มหาภารตะ · อัธยายะ 14.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.45.1
बुद्धिसारं मनस्तम्भमिन्द्रियग्रामबन्धनम् ।
महाभूतारविष्कम्भं निमेषपरिवेष्टनम् ॥ १४.४५.१ ॥
มันคือแก่นแท้ของปัญญา เสาค้ำจิตใจ พันธนาการของกลุ่มอินทรีย์ ค้ำยันซี่ล้อของมหาภูตทั้งหลาย ถูกห่อหุ้มไว้ด้วยการกะพริบตาเพียงชั่วครู่
14.45.2
जराशोकसमाविष्टं व्याधिव्यसनसञ्चरम् ।
देशकालविचारीदं श्रमव्यायामनिःस्वनम् ॥ १४.४५.२ ॥
ถูกความแก่และความโศกครอบงำ เคลื่อนไปท่ามกลางโรคภัยและความวิบัติ ชั่งน้ำหนักสถานที่และกาลเวลา และดังก้องด้วยความเหนื่อยยากและการพยายาม
14.45.3
अहोरात्रपरिक्षेपं शीतोष्णपरिमण्डलम् ।
सुखदुःखान्तसंश्लेषं क्षुत्पिपासावकीलकम् ॥ १४.४५.३ ॥
ถูกล้อมไว้ด้วยกลางวันและกลางคืน ถูกวงล้อมด้วยความหนาวและความร้อน ผูกติดกับจุดสุดปลายของสุขและทุกข์ และถูกตรึงไว้ด้วยหมุดแห่งความหิวและความกระหาย
14.45.4
छायातपविलेखं च निमेषोन्मेषविह्वलम् ।
शोकमोहजराकीर्णं वर्तमानमचेतनम् ॥ १४.४५.४ ॥
มีรอยขีดของเงาและแสงแดด ถูกทำให้มึนงงด้วยการหลับและลืมตาของดวงตา เต็มไปด้วยความโศก ความหลง และความแก่ ดำรงอยู่ แต่ไม่มีสติรู้
14.45.5
मासार्धमासगुणितं विषमं लोकसञ्चरम् ।
तमोनिचयपङ्कं च रजोवेगप्रवर्तकम् ॥ १४.४५.५ ॥
คูณด้วยเดือนและปักษ์ ไม่เที่ยงธรรม เคลื่อนไปทั่วโลก เป็นโคลนตมของกองความมืด และเป็นผู้ก่อให้เกิดการพุ่งไปของแรงกิเลส
14.45.6
सत्त्वालङ्कारदीप्तं च गुणसंघातमण्डलम् ।
विरतिग्रहणाभीकं शोकसंहारवर्तनम् ॥ १४.४५.६ ॥
สว่างไสวด้วยเครื่องประดับแห่งสัตตวะ เป็นวงกลมของกลุ่มคุณ หวาดกลัวการหยุดและการจับยึด และเป็นทางแห่งการทำลายความโศก
14.45.8
भयमोहपरीवारं भूतसंमोहकारकम् ।
आनन्दप्रीतिचारं च कामक्रोधपरिग्रहम् ॥ १४.४५.८ ॥
มีความกลัวและความหลงเป็นบริวาร ก่อให้เกิดความงุนงงแก่สรรพสัตว์ เคลื่อนไปในความสุขและความยินดี และถือไว้ซึ่งกามและโทสะ
14.45.9
महदादिविशेषान्तमव्यक्तं प्रभवाप्ययम् ।
मनोजवनमश्रान्तं कालचक्रं प्रवर्तते ॥ १४.४५.९ ॥
อวยักตะ ซึ่งขยายไปจนถึงรูปลักษณ์เฉพาะที่เริ่มต้นจากมหัต เป็นต้นกำเนิดและการดับสลาย เร็วดั่งใจ ไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย กงล้อแห่งกาลเวลาย่อมหมุนไป
14.45.10
एतद्द्वन्द्वसमायुक्तं कालचक्रमचेतनम् ।
विसृजेत्संक्षिपेच्चापि बोधयेत्स्वापयेज्जगम् ॥ १४.४५.१० ॥
กงล้อแห่งกาลเวลาที่ไร้สติ เมื่อประกอบด้วยคู่ตรงข้ามเหล่านี้ อาจปล่อยออก อาจดึงกลับ และอาจปลุกให้ตื่นหรือทำให้โลกหลับไป
14.45.11
कालचक्रप्रवृत्तिं च निवृत्तिं चैव तत्त्वतः ।
यस्तु वेद नरो नित्यं न स भूतेषु मुह्यति ॥ १४.४५.११ ॥
ผู้ใดรู้ความหมุนไปข้างหน้าและการหมุนถอยกลับของกงล้อแห่งกาลเวลาตามความเป็นจริงและเป็นนิจ ผู้นั้นย่อมไม่หลงในหมู่สรรพสัตว์
14.45.12
विमुक्तः सर्वसङ्क्लेशैः सर्वद्वन्द्वातिगो मुनिः ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १४.४५.१२ ॥
ผู้เป็นมุนีที่หลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวง ข้ามพ้นคู่ตรงข้ามทั้งหมด หลุดพ้นจากบาปทั้งปวง ย่อมบรรลุถึงคติอันสูงสุด
14.45.13
गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः ।
चत्वार आश्रमाः प्रोक्ताः सर्वे गार्हस्थ्यमूलकाः ॥ १४.४५.१३ ॥
คฤหัสถ์ พรหมจารี วานปรัสถ์ และต่อมาคือภิกษุ อาศรมทั้งสี่ได้รับการประกาศไว้ ทั้งหมดมีชีวิตคฤหัสถ์เป็นรากฐาน
14.45.14
क्रियाकारणसंयुक्तं रागविस्तारमायतम् ।
लोभेप्सापरिविक्षोभं विविक्तज्ञानसम्भवम्
यः कश्चिदिह लोकेऽस्मिन्नाश्रमः परिकीर्तितः ।
तस्यान्तगमनं श्रेयः कीर्तिरेषा सनातनी ॥ १४.४५.१४ ॥
อาศรมใดก็ตามที่ประกาศไว้ในโลกนี้ ประกอบด้วยการกระทำและเหตุ ขยายด้วยความยึดติด ถูกความโลภและความปรารถนาเขย่าให้ไม่สงบ และเกิดจากญาณอันบริสุทธิ์ การไปสู่จุดสิ้นสุดของอาศรมนั้นเป็นความดีสูงสุด นี่คือเกียรติอันนิรันดร์
14.45.15
संस्कारैः संस्कृतः पूर्वं यथावच्चरितव्रतः ।
जातौ गुणविशिष्टायां समावर्तेत वेदवित् ॥ १४.४५.१५ ॥
ผู้รู้พระเวทซึ่งได้รับการชำระด้วยสังสการตั้งแต่ต้น และได้ประพฤติตามวัตรอย่างถูกต้อง เกิดในวรรณะที่ประกอบด้วยคุณความดี พึงกลับบ้านเรือนเถิด
14.45.16
स्वदारनिरतो नित्यं शिष्टाचारो जितेन्द्रियः ।
पञ्चभिश्च महायज्ञैः श्रद्दधानो यजेदिह ॥ १४.४५.१६ ॥
ผู้ยินดีในภรรยาของตนเป็นนิจ ประพฤติตามจารีตของผู้ทรงคุณ ข่มอินทรีย์ได้ และเต็มไปด้วยศรัทธา พึงบูชายัญที่นี่ด้วยมหายัญทั้งห้า
14.45.17
देवतातिथिशिष्टाशी निरतो वेदकर्मसु ।
इज्याप्रदानयुक्तश्च यथाशक्ति यथाविधि ॥ १४.४५.१७ ॥
ฉันเฉพาะเศษอาหารที่เหลือจากเทวดาและแขก ยินดีในพิธีกรรมแห่งพระเวท ประกอบด้วยการบูชายัญและการให้ทาน ตามกำลังและตามวิธีที่กำหนด
14.45.18
न पाणिपादचपलो न नेत्रचपलो मुनिः ।
न च वागङ्गचपल इति शिष्टस्य गोचरः ॥ १४.४५.१८ ॥
มุนีไม่เคลื่อนไหวไม่สงบที่มือและเท้า ไม่กระสับกระส่ายที่ดวงตา และไม่กระสับกระส่ายที่คำพูดหรืออวัยวะ นี่คือความประพฤติของผู้ทรงคุณ
14.45.19
नित्यं यज्ञोपवीती स्याच्छुक्लवासाः शुचिव्रतः ।
नियतो यमदानाभ्यां सदा शिष्टैश्च संविशेत् ॥ १४.४५.१९ ॥
พึงสวมสายยัชโญปวีตอยู่เสมอ นุ่งห่มผ้าขาว ถือวัตรอันบริสุทธิ์ ควบคุมด้วยการข่มใจและการให้ทาน และพึงคบหาผู้ทรงคุณอยู่เสมอ
14.45.20
जितशिश्नोदरो मैत्रः शिष्टाचारसमन्वितः ।
वैणवीं धारयेद्यष्टिं सोदकं च कमण्डलुम् ॥ १४.४५.२० ॥
ผู้ข่มอวัยวะเพศและท้องได้แล้ว มีเมตตา และประกอบด้วยความประพฤติของผู้รู้ พึงถือไม้เท้าไม้ไผ่และคนฑัณฑุลุที่มีน้ำ
14.45.21
त्रीणि धारयते नित्यं कमण्डलुमतन्द्रितः ।
एकमाचमनार्थाय एकं वै पादधावनम्।
एकं शौचविधानार्थमित्येतत्त्रितयं तथा ॥ १४.४५.२१ ॥
ผู้ขยันหมั่นเพียรพึงถือคนฑัณฑุลุสามใบอยู่เสมอ ใบหนึ่งสำหรับจิบน้ำชำระปาก ใบหนึ่งสำหรับล้างเท้า และใบหนึ่งสำหรับพิธีชำระล้าง เหล่านี้คือทั้งสาม
14.45.22
अधीत्याध्यापनं कुर्यात्तथा यजनयाजने ।
दानं प्रतिग्रहं वाऽपि षङ्गुणां वृत्तिमाचरेत् ॥ १४.४५.२२ ॥
เมื่อศึกษาแล้ว ควรสอน ทำยัญและเป็นผู้ประกอบพิธีให้ผู้อื่น ให้ทานและรับทาน เช่นนี้แหละควรดำเนินชีวิตตามวิถีหกประการ
14.45.23
त्रीणि कर्माणि जानीत ब्राह्मणानां तु जीविकाः ।
याजनाध्यापने चोभे शुद्धाच्चापि प्रतिग्रहः ॥ १४.४५.२३ ॥
จงรู้ว่าการดำรงชีพของพราหมณ์มีสามหน้าที่ คือ การประกอบยัญให้ผู้อื่น การสอน ทั้งสองอย่าง และการรับทานจากผู้บริสุทธิ์
14.45.24
अथ शेषाणि चान्यानि त्रीणि कर्माणि यानि तु ।
दानमध्ययनं यज्ञो धर्मयुक्तानि तानि तु ॥ १४.४५.२४ ॥
บัดนี้ หน้าที่อีกสามประการที่เหลือ คือ การให้ทาน การศึกษาคัมภีร์ และการบูชายัญ สามประการนี้ประกอบด้วยธรรม
14.45.25
तेष्वप्रमादं कुर्वीत त्रिषु कर्मसु धर्मवित् ।
दान्तो मैत्रः क्षमायुक्तः सर्वभूतसमो मुनिः ॥ १४.४५.२५ ॥
ผู้รู้ธรรมควรไม่ประมาทในหน้าที่สามประการนั้น เป็นผู้ข่มใจได้ มีไมตรี มีขันติ เสมอกันต่อสัตว์ทั้งปวง เป็นมุนี
14.45.26
सर्वमेतद्यथाशक्ति विप्रो निर्वर्तयञ्शुचिः ।
एवं युक्तो जयेत्स्वर्गं गृहस्थः संशितव्रतः ॥ १४.४५.२६ ॥
พราหมณ์ผู้บริสุทธิ์ที่ปฏิบัติสิ่งทั้งหมดนี้ตามกำลังของตน ครองตนมั่นในข้อปฏิบัติ เป็นคฤหัสถ์ผู้ประกอบดังนี้ ย่อมได้ขึ้นสวรรค์