ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.45.1
बुद्धिसारं मनस्तम्भमिन्द्रियग्रामबन्धनम् ।
महाभूतारविष्कम्भं निमेषपरिवेष्टनम् ॥ १४.४५.१ ॥
ಅದು ಬುದ್ಧಿಯ ಸಾರ, ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ತಂಭ, ಇಂದ್ರಿಯಗಣವನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದು, ಮಹಾಭೂತಗಳ ಅರಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ, ನಿಮೇಷದಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು.
14.45.2
जराशोकसमाविष्टं व्याधिव्यसनसञ्चरम् ।
देशकालविचारीदं श्रमव्यायामनिःस्वनम् ॥ १४.४५.२ ॥
ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತವಾದದ್ದು, ವ್ಯಾಧಿ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವದು, ದೇಶ-ಕಾಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವ ಇದು, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳದ್ದು.
14.45.3
अहोरात्रपरिक्षेपं शीतोष्णपरिमण्डलम् ।
सुखदुःखान्तसंश्लेषं क्षुत्पिपासावकीलकम् ॥ १४.४५.३ ॥
ಹಗಲು-ಇರುಳಿನಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು, ಚಳಿ-ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ವೃತ್ತವಾದದ್ದು, ಸುಖ-ದುಃಖದ ಅಂತ್ಯಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿದದ್ದು, ಹಸಿವು-ದಾಹದ ಮೊಳೆಯಿಂದ ಬಿಗಿಯಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು.
14.45.4
छायातपविलेखं च निमेषोन्मेषविह्वलम् ।
शोकमोहजराकीर्णं वर्तमानमचेतनम् ॥ १४.४५.४ ॥
ನೆರಳು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನ ರೇಖೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಾದದ್ದು, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವ-ತೆರೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟದ್ದು, ಶೋಕ-ಮೋಹ-ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿದದ್ದು, ವರ್ತಮಾನವಾಗಿರುವದು ಮತ್ತು ಅಚೇತನವಾದದ್ದು.
14.45.5
मासार्धमासगुणितं विषमं लोकसञ्चरम् ।
तमोनिचयपङ्कं च रजोवेगप्रवर्तकम् ॥ १४.४५.५ ॥
ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಗುಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು, ವಿಷಮವಾದದ್ದು, ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವದು, ತಮಸ್ಸಿನ ರಾಶಿಯ ಕೆಸರು, ರಜಸ್ಸಿನ ವೇಗವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವದು.
14.45.6
सत्त्वालङ्कारदीप्तं च गुणसंघातमण्डलम् ।
विरतिग्रहणाभीकं शोकसंहारवर्तनम् ॥ १४.४५.६ ॥
ಸತ್ತ್ವದ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವದು, ಗುಣಗಳ ಸಮೂಹದ ಮಂಡಲ, ವಿರತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಭಯಪಡುವದು, ಶೋಕ ಸಂಹಾರದ ನಡವಳಿಕೆ.
14.45.8
भयमोहपरीवारं भूतसंमोहकारकम् ।
आनन्दप्रीतिचारं च कामक्रोधपरिग्रहम् ॥ १४.४५.८ ॥
ಭಯ ಮೋಹಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದದ್ದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಮೋಹವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು, ಆನಂದ ಪ್ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದು, ಕಾಮ ಕ್ರೋಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು.
14.45.9
महदादिविशेषान्तमव्यक्तं प्रभवाप्ययम् ।
मनोजवनमश्रान्तं कालचक्रं प्रवर्तते ॥ १४.४५.९ ॥
ಮಹತ್ ಮೊದಲಾದ ವಿಶೇಷಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಅವ್ಯಕ್ತ, ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಯವಾದದ್ದು, ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ವೇಗವಾದದ್ದು, ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದದ್ದು — ಕಾಲಚಕ್ರ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.
14.45.10
एतद्द्वन्द्वसमायुक्तं कालचक्रमचेतनम् ।
विसृजेत्संक्षिपेच्चापि बोधयेत्स्वापयेज्जगम् ॥ १४.४५.१० ॥
ಈ ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಅಚೇತನವಾದ ಈ ಕಾಲಚಕ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಸಂಹರಿಸುತ್ತದೆ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.
14.45.11
कालचक्रप्रवृत्तिं च निवृत्तिं चैव तत्त्वतः ।
यस्तु वेद नरो नित्यं न स भूतेषु मुह्यति ॥ १४.४५.११ ॥
ಕಾಲಚಕ್ರದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಸದಾ ತಿಳಿದವನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
14.45.12
विमुक्तः सर्वसङ्क्लेशैः सर्वद्वन्द्वातिगो मुनिः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १४.४५.१२ ॥
ಎಲ್ಲ ಕ್ಲೇಶಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದ, ಎಲ್ಲ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ದಾಟಿದ ಮುನಿ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
14.45.13
गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः ।
चत्वार आश्रमाः प्रोक्ताः सर्वे गार्हस्थ्यमूलकाः ॥ १४.४५.१३ ॥
ಗೃಹಸ್ಥ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಿಕ್ಷುಕ — ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವೆಲ್ಲವೂ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನೇ ಮೂಲವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
14.45.14
क्रियाकारणसंयुक्तं रागविस्तारमायतम् ।
लोभेप्सापरिविक्षोभं विविक्तज्ञानसम्भवम्
यः कश्चिदिह लोकेऽस्मिन्नाश्रमः परिकीर्तितः ।
तस्यान्तगमनं श्रेयः कीर्तिरेषा सनातनी ॥ १४.४५.१४ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯೋ, ಅದು ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ರಾಗದ ವಿಸ್ತಾರದಿಂದ ಹರಡಿದ್ದು, ಲೋಭ-ಆಸೆಯ ಕಲಕದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ವಿಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು; ಅದರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು; ಇದೇ ಶಾಶ್ವತ ಕೀರ್ತಿ.
14.45.15
संस्कारैः संस्कृतः पूर्वं यथावच्चरितव्रतः ।
जातौ गुणविशिष्टायां समावर्तेत वेदवित् ॥ १४.४५.१५ ॥
ಮೊದಲು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತನಾಗಿ, ವ್ರತಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿ, ಗುಣವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವೇದಜ್ಞನು ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕು.
14.45.16
स्वदारनिरतो नित्यं शिष्टाचारो जितेन्द्रियः ।
पञ्चभिश्च महायज्ञैः श्रद्दधानो यजेदिह ॥ १४.४५.१६ ॥
ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತನಾಗಿ, ಶಿಷ್ಟರ ಆಚಾರವುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನಾಗಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪಂಚ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬೇಕು.
14.45.17
देवतातिथिशिष्टाशी निरतो वेदकर्मसु ।
इज्याप्रदानयुक्तश्च यथाशक्ति यथाविधि ॥ १४.४५.१७ ॥
ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳ ನಂತರ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಭುಜಿಸುವವನಾಗಿ, ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ದಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನಾಗಿ, ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಯಥಾವಿಧಿ (ಆಚರಿಸಬೇಕು).
14.45.18
न पाणिपादचपलो न नेत्रचपलो मुनिः ।
न च वागङ्गचपल इति शिष्टस्य गोचरः ॥ १४.४५.१८ ॥
ಮುನಿ ಕೈ-ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಚಲನಲ್ಲ, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಚಲನಲ್ಲ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಚಲನಲ್ಲ; ಇದು ಶಿಷ್ಟರ ಮಾರ್ಗ.
14.45.19
नित्यं यज्ञोपवीती स्याच्छुक्लवासाः शुचिव्रतः ।
नियतो यमदानाभ्यां सदा शिष्टैश्च संविशेत् ॥ १४.४५.१९ ॥
ಸದಾ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಧರಿಸಿರಬೇಕು, ಬಿಳಿಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಪವಿತ್ರ ವ್ರತವುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಯಮ ಮತ್ತು ದಾನಗಳಿಂದ ನಿಯಮಿತನಾಗಿ, ಸದಾ ಶಿಷ್ಟರೊಡನೆ ಕೂಡಿರಬೇಕು.
14.45.20
जितशिश्नोदरो मैत्रः शिष्टाचारसमन्वितः ।
वैणवीं धारयेद्यष्टिं सोदकं च कमण्डलुम् ॥ १४.४५.२० ॥
ಕಾಮ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಮೈತ್ರಿಯುಳ್ಳವನು, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕಮಂಡಲವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು.
14.45.21
त्रीणि धारयते नित्यं कमण्डलुमतन्द्रितः ।
एकमाचमनार्थाय एकं वै पादधावनम्।
एकं शौचविधानार्थमित्येतत्त्रितयं तथा ॥ १४.४५.२१ ॥
ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೂರು ಕಮಂಡಲುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು — ಒಂದು ಆಚಮನಕ್ಕೆ, ಒಂದು ಪಾದ ತೊಳೆಯಲು, ಒಂದು ಶೌಚವಿಧಿಗೆ; ಹೀಗೆ ಈ ಮೂರು.
14.45.22
अधीत्याध्यापनं कुर्यात्तथा यजनयाजने ।
दानं प्रतिग्रहं वाऽपि षङ्गुणां वृत्तिमाचरेत् ॥ १४.४५.२२ ॥
ಓದಿ ಬೋಧಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಜನ ಯಾಜನ ಮಾಡಬೇಕು; ದಾನ ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದೂ — ಹೀಗೆ ಆರು ಗುಣಗಳ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
14.45.23
त्रीणि कर्माणि जानीत ब्राह्मणानां तु जीविकाः ।
याजनाध्यापने चोभे शुद्धाच्चापि प्रतिग्रहः ॥ १४.४५.२३ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಮೂರು ಕರ್ಮಗಳಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ — ಯಾಜನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪನ ಎರಡೂ, ಶುದ್ಧರಿಂದ ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದೂ.
14.45.24
अथ शेषाणि चान्यानि त्रीणि कर्माणि यानि तु ।
दानमध्ययनं यज्ञो धर्मयुक्तानि तानि तु ॥ १४.४५.२४ ॥
ಈಗ ಉಳಿದ ಮೂರು ಕರ್ಮಗಳು — ದಾನ, ಅಧ್ಯಯನ, ಯಜ್ಞ — ಅವು ಧರ್ಮಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.
14.45.25
तेष्वप्रमादं कुर्वीत त्रिषु कर्मसु धर्मवित् ।
दान्तो मैत्रः क्षमायुक्तः सर्वभूतसमो मुनिः ॥ १४.४५.२५ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು ಆ ಮೂರು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಬೇಕು; ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಮೈತ್ರಿ, ಕ್ಷಮೆಯುಳ್ಳ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವವುಳ್ಳ ಮುನಿಯಾಗಬೇಕು.
14.45.26
सर्वमेतद्यथाशक्ति विप्रो निर्वर्तयञ्शुचिः ।
एवं युक्तो जयेत्स्वर्गं गृहस्थः संशितव्रतः ॥ १४.४५.२६ ॥
ಶುಚಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಹೀಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ದೃಢವ್ರತದ ಗೃಹಸ್ಥನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.