ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.38.1
रजोऽहं वः प्रवक्ष्यामि याथातथ्येन सत्तमाः ।
निबोधत महाभागा गुणवृत्तं च राजसम् ॥ १४.३८.१ ॥
ହେ ସତ୍ତମଗଣ, ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ରଜୋଗୁଣକୁ ଯଥାର୍ଥରେ କହିବି। ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନଗଣ, ଗୁଣବୃତ୍ତ ଓ ରାଜସକୁ ଶୁଣ।
14.38.2
संतापो रूपमायासः सुखदुःखे हिमातपौ ।
ऐश्वर्यं विग्रहः सिद्धिर्हेतुवादोऽरतिः क्षमा ॥ १४.३८.२ ॥
ସନ୍ତାପ, ଆୟାସ, ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ଶୀତ-ଉଷ୍ଣ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ବିଗ୍ରହ, ସିଦ୍ଧି, ହେତୁବାଦ, ଅରତି ଓ କ୍ଷମା — ଏଗୁଡ଼ିକ ତାର ରୂପ।
14.38.3
बलं शौर्यं मदो रोषो व्यायामकलहावपि ।
ईर्ष्येप्सा पैशुनं युद्धं ममत्वं परिपालनम् ॥ १४.३८.३ ॥
ବଳ, ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ମଦ, ରୋଷ, ବ୍ୟାୟାମ ଓ କଳହ ମଧ୍ୟ, ଈର୍ଷା, ଇଚ୍ଛା, ପୈଶୁନ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧ, ମମତ୍ୱ ଓ ପରିପାଳନ।
14.38.4
वधबन्धपरिक्लेशाः क्रयो विक्रय एव च ।
निकृन्त च्छिन्धि भिन्धीति परवर्मावकर्तनम् ॥ १४.३८.४ ॥
ବଧ, ବନ୍ଧନ ଓ କ୍ଲେଶ, କିଣା ଓ ବିକା ମଧ୍ୟ; 'କାଟ, ଛେଦ, ଭେଦ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର ଏବଂ ଶତ୍ରୁର କବଚ କାଟିବା।
14.38.5
उग्रं दारुणमाक्रोशः परवित्तानुरागिता ।
लोकचिन्ताऽनुचिन्ता च मत्सरः परिभाषणम् ॥ १४.३८.५ ॥
ଉଗ୍ରତା, ଦାରୁଣତା, ଆକ୍ରୋଶ, ପରଧନ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗ, ଲୋକଚିନ୍ତା ଓ ଅନୁଚିନ୍ତା, ମତ୍ସର ଓ କଠୋର ବାକ୍ୟ।
14.38.6
वृथाशास्त्रं मृषावादो विकल्पपरिभाषणम् ।
निन्दा स्तुतिः प्रशंसा च प्रतापः परिधर्षणम् ॥ १४.३८.६ ॥
ବୃଥା ଶାସ୍ତ୍ର, ମିଥ୍ୟାବାଦ, ବିକଳ୍ପ ଭାଷଣ, ନିନ୍ଦା ଓ ସ୍ତୁତି, ପ୍ରଶଂସା, ପ୍ରତାପ ଏବଂ ଅପମାନଜନକ ଆକ୍ରମଣ।
14.38.7
परिचर्या च शुश्रूषा सेवा तृष्णा व्यपाश्रयः ।
व्यूहो नयः प्रमादश्च परिवादः परिग्रहः ॥ १४.३८.७ ॥
ପରିଚର୍ଯ୍ୟା, ଶୁଶ୍ରୂଷା, ସେବା, ତୃଷ୍ଣା, ଆଶ୍ରୟ, ବ୍ୟୂହ, ନୀତି, ପ୍ରମାଦ, ନିନ୍ଦା ଏବଂ ପରିଗ୍ରହ।
14.38.8
संस्कारा ये च लोकेषु प्रवर्तन्ते पृथक्पृथक् ।
नृषु नारीषु भूतेषु द्रव्येषु शरणेषु च ॥ १४.३८.८ ॥
ଲୋକମାନଙ୍କରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ସଂସ୍କାରସମୂହ — ମନୁଷ୍ୟ, ନାରୀ, ପ୍ରାଣୀ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଶରଣ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ।
14.38.9
संतापोऽप्रत्ययश्चैव व्रतानि नियमाश्च ये ।
प्रधानमाशीर्युक्तं च सततं मे भवत्विति ॥ १४.३८.९ ॥
ସନ୍ତାପ, ଅବିଶ୍ୱାସ, ଯେଉଁ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମସମୂହ, ପ୍ରଧାନ ଆଶୀର୍ବାଦଯୁକ୍ତ; "ଏହା ମୋ ପାଇଁ ସଦା ହେଉ" ଏହି ସଂକଳ୍ପ।
14.38.10
स्वाहाकारो नमस्कारः स्वधाकारो वषट्क्रिया ।
याजनाध्यापने चोभे यजनाध्ययने अपि ॥ १४.३८.१० ॥
ସ୍ୱାହାକାର, ନମସ୍କାର, ସ୍ୱଧାକାର, ବଷଟ୍କ୍ରିୟା; ଯାଜନ ଓ ଅଧ୍ୟାପନ ଦୁଇଟି; ଯଜନ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ମଧ୍ୟ।
14.38.11
दानं प्रतिग्रहश्चैव प्रायश्चित्तानि मङ्गलम् ।
इदं मे स्यादिदं मे स्यात्स्नेहो गुणसमुद्भवः ॥ १४.३८.११ ॥
ଦାନ ଓ ପ୍ରତିଗ୍ରହ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳ କର୍ମ; "ଏହା ମୋର ହେଉ, ଏହା ମୋର ହେଉ" — ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସ୍ନେହ।
14.38.12
अभिद्रोहस्तथा माया निकृतिर्मान एव च ।
स्तैन्यं हिंसा जुगुप्सा च परितापः प्रजागरः ॥ १४.३८.१२ ॥
ଦ୍ରୋହ, ମାୟା, ପ୍ରବଞ୍ଚନା, ମାନ, ଚୋରି, ହିଂସା, ଘୃଣା, ପରିତାପ ଓ ଜାଗରଣ।
14.38.13
दम्भो दर्पोऽथ रागश्च भक्तिः प्रीतिः प्रमोदनम् ।
द्यूतं च जनवादश्च सम्बन्धाः स्त्रीकृताश्च ये ॥ १४.३८.१३ ॥
ଦମ୍ଭ, ଦର୍ପ, ରାଗ, ଭକ୍ତି, ପ୍ରୀତି, ପ୍ରମୋଦ, ଦ୍ୟୂତ, ଲୋକାପବାଦ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀକୃତ ଯେଉଁ ସମ୍ବନ୍ଧସବୁ।
14.38.14
नृत्यवादित्रगीतानां प्रसङ्गा ये च केचन ।
सर्व एते गुणा विप्रा राजसाः सम्प्रकीर्तिताः ॥ १४.३८.१४ ॥
ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଗୀତର ଯେଉଁ କିଛି ଆସକ୍ତିପ୍ରସଙ୍ଗ ଅଛି — ହେ ବିପ୍ରଗଣ, ଏ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ରାଜସ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
14.38.15
भूतभव्यभविष्याणां भावानां भुवि भावनाः ।
त्रिवर्गनिरता नित्यं धर्मोऽर्थः काम इत्यपि ॥ १४.३८.१५ ॥
ଭୂତ, ଭବ୍ୟ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭାବର ଯେଉଁ ଭାବନା ପୃଥିବୀରେ ଅଛି, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ତ୍ରିବର୍ଗରେ ନିରତ — ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ମଧ୍ୟ।
14.38.16
कामवृत्ताः प्रमोदन्ते सर्वकामसमृद्धिभिः ।
अर्वाक्स्रोतस इत्येते मनुष्या रजसा वृताः ॥ १४.३८.१६ ॥
କାମବୃତ୍ତିଯୁକ୍ତ ଲୋକେ ସମସ୍ତ କାମନାର ସମୃଦ୍ଧିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ନିମ୍ନଗାମୀ ସ୍ରୋତର ଏହି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ରଜୋଗୁଣରେ ଆବୃତ।
14.38.17
अस्मिँलोके प्रमोदन्ते जायमानाः पुनःपनः ।
प्रेत्यभाविकमीहन्ते हलौकिकमेव च।
ददति प्रतिगृह्णन्ति तर्पयन्त्यथ जुह्वति ॥ १४.३८.१७ ॥
ଏ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ବାରମ୍ବାର ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଭାବୀ ଫଳ ଓ ଅଲୌକିକ ଫଳ କାମନା କରନ୍ତି; ଦିଅନ୍ତି, ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି।
14.38.18
रजोगुणा वो बहुधानुकीर्तिता ।
यथावदुक्तं गुणवृत्तमेव च।
नरोपि यो वेद गुणानिमान्सदा ।
स राजसैः सर्वगुणैर्विमुच्यते ॥ १४.३८.१८ ॥
ଆପଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଜୋଗୁଣ ବହୁ ପ୍ରକାରେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି; ଗୁଣର ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ କୁହାଯାଇଛି। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍ବଦା ଜାଣେ, ସେ ରାଜସ ସମସ୍ତ ଗୁଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।