マハーバーラタ · 章 14.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.46.1
एवमेतेन मार्गेण पूर्वोक्तेन यथाविधि ।
अधीतवान्यथाशक्ति तथैव ब्रह्मचर्यवान् ॥ १४.४६.१ ॥
このように、前に述べた道によって、規定に従い力に応じて学び、同じく梵行を守る者として。
14.46.2
स्वधर्मनिरतो विद्वान्सर्वेन्द्रिययतो मुनिः ।
गुरोः प्रियहिते युक्तः सत्यधर्मपरः शुचिः ॥ १४.४६.२ ॥
自らの義務に専念し、学識があり、すべての感官を制御した聖者。師に喜ばれ利益となることに励み、真実と法に努め、清らかである。
14.46.3
गुरुणा समनुज्ञातो भुञ्जीतान्नमकुत्सयन् ।
हविष्यभैक्ष्यभुक् चापि स्थानासनविहारवान् ॥ १४.४६.३ ॥
師の許しを得て、食物を軽んじることなく食べよ。ギーで調えた供物の食事か乞食の食事をとり、立つ・座る・歩くことにおいて節度を保て。
14.46.4
द्विकालमग्निं जुह्वानः शुचिर्भूत्वा समाहितः ।
धारयीत सदा दण्डं बैल्वं पालाशमेव वा ॥ १४.४६.४ ॥
一日二度火に供物を捧げ、清らかで心を集中させ、常にビルヴァ木またはパラーシャ木の杖を携えるべきである。
14.46.5
क्षौमं कार्पासिकं वाऽपि मृगाजिनमथापि वा ।
सर्वं काषायरक्तं वा वासो वाऽपि द्विजस्य ह ॥ १४.४६.५ ॥
再生族の衣は絹か綿、あるいは鹿皮、あるいはすべてカーシャーヤ（赭色）に染めたものであるべきである。
14.46.6
मेखला च भवेन्मौञ्जी जटो नित्योदकस्तथा ।
यज्ञोपवीती स्वाध्यायी अलुप्तनियतव्रतः ॥ १४.४६.६ ॥
腰帯はムンジャ草で作られるべきである。ジャタ（束ねた髪）を保ち、毎日水で沐浴せよ。聖紐を身につけ、自学に専念し、定められた誓戒を欠くことなく守れ。
14.46.7
पूताभिश्च तथैवाद्भिः सदा दैवततर्पणम् ।
भावेन नियतः कुर्वन्ब्रह्मचारी प्रशस्यते ॥ १४.४६.७ ॥
清浄な水で常にそのように神々への供養を行い、信愛によって自制して行う梵行者は称賛される。
14.46.8
एवं युक्तो जयेत्स्वर्गमूर्ध्वरेताः समाहितः ।
न संसरति जातीषु परमं स्थानमाश्रितः ॥ १४.४६.८ ॥
このように専心し、上昇した精と集中した心を持つ者は天界を征服する。最高の境地に依拠すれば、もはや生まれ変わりの中をさまよわない。
14.46.9
संस्कृतः सर्वसंस्कारैस्तथैव ब्रह्मचर्यवान् ।
ग्रामान्निष्क्रम्य चारण्ये मुनिः प्रव्रजितो वसेत् ॥ १४.४६.९ ॥
あらゆる通過儀礼を受け、同じく梵行を保ち、村を出て森の中で出家した聖者として住むべきである。
14.46.10
चर्मवल्कलसंवासी सायं प्रातरुपस्पृशेत् ।
अरण्यगोचरो नित्यं न ग्रामं प्रविशेत्पुनः ॥ १४.४६.१० ॥
皮と樹皮の衣をまとって暮らす者は、朝夕に口を清めるべきである。森の産物で暮らす者は、二度と村に入ってはならない。
14.46.11
अर्चयन्नतिथीन्काले दद्याच्चापि प्रतिश्रयम् ।
फलपत्रावरैर्मूलैः श्यामाकेन च वर्तयन् ॥ १४.४६.११ ॥
適切な時に客を敬い、住まいも与えるべきである。果実、葉、根、稗で暮らしながら。
14.46.12
स नित्यमुदकं वायुं सर्वं वानेयमाश्रयेत् ।
प्राश्नीयादानुपूर्व्येण यथादीक्षमतन्द्रितः ॥ १४.४६.१२ ॥
彼は常に水、空気、森に生じるすべてのものに依拠し、誓願に従って順序正しく、怠けることなく食すべきである。
14.46.13
समूलफलशाकाद्यैरर्चेदतिथिमागतम् ।
यद्भक्षः स्यात्ततो दद्याद्भिक्षां नित्यमतन्द्रितः ॥ १४.४६.१३ ॥
根、果実、野菜などを持って来た客人を敬い、自分が食べるものから、常に怠ることなく施しを与えるべきである。
14.46.14
देवतातिथिपूर्वं च सदा प्राश्नीत वाग्यतः ।
अस्कन्दितमनाश्चैव लघ्वाशी देवताश्रयः ॥ १४.४६.१४ ॥
まず神々と客人に供えてから、常に言葉を慎み、心を乱さず、少なく食べ、神々に身を寄せるべきである。
14.46.15
दान्तो मैत्रः क्षमायुक्तः कशाञ्शमश्रु च धारयन् ।
जुह्वन्स्वाध्यायशीलश्च सत्यधर्मपरायणः ॥ १४.४६.१५ ॥
自制し、慈しみ深く、忍耐强く、ジャター（もつれ髪）と髭を蓄え、供犠を行い、読誦に専心し、真実と法に専念すべきである。
14.46.16
न्यस्तदेहः सदा दक्षो वननित्यः समाहितः ।
एवं युक्तो जयेत्स्वर्गं वानप्रस्थो जितेन्द्रियः ॥ १४.४६.१६ ॥
身体への執着を捨て、常に熟達し、森に恒常的に住み、心を集中し、このように修めて、感官を制した林住者は天界を勝ち取る。
14.46.17
गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थोऽथवा पुनः ।
य इच्छेन्मोक्षमास्थातुमुत्तमां वृत्तिमाश्रयेत् ॥ १४.४६.१७ ॥
在家者であれ、梵行者であれ、また林住者であれ、解脱を望む者は最上の生き方を取るべきである。
14.46.18
अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा नैष्कर्म्यमाचरेत् ।
सर्वभूतहितो मैत्रः सर्वेन्द्रिययतो मुनिः ॥ १४.४६.१८ ॥
すべての生き物に無畏を与えて、無為の行いをすべきである。すべての生き物の益を図り、慈しみ深く、すべての感官を制した聖者として。
14.46.19
अयाचितमसंक्लृप्तमुपपन्नं यदृच्छया ।
कृत्वा प्राह्णे चरेद्भैक्ष्यं विधूमे भुक्तवज्जने ॥ १४.४६.१९ ॥
求めず、あらかじめ準備せず、偶然に得られたものを受け取り、午前中、煙が消え人々が食事を終えたころに托鉢に出るべきである。
14.46.20
वृत्ते शरावसम्पाते भैक्ष्यं लिप्सेत मोक्षवित् ।
लाभेन च न हृष्येत नालाभे विमना भवेत्।
न चातिभिक्षां भिक्षेत केवलं प्राणयात्रिकः ॥ १४.४६.२० ॥
時が来て、托鉢の椀の音が響くとき、解脱を知る者は乞食すべきである。得られても喜ばず、得られなくても心を曇らせてはならない。ただ命を保つために生きる者は、過度に乞うてはならない。
14.46.21
यात्रार्थी कालमाकाङ्क्षंश्चरेद्भैक्ष्यं समाहितः ।
लाभं साधारणं नेच्छेन्न भुञ्जीताभिपूजितः ॥ १४.४६.२१ ॥
ただ生命の歩みを求める者は、適切な時を待ち、心を集中して托鉢に出るべきである。普通の利益を望まず、尊敬されても食べてはならない。
14.46.22
अभिपूजितलाभाद्वि विजुगुप्सेत भिक्षुकः ।
भुक्तान्यन्नानि तिक्तानि कषायकटुकानि च ॥ १४.४६.२२ ॥
実に、乞食の修行者は敬意とともに得た利益を厭うべきである。食べた食物は苦く、渋く、辛くなる。
14.46.23
नास्वादयीत भुञ्जानो रसांश्च मधुरांस्तथा ।
यात्रामात्रं च भुञ्जीत केवलं प्राणधारणम् ॥ १४.४६.२३ ॥
食べるときには甘美な味を味わってはならない。生命の歩みに必要なだけ、ただ命を保つためにだけ食べるべきである。
14.46.24
असंरोधेन भूतानां वृत्तिं लिप्सेत मोक्षवित् ।
न चान्यमन्नं लिप्सेत भिक्षमाणः कथञ्चन ॥ १४.४६.२४ ॥
解脱を知る者は、生き物を妨げることなく生計を求めるべきである。乞食のときには、いかなる方法によっても他の食物を求めてはならない。
14.46.25
न सन्निकाशयेद्धर्मं विविक्ते चारजाश्चरेत् ।
शून्यागारमण्यं वा वृक्षमूलं नदीं तथा ॥ १४.४६.२५ ॥
法を人前に示すべきではない。人里離れて遍歴すべきである。空き家、庵、木の根元、あるいは川辺に住むべきである。
14.46.26
प्रतिश्रयार्थं सेवेत पार्वतीं वा पुनर्गुहाम् ।
ग्रामैकरात्रिको ग्रीष्मे वर्षास्वेकत्र वा वसेत् ॥ १४.४६.२६ ॥
住まいのために山や洞窟に身を寄せるべきである。村では一夜だけ泊まり、夏は遍歴し、雨季には一か所に住むべきである。
14.46.27
अध्वा सूर्येणि निर्दिष्टः कीटवच्च चरेन्महीम् ।
दयार्तं चैव भूतानां समीक्ष्य पृथिवीं चरेत् ॥ १४.४६.२७ ॥
太陽が示す道を、虫のように大地を歩むべきである。生きとし生けるものへの慈悲に心痛め、大地をよく見て歩むべきである。
14.46.28
सञ्चयांश्च न कुर्वीत स्नेहवासं च वर्जयेत् ।
पूताभिरद्भिर्नित्यं वै कार्यं कुर्वीत मोक्षवित् ॥ १४.४६.२८ ॥
蓄財してはならず、情愛の住まいに住むことを避けるべきである。解脱を知る者は常に清浄な水で務めを行うべきである。
14.46.29
उपस्पृशेदुद्दृताभिरद्भिश्च पुरुषः सदा ।
अहिंसा ब्रह्मचर्यं च सत्यमार्जवमेव च ॥ १४.४६.२९ ॥
人は常に濾した清水で浄めの儀式を行うべきである。また不殺生、梵行、真実、正直をも守るべきである。
14.46.30
अक्रोधश्चानसूया च दमो नित्यमपैशुनम् ।
अष्टस्वेतेषु युक्तः स्याद्व्रतेषु नियतेन्द्रियः ॥ १४.४६.३० ॥
怒らず、妬まず、自制し、常に中傷をしないこと。この八つの誓戒に従い、感覚を制御しているべきである。
14.46.31
अपापमशठं वृत्तमजिह्मं नित्यमाचरेत् ।
जोषयेत सदा भोज्यं ग्रासमागतमस्पृहः ॥ १४.४६.३१ ॥
罪なく、欺瞞なく、真っ直ぐに常に振る舞い、来た食物の一口を欲なく常に受け入れるべきである。
14.46.32
यात्रामात्रं च भुञ्जीत केवलं प्राणयात्रिकम् ।
धर्मलब्धमथाश्नीयान्न काममनुवर्तयेत् ॥ १४.४६.३२ ॥
命の旅を支えるだけの量を食べ、法によって得たものを食べ、欲望に従ってはならない。
14.46.33
ग्रासादाच्छादनादन्यन्न गृह्णीयात्कथञ्चन ।
यावदाहारयेत्तावत्प्रतिगृह्णीत नाधिकम् ॥ १४.४६.३३ ॥
食物の一口と衣服以外のものは、いかなる方法でも受け取ってはならない。食べる分だけを受け取り、それ以上は受け取らない。
14.46.34
परेभ्यो न प्रतिग्राह्यं न च देयं कदाचन ।
दैन्यभावाच्च भूतानां संविभज्य सदा बुधः ॥ १४.४६.३४ ॥
他人から何も受け取らず、決して何も与えてはならない。しかし衆生の困窮した状態への憐れみから、賢者は常に分け与えてから享受すべきである。
14.46.35
नाददीत परस्वानि न गृह्णीयान्न याचयेत् ।
न किञ्चिद्विषयं भुक्त्वा स्पृहयेत्तस्य वै पुनः ॥ १४.४६.३५ ॥
他人の財産を取らず、受け取らず、乞うてもならない。また、いかなる感覚の対象を享受した後も、再びそれを渇望してはならない。
14.46.36
मृदमापस्तथाऽन्नानि पत्रपुष्पफलानि च ।
असंवृतानि गृह्णीयात्प्रवृत्तानि च कार्यवान् ॥ १४.४६.३६ ॥
土、水、食物、葉、花、果実——囲われておらず、おのずから生じたもの——必要がある者は取ってよい。
14.46.37
न शिल्पजीविकां जीवेद्द्विरन्नं नोत कामयेत् ।
न द्वेष्टा नोपदेष्टा च भवेच्च निरुपस्कृतः ॥ १४.४६.३७ ॥
技芸によって生計を立ててはならず、二度目の食事を望んではならない。憎む者にも、教えを説く者にも、偽りの振る舞いをする者にもなってはならない。
14.46.38
श्रद्धापूतानि भुञ्जीत निमित्तानि च वर्जयेत् ।
मुधावृत्तिरसक्तश्च सर्वभूतैरसंधितः ॥ १४.४६.३८ ॥
信仰によって清められた食物を食べ、吉凶の兆しを避けるべきである。求めずに得た生計に頼り、執着せず、いかなる生き物とも契約で縛られてはならない。
14.46.39
आशीर्युक्तानि सर्वाणि हिंसायुक्तानि यानि च ।
लोकसङ्ग्रहधर्मं च नैव कुर्यान्न कारयेत् ॥ १४.४६.३९ ॥
報いを望む行為、傷害を伴う行為、そして世間を支える義務——自ら行ってはならず、他人にも行わせてはならない。
14.46.40
सर्वभावानतिक्रम्य लघुमात्रः परिव्रजेत् ।
समः सर्वेषु भूतेषु स्थावरेषु चरेषु च ॥ १४.४६.४० ॥
あらゆる存在の状態を超え、わずかな所持品で遊行者として歩むべきである。動かぬものにも動くものにも、すべての生き物に平等な心を持て。
14.46.41
परं नोद्वेजयेत्कञ्चिन्न च कस्यचिदुद्विजेत् ।
विश्वास्यः सर्वभूतानामग्र्यो मोक्षविदुच्यते ॥ १४.४६.४१ ॥
誰をも怯えさせてはならず、誰によっても怯えてはならない。すべての生き物に信頼される、最上の、解脱を知る者と言われる。
14.46.42
अनागतं च न ध्यायेन्नातीतमनुचिन्तयेत् ।
वर्तमानमुपेक्षेत कालाकाङ्क्षी समाहितः ॥ १४.४६.४२ ॥
未来を思い巡らしてはならず、過去を繰り返し思ってはならない。現在を顧みず、時を待ち、心を集中して安らかであれ。
14.46.43
न चक्षुषा न मनसा न वाचा दूषयेत्क्वचित् ।
न प्रत्यक्षं परोक्षं वा किञ्चिद्दुष्टं समाचरेत् ॥ १४.४६.४३ ॥
目によっても、心によっても、言葉によっても、決して誰かを汚してはならない。面前でも不在でも、いかなる不善も行ってはならない。
14.46.44
इन्द्रियाण्युपसंहृत्य कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
क्षीणेन्द्रियमनोबुद्धिर्निरीहः सर्वतत्त्ववित् ॥ १४.४६.४४ ॥
亀が手足をすべての方向から引き込むように、諸感覚を収めて、感覚と心と知性が衰えた者、無欲で、すべての真理を知る者。
14.46.45
निर्द्वन्द्वो निर्नमस्कारो निःस्वाहाकार एव च ।
निर्ममो निरहङ्कारो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ १४.४६.४५ ॥
対立を超え、礼拝も供犠もなく、「私のもの」も我慢もなく、得失の憂いを離れ、自己を制した者。
14.46.46
निराशीर्निर्गुणः शान्तो निरासक्तो निराश्रयः ।
आत्मसङ्गी च तत्त्वज्ञो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १४.४६.४६ ॥
願望なく、三性を超え、寂静で、執着なく、依りどころなく、自己に依る真理を知る者は、解脱する。ここに疑いはない。
14.46.47
अपादपाणिपृष्ठं तदशिरस्कमनूदरम् ।
अभिन्नगुणकर्माणं केवलं विमलं स्थिरम् ॥ १४.४६.४७ ॥
足も手も背もなく、頭も腹もない。性質と行為において不可分であり、純粋で、汚れなく、不動である。
14.46.48
अगन्धमरसस्पर्शमरूपाशब्दमेव च ।
अनुगम्यमनासक्तममांसमपि चैव यत् ॥ १४.४६.४८ ॥
香りなく、味なく、触れなく、形なく、音なし。従うべきもの、無執着、肉なき（非物質）なるもの。
14.46.49
निशअचिन्तमव्ययं दिव्यं गृहस्थमपि सर्वदा ।
सर्वभूतस्थमात्मानं ये पश्यन्ति न ते मृताः ॥ १४.४६.४९ ॥
憂いなく、不滅で神聖な、家住者であっても常に一切の存在者の中にあるアートマンを見る者は、死者ではない。
14.46.50
न तत्र क्रमते बुद्धिर्नेन्द्रियाणि न देवताः ।
वेदा यज्ञाश्च लोकाश्च न तपो न व्रतानि च ॥ १४.४६.५० ॥
そこには知性も進まず、感官も神々も至らない。ヴェーダも祭祀も世界も苦行も誓戒もない。
14.46.51
यत्र ज्ञानवतां प्राप्तिलिङ्गग्रहणा स्मृता ।
तस्मादलिङ्गधर्मज्ञो धर्मतत्त्वमुपाचरेत् ॥ १४.४६.५१ ॥
知者の到達は標識を把握しないものと言われる。ゆえに、標識なき法を知る者は法の本質を実践すべきである。
14.46.52
गूढधर्माश्रितो विद्वान्विज्ञानचरितं चरेत् ।
अमूढो मूढरूपेण चरेद्धर्ममदूषयन् ॥ १४.४६.५२ ॥
隠れた法に依る賢者は知の行いを修すべきである。迷ってはいないが迷える者の姿で歩み、法を汚すことなく。
14.46.53
यथैनमवमन्येरन्परे सततमेव हि ।
तथावृत्तश्चरेच्छान्तः सतां धर्मानकुत्सयन् ॥ १४.४६.५३ ॥
他者が彼を絶えず軽んじるような様子で、静かに振る舞うべきである。善き人々の法を貶めることなく。
14.46.54
य एवं वृत्तसम्पन्नः स मुनिः श्रेष्ठ उच्यते ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च महाभूतानि पञ्च च ॥ १४.४६.५४ ॥
このように行いを具えた者こそ最上の聖者と呼ばれる。感官と感官の対象、そして五大元素を制した者である。
14.46.55
मनो बुद्धिरहङ्कारमव्यक्तं पुरुषं तथा ।
एतत्सर्वं प्रसङ्ख्याय यथावत्तत्त्वनिश्चयात् ॥ १४.४६.५५ ॥
意、覚、我慢、未顕現、そしてプルシャを如実に弁別し、諸原理を確かに見定めることによって。
14.46.56
ततः स्वर्गमवाप्नोति विमुक्तः सर्वबन्धनैः ।
एतावदन्तवेलायां परिसङ्ख्याय तत्त्ववित् ॥ १४.४६.५६ ॥
その後、一切の束縛から解放されて天界を得る。終わりの時に真理を知る者は、ここまでを十分に考察して。
14.46.57
ध्यायेदेकान्तमास्थाय मुच्यतेऽथ निराश्रयः ।
निर्मुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो वायुराकाशगो यथा ॥ १४.४६.५७ ॥
独居に身を置いて瞑想せよ。そうすれば、依り所なく、一切の執着から解かれて解脱する。ちょうど虚空を渡る風のように。
14.46.58
क्षीणकोशो निरातङ्कस्तथेदं प्राप्नुयात्परम् ॥ १४.४६.५८ ॥
覆いが消え失せ、恐れのない者は、このようにしてその最高の境地に至る。