มหาภารตะ · อัธยายะ 14.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.46.1
एवमेतेन मार्गेण पूर्वोक्तेन यथाविधि ।
अधीतवान्यथाशक्ति तथैव ब्रह्मचर्यवान् ॥ १४.४६.१ ॥
เมื่อดำเนินตามทางที่กล่าวไว้ก่อนนี้ตามวิธีที่กำหนด ศึกษาคัมภีร์ตามกำลังความสามารถ และรักษาพรหมจรรย์เช่นเดียวกัน
14.46.2
स्वधर्मनिरतो विद्वान्सर्वेन्द्रिययतो मुनिः ।
गुरोः प्रियहिते युक्तः सत्यधर्मपरः शुचिः ॥ १४.४६.२ ॥
ฤๅษีผู้มีปัญญาผู้ยึดมั่นในหน้าที่ของตน สำรวมอินทรีย์ทั้งปวง ทุ่มเทให้สิ่งที่ครูรักและเป็นประโยชน์ มุ่งมั่นในสัจจะและธรรม บริสุทธิ์
14.46.3
गुरुणा समनुज्ञातो भुञ्जीतान्नमकुत्सयन् ।
हविष्यभैक्ष्यभुक् चापि स्थानासनविहारवान् ॥ १४.४६.३ ॥
เมื่อครูอนุญาตแล้ว ให้ฉันอาหารโดยไม่ติเตียน ให้ฉันอาหารที่ทำด้วยเนยใสหรือข้าวบิณฑบาต และสำรวมในการยืน นั่ง และเดินไปมา
14.46.4
द्विकालमग्निं जुह्वानः शुचिर्भूत्वा समाहितः ।
धारयीत सदा दण्डं बैल्वं पालाशमेव वा ॥ १४.४६.४ ॥
บูชาไฟวันละสองครั้ง ชำระตนให้บริสุทธิ์และมีจิตตั้งมั่น พึงถือไม้เท้าที่ทำจากไม้พิลวะหรือไม้ปาลาศอยู่เสมอ
14.46.5
क्षौमं कार्पासिकं वाऽपि मृगाजिनमथापि वा ।
सर्वं काषायरक्तं वा वासो वाऽपि द्विजस्य ह ॥ १४.४६.५ ॥
ผ้านุ่งห่มของทวิชาติควรเป็นผ้าไหมหรือผ้าฝ้าย หรือหนังกวาง หรือย้อมด้วยน้ำฝาดทั้งผืน
14.46.6
मेखला च भवेन्मौञ्जी जटो नित्योदकस्तथा ।
यज्ञोपवीती स्वाध्यायी अलुप्तनियतव्रतः ॥ १४.४६.६ ॥
สายคาดเอวควรทำจากหญ้ามุญชะ มีผมเกล้าเป็นชฎา อาบน้ำทุกวัน สวมสายยัชโญปวีต ขวนขวายในการท่องคัมภีร์ และรักษาวัตรที่กำหนดไว้ไม่ให้ขาด
14.46.7
पूताभिश्च तथैवाद्भिः सदा दैवततर्पणम् ।
भावेन नियतः कुर्वन्ब्रह्मचारी प्रशस्यते ॥ १४.४६.७ ॥
ผู้ที่ถวายน้ำบริสุทธิ์แด่เทวดาเป็นประจำด้วยวิธีเดียวกัน และประกอบกิจด้วยความศรัทธาอย่างสำรวม ย่อมเป็นที่สรรเสริญของพรหมจารี
14.46.8
एवं युक्तो जयेत्स्वर्गमूर्ध्वरेताः समाहितः ।
न संसरति जातीषु परमं स्थानमाश्रितः ॥ १४.४६.८ ॥
เมื่อประพฤติดังนี้ มีวิญญาณพุ่งขึ้นเบื้องบน มีจิตตั้งมั่น ย่อมชนะสวรรค์ และเมื่อได้บรรลุฐานอันสูงสุดแล้ว ก็ไม่ท่องเวียนอยู่ในการเกิดทั้งหลาย
14.46.9
संस्कृतः सर्वसंस्कारैस्तथैव ब्रह्मचर्यवान् ।
ग्रामान्निष्क्रम्य चारण्ये मुनिः प्रव्रजितो वसेत् ॥ १४.४६.९ ॥
ผู้ได้รับสังสการทั้งปวง และรักษาพรหมจรรย์เช่นเดียวกัน เมื่อออกจากหมู่บ้านไปสู่ป่า พึงอยู่ในป่าในฐานะฤๅษีผู้ออกบวช
14.46.10
चर्मवल्कलसंवासी सायं प्रातरुपस्पृशेत् ।
अरण्यगोचरो नित्यं न ग्रामं प्रविशेत्पुनः ॥ १४.४६.१० ॥
อาศัยอยู่ด้วยหนังสัตว์และเปลือกไม้ เช้าและเย็นพึงชำระกายด้วยน้ำ เลี้ยงชีพด้วยสิ่งที่ป่าให้ และไม่พึงกลับเข้าไปในหมู่บ้านอีก
14.46.11
अर्चयन्नतिथीन्काले दद्याच्चापि प्रतिश्रयम् ।
फलपत्रावरैर्मूलैः श्यामाकेन च वर्तयन् ॥ १४.४६.११ ॥
ต้อนรับแขกในเวลาอันควร และพึงให้ที่พักพิงแก่แขกด้วย เลี้ยงชีพด้วยผลไม้ ใบไม้ รากไม้ และข้าวฟ่าง
14.46.12
स नित्यमुदकं वायुं सर्वं वानेयमाश्रयेत् ।
प्राश्नीयादानुपूर्व्येण यथादीक्षमतन्द्रितः ॥ १४.४६.१२ ॥
พึงอาศัยน้ำ ลม และทุกสิ่งที่เกิดในป่าอยู่เสมอ และฉันตามลำดับ ตามวัตรที่ตั้งไว้ โดยไม่เกียจคร้าน
14.46.13
समूलफलशाकाद्यैरर्चेदतिथिमागतम् ।
यद्भक्षः स्यात्ततो दद्याद्भिक्षां नित्यमतन्द्रितः ॥ १४.४६.१३ ॥
พึงต้อนรับแขกที่มาถึงด้วยรากไม้ ผลไม้ และผักต่าง ๆ และพึงให้ภิกษาอยู่เสมอ โดยไม่เกียจคร้าน จากอาหารที่ตนเองฉันอยู่
14.46.14
देवतातिथिपूर्वं च सदा प्राश्नीत वाग्यतः ।
अस्कन्दितमनाश्चैव लघ्वाशी देवताश्रयः ॥ १४.४६.१४ ॥
พึงถวายแด่เทวดาและแขกก่อนแล้วจึงฉันเสมอ สำรวมวาจา มีใจไม่หวั่นไหว ฉันน้อย และพึ่งพิงเทวดา
14.46.15
दान्तो मैत्रः क्षमायुक्तः कशाञ्शमश्रु च धारयन् ।
जुह्वन्स्वाध्यायशीलश्च सत्यधर्मपरायणः ॥ १४.४६.१५ ॥
พึงเป็นผู้ฝึกตน เป็นมิตร มีขันติ ไว้ผมเกล้าและหนวดเครา บูชาไฟ ประพฤติการศึกษาพระเวท และยึดมั่นในสัจจะและธรรม
14.46.16
न्यस्तदेहः सदा दक्षो वननित्यः समाहितः ।
एवं युक्तो जयेत्स्वर्गं वानप्रस्थो जितेन्द्रियः ॥ १४.४६.१६ ॥
ละความยึดติดในร่างกาย ฉลาดอยู่เสมอ ตั้งมั่นในป่าเป็นนิตย์ มีจิตตั้งมั่น ผู้เป็นวานปรัสถ์ที่ฝึกอินทรีย์ได้แล้วเช่นนี้ ย่อมชนะสวรรค์
14.46.17
गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थोऽथवा पुनः ।
य इच्छेन्मोक्षमास्थातुमुत्तमां वृत्तिमाश्रयेत् ॥ १४.४६.१७ ॥
ไม่ว่าจะเป็นคฤหัสถ์ พรหมจารี หรือวานปรัสถ์ ผู้ใดปรารถนาจะบรรลุโมกษะ พึงยึดถือวิถีชีวิตอันสูงสุด
14.46.18
अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा नैष्कर्म्यमाचरेत् ।
सर्वभूतहितो मैत्रः सर्वेन्द्रिययतो मुनिः ॥ १४.४६.१८ ॥
ให้ความไม่มีภัยแก่สรรพสัตว์ทั้งปวงแล้ว พึงประพฤตินัยกรรม ฤๅษีผู้เกื้อกูลสรรพสัตว์ทั้งปวง เป็นมิตร และสำรวมอินทรีย์ทั้งปวง
14.46.19
अयाचितमसंक्लृप्तमुपपन्नं यदृच्छया ।
कृत्वा प्राह्णे चरेद्भैक्ष्यं विधूमे भुक्तवज्जने ॥ १४.४६.१९ ॥
ไม่ขอ ไม่จัดเตรียมไว้ล่วงหน้า ได้มาโดยบังเอิญ เมื่อได้มาแล้ว พึงเที่ยวบิณฑบาตในช่วงก่อนเที่ยง เมื่อควันหายไปแล้วและผู้คนฉันอาหารแล้ว
14.46.20
वृत्ते शरावसम्पाते भैक्ष्यं लिप्सेत मोक्षवित् ।
लाभेन च न हृष्येत नालाभे विमना भवेत्।
न चातिभिक्षां भिक्षेत केवलं प्राणयात्रिकः ॥ १४.४६.२० ॥
เมื่อถึงเวลาและเสียงกระทบของบาตรดินเริ่มขึ้น ผู้รู้ความหลุดพ้นพึงแสวงหาภิกษา ไม่พึงยินดีเมื่อได้ ไม่พึงเศร้าหมองเมื่อไม่ได้ ไม่พึงขอภิกษามากเกินไป ผู้ดำรงชีวิตเพียงเพื่อค้ำจุนชีวิตเท่านั้น
14.46.21
यात्रार्थी कालमाकाङ्क्षंश्चरेद्भैक्ष्यं समाहितः ।
लाभं साधारणं नेच्छेन्न भुञ्जीताभिपूजितः ॥ १४.४६.२१ ॥
ผู้ที่ปรารถนาเพียงการดำเนินชีวิต พึงเที่ยวขออาหารโดยรอเวลาอันควร ด้วยจิตที่สงบมั่นคง ไม่พึงปรารถนาลาภทั่วไป และแม้จะได้รับการบูชา ก็ไม่พึงฉันอาหาร
14.46.22
अभिपूजितलाभाद्वि विजुगुप्सेत भिक्षुकः ।
भुक्तान्यन्नानि तिक्तानि कषायकटुकानि च ॥ १४.४६.२२ ॥
แท้จริง ภิกษุพึงรังเกียจลาภที่ได้มาด้วยการยกย่องบูชา อาหารที่ฉันแล้วย่อมกลายเป็นขม ฝาด และเผ็ดร้อน
14.46.23
नास्वादयीत भुञ्जानो रसांश्च मधुरांस्तथा ।
यात्रामात्रं च भुञ्जीत केवलं प्राणधारणम् ॥ १४.४६.२३ ॥
ขณะฉันอาหาร ไม่พึงเพลิดเพลินในรสทั้งหลาย แม้รสหวาน พึงฉันเพียงเท่าที่จำเป็นต่อการดำเนินชีวิต เพียงเพื่อประคองลมหายใจไว้เท่านั้น
14.46.24
असंरोधेन भूतानां वृत्तिं लिप्सेत मोक्षवित् ।
न चान्यमन्नं लिप्सेत भिक्षमाणः कथञ्चन ॥ १४.४६.२४ ॥
ผู้รู้ความหลุดพ้น พึงแสวงหาการเลี้ยงชีพโดยไม่รบกวนสรรพสัตว์ ขณะขออาหาร ไม่พึงแสวงหาอาหารอื่นด้วยวิธีใดๆ
14.46.25
न सन्निकाशयेद्धर्मं विविक्ते चारजाश्चरेत् ।
शून्यागारमण्यं वा वृक्षमूलं नदीं तथा ॥ १४.४६.२५ ॥
ไม่พึงแสดงธรรมของตนให้ปรากฏ พึงเที่ยวไปในที่สงัด พึงอยู่ในเรือนร้าง อาศรม โคนต้นไม้ หรือริมแม่น้ำเช่นกัน
14.46.26
प्रतिश्रयार्थं सेवेत पार्वतीं वा पुनर्गुहाम् ।
ग्रामैकरात्रिको ग्रीष्मे वर्षास्वेकत्र वा वसेत् ॥ १४.४६.२६ ॥
เพื่อเป็นที่พักอาศัย พึงไปอาศัยภูเขาหรือถ้ำอีกครั้ง ในฤดูร้อนพึงพักอยู่ในหมู่บ้านคืนเดียว ส่วนในฤดูฝนพึงอยู่ประจำที่แห่งเดียว
14.46.27
अध्वा सूर्येणि निर्दिष्टः कीटवच्च चरेन्महीम् ।
दयार्तं चैव भूतानां समीक्ष्य पृथिवीं चरेत् ॥ १४.४६.२७ ॥
พึงเดินทางตามเส้นทางที่พระอาทิตย์กำหนด และพึงเที่ยวไปบนพื้นพิภพดุจแมลง เมื่อมีความสงสารต่อสรรพสัตว์ พึงสำรวมมองดูแผ่นดินอย่างระมัดระวังแล้วจึงเดินไป
14.46.28
सञ्चयांश्च न कुर्वीत स्नेहवासं च वर्जयेत् ।
पूताभिरद्भिर्नित्यं वै कार्यं कुर्वीत मोक्षवित् ॥ १४.४६.२८ ॥
ไม่พึงสะสมสิ่งของ พึงละเว้นการอยู่อาศัยด้วยความผูกพันรักใคร่ ผู้รู้ความหลุดพ้นพึงทำกิจของตนด้วยน้ำที่บริสุทธิ์อยู่เสมอ
14.46.29
उपस्पृशेदुद्दृताभिरद्भिश्च पुरुषः सदा ।
अहिंसा ब्रह्मचर्यं च सत्यमार्जवमेव च ॥ १४.४६.२९ ॥
บุรุษพึงดื่มน้ำชำระที่กรองแล้วอยู่เสมอ และพึงรักษาอหิงสา พรหมจรรย์ สัจจะ และความซื่อตรง
14.46.30
अक्रोधश्चानसूया च दमो नित्यमपैशुनम् ।
अष्टस्वेतेषु युक्तः स्याद्व्रतेषु नियतेन्द्रियः ॥ १४.४६.३० ॥
ไม่โกรธ ไม่ริษยา ข่มใจได้ และไม่ส่อเสียดเป็นนิตย์ พึงประพฤติตามวัตรทั้งแปดประการนี้ โดยควบคุมอินทรีย์ไว้ให้มั่น
14.46.31
अपापमशठं वृत्तमजिह्मं नित्यमाचरेत् ।
जोषयेत सदा भोज्यं ग्रासमागतमस्पृहः ॥ १४.४६.३१ ॥
พึงประพฤติตนให้ปราศจากบาป ไม่หลอกลวง และซื่อตรงอยู่เสมอ พึงรับคำอาหารที่มาถึงตนโดยไม่ปรารถนาเป็นนิตย์
14.46.32
यात्रामात्रं च भुञ्जीत केवलं प्राणयात्रिकम् ।
धर्मलब्धमथाश्नीयान्न काममनुवर्तयेत् ॥ १४.४६.३२ ॥
พึงฉันเพียงเท่าที่จำเป็นต่อการดำเนินชีวิตเท่านั้น ฉันเฉพาะอาหารที่ได้มาโดยชอบธรรม และไม่ทำตามความต้องการ
14.46.33
ग्रासादाच्छादनादन्यन्न गृह्णीयात्कथञ्चन ।
यावदाहारयेत्तावत्प्रतिगृह्णीत नाधिकम् ॥ १४.४६.३३ ॥
ไม่พึงรับสิ่งใดเลยนอกจากคำอาหารและผ้านุ่งห่ม พึงรับเพียงเท่าที่จะฉัน ไม่พึงรับเกินกว่านั้น
14.46.34
परेभ्यो न प्रतिग्राह्यं न च देयं कदाचन ।
दैन्यभावाच्च भूतानां संविभज्य सदा बुधः ॥ १४.४६.३४ ॥
ไม่พึงรับสิ่งใดจากผู้อื่น และไม่พึงให้สิ่งใดเลยเป็นอันขาด แต่ด้วยความเห็นใจในสภาพอันน่าสงสารของสรรพสัตว์ ผู้มีปัญญาพึงแบ่งปันก่อนฉันอยู่เสมอ
14.46.35
नाददीत परस्वानि न गृह्णीयान्न याचयेत् ।
न किञ्चिद्विषयं भुक्त्वा स्पृहयेत्तस्य वै पुनः ॥ १४.४६.३५ ॥
ไม่พึงถือเอาทรัพย์ของผู้อื่น ไม่พึงรับ และไม่พึงขอ เมื่อเสพอารมณ์ใดแล้ว ไม่พึงปรารถนาอารมณ์นั้นอีก
14.46.36
मृदमापस्तथाऽन्नानि पत्रपुष्पफलानि च ।
असंवृतानि गृह्णीयात्प्रवृत्तानि च कार्यवान् ॥ १४.४६.३६ ॥
ดิน น้ำ อาหาร ใบไม้ ดอกไม้ และผลไม้ ที่ไม่มีที่กั้น และที่งอกขึ้นเองตามธรรมชาติ ผู้ที่มีความจำเป็นพึงรับไปได้
14.46.37
न शिल्पजीविकां जीवेद्द्विरन्नं नोत कामयेत् ।
न द्वेष्टा नोपदेष्टा च भवेच्च निरुपस्कृतः ॥ १४.४६.३७ ॥
ไม่พึงเลี้ยงชีพด้วยงานช่าง ไม่พึงปรารถนาอาหารมื้อที่สอง ไม่พึงเป็นผู้เกลียดชังหรือเป็นผู้สั่งสอน และไม่พึงประพฤติตนอย่างเสแสร้ง
14.46.38
श्रद्धापूतानि भुञ्जीत निमित्तानि च वर्जयेत् ।
मुधावृत्तिरसक्तश्च सर्वभूतैरसंधितः ॥ १४.४६.३८ ॥
พึงฉันอาหารที่บริสุทธิ์ด้วยศรัทธา และพึงละเว้นการทำนายทาย ดำเนินชีวิตด้วยสิ่งที่มิได้ขอ ไม่ยึดติด และไม่ผูกพันด้วยข้อตกลงกับสรรพสัตว์ใดๆ
14.46.39
आशीर्युक्तानि सर्वाणि हिंसायुक्तानि यानि च ।
लोकसङ्ग्रहधर्मं च नैव कुर्यान्न कारयेत् ॥ १४.४६.३९ ॥
กิจทั้งปวงที่เกี่ยวข้องกับความปรารถนาผลตอบแทน และกิจที่เกี่ยวข้องกับการเบียดเบียน รวมทั้งหน้าที่ในการรวบรวมโลก ไม่พึงทำเอง และไม่พึงให้ผู้อื่นทำ
14.46.40
सर्वभावानतिक्रम्य लघुमात्रः परिव्रजेत् ।
समः सर्वेषु भूतेषु स्थावरेषु चरेषु च ॥ १४.४६.४० ॥
ล่วงพ้นภาวะทั้งปวงแล้ว ผู้มีสิ่งของน้อยนิดพึงเที่ยวไปในฐานะนักบวชผู้สละ มีใจเสมอต่อสรรพสัตว์ทั้งที่ไม่เคลื่อนไหวและเคลื่อนไหวได้
14.46.41
परं नोद्वेजयेत्कञ्चिन्न च कस्यचिदुद्विजेत् ।
विश्वास्यः सर्वभूतानामग्र्यो मोक्षविदुच्यते ॥ १४.४६.४१ ॥
ไม่ควรทำให้ผู้ใดหวาดหวั่น และไม่ควรหวาดหวั่นเพราะผู้ใด ผู้นั้นเป็นที่ไว้วางใจของสรรพสัตว์ เป็นผู้ประเสริฐที่สุด และเรียกว่าเป็นผู้รู้โมกษะ
14.46.42
अनागतं च न ध्यायेन्नातीतमनुचिन्तयेत् ।
वर्तमानमुपेक्षेत कालाकाङ्क्षी समाहितः ॥ १४.४६.४२ ॥
ไม่ควรคิดถึงอนาคต และไม่ควรครุ่นคิดถึงอดีตซ้ำแล้วซ้ำอีก ควรละเลยปัจจุบัน รอคอยเวลาที่เหมาะสม และมีจิตตั้งมั่น
14.46.43
न चक्षुषा न मनसा न वाचा दूषयेत्क्वचित् ।
न प्रत्यक्षं परोक्षं वा किञ्चिद्दुष्टं समाचरेत् ॥ १४.४६.४३ ॥
ไม่ว่าจะด้วยสายตา ด้วยใจ หรือด้วยวาจา ไม่ควรทำให้ผู้ใดมัวหมองเลย ไม่ว่าต่อหน้าหรือลับหลัง ไม่ควรประพฤติการใดอันชั่วร้าย
14.46.44
इन्द्रियाण्युपसंहृत्य कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
क्षीणेन्द्रियमनोबुद्धिर्निरीहः सर्वतत्त्ववित् ॥ १४.४६.४४ ॥
เหมือนเต่าที่หดอวัยวะทุกส่วนเข้ามา ผู้ดึงอินทรีย์ทั้งหลายกลับเข้ามาโดยรอบ มีอินทรีย์ ใจ และปัญญาสิ้นความปรารถนา ไม่ดิ้นรน และรู้ความจริงทั้งปวง
14.46.45
निर्द्वन्द्वो निर्नमस्कारो निःस्वाहाकार एव च ।
निर्ममो निरहङ्कारो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ १४.४६.४५ ॥
ผู้พ้นจากคู่ตรงข้าม ไม่กราบไหว้ และไม่บูชาด้วยการถวายเครื่องเซ่น ไม่ยึดว่าเป็นของตน ไม่มีอหังการ ไม่กังวลถึงการได้มาและการรักษาไว้ มีตนเป็นที่พึ่ง
14.46.46
निराशीर्निर्गुणः शान्तो निरासक्तो निराश्रयः ।
आत्मसङ्गी च तत्त्वज्ञो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १४.४६.४६ ॥
ผู้ไม่มีความหวัง พ้นจากคุณ สงบ ไม่ยึดติด ไม่มีที่พึ่ง ผูกพันอยู่กับอาตมัน และรู้ความจริง ผู้นั้นย่อมหลุดพ้น ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
14.46.47
अपादपाणिपृष्ठं तदशिरस्कमनूदरम् ।
अभिन्नगुणकर्माणं केवलं विमलं स्थिरम् ॥ १४.४६.४७ ॥
ไม่มีเท้า มือ หรือหลัง ไม่มีศีรษะ ไม่มีท้อง ไม่แยกแยกในคุณและกรรม บริสุทธิ์ ปราศจากมลทิน และมั่นคง
14.46.48
अगन्धमरसस्पर्शमरूपाशब्दमेव च ।
अनुगम्यमनासक्तममांसमपि चैव यत् ॥ १४.४६.४८ ॥
ไม่มีกลิ่น รส สัมผัส รูป หรือเสียง พึงเข้าถึงได้ ปราศจากความยึดติด และไม่มีเนื้อหนัง นั่นคืออมตะ
14.46.49
निशअचिन्तमव्ययं दिव्यं गृहस्थमपि सर्वदा ।
सर्वभूतस्थमात्मानं ये पश्यन्ति न ते मृताः ॥ १४.४६.४९ ॥
ผู้ที่เห็นอาตมันอยู่เสมอ ซึ่งปราศจากความกังวล ไม่เสื่อมสูญ เป็นทิพย์ และสถิตอยู่ในสรรพสัตว์ แม้จะดำรงชีวิตอยู่ในฐานะคฤหัสถ์ ผู้เหล่านั้นไม่ตาย
14.46.50
न तत्र क्रमते बुद्धिर्नेन्द्रियाणि न देवताः ।
वेदा यज्ञाश्च लोकाश्च न तपो न व्रतानि च ॥ १४.४६.५० ॥
ที่นั่นปัญญาไม่อาจเข้าถึง อินทรีย์ก็ไม่อาจเข้าถึง เทวดาก็ไม่อาจเข้าถึง ทั้งพระเวท ยัญ โลก ตบะ และวัตรทั้งหลาย ก็ไม่อาจเข้าถึงเช่นกัน
14.46.51
यत्र ज्ञानवतां प्राप्तिलिङ्गग्रहणा स्मृता ।
तस्मादलिङ्गधर्मज्ञो धर्मतत्त्वमुपाचरेत् ॥ १४.४६.५१ ॥
ที่ใดการบรรลุของผู้มีญาณถูกกล่าวว่าไม่ยึดถือเครื่องหมาย ฉะนั้น ผู้รู้ธรรมโดยไม่มีเครื่องหมาย ควรปฏิบัติต่อแก่นแท้แห่งธรรม
14.46.52
गूढधर्माश्रितो विद्वान्विज्ञानचरितं चरेत् ।
अमूढो मूढरूपेण चरेद्धर्ममदूषयन् ॥ १४.४६.५२ ॥
ผู้มีปัญญาย่อมอาศัยธรรมที่ซ่อนเร้น ควรประพฤติตามความประพฤติแห่งญาณ ผู้ไม่หลงควรประพฤติในรูปของผู้หลง โดยไม่ทำให้ธรรมมัวหมอง
14.46.53
यथैनमवमन्येरन्परे सततमेव हि ।
तथावृत्तश्चरेच्छान्तः सतां धर्मानकुत्सयन् ॥ १४.४६.५३ ॥
เหมือนที่ผู้อื่นพึงดูหมิ่นเขาอยู่เนืองนิจ ผู้ประพฤติเช่นนั้นก็ควรประพฤติอย่างสงบ โดยไม่ติเตียนธรรมของผู้ดี
14.46.54
य एवं वृत्तसम्पन्नः स मुनिः श्रेष्ठ उच्यते ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च महाभूतानि पञ्च च ॥ १४.४६.५४ ॥
ผู้ที่ถึงพร้อมด้วยความประพฤติเช่นนี้ ท่านเรียกว่าเป็นมุนีผู้ประเสริฐ ผู้ได้ควบคุมอินทรีย์ อารมณ์ของอินทรีย์ และมหาภูตทั้งห้า
14.46.55
मनो बुद्धिरहङ्कारमव्यक्तं पुरुषं तथा ।
एतत्सर्वं प्रसङ्ख्याय यथावत्तत्त्वनिश्चयात् ॥ १४.४६.५५ ॥
เมื่อได้พิจารณาใจ พุทธิ อหังการ อวยักต์ และปุรุษะ ตามที่เป็นจริง ด้วยการตัดสินในหลักแห่งความจริงอย่างมั่นคง
14.46.56
ततः स्वर्गमवाप्नोति विमुक्तः सर्वबन्धनैः ।
एतावदन्तवेलायां परिसङ्ख्याय तत्त्ववित् ॥ १४.४६.५६ ॥
จากนั้นเขาย่อมได้สวรรค์ หลุดพ้นจากพันธนาการทั้งปวง เมื่อถึงคราวสิ้นชีวิต ผู้รู้ความจริงได้ไตร่ตรองมาถึงเพียงเท่านี้
14.46.57
ध्यायेदेकान्तमास्थाय मुच्यतेऽथ निराश्रयः ।
निर्मुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो वायुराकाशगो यथा ॥ १४.४६.५७ ॥
ควรเข้าอยู่ในที่สงัดแล้วทำสมาธิ จากนั้นจะพ้นไปโดยไม่มีที่พึ่ง หลุดพ้นจากความยึดติดทั้งปวง เหมือนลมที่พัดไปในอากาศ
14.46.58
क्षीणकोशो निरातङ्कस्तथेदं प्राप्नुयात्परम् ॥ १४.४६.५८ ॥
เมื่อเปลือกหุ้มสิ้นไปและปราศจากความหวาดกลัว ก็พึงบรรลุสภาวะสูงสุดนั้นด้วยวิธีนี้เช่นกัน