مهابهاراتا · أدهيايا 14.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.37.1
तदव्यक्तमनुद्रिक्तं सर्वव्यापि ध्रुवं स्थिरम् ।
नवद्वारं पुरं विद्यात्त्रिगुणं पञ्चधातुकम् ॥ १४.३७.१ ॥
ذلك غير المتجلّي، غير الزائد، المنتشر في كل شيء، الثابت والراسخ. ينبغي أن تُعرف هذه المدينة ذات التسعة أبواب بأنها مؤلفة من الغونات الثلاثة ومن العناصر الخمسة.
14.37.2
एकादशपरिक्षेपं मनोव्याकरणात्मकम् ।
बुद्धिस्वामिकमित्येतत्परमेकादशं भवेत् ॥ १४.३७.२ ॥
محاط بأحد عشر سورًا، طبيعته العقل والتمييز، وسيّده العقل المدرِك؛ فهذا هو الحادي عشر الأسمى.
14.37.3
त्रीणि स्रोतांसि यान्यस्मिन्नाप्यायन्ते पुनःपुनः ।
प्रनाड्यस्तिस्र एवैताः प्रवर्न्तते गुणात्मिकाः ॥ १४.३७.३ ॥
القنوات الثلاث التي فيه، التي يتغذى بها مراراً وتكراراً—هي ثلاثة أنابيب رئيسية، تعمل بطبيعة الغونات.
14.37.4
तमो रजस्तथा सत्वं गुणानेतान्प्रचक्षते ।
अन्योन्यमिथुनाः सर्वे तथाऽन्योन्यानुजीविनः ॥ १४.३७.४ ॥
التاماس والراجاس والساتفا—هذه تُسمّى الغونات. وكلها أزواج متبادلة، تعيش كل منها بالأخرى.
14.37.5
अन्योन्यापाश्रयाश्चापि तथाऽन्योन्यानुवर्तिनः ।
अन्योन्यव्यतिषक्ताश्च त्रिगुणाः पञ्चधातवः ॥ १४.३७.५ ॥
وهي تستند بعضها إلى بعض، وتتبع بعضها بعضًا، وتتداخل فيما بينها؛ وكذلك العناصر الخمسة، المؤلفة من الغونات الثلاثة.
14.37.6
तमसो मिथुनं सत्वं सत्वस्य मिथुनं रजः ।
रजसश्चापि सत्वं स्यात्सत्वस्य मिथुनं तमः ॥ १४.३७.६ ॥
قرين التاماس هو الساتفا، وقرين الساتفا هو الراجاس؛ وقرين الراجاس أيضًا هو الساتفا، أما قرين الساتفا فهو التاماس.
14.37.7
नियम्यते तमो यत्र रजस्तत्र निवर्तते ।
नियम्यते रजो यत्र सत्वं तत्र प्रवर्तते ॥ १४.३७.७ ॥
حيثما يُكبح التاماس ينسحب الراجاس، وحيثما يُكبح الراجاس يظهر السატفا.
14.37.8
नैशात्मकं तमो विद्यात्त्रिगुणं मोहसंज्ञितम् ।
अधर्मलक्षणं चैव नियतं पापकर्मसु।
तामसं रूपमेतत्तु दृश्यते चापि सङ्गतम् ॥ १४.३७.८ ॥
ينبغي أن يُعرف التاماس بأنه ذو طبيعة الليل، مؤلف من الغونات الثلاث، ويُسمى الوهم؛ وهو يحمل سمة الأدهرما ويثبت في الأعمال الشريرة. هذه هي صورة التاماس، وهي تُرى بالفعل مناسبة.
14.37.9
प्रकृत्यात्मकमेवाहू रजः पर्यायकारकम् ।
सत्त्वे तु सर्वभूतेषु दृश्यमुत्पत्तिलक्षणम् ॥ १४.३७.९ ॥
يقال إن الراجاس من طبيعة المادة الأولى، وهو يُحدث التعاقب؛ أما في السატفا فتُرى علامة النشوء في جميع الكائنات.
14.37.10
प्रकाशं सर्वभूतेषु लाघवं श्रद्धधानता ।
सात्विकं रूपमेवं तु लाघवं साधुसंमितम् ॥ १४.३७.१० ॥
في جميع الكائنات يوجد الإشراق والخفة والإيمان؛ وهذه هي الصورة الساتفية حقًا، والخفة مرضية للأخيار.
14.37.11
एतेषां गुणतत्त्वानि वक्ष्यन्ते तत्त्वहेतुभिः ।
समासव्यासयुक्तानि तत्त्वतस्तानि बोधत ॥ १४.३७.११ ॥
ستُعرض الحقائق الجوهرية لهذه الغونات على يد أهل النظر في الحق، إجمالًا وتفصيلًا؛ فافهموها على حقيقتها.
14.37.12
सम्मोहो ज्ञानमत्यागः कर्मणामविनिर्णयः ।
स्वप्नः स्तंभो भयं लोभः शोकः सुकृतदूषणम् ॥ १४.३७.१२ ॥
الوهم، وترك المعرفة، وعدم التمييز في الأعمال، والنوم، والخمول، والخوف، والطمع، والحزن، وإفساد الأعمال الصالحة.
14.37.13
अस्मृतिश्चाविपाकश्च नास्तिक्यं भिन्नवृत्तिता ।
निर्विशेषत्वमन्धत्वं जघन्यगुणवृत्तिता ॥ १४.३७.१३ ॥
النسيان، وعدم النضج، والإلحاد، وتباين السلوك، وانعدام التمييز، والعمى، وسلوك الصفات الدنيئة.
14.37.14
अकृते कृतमानित्वमज्ञाने ज्ञानमानिता ।
अमैत्री विकृतो भावो ह्यश्रद्धा मूढभावना ॥ १४.३७.१४ ॥
الغرور بما لم يُفعل وكأنه قد فُعل، والزهو بالعلم في الجهل، والعداوة، وحالٌ مشوَّهة، وانعدام الإيمان، والتصور الأحمق.
14.37.15
अनार्जवमसंज्ञत्वं कर्म पापमचेतना ।
गुरुत्वं सन्नभावत्वमवशित्वमवाग्गतिः ॥ १४.३७.१५ ॥
الالتواء، وانعدام الوعي، والفعل الآثم، وفقدان الإحساس، والثقل والخمول، والحال المنكسرة، والعجز، والمسار الهابط.
14.37.16
सर्व एते गुणा वृत्तास्तामसाः सम्प्रकीर्तिताः ।
ये चान्ये विहिता भावा लोकेऽस्मिन्भावसंज्ञिताः ॥ १४.३७.१६ ॥
جميع هذه الصفات، وسائر الأحوال المسماة 'أحوالاً' في هذا العالم، تُعدّ من جنس التاماس.
14.37.17
तत्रतत्र नियम्यन्ते सर्वे ते तामसा गुणाः ।
परिवादकथा नित्यं मेवब्राह्मणवैरिता ॥ १४.३७.१७ ॥
تُضبط تلك الصفات التاماسية هنا وهناك: حديث دائم من الوشاية والنميمة، وعداء للبراهمة.
14.37.18
अत्यागश्चातिमानश्च मोहो मन्युस्तथाऽक्षमा ।
मत्सरश्चैव भूतेषु तामसं वृत्तमिष्यते ॥ १४.३७.१८ ॥
عدم التخلي، والغرور المفرط، والوهم، والغضب، وكذلك عدم الصبر والحسد تجاه الكائنات: هذا يُعدّ السلوك التاماسي.
14.37.19
वृथारम्भा हि ये केचिद्वृथा दानानि यानि च ।
वृथाभक्षणमित्येतत्तामसं वृत्तमिष्यते ॥ १४.३७.१९ ॥
الذين يبدأون أعمالًا باطلة، ويقدّمون عطايا باطلة، ويأكلون باطلًا، يُعدّ هذا السلوك من طبيعة التّامَس.
14.37.20
अतिवादोऽतितिक्षा च मात्सर्यमभिमानिता ।
अश्रद्दधानता चैव तामसं वृत्तमिष्यते ॥ १४.३७.२० ॥
الكلام الجارح، وعدم التحمّل، والحسد، والغرور، وانعدام الإيمان—هذه أيضًا تُعدّ سلوكًا من طبيعة التّامَس.
14.37.21
एवंविधाश्च ये केचिल्लोकेऽस्मिन्पापकर्मिणः ।
मनुष्या भिन्नमर्यादास्ते सर्वे तामसाः स्मृताः ॥ १४.३७.२१ ॥
كلّ من في هذا العالم من البشر بهذه الصفات، فاعلي الأفعال الآثمة، الذين تجاوزوا حدود الآداب، يُذكرون جميعًا بأنهم من التّامَس.
14.37.22
तेषां योनीः प्रवक्ष्यामि नियताः पापकर्मिणाम् ।
अवाङ्निरयभावा ये तिर्यङ्निरयगामिनः। ॥ १४.३७.२२ ॥
سأبيّن المواليد المقدّرة لأولئك الفاعلين للأفعال الآثمة، وهي من طبيعة الجحيم السفلى، ذاهبةً إلى حال الحيوانات والجحيم.
14.37.23
स्थावराणि च भूतानि पशवो वाहनानि च ।
क्रव्यादा दंदशूकाश्च कृमिकीटविहङ्गमाः ॥ १४.३७.२३ ॥
الكائنات الساكنة، والماشية ودوابّ الحمل، وآكلات اللحوم، والحيوانات اللادغة، والديدان والحشرات والطيور.
14.37.24
अब्जाता जन्तवश्चैव सर्वे चापि चतुष्पदाः ।
उन्मत्ता बधिरा मूका ये चान्ये पापरोगिणः ॥ १४.३७.२४ ॥
المخلوقات المولودة من الماء، وجميع ذوات الأربع، والمجانين والصمّ والبُكم، وغيرهم ممن ابتُلوا بأمراض الذنب.
14.37.25
मग्नास्तमसि दुर्वृत्ताः स्वकर्मकृतलक्षणाः ।
अवाक्स्रोतस इत्येते मग्नास्तमसि तामसाः ॥ १४.३७.२५ ॥
الغارقون في الظلمة هم أهل السلوك الفاسد، المعلَّمون بأعمالهم التي فعلوها بأنفسهم. هؤلاء ذوو المجرى المنحدر إلى أسفل هم التاماسيون الغارقون في الظلمة.
14.37.26
तेषामुत्कर्षमुद्रेकं वक्ष्याम्यहमतः परम् ।
यथा ते सुकृतां लोकाँल्लभन्ते पुण्यकर्मिणः ॥ १४.३७.२६ ॥
الآن سأتحدث عن ارتقائهم وفضلهم، وكيف ينال أهل الأعمال الصالحة عوالم المحسنين.
14.37.27
अन्यथा प्रतिपन्नास्तु विवृद्धा ये च कर्मसु ।
स्वकर्मनिरतानां च ब्राह्मणानां शुभैषिणाम् ॥ १४.३७.२७ ॥
أما الذين انحرفوا إلى طريق آخر، والذين نموا في أعمالهم، والبراهمة المنصرفون إلى واجباتهم الخاصة الطالبون للخير.
14.37.28
संस्कारेणोर्ध्वमायान्ति यतमानाः सलोकताम् ।
स्वर्गे गच्छन्ति देवानामित्येषा वैदिकी श्रुतिः ॥ १४.३७.२८ ॥
بالطقس المطهِّر يصعدون إلى الأعلى، ومجتهدين ينالون حال كونهم في العالم ذاته، ويمضون إلى السماء إلى الآلهة. هذا هو الوحي الفيدي.
14.37.29
अन्यथा प्रतिपन्नास्ते विबुद्धाः स्वेषु कर्मसु ।
पुनरावृत्तिधर्माणस्ते भवन्तीह मानुषाः ॥ १४.३७.२९ ॥
الذين انحرفوا إلى طريق آخر، وإن كانوا مستيقظين في أعمالهم، يصيرون هنا بشرًا، خاضعين لقانون العودة من جديد.
14.37.30
पापयोनिं समापन्नाश्चण्डाला मूकचूचुकाः ।
वर्णान्पर्यायशश्चापि प्राप्नुवन्त्युत्तरोत्तरम् ॥ १४.३७.३० ॥
الواقعون في مولد آثم، من الشانداليين والموكا-تشوتشوكا، ينالون بالتناوب الطبقات الاجتماعية، أعلى فأعلى.
14.37.31
शूद्रयोनिमतिक्रम्य ये चान्ये तामसा गुणाः ।
स्रोतोमध्ये समागम्य वर्तन्ते तामसे गुणे ॥ १४.३७.३१ ॥
وتجاوزت رحم الشودرا، فإن الصفات التامسية الأخرى، إذ تجتمع في وسط التيار، تبقى في الصفة التامسية.
14.37.32
अभिष्वङ्गस्तु कामेषु महामोह इति स्मृतः ।
ऋषयो मुनयो देवा मुह्यन्त्यत्र सुखेप्सवः ॥ १४.३७.३२ ॥
والتعلق بالشهوات يُسمّى الوهم العظيم. فالحكماء والنساك والآلهة أيضاً يضلّون هنا، طالبين السعادة.
14.37.33
तमोमोहो महामोहस्तामिस्रो ह्यन्धसंज्ञितः ।
मरणं त्वन्धतामिस्रस्तामिस्रः क्रोध उच्यते ॥ १४.३७.३३ ॥
ظلمة الوهم، والوهم العظيم، والتامسرا، وما يُسمّى الأعمى — الموت هو العَمَى التامسري؛ ويُقال إن الغضب هو التامسرا.
14.37.34
वर्णतो गुणतश्चैव योनितश्चैव तत्त्वतः ।
सर्वमेततमो विप्राः कीर्तितं वो यथाविधि ॥ १४.३७.३४ ॥
بحسب الفارنا، وبحسب الصفة، وبحسب المولد، وبحسب الحقيقة — أيها البراهمة، قد بُيّن لكم هذا كله، أي التامس، وفق القاعدة.
14.37.35
को न्वेतद्बुध्यते साधु को न्वेतत्साधु पश्यति ।
अतत्त्वे तत्त्वदर्शी यस्तमसस्तच्च लक्षणम् ॥ १४.३७.३५ ॥
من يدرك هذا على وجهه؟ ومن يراه على وجهه؟ إنّ من يرى الحقيقة في ما ليس حقاً — ذلك علامة التامس.
14.37.36
तमोगुणा बहुविधाः प्रकीर्तिता ।
यथावदुक्तं च तमः परावरम्।
नरो हि यो वेद गुणानिमान्सदा ।
स तामसैः सर्वगुणैः प्रमुच्यते ॥ १४.३७.३६ ॥
لقد أُعلنت صفات التامس على أنواع شتى، وبُيّن التامس الأعلى والأدنى كما هو. فالإنسان الذي يعرف هذه الصفات دائماً يتحرر من جميع الصفات التامسية.