マハーバーラタ · 章 14.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.45.1
बुद्धिसारं मनस्तम्भमिन्द्रियग्रामबन्धनम् ।
महाभूतारविष्कम्भं निमेषपरिवेष्टनम् ॥ १४.४५.१ ॥
それは知性の精髄であり、心の柱であり、感官の群れを縛るものであり、大元素の輻の支えであり、瞬きによって取り巻かれたものである。
14.45.2
जराशोकसमाविष्टं व्याधिव्यसनसञ्चरम् ।
देशकालविचारीदं श्रमव्यायामनिःस्वनम् ॥ १४.४५.२ ॥
それは老いと悲しみに覆われ、病と苦難の中を動き、場所と時を思量し、労苦と努力の響きを持つ。
14.45.3
अहोरात्रपरिक्षेपं शीतोष्णपरिमण्डलम् ।
सुखदुःखान्तसंश्लेषं क्षुत्पिपासावकीलकम् ॥ १४.४५.३ ॥
それは昼夜に囲まれ、寒熱に輪を成され、苦楽の終端と結ばれ、飢えと渇きの釘で留められている。
14.45.4
छायातपविलेखं च निमेषोन्मेषविह्वलम् ।
शोकमोहजराकीर्णं वर्तमानमचेतनम् ॥ १४.४५.४ ॥
それは影と日差しの線に刻まれ、瞬きと開眼に惑わされ、悲しみ・迷い・老いに満ち、存在しながら無感覚である。
14.45.5
मासार्धमासगुणितं विषमं लोकसञ्चरम् ।
तमोनिचयपङ्कं च रजोवेगप्रवर्तकम् ॥ १४.४५.५ ॥
月と半月によって掛けられ、不均衡で、諸世界を巡り、闇の堆積の泥沼であり、激情の勢いを引き起こすものである。
14.45.6
सत्त्वालङ्कारदीप्तं च गुणसंघातमण्डलम् ।
विरतिग्रहणाभीकं शोकसंहारवर्तनम् ॥ १४.४५.६ ॥
善性の飾りに輝き、諸性質の集合の輪であり、止滅と執取を恐れ、悲しみを滅ぼす働きである。
14.45.8
भयमोहपरीवारं भूतसंमोहकारकम् ।
आनन्दप्रीतिचारं च कामक्रोधपरिग्रहम् ॥ १४.४५.८ ॥
恐怖と迷妄に囲まれ、衆生に惑いを生じさせ、歓喜と愛着の中を巡り、欲望と怒りを抱くもの。
14.45.9
महदादिविशेषान्तमव्यक्तं प्रभवाप्ययम् ।
मनोजवनमश्रान्तं कालचक्रं प्रवर्तते ॥ १४.४५.९ ॥
大（マハト）をはじめとする諸別相に及ぶ未顕現のもの、生起と消滅の根源、意のように速く、倦むことなき——時輪は回転する。
14.45.10
एतद्द्वन्द्वसमायुक्तं कालचक्रमचेतनम् ।
विसृजेत्संक्षिपेच्चापि बोधयेत्स्वापयेज्जगम् ॥ १४.४५.१० ॥
これら相対の対に結ばれた無意識の時輪は、放出し、収縮させ、世界を目覚めさせ、また眠らせる。
14.45.11
कालचक्रप्रवृत्तिं च निवृत्तिं चैव तत्त्वतः ।
यस्तु वेद नरो नित्यं न स भूतेषु मुह्यति ॥ १४.४५.११ ॥
時輪の前進と後退を真実に、常に知る人は、衆生の中で惑わされることはない。
14.45.12
विमुक्तः सर्वसङ्क्लेशैः सर्वद्वन्द्वातिगो मुनिः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १४.४५.१२ ॥
一切の煩悶から解放され、一切の相対を超えた聖者は、一切の罪から解放されて最高の境地に至る。
14.45.13
गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः ।
चत्वार आश्रमाः प्रोक्ताः सर्वे गार्हस्थ्यमूलकाः ॥ १४.४५.१३ ॥
家住者、梵行者、林住者、そして遊行者——四つの生活期が説かれ、すべては家住期を根とする。
14.45.14
क्रियाकारणसंयुक्तं रागविस्तारमायतम् ।
लोभेप्सापरिविक्षोभं विविक्तज्ञानसम्भवम्
यः कश्चिदिह लोकेऽस्मिन्नाश्रमः परिकीर्तितः ।
तस्यान्तगमनं श्रेयः कीर्तिरेषा सनातनी ॥ १४.४५.१४ ॥
この世で説かれたどの生活段階も、行為と原因に結ばれ、執着の広がりによって延び、貪欲と欲望によって揺さぶられ、純粋な知識から生じたものである。その終わりに至ることこそ最善である。これが永遠の栄誉である。
14.45.15
संस्कारैः संस्कृतः पूर्वं यथावच्चरितव्रतः ।
जातौ गुणविशिष्टायां समावर्तेत वेदवित् ॥ १४.४५.१५ ॥
まず浄化の儀礼によって正しく清められ、誓戒を適切に守り、徳によって優れた種姓に生まれたヴェーダの学匠は、帰宅すべきである。
14.45.16
स्वदारनिरतो नित्यं शिष्टाचारो जितेन्द्रियः ।
पञ्चभिश्च महायज्ञैः श्रद्दधानो यजेदिह ॥ १४.४५.१६ ॥
常に自分の妻に専念し、賢者の行いに従い、感官を制し、信仰をもって、ここで五大祭祀によって供犠を行うべきである。
14.45.17
देवतातिथिशिष्टाशी निरतो वेदकर्मसु ।
इज्याप्रदानयुक्तश्च यथाशक्ति यथाविधि ॥ १४.४५.१७ ॥
神々と客人の後に残ったものを食べ、ヴェーダの祭儀に専念し、供犠と布施に携わり、力に応じ、規定どおりに行うべきである。
14.45.18
न पाणिपादचपलो न नेत्रचपलो मुनिः ।
न च वागङ्गचपल इति शिष्टस्य गोचरः ॥ १४.४५.१८ ॥
聖者は手足が落ち着かず、目が落ち着かず、言葉や手足が落ち着かないということはない。これが賢者の行いの領域である。
14.45.19
नित्यं यज्ञोपवीती स्याच्छुक्लवासाः शुचिव्रतः ।
नियतो यमदानाभ्यां सदा शिष्टैश्च संविशेत् ॥ १४.४५.१९ ॥
常に聖紐を身につけ、白衣をまとい、清浄な誓戒を守り、制御と布施によって自らを律し、常に賢者と交わるべきである。
14.45.20
जितशिश्नोदरो मैत्रः शिष्टाचारसमन्वितः ।
वैणवीं धारयेद्यष्टिं सोदकं च कमण्डलुम् ॥ १४.४५.२० ॥
欲と腹を制し、慈しみ深く、賢者の振る舞いを備えた者は、竹の杖と水の入った水瓶を持つべきである。
14.45.21
त्रीणि धारयते नित्यं कमण्डलुमतन्द्रितः ।
एकमाचमनार्थाय एकं वै पादधावनम्।
एकं शौचविधानार्थमित्येतत्त्रितयं तथा ॥ १४.४५.२१ ॥
怠らぬ者は常に三つの水瓶を持つべきである。一つは口をすすぐため、一つは足を洗うため、一つは清めの儀式のためである。これが三つである。
14.45.22
अधीत्याध्यापनं कुर्यात्तथा यजनयाजने ।
दानं प्रतिग्रहं वाऽपि षङ्गुणां वृत्तिमाचरेत् ॥ १४.४५.२२ ॥
学んだ後は教えるべきである。また、祭祀を行い祭官を務め、施しを与え受けるべきである。このように六種の生活法を実践すべきである。
14.45.23
त्रीणि कर्माणि जानीत ब्राह्मणानां तु जीविकाः ।
याजनाध्यापने चोभे शुद्धाच्चापि प्रतिग्रहः ॥ १४.४५.२३ ॥
バラモンの生計には三つの務めがあると知れ。祭祀を司ることと教えること、そして清らかな者からの布施を受けることである。
14.45.24
अथ शेषाणि चान्यानि त्रीणि कर्माणि यानि तु ।
दानमध्ययनं यज्ञो धर्मयुक्तानि तानि तु ॥ १४.४५.२४ ॥
さて、残りの三つの務め——布施、学習、祭祀——は法に結ばれたものである。
14.45.25
तेष्वप्रमादं कुर्वीत त्रिषु कर्मसु धर्मवित् ।
दान्तो मैत्रः क्षमायुक्तः सर्वभूतसमो मुनिः ॥ १४.४५.२५ ॥
法を知る者は、その三つの務めに怠りなく、自制し、慈しみ深く、忍耐を備え、すべての生き物に等しく接する聖者であるべきである。
14.45.26
सर्वमेतद्यथाशक्ति विप्रो निर्वर्तयञ्शुचिः ।
एवं युक्तो जयेत्स्वर्गं गृहस्थः संशितव्रतः ॥ १४.४५.२६ ॥
清浄であり、自らの力に応じてこれらすべてを成し遂げる婆羅門は、このように専心し、固い誓いを守る家長として天界を得る。