଇ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ନିଏ, କର୍ମ କରେ। ଜନ୍ମର କ୍ଷୟରେ ଦେହ ଭଗ୍ନ ଓ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସେ ପୁଣି ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଏ; ଜନ୍ମ ସହିତ ହିଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଯାଏ।
14.32.12
तस्मादेतं सम्यगवेक्ष्य लोभं ।
निगृह्य धृत्याऽऽत्मनि राज्यमिच्छेत्।
एतद्राज्यं नान्यदस्तीह राज्य-
मात्मैव राजा विदितो यथावत् ॥ १४.३२.१२ ॥
ତେଣୁ ଏହି ଲୋଭକୁ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରି, ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ତାକୁ ନିଗ୍ରହ କରି, ନିଜ ଭିତରେ ହିଁ ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜ୍ୟ ନାହିଁ; ଆତ୍ମା ହିଁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜଣାଥିବା ରାଜା।
14.32.13
इति राज्ञाऽम्बरीषेण गाथा गीता यशस्विना ।
आधिराज्य पुरस्कृत्य लोभमेकं निकृन्तता ॥ १४.३२.१३ ॥
ଏହିପରି ଯଶସ୍ୱୀ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଏହି ଗାଥା ଗାଇଥିଲେ; ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ଆଗରେ ରଖି ଏକମାତ୍ର ଲୋଭକୁ ଛେଦନ କରିଥିବା ରାଜା।