మహాభారతం · అధ్యాయం 14.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.38.1
रजोऽहं वः प्रवक्ष्यामि याथातथ्येन सत्तमाः ।
निबोधत महाभागा गुणवृत्तं च राजसम् ॥ १४.३८.१ ॥
ఉత్తములారా, రజోగుణాన్ని మీకు యథార్థంగా చెబుతాను. మహాభాగ్యవంతులారా, గుణవృత్తిగా ఉన్న రాజసాన్ని వినండి.
14.38.2
संतापो रूपमायासः सुखदुःखे हिमातपौ ।
ऐश्वर्यं विग्रहः सिद्धिर्हेतुवादोऽरतिः क्षमा ॥ १४.३८.२ ॥
సంతాపం, ఆయాసం, సుఖదుఃఖాలు, శీతోష్ణాలు, ఐశ్వర్యం, విగ్రహం, సిద్ధి, హేతువాదం, అరతి, క్షమ — ఇవి దాని రూపాలు.
14.38.3
बलं शौर्यं मदो रोषो व्यायामकलहावपि ।
ईर्ष्येप्सा पैशुनं युद्धं ममत्वं परिपालनम् ॥ १४.३८.३ ॥
బలం, శౌర్యం, మదం, రోషం, వ్యాయామం, కలహం కూడా, ఈర్ష్య, కోరిక, పైశున్యం, యుద్ధం, మమత్వం, పరిపాలనం.
14.38.4
वधबन्धपरिक्लेशाः क्रयो विक्रय एव च ।
निकृन्त च्छिन्धि भिन्धीति परवर्मावकर्तनम् ॥ १४.३८.४ ॥
వధ, బంధం, క్లేశాలు, కొనుగోలు, అమ్మకం కూడా; 'కోయు, చీల్చు, భేదించు' అని అరవడం; శత్రువు కవచాన్ని ఛేదించడం.
14.38.5
उग्रं दारुणमाक्रोशः परवित्तानुरागिता ।
लोकचिन्ताऽनुचिन्ता च मत्सरः परिभाषणम् ॥ १४.३८.५ ॥
ఉగ్రత, దారుణత, దూషణ, పరధనంపై అనురాగం, లోక చింత, అనుచింత, మాత్సర్యం, కఠిన వచనం.
14.38.6
वृथाशास्त्रं मृषावादो विकल्पपरिभाषणम् ।
निन्दा स्तुतिः प्रशंसा च प्रतापः परिधर्षणम् ॥ १४.३८.६ ॥
వృథా శాస్త్రం, అసత్యవాదం, వికల్ప భాషణం, నింద, స్తుతి, ప్రశంస, ప్రతాపం, పరిధర్షణం.
14.38.7
परिचर्या च शुश्रूषा सेवा तृष्णा व्यपाश्रयः ।
व्यूहो नयः प्रमादश्च परिवादः परिग्रहः ॥ १४.३८.७ ॥
పరిచర్య, శుశ్రూష, సేవ, తృష్ణ, ఆశ్రయం, వ్యూహం, నీతి, ప్రమాదం, నింద, పరిగ్రహం.
14.38.8
संस्कारा ये च लोकेषु प्रवर्तन्ते पृथक्पृथक् ।
नृषु नारीषु भूतेषु द्रव्येषु शरणेषु च ॥ १४.३८.८ ॥
లోకాలలో వేర్వేరుగా నడుస్తున్న సంస్కారాలు, నరులలో, నారీలలో, భూతాలలో, ద్రవ్యాలలో, శరణాలలో కూడా.
14.38.9
संतापोऽप्रत्ययश्चैव व्रतानि नियमाश्च ये ।
प्रधानमाशीर्युक्तं च सततं मे भवत्विति ॥ १४.३८.९ ॥
సంతాపం, అపనమ్మకం, ఏ వ్రతాలు, నియమాలు ఉన్నాయో అవి, ప్రధానమైన ఆశీర్వచనంతో కూడినవి, "ఇది నాకు ఎల్లప్పుడూ ఉండుగాక" అనేది.
14.38.10
स्वाहाकारो नमस्कारः स्वधाकारो वषट्क्रिया ।
याजनाध्यापने चोभे यजनाध्ययने अपि ॥ १४.३८.१० ॥
స్వాహాకారం, నమస్కారం, స్వధాకారం, వషట్క్రియ; యాజనం, అధ్యాపనం రెండూ; యజనం, అధ్యయనం కూడా.
14.38.11
दानं प्रतिग्रहश्चैव प्रायश्चित्तानि मङ्गलम् ।
इदं मे स्यादिदं मे स्यात्स्नेहो गुणसमुद्भवः ॥ १४.३८.११ ॥
దానం, ప్రతిగ్రహం, ప్రాయశ్చిత్తాలు, మంగళాలు; "ఇది నాకు కావాలి, ఇది నాకు కావాలి" అనే, గుణాల నుంచి పుట్టే స్నేహం.
14.38.12
अभिद्रोहस्तथा माया निकृतिर्मान एव च ।
स्तैन्यं हिंसा जुगुप्सा च परितापः प्रजागरः ॥ १४.३८.१२ ॥
ద్రోహం, మాయ, మోసం, మానం, దొంగతనం, హింస, జుగుప్స, పరితాపం, నిద్రలేమి.
14.38.13
दम्भो दर्पोऽथ रागश्च भक्तिः प्रीतिः प्रमोदनम् ।
द्यूतं च जनवादश्च सम्बन्धाः स्त्रीकृताश्च ये ॥ १४.३८.१३ ॥
దంభం, దర్పం, రాగం, భక్తి, ప్రీతి, ప్రమోదం, జూదం, లోకనింద, స్త్రీల కారణంగా ఏర్పడే సంబంధాలు.
14.38.14
नृत्यवादित्रगीतानां प्रसङ्गा ये च केचन ।
सर्व एते गुणा विप्रा राजसाः सम्प्रकीर्तिताः ॥ १४.३८.१४ ॥
నృత్యం, వాద్యం, గానం పట్ల ఉన్న ఏ అనురాగాలైనా — ఓ విప్రులారా, ఇవన్నీ రాజస గుణాలని చెప్పబడ్డాయి.
14.38.15
भूतभव्यभविष्याणां भावानां भुवि भावनाः ।
त्रिवर्गनिरता नित्यं धर्मोऽर्थः काम इत्यपि ॥ १४.३८.१५ ॥
భూత, భవ్య, భవిష్యత్ జీవుల భావాలపై భూమిలో ఉన్న భావనలు ఎల్లప్పుడూ త్రివర్గంలో నిమగ్నమై ఉంటాయి — ధర్మం, అర్థం, కామం కూడా.
14.38.16
कामवृत्ताः प्रमोदन्ते सर्वकामसमृद्धिभिः ।
अर्वाक्स्रोतस इत्येते मनुष्या रजसा वृताः ॥ १४.३८.१६ ॥
కామవృత్తులు గలవారు అన్ని కామాల సమృద్ధితో ఆనందిస్తారు; క్రిందికి ప్రవహించే ఈ మనుషులు రజస్సుచే ఆవృతులు.
14.38.17
अस्मिँलोके प्रमोदन्ते जायमानाः पुनःपनः ।
प्रेत्यभाविकमीहन्ते हलौकिकमेव च।
ददति प्रतिगृह्णन्ति तर्पयन्त्यथ जुह्वति ॥ १४.३८.१७ ॥
ఈ లోకంలో పుట్టి మళ్లీ మళ్లీ ఆనందిస్తారు; మరణం తర్వాత భావి ఫలాలను, లోకాతీత ఫలాలను కోరుతారు; ఇస్తారు, స్వీకరిస్తారు, తృప్తిపరుస్తారు, తర్వాత హోమం చేస్తారు.
14.38.18
रजोगुणा वो बहुधानुकीर्तिता ।
यथावदुक्तं गुणवृत्तमेव च।
नरोपि यो वेद गुणानिमान्सदा ।
स राजसैः सर्वगुणैर्विमुच्यते ॥ १४.३८.१८ ॥
మీకు రజో గుణాలు అనేక విధాలుగా చెప్పబడ్డాయి; గుణాల ప్రవర్తనా చెప్పబడినట్టే. ఈ గుణాలను సదా యథార్థంగా తెలిసిన మనిషి రాజస సర్వ గుణాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.