મહાભારત · અધ્યાય 14.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.51.1
भूतानामथ पञ्चानामथेषामीश्वरं मनः ।
नियमे च विसर्गे च भूतानां मन एव च ॥ १४.५१.१ ॥
પંચમહાભૂતો અને તેમના ઈશ્વર મન છે. નિયમન અને સર્જનમાં પ્રાણીઓનું મન જ (પ્રધાન) છે.
14.51.2
अधिष्ठातृमनो नित्यं भूतानां महतां तथा ।
बुद्धिरैश्वर्यमाचष्टे क्षेत्रज्ञश्च स उच्यते ॥ १४.५१.२ ॥
મન સદા ભૂતો અને મહાતત્ત્વોનું અધિષ્ઠાતા છે. બુદ્ધિ તેમનું ઐશ્વર્ય કહે છે; તે ક્ષેત્રજ્ઞ કહેવાય છે.
14.51.3
इनद्रियाणि मनो युङ्क्ते सदश्वानिव सारथिः ।
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः क्षेत्रज्ञे युज्यते सदा ॥ १४.५१.३ ॥
સારથિ સારા ઘોડાને જોડે છે તેમ મન ઇન્દ્રિયોને જોડે છે. ઇન્દ્રિયો, મન અને બુદ્ધિ સદા ક્ષેત્રજ્ઞમાં જોડાય છે.
14.51.4
महदश्वसमायुक्तं बुद्धिसंयमनं रथम् ।
समारुह्य स भूतात्मा समन्तात्परिधावति ॥ १४.५१.४ ॥
મહત્ તત્ત્વ રૂપી ઘોડા જોડેલા, બુદ્ધિરૂપી લગામવાળા રથ પર ચડીને તે ભૂતાત્મા ચારેબાજુ દોડે છે.
14.51.5
इन्द्रियग्रामसंयुक्तो मनःसारथिरेव च ।
बुद्धिसंयमनो नित्यं महान्ब्रह्ममयो रथः ॥ १४.५१.५ ॥
ઇન્દ્રિયસમૂહથી યુક્ત, મન જેનો સારથિ, બુદ્ધિ જેની લગામ, સદા બ્રહ્મમય એવો મહાન રથ આ છે.
14.51.6
एवं यो वेत्ति विद्वान्वै सदा ब्रह्ममयं रथम् ।
स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति ॥ १४.५१.६ ॥
જે વિદ્વાન આ રીતે સદા બ્રહ્મમય રથને જાણે છે, તે ધીર સર્વ લોકોમાં મોહ પામતો નથી.
14.51.7
अव्यक्तादिविशेषान्तं सहस्थावरजङ्गमम् ।
सूर्यचन्द्रप्रभालोकं ग्रहनक्षत्रमण्डितम् ॥ १४.५१.७ ॥
અવ્યક્તથી વિશેષોના અંત સુધી, સ્થાવર-જંગમ સહિત, સૂર્ય-ચંદ્રના પ્રકાશથી પ્રકાશિત, ગ્રહ-નક્ષત્રોથી શોભિત.
14.51.8
नदीपर्वतजालैश्च सर्वतः परिभूषितम् ।
विविधाभिस्तथा चाद्भिः सततं समलंकृतम् ॥ १४.५१.८ ॥
નદીઓ અને પર્વતોની જાળથી ચોતરફ શોભિત; વિવિધ જળોથી સતત સારી રીતે અલંકૃત.
14.51.9
अजितं सर्वभूतानां सर्वप्राणभृतां गतिः ।
एतद्ब्रह्मवनं नित्यं तस्मिंश्चरति क्षेत्रवित् ॥ १४.५१.९ ॥
સર્વ ભૂતો માટે અજેય, સર્વ પ્રાણધારીઓની ગતિ — આ બ્રહ્મવન નિત્ય છે; તેમાં ક્ષેત્રજ્ઞ વિચરે છે.
14.51.10
लोकेऽस्मिन्यानि सत्वानि त्रसानि स्थावराणि च ।
तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते पश्चाद्भूतकृता गुणाः।
गुणेभ्यः पञ्च भूतानि एष भूतसमुच्छ्रयः ॥ १४.५१.१० ॥
આ લોકમાં જે ચર અને અચર પ્રાણીઓ છે, તેઓ જ પહેલા લીન થાય છે; પછી ભૂતોથી ઉત્પન્ન ગુણો લીન થાય છે. ગુણોથી પાંચ ભૂતો — આ ભૂતસમુચ્ચય છે.
14.51.11
देवा मनुष्या गन्धर्वाः पिशाचासुरराक्षसाः ।
सर्वे स्वभावतः सृष्टा न क्रियाभ्यो न कारणात् ॥ १४.५१.११ ॥
દેવો, મનુષ્યો, ગંધર્વો, પિશાચો, અસુરો અને રાક્ષસો — આ સર્વ સ્વભાવથી જ સર્જાયેલા છે; કર્મોથી નહીં, કે કોઈ કારણથી નહીં.
14.51.12
एते विश्वसृजो विप्रा जायन्तीह पुनः पुनः ।
तेभ्यः प्रसूतास्तेष्वेव महाभूतेषु पञ्चसु।
प्रलीयन्ते यथाकालमूर्मयः सागरे यथा ॥ १४.५१.१२ ॥
વિશ્વના સર્જક આ વિપ્રો અહીં વારંવાર જન્મે છે; તેમનાથી ઉત્પન્ન થઈ, તે જ પાંચ મહાભૂતોમાં યથાકાળ લીન થાય છે — સમુદ્રમાં મોજાં લીન થાય તેમ.
14.51.13
विश्वसृग्भ्यस्तु भूतेभ्यो महाभूतास्तु सर्वशः ।
भूतेब्यश्चापि पञ्चभ्यो भुक्तो गच्छेत्परां गतिम् ॥ १४.५१.१३ ॥
વિશ્વસ્રષ્ટાઓથી અને ભૂતોથી મહાભૂતો સંપૂર્ણપણે ઉત્પન્ન થાય છે; પાંચ ભૂતોથી ભોગવાયેલો (જીવ) પરમ ગતિ પામે.
14.51.14
प्रजापतिरिदं सर्वं मनसैवासृजत्प्रभुः ।
तथैव देवानृषयस्तपसा प्रतिपेदिरे ॥ १४.५१.१४ ॥
પ્રજાપતિ પ્રભુએ આ બધું કેવળ મનથી જ સર્જ્યું; તે જ રીતે દેવો અને ઋષિઓએ તપથી (સિદ્ધિ) પ્રાપ્ત કરી.
14.51.15
तपसश्चानुपूर्व्येण फलमूलाशिनस्तथा ।
त्रैलोक्यं तपसा सिद्धाः पश्यन्तीह समाहिताः ॥ १४.५१.१५ ॥
તપના ક્રમથી, ફળ-મૂળ ખાનારા અને સિદ્ધો, તે જ રીતે તપથી અહીં એકાગ્ર થઈને ત્રણેય લોક જુએ છે.
14.51.16
औषधान्यगदादीनि नानाविद्याश्च सर्वशः ।
तपसैव प्रसिद्ध्यन्ति तपोमूलं हि साधनम् ॥ १४.५१.१६ ॥
ઔષધિઓ, વિષનાશક વગેરે અને નાના પ્રકારની વિદ્યાઓ સર્વ રીતે તપથી જ સિદ્ધ થાય છે; તપ એ સાધનનું મૂળ છે.
14.51.17
यद्दुरापं दुराम्नायं दुराधर्षं दुरन्वयम् ।
तत्सर्वं तपसा साध्यं तपो हि दुरतिक्रमम् ॥ १४.५१.१७ ॥
જે દુર્લભ, દુરામ્નાય, દુરાધર્ષ, દુરન્વય છે તે સર્વ તપથી સાધ્ય છે; કારણ કે તપ જ દુરતિક્રમ છે.
14.51.18
सुरापो ब्रह्महा स्तेनो भ्रूणहागुरुतल्पगः ।
तपसैव सुतप्तेन मुच्यते किल्बिषात्ततः ॥ १४.५१.१८ ॥
સુરાપાન કરનાર, બ્રાહ્મણની હત્યા કરનાર, ચોર, ગર્ભહત્યા કરનાર, ગુરુશય્યાનો ભંગ કરનાર — સારી રીતે તપેલા તપથી જ તે પાપથી મુક્ત થાય છે.
14.51.19
मनुष्याः पितरो देवाः पशवो मृगपक्षिणः ।
यानि चान्यानि भूतानि चराणि स्थावराणि च ॥ १४.५१.१९ ॥
મનુષ્યો, પિતૃઓ, દેવો, પશુઓ, મૃગો અને પક્ષીઓ, તથા બીજાં જે પ્રાણીઓ છે—ચર અને અચર.
14.51.20
तपःपरायणा नित्यं सिद्ध्यन्ते तपसा सदा ।
तथैव तपसा देवा महाभागा दिवं गताः ॥ १४.५१.२० ॥
જેઓ સદા તપમાં તત્પર રહે છે, તેઓ તપથી જ સદા સિદ્ધિ પામે છે; એ જ રીતે મહાભાગ્યવાન દેવતાઓ પણ તપથી સ્વર્ગે ગયા.
14.51.21
आशीर्युक्तानि कर्माणि कुर्वते ये त्वतन्द्रिताः ।
अहङ्कारसमायुक्तास्ते सकाशे प्रजापतेः ॥ १४.५१.२१ ॥
જેઓ આશાથી યુક્ત કર્મો અથાક રીતે કરે છે અને અહંકારથી યુક્ત છે, તેઓ પ્રજાપતિની સમીપ જાય છે.
14.51.22
ध्यानयोगेन शुद्वेन निर्ममा निरहंकृताः ।
आप्नुवन्ति महात्मानो महान्तं लोकमुत्तमम् ॥ १४.५१.२२ ॥
શુદ્ધ ધ્યાનયોગથી, મમતારહિત અને અહંકારરહિત થઈને, મહાત્માઓ ઉત્તમ મહાન લોક પામે છે.
14.51.23
ध्यानयोगमुपागम्य प्रसन्नमतयः सदा ।
सुखोपचयमव्यक्तं प्रविशन्त्यात्मवित्तमाः ॥ १४.५१.२३ ॥
ધ્યાનયોગનો આશ્રય લઈ, સદા પ્રસન્નચિત્ત, આત્મજ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ લોકો સુખસમૃદ્ધ અવ્યક્તમાં પ્રવેશે છે.
14.51.24
ध्यानयोगादुपागम्य निर्ममा निरहंकृताः ।
अव्यक्तं प्रविशन्तीह महतां लोकमुत्तमम् ॥ १४.५१.२४ ॥
ધ્યાનયોગનો આશ્રય લઈ, મમતા અને અહંકારરહિત થઈને, અહીં મહાપુરુષોના ઉત્તમ લોક, અવ્યક્તમાં પ્રવેશે છે.
14.51.25
अव्यक्तादेव सम्भूताः समयज्ञा गताः पुनः ।
तमोरजोभ्यां निर्मुक्ताः सत्वमास्थाय केवलम् ॥ १४.५१.२५ ॥
અવ્યક્તમાંથી જ ઉત્પન્ન થયેલા, સમયને જાણનારા, ફરી ત્યાં જ ગયા; તમ અને રજથી મુક્ત થઈને, કેવળ સત્ત્વનો આશ્રય લઈને.
14.51.26
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वं त्यजति निष्कलः ।
क्षेत्रज्ञ इति तं विद्याद्यस्तं वेद स वेदवित् ॥ १४.५१.२६ ॥
સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈને સર્વનો ત્યાગ કરનાર, નિષ્કળ (અવિભાજ્ય) — તેને ક્ષેત્રજ્ઞ જાણવો; જે તેને જાણે છે તે જ વેદવેત્તા.
14.51.27
चित्तं चित्तादुपागम्य मुनिरासीत संयतः ।
यच्चित्तस्तन्मना भूत्वा ग्राह्यमेतत्सनातनम् ॥ १४.५१.२७ ॥
ચિત્તથી ચિત્ત પાસે પહોંચીને, મુનિ સંયમપૂર્વક બેસે; જેમાં ચિત્ત લાગેલું છે, તેની સાથે મનને એકરૂપ કરીને — આ સનાતન છે, ગ્રહણ કરવા યોગ્ય.
14.51.28
अव्यक्तादिविशेषान्तमविद्यालक्षणं स्मृतम् ।
निबोधत तथा ज्ञानं गुणैर्लक्षणमित्युत ॥ १४.५१.२८ ॥
અવ્યક્તથી અંતિમ વિશેષ સુધી અવિદ્યાનું લક્ષણ કહેવાયું છે; તે સમજો; તેવી જ રીતે જ્ઞાન ગુણોથી લક્ષિત થાય છે — આ જ.
14.51.29
द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् ।
ममेति च भवेन्मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम् ॥ १४.५१.२९ ॥
બે અક્ષરનું (મમ) મૃત્યુ; ત્રણ અક્ષરનું બ્રહ્મ શાશ્વત; “મમ” કહેવું મૃત્યુ; “ન મમ” કહેવું શાશ્વત.
14.51.30
कर्म केचित्प्रशंसन्ति मन्दबुद्धितया नराः ।
ये तु वृद्धा महात्मानो न प्रशंसन्ति कर्म ते ॥ १४.५१.३० ॥
કેટલાક માણસો મંદબુદ્ધિને કારણે કર્મની પ્રશંસા કરે છે; પરંતુ જે વૃદ્ધ અને મહાત્મા છે તેઓ કર્મની પ્રશંસા કરતા નથી.
14.51.31
कर्मणा जायते जन्तुर्मूर्तिमान्षोडशात्मकः ।
पुरुषं ग्रसते विद्या तद्ग्राह्यममृताशिनम् ॥ १४.५१.३१ ॥
કર્મથી જીવ સોળ અંગવાળા મૂર્તિમાન રૂપે જન્મે છે. વિદ્યા પુરુષને ગ્રસે છે; તે ગ્રહણ કરવા યોગ્ય છે, અમૃતભોક્તા છે.
14.51.32
तस्मात्कर्मसु निःस्नेहा ये केचित्पारदर्शिनः ।
विद्यामयोऽयं पुरुषो न तु कर्ममयः स्मृतः ॥ १४.५१.३२ ॥
તેથી કર્મોમાં આસક્તિ વિનાના, પારને જોનારા કેટલાક — આ પુરુષ વિદ્યામય કહેવાયો છે, કર્મમય નહીં.
14.51.33
य एवममृतं नित्यमग्राह्यं शश्वदक्षरम् ।
वश्यात्मानमसंश्लिष्टं यो वेद न मृतो भवेत् ॥ १४.५१.३३ ॥
જે આ રીતે અમૃત, નિત્ય, અગ્રાહ્ય, શાશ્વત, અક્ષર, વશ કરેલા આત્માવાળા, અસંશ્લિષ્ટને જાણે છે, તે મૃત્યુ પામતો નથી.
14.51.34
अपूर्वमकृतं नित्यं य एनमविचारिणम् ।
य एवं विन्देदात्मानमग्राह्यममृताशनम्।
अग्राह्यो ह्यमृतो भवति स एभिः कारणैर्ध्रुवः ॥ १४.५१.३४ ॥
પૂર્વે ન હતું, અકૃત, નિત્ય, વિચાર વિનાનું આને જે આ રીતે આત્મા તરીકે પામે છે — અમૃતભોક્તા, અગ્રાહ્ય તે અમર થાય છે; આ કારણોથી તે ધ્રુવ થાય છે.
14.51.35
आयोज्य सर्वसंस्कारान्संयम्यात्मानमात्मनि ।
स तद्ब्रह्म शुभं वेत्ति यस्माद्भूयो न विद्यते ॥ १४.५१.३५ ॥
સર્વ સંસ્કારો લાગુ કરીને, આત્માને આત્મામાં સંયમિત કરીને, તે તે શુભ બ્રહ્મને જાણે છે; જેનાથી ચડિયાતું કંઈ નથી.
14.51.36
प्रसादे चैव सत्वस्य प्रसादं समवाप्नुयात् ।
लक्षणं हि प्रसादस्य यथा स्यात्स्वप्नदर्शनम् ॥ १४.५१.३६ ॥
સત્ત્વની પ્રસન્નતામાં જ માણસે પ્રસન્નતા સંપૂર્ણપણે પામવી; પ્રસન્નતાનું લક્ષણ સ્વપ્નદર્શન જેવું છે.
14.51.37
गतिरेषा तु मुक्तानां ये ज्ञानपरिनिष्ठिताः ।
प्रवृत्तयश्च याः सर्वाः पश्यन्ति परिणामजाः ॥ १४.५१.३७ ॥
જ્ઞાનમાં સ્થિર થયેલા મુક્તોની આ ગતિ છે. પરિણામથી ઉત્પન્ન થતી બધી પ્રવૃત્તિઓને તેઓ જુએ છે.
14.51.38
एषा गतिर्विरक्तानामेष धर्मः सनातनः ।
एषा ज्ञानवतां प्राप्तिरेतद्वृत्तमनिन्दितम् ॥ १४.५१.३८ ॥
આ વિરક્તોની ગતિ છે; આ સનાતન ધર્મ છે. આ જ્ઞાનીઓની પ્રાપ્તિ છે; આ નિર્દોષ આચરણ છે.
14.51.39
समेन सर्वभूतेषु निस्पृहेण निराशिषा ।
शक्या गतिरियं गन्तुं सर्वत्र समदर्शिना ॥ १४.५१.३९ ॥
સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે સમભાવ રાખનાર, નિઃસ્પૃહ, ફળની આશા વિનાના અને સર્વત્ર સમદૃષ્ટિવાળા પુરુષ માટે આ ગતિ પ્રાપ્ય છે.
14.51.40
एतद्वः सर्वमाख्यातं मया विप्रर्षिसत्तमाः ।
एवमाचरत क्षिप्रं ततः सिद्धिमवाप्स्यथ ॥ १४.५१.४० ॥
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ ઋષિઓ, આ બધું મેં તમને કહ્યું. એ રીતે ઝડપથી આચરણ કરો; ત્યારે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થશે.
14.51.41
इत्युक्तास्ते तु मुनयो गुरुणा ब्रह्मणा तथा ।
कृतवन्तो महात्मानस्ततो लोकमवाप्नुवन् ॥ १४.५१.४१ ॥
ગુરુ બ્રહ્માએ આમ કહ્યું ત્યારે એ મહાત્મા મુનિઓએ તેમ જ કર્યું અને પછી એ લોક પ્રાપ્ત કર્યો.
14.51.42
त्वमप्येतन्महाभाग मयोक्तं ब्रह्मणो वचः ।
सम्यगाचर शुद्धात्भंस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ १४.५१.४२ ॥
હે મહાભાગ, બ્રહ્માનું આ વચન મેં તને કહ્યું છે; તું પણ તેનું યોગ્ય આચરણ કર. હે શુદ્ધાત્મા, ત્યારે તને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થશે.
14.51.43
इत्युक्तः स तदा शिष्यो गुरुणा धर्ममुत्तमम् ।
चकार सर्वं कौन्तेय ततो मोक्षमवाप्तवान् ॥ १४.५१.४३ ॥
ગુરુએ એમ કહ્યા પછી તે શિષ્યે ઉત્તમ ધર્મનું સર્વ આચરણ કર્યું, હે કૌન્તેય; પછી તેને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયો.
14.51.44
कृतकृत्यश्च स तदा शिष्यः कुरुकुलोद्वह ।
तत्पदं समनुप्राप्तो यत्र गत्वा न शोचति ॥ १४.५१.४४ ॥
કૃતકૃત્ય થયેલો તે શિષ્ય ત્યારે તે પદને પામ્યો, હે કુરુકુલધુરંધર; જ્યાં જઈને કોઈ શોક કરતું નથી.
14.51.45
को न्वसौ ब्राह्मणः कृष्ण कश्च शिष्यो जनार्दन ।
श्रोतव्यं चेन्मयैतद्वै तत्त्वमाचक्ष्व मे विभो ॥ १४.५१.४५ ॥
તે બ્રાહ્મણ કોણ હતો, હે કૃષ્ણ, અને શિષ્ય કોણ હતો, હે જનાર્દન? જો મારે આ સાંભળવું યોગ્ય હોય, તો હે વિભુ, તે તત્ત્વ મને કહો.
14.51.46
अहं गुरुर्महाबाहो मनः शिष्य च विद्धि मे ।
त्वत्प्रीत्या गुह्यमेतच्च कथितं ते धनंजय ॥ १४.५१.४६ ॥
હું જ ગુરુ છું, હે મહાબાહો; મનને મારો શિષ્ય જાણ. તારા પ્રેમથી, હે ધનંજય, આ ગુહ્ય વાત તને કહેવાઈ.
14.51.47
मयि चेदस्ति ते प्रीतिर्नित्यं कुरुकुलोद्वह ।
अध्यात्ममेतच्छ्रुत्वा त्वं सम्यगाचर सुव्रत ॥ १४.५१.४७ ॥
મારા પર તારો સદા પ્રેમ હોય, હે કુરુકુલધુરંધર, તો આ અધ્યાત્મ સાંભળીને તેનું સમ્યક આચરણ કર, હે સુવ્રત.
14.51.48
ततस्त्वं सम्यगाचीर्णो धर्मेऽस्मिन्नरिकर्शन ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो मोक्षं प्राप्स्यसि केवलम् ॥ १४.५१.४८ ॥
પછી તું આ ધર્મનું સમ્યક આચરણ કરીશ, હે શત્રુકર્શન, સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈને કેવળ મોક્ષ પામીશ.
14.51.49
पूर्वमप्येतदेवोक्तं युद्धकाल उपस्थिते ।
मया तव महाबाहो तस्मादत्र मनः कुरु ॥ १४.५१.४९ ॥
હે મહાબાહો, યુદ્ધકાળ આવ્યો ત્યારે પહેલાં પણ આ જ હું તને કહી ચૂક્યો હતો; તેથી આમાં મન લગાવ.
14.51.50
मया तु भरतश्रेष्ठ चिरदृष्टः पिता प्रभुः ।
तमहं द्रष्टमिच्छामि सम्मते तव फल्गुन ॥ १४.५१.५० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મેં મારા પ્રભુ પિતાને ઘણા સમયથી જોયા નથી; હે ફાલ્ગુન, તારી સંમતિથી હું તેમને જોવા ઇચ્છું છું.
14.51.51
इत्युक्तवचनं कृष्णं प्रत्युवाच धनंजयः ।
यदिष्टं कुरु सर्वेषामीश्वरोऽस्मान्प्रपालय ॥ १४.५१.५१ ॥
કૃષ્ણે આ પ્રમાણે કહ્યું ત્યારે ધનંજયે તેમને ઉત્તર આપ્યો: જે સર્વને ઇષ્ટ હોય તે કરો; હે ઈશ્વર, અમારું પાલન કરો.
14.51.52
नमस्ते सर्वलोकात्मन्नारायण परात्पर ।
मनोमलात्तपोशक्यं कर्म चाविद्यया हतम्। ॥ १४.५१.५२ ॥
હે સર્વલોકાત્મા નારાયણ, પરાત્પર, તમને નમસ્કાર. મનના મલથી, તપથી સાધ્ય કર્મ પણ અવિદ્યાથી નાશ પામે છે.
14.51.53
दानमप्यर्थदोषेणि नाम तस्मात्कलौ स्मरेत् ।
यदि गन्तुं कृता बुद्धिर्वासुदेव नमोस्तु ते।
गच्छावो नगरं कृष्ण गजसाह्वयमद्य वै ॥ १४.५१.५३ ॥
દાન પણ ધનના દોષથી દૂષિત થાય છે; તેથી કળિયુગમાં આ સ્મરવું. હે વાસુદેવ, જો જવાનો નિશ્ચય થયો હોય તો તમને નમસ્કાર; હે કૃષ્ણ, આજે આપણે ગજસાહ્વય નગરે જઈએ.
14.51.54
समेत्य तत्रि राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
समनुज्ञाप्य राजानं स्वां पुरीं यातुमर्हसि ॥ १४.५१.५४ ॥
ત્યાં ધર્માત્મા રાજા યુધિષ્ઠિરને મળીને, રાજાની અનુમતિ લઈને તમારે પોતાના નગરે જવું યોગ્ય છે.