ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.51.1
भूतानामथ पञ्चानामथेषामीश्वरं मनः ।
नियमे च विसर्गे च भूतानां मन एव च ॥ १४.५१.१ ॥
ಪಂಚಭೂತಗಳಿಗೂ ಅವುಗಳಿಗೂ ಈಶ್ವರನು ಮನಸ್ಸೇ. ನಿಯಮನದಲ್ಲಿಯೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಭೂತಗಳ ಮನಸ್ಸೇ (ಪ್ರಧಾನ).
14.51.2
अधिष्ठातृमनो नित्यं भूतानां महतां तथा ।
बुद्धिरैश्वर्यमाचष्टे क्षेत्रज्ञश्च स उच्यते ॥ १४.५१.२ ॥
ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಭೂತಗಳಿಗೂ ಮಹಾತತ್ವಗಳಿಗೂ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ. ಬುದ್ಧಿಯು ಅವುಗಳ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
14.51.3
इनद्रियाणि मनो युङ्क्ते सदश्वानिव सारथिः ।
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः क्षेत्रज्ञे युज्यते सदा ॥ १४.५१.३ ॥
ಸಾರಥಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೂಡುವಂತೆ ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹೂಡುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಸದಾ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನಲ್ಲಿ ಕೂಡುತ್ತವೆ.
14.51.4
महदश्वसमायुक्तं बुद्धिसंयमनं रथम् ।
समारुह्य स भूतात्मा समन्तात्परिधावति ॥ १४.५१.४ ॥
ಮಹತ್ ಎಂಬ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಿದ, ಬುದ್ಧಿ ಎಂಬ ಕಡಿವಾಣವುಳ್ಳ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಆ ಭೂತಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಓಡುತ್ತಾನೆ.
14.51.5
इन्द्रियग्रामसंयुक्तो मनःसारथिरेव च ।
बुद्धिसंयमनो नित्यं महान्ब्रह्ममयो रथः ॥ १४.५१.५ ॥
ಇಂದ್ರಿಯ ಸಮೂಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮನಸ್ಸು ಸಾರಥಿಯಾದ, ಬುದ್ಧಿ ಕಡಿವಾಣವಾದ, ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮಮಯವಾದ ಮಹಾರಥ ಇದೇ.
14.51.6
एवं यो वेत्ति विद्वान्वै सदा ब्रह्ममयं रथम् ।
स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति ॥ १४.५१.६ ॥
ಹೀಗೆ ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮಮಯ ರಥವನ್ನು ತಿಳಿದ ವಿದ್ವಾಂಸನು, ಆ ಧೀರನು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮೋಹವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
14.51.7
अव्यक्तादिविशेषान्तं सहस्थावरजङ्गमम् ।
सूर्यचन्द्रप्रभालोकं ग्रहनक्षत्रमण्डितम् ॥ १४.५१.७ ॥
ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ವಿಶೇಷಗಳ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ, ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಬೆಳಗುವ, ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ.
14.51.8
नदीपर्वतजालैश्च सर्वतः परिभूषितम् ।
विविधाभिस्तथा चाद्भिः सततं समलंकृतम् ॥ १४.५१.८ ॥
ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಲಂಕೃತವಾದ; ವಿವಿಧ ಜಲಗಳಿಂದ ಸದಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಶೋಭಿತವಾದ.
14.51.9
अजितं सर्वभूतानां सर्वप्राणभृतां गतिः ।
एतद्ब्रह्मवनं नित्यं तस्मिंश्चरति क्षेत्रवित् ॥ १४.५१.९ ॥
ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಅಜೇಯವಾದುದು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗತಿಯಾದುದು — ಈ ಬ್ರಹ್ಮವನವು ನಿತ್ಯವಾದುದು; ಅದರಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.51.10
लोकेऽस्मिन्यानि सत्वानि त्रसानि स्थावराणि च ।
तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते पश्चाद्भूतकृता गुणाः।
गुणेभ्यः पञ्च भूतानि एष भूतसमुच्छ्रयः ॥ १४.५१.१० ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಯಾವುವೋ ಅವೇ ಮೊದಲು ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ; ನಂತರ ಭೂತಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗುಣಗಳು ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ. ಗುಣಗಳಿಂದ ಐದು ಭೂತಗಳು — ಇದೇ ಭೂತಗಳ ಸಮುಚ್ಚಯ.
14.51.11
देवा मनुष्या गन्धर्वाः पिशाचासुरराक्षसाः ।
सर्वे स्वभावतः सृष्टा न क्रियाभ्यो न कारणात् ॥ १४.५१.११ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಪಿಶಾಚರು, ಅಸುರರು, ರಾಕ್ಷಸರು — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು; ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಕಾರಣದಿಂದಲ್ಲ.
14.51.12
एते विश्वसृजो विप्रा जायन्तीह पुनः पुनः ।
तेभ्यः प्रसूतास्तेष्वेव महाभूतेषु पञ्चसु।
प्रलीयन्ते यथाकालमूर्मयः सागरे यथा ॥ १४.५१.१२ ॥
ಈ ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ವಿಪ್ರರು ಇಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಆ ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳಲ್ಲೇ ಕಾಲಾನುಸಾರ ಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ — ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳು ಲೀನವಾಗುವಂತೆ.
14.51.13
विश्वसृग्भ्यस्तु भूतेभ्यो महाभूतास्तु सर्वशः ।
भूतेब्यश्चापि पञ्चभ्यो भुक्तो गच्छेत्परां गतिम् ॥ १४.५१.१३ ॥
ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಿಂದ ಮತ್ತು ಭೂತಗಳಿಂದ ಮಹಾಭೂತಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.
14.51.14
प्रजापतिरिदं सर्वं मनसैवासृजत्प्रभुः ।
तथैव देवानृषयस्तपसा प्रतिपेदिरे ॥ १४.५१.१४ ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿ ಪ್ರಭುವು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅಂತೆಯೇ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಡೆದರು.
14.51.15
तपसश्चानुपूर्व्येण फलमूलाशिनस्तथा ।
त्रैलोक्यं तपसा सिद्धाः पश्यन्तीह समाहिताः ॥ १४.५१.१५ ॥
ತಪಸ್ಸಿನ ಕ್ರಮದಿಂದ, ಫಲ-ಮೂಲಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಹಾಗೆಯೇ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರರಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
14.51.16
औषधान्यगदादीनि नानाविद्याश्च सर्वशः ।
तपसैव प्रसिद्ध्यन्ति तपोमूलं हि साधनम् ॥ १४.५१.१६ ॥
ಔಷಧಿಗಳು, ವಿಷನಾಶಕಗಳು ಮುಂತಾದವು, ನಾನಾ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ; ತಪಸ್ಸೇ ಸಾಧನದ ಮೂಲ.
14.51.17
यद्दुरापं दुराम्नायं दुराधर्षं दुरन्वयम् ।
तत्सर्वं तपसा साध्यं तपो हि दुरतिक्रमम् ॥ १४.५१.१७ ॥
ದುರ್ಲಭವಾದುದು, ಕಷ್ಟದಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗುವುದು, ಎದುರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದುದು, ಅನುಸರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದುದು — ಅದೆಲ್ಲವೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಾಧ್ಯ; ತಪಸ್ಸೇ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲಾಗದುದು.
14.51.18
सुरापो ब्रह्महा स्तेनो भ्रूणहागुरुतल्पगः ।
तपसैव सुतप्तेन मुच्यते किल्बिषात्ततः ॥ १४.५१.१८ ॥
ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವವನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನು, ಕಳ್ಳ, ಭ್ರೂಣಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನು, ಗುರುಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದವನು — ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಪಿಸಿದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಪಾಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
14.51.19
मनुष्याः पितरो देवाः पशवो मृगपक्षिणः ।
यानि चान्यानि भूतानि चराणि स्थावराणि च ॥ १४.५१.१९ ॥
ಮನುಷ್ಯರು, ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಪಶುಗಳು, ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳು, ಚರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾವರ.
14.51.20
तपःपरायणा नित्यं सिद्ध्यन्ते तपसा सदा ।
तथैव तपसा देवा महाभागा दिवं गताः ॥ १४.५१.२० ॥
ಸದಾ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸದಾ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದೇ ರೀತಿ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರಾದ ದೇವತೆಗಳೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
14.51.21
आशीर्युक्तानि कर्माणि कुर्वते ये त्वतन्द्रिताः ।
अहङ्कारसमायुक्तास्ते सकाशे प्रजापतेः ॥ १४.५१.२१ ॥
ಆಸೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವವರು, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
14.51.22
ध्यानयोगेन शुद्वेन निर्ममा निरहंकृताः ।
आप्नुवन्ति महात्मानो महान्तं लोकमुत्तमम् ॥ १४.५१.२२ ॥
ಶುದ್ಧ ಧ್ಯಾನಯೋಗದಿಂದ, ಮಮಕಾರ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರರಹಿತರಾಗಿ, ಮಹಾತ್ಮರು ಉತ್ತಮ ಮಹಾ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
14.51.23
ध्यानयोगमुपागम्य प्रसन्नमतयः सदा ।
सुखोपचयमव्यक्तं प्रविशन्त्यात्मवित्तमाः ॥ १४.५१.२३ ॥
ಧ್ಯಾನಯೋಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಕರಾಗಿ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಸುಖದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
14.51.24
ध्यानयोगादुपागम्य निर्ममा निरहंकृताः ।
अव्यक्तं प्रविशन्तीह महतां लोकमुत्तमम् ॥ १४.५१.२४ ॥
ಧ್ಯಾನಯೋಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಮಮಕಾರ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರರಹಿತರಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು, ಮಹಾತ್ಮರ ಉತ್ತಮ ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
14.51.25
अव्यक्तादेव सम्भूताः समयज्ञा गताः पुनः ।
तमोरजोभ्यां निर्मुक्ताः सत्वमास्थाय केवलम् ॥ १४.५१.२५ ॥
ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಕಾಲವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು, ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಹೋದವರು; ತಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು, ಕೇವಲ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ.
14.51.26
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वं त्यजति निष्कलः ।
क्षेत्रज्ञ इति तं विद्याद्यस्तं वेद स वेदवित् ॥ १४.५१.२६ ॥
ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುವವನು, ನಿಷ್ಕಲ (ಅವಿಭಾಜ್ಯ); ಅವನನ್ನೇ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ ವೇದವಿದ್.
14.51.27
चित्तं चित्तादुपागम्य मुनिरासीत संयतः ।
यच्चित्तस्तन्मना भूत्वा ग्राह्यमेतत्सनातनम् ॥ १४.५१.२७ ॥
ಚಿತ್ತದಿಂದ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸೇರಿ, ಮುನಿ ಸಂಯಮದಿಂದ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ ಅದನ್ನೇ ಮನಸ್ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು — ಇದೇ ಶಾಶ್ವತ, ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾದದ್ದು.
14.51.28
अव्यक्तादिविशेषान्तमविद्यालक्षणं स्मृतम् ।
निबोधत तथा ज्ञानं गुणैर्लक्षणमित्युत ॥ १४.५१.२८ ॥
ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಕೊನೆಯ ವಿಶೇಷದವರೆಗೆ ಅವಿದ್ಯೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದನ್ನು ಅರಿತುಕೊ; ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಞಾನವೂ ಗುಣಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ — ಇದು.
14.51.29
द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् ।
ममेति च भवेन्मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम् ॥ १४.५१.२९ ॥
ಎರಡು ಅಕ್ಷರದ (ಮಮ) ಮೃತ್ಯು; ಮೂರು ಅಕ್ಷರದ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾಶ್ವತ; “ಮಮ” ಎನ್ನುವುದು ಮೃತ್ಯು; “ನ ಮಮ” ಎನ್ನುವುದು ಶಾಶ್ವತ.
14.51.30
कर्म केचित्प्रशंसन्ति मन्दबुद्धितया नराः ।
ये तु वृद्धा महात्मानो न प्रशंसन्ति कर्म ते ॥ १४.५१.३० ॥
ಕೆಲವರು ಮಂದಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮರು ಕರ್ಮವನ್ನು ಹೊಗಳುವುದಿಲ್ಲ.
14.51.31
कर्मणा जायते जन्तुर्मूर्तिमान्षोडशात्मकः ।
पुरुषं ग्रसते विद्या तद्ग्राह्यममृताशिनम् ॥ १४.५१.३१ ॥
ಕರ್ಮದಿಂದ ಜೀವಿ ಹದಿನಾರು ಅಂಗಗಳ ಮೂರ್ತರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿದ್ಯೆ ಪುರುಷನನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ; ಅದು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾದದ್ದು, ಅಮೃತವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು.
14.51.32
तस्मात्कर्मसु निःस्नेहा ये केचित्पारदर्शिनः ।
विद्यामयोऽयं पुरुषो न तु कर्ममयः स्मृतः ॥ १४.५१.३२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿರಹಿತರಾದ, ಪಾರವನ್ನು ಕಂಡ ಕೆಲವರು — ಈ ಪುರುಷನು ವಿದ್ಯಾಮಯನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಕರ್ಮಮಯನಲ್ಲ.
14.51.33
य एवममृतं नित्यमग्राह्यं शश्वदक्षरम् ।
वश्यात्मानमसंश्लिष्टं यो वेद न मृतो भवेत् ॥ १४.५१.३३ ॥
ಈ ರೀತಿ ಅಮೃತ, ನಿತ್ಯ, ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ, ಶಾಶ್ವತ, ಅಕ್ಷರ, ವಶೀಕೃತಾತ್ಮ, ಅಸಂಶ್ಲಿಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಮರಣ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.
14.51.34
अपूर्वमकृतं नित्यं य एनमविचारिणम् ।
य एवं विन्देदात्मानमग्राह्यममृताशनम्।
अग्राह्यो ह्यमृतो भवति स एभिः कारणैर्ध्रुवः ॥ १४.५१.३४ ॥
ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲದ, ಮಾಡಲಾಗದ, ನಿತ್ಯವಾದ, ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಲುಕದ ಇದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಆತ್ಮನಾಗಿ ಪಡೆದವನು — ಅಮೃತಭೋಜಿ, ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದವನು ಅಮರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.51.35
आयोज्य सर्वसंस्कारान्संयम्यात्मानमात्मनि ।
स तद्ब्रह्म शुभं वेत्ति यस्माद्भूयो न विद्यते ॥ १४.५१.३५ ॥
ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ, ಆತ್ಮನನ್ನು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ಅವನು ಆ ಶುಭ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಇಲ್ಲ.
14.51.36
प्रसादे चैव सत्वस्य प्रसादं समवाप्नुयात् ।
लक्षणं हि प्रसादस्य यथा स्यात्स्वप्नदर्शनम् ॥ १४.५१.३६ ॥
ಸತ್ತ್ವದ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಲ್ಲೇ ಒಬ್ಬನು ಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು; ಪ್ರಸನ್ನತೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಕನಸು ಕಾಣುವಂತಿರುತ್ತದೆ.
14.51.37
गतिरेषा तु मुक्तानां ये ज्ञानपरिनिष्ठिताः ।
प्रवृत्तयश्च याः सर्वाः पश्यन्ति परिणामजाः ॥ १४.५१.३७ ॥
ಇದು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಮುಕ್ತರ ಗತಿ. ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
14.51.38
एषा गतिर्विरक्तानामेष धर्मः सनातनः ।
एषा ज्ञानवतां प्राप्तिरेतद्वृत्तमनिन्दितम् ॥ १४.५१.३८ ॥
ಇದು ವಿರಕ್ತರ ಗತಿ; ಇದು ಸನಾತನ ಧರ್ಮ. ಇದು ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ; ಇದು ನಿರ್ದೋಷ ಆಚರಣೆ.
14.51.39
समेन सर्वभूतेषु निस्पृहेण निराशिषा ।
शक्या गतिरियं गन्तुं सर्वत्र समदर्शिना ॥ १४.५१.३९ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಭಾವದಿಂದ, ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇರುವವನು ಈ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬಲ್ಲನು.
14.51.40
एतद्वः सर्वमाख्यातं मया विप्रर्षिसत्तमाः ।
एवमाचरत क्षिप्रं ततः सिद्धिमवाप्स्यथ ॥ १४.५१.४० ॥
ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಪ್ರ ಋಷಿಗಳೇ, ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿ; ಆಗ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ.
14.51.41
इत्युक्तास्ते तु मुनयो गुरुणा ब्रह्मणा तथा ।
कृतवन्तो महात्मानस्ततो लोकमवाप्नुवन् ॥ १४.५१.४१ ॥
ಗುರುವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಆ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.
14.51.42
त्वमप्येतन्महाभाग मयोक्तं ब्रह्मणो वचः ।
सम्यगाचर शुद्धात्भंस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ १४.५१.४२ ॥
ಓ ಮಹಾಭಾಗನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಈ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ನೀನೂ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸು. ಶುದ್ಧಾತ್ಮನೇ, ಆಗ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
14.51.43
इत्युक्तः स तदा शिष्यो गुरुणा धर्ममुत्तमम् ।
चकार सर्वं कौन्तेय ततो मोक्षमवाप्तवान् ॥ १४.५१.४३ ॥
ಗುರುವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಆ ಶಿಷ್ಯನು ಉತ್ತಮ ಧರ್ಮವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆಚರಿಸಿದನು, ಕೌಂತೇಯ; ನಂತರ ಅವನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು.
14.51.44
कृतकृत्यश्च स तदा शिष्यः कुरुकुलोद्वह ।
तत्पदं समनुप्राप्तो यत्र गत्वा न शोचति ॥ १४.५१.४४ ॥
ಕೃತಕೃತ್ಯನಾದ ಆ ಶಿಷ್ಯನು ಆಗ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು, ಕುರುಕುಲೋದ್ವಹನೇ; ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದವನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
14.51.45
को न्वसौ ब्राह्मणः कृष्ण कश्च शिष्यो जनार्दन ।
श्रोतव्यं चेन्मयैतद्वै तत्त्वमाचक्ष्व मे विभो ॥ १४.५१.४५ ॥
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಯಾರು, ಕೃಷ್ಣ, ಶಿಷ್ಯನು ಯಾರು, ಜನಾರ್ದನ? ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಲು ಅರ್ಹನಾದರೆ, ಓ ವಿಭೋ, ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
14.51.46
अहं गुरुर्महाबाहो मनः शिष्य च विद्धि मे ।
त्वत्प्रीत्या गुह्यमेतच्च कथितं ते धनंजय ॥ १४.५१.४६ ॥
ನಾನೇ ಗುರು, ಮಹಾಬಾಹುವೇ; ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯನೆಂದು ತಿಳಿ. ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಧನಂಜಯ, ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು.
14.51.47
मयि चेदस्ति ते प्रीतिर्नित्यं कुरुकुलोद्वह ।
अध्यात्ममेतच्छ्रुत्वा त्वं सम्यगाचर सुव्रत ॥ १४.५१.४७ ॥
ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನಿನಗೆ ಸದಾ ಪ್ರೀತಿ ಇದ್ದರೆ, ಕುರುಕುಲೋದ್ವಹನೇ, ಈ ಅಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅದನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ಆಚರಿಸು, ಸುವ್ರತ.
14.51.48
ततस्त्वं सम्यगाचीर्णो धर्मेऽस्मिन्नरिकर्शन ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो मोक्षं प्राप्स्यसि केवलम् ॥ १४.५१.४८ ॥
ಆಗ ನೀನು ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವವನೇ, ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಕೇವಲ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
14.51.49
पूर्वमप्येतदेवोक्तं युद्धकाल उपस्थिते ।
मया तव महाबाहो तस्मादत्र मनः कुरु ॥ १४.५१.४९ ॥
ಮಹಾಬಾಹೋ, ಯುದ್ಧಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಮೊದಲೇ ಇದನ್ನೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಡು.
14.51.50
मया तु भरतश्रेष्ठ चिरदृष्टः पिता प्रभुः ।
तमहं द्रष्टमिच्छामि सम्मते तव फल्गुन ॥ १४.५१.५० ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಭು ತಂದೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ನೋಡಿಲ್ಲ; ಫಲ್ಗುನ, ನಿನ್ನ ಸಮ್ಮತಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
14.51.51
इत्युक्तवचनं कृष्णं प्रत्युवाच धनंजयः ।
यदिष्टं कुरु सर्वेषामीश्वरोऽस्मान्प्रपालय ॥ १४.५१.५१ ॥
ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಧನಂಜಯನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಮಾಡು; ಈಶ್ವರನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
14.51.52
नमस्ते सर्वलोकात्मन्नारायण परात्पर ।
मनोमलात्तपोशक्यं कर्म चाविद्यया हतम्। ॥ १४.५१.५२ ॥
ಸರ್ವಲೋಕಾತ್ಮನೇ, ನಾರಾಯಣನೇ, ಪರಾತ್ಪರನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮನೋಮಲದಿಂದ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಕರ್ಮವೂ ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
14.51.53
दानमप्यर्थदोषेणि नाम तस्मात्कलौ स्मरेत् ।
यदि गन्तुं कृता बुद्धिर्वासुदेव नमोस्तु ते।
गच्छावो नगरं कृष्ण गजसाह्वयमद्य वै ॥ १४.५१.५३ ॥
ದಾನವೂ ಧನದೋಷದಿಂದ ಕೆಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ವಾಸುದೇವ, ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರೆ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಕೃಷ್ಣ, ಇಂದು ನಾವು ಗಜಸಾಹ್ವಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ.
14.51.54
समेत्य तत्रि राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
समनुज्ञाप्य राजानं स्वां पुरीं यातुमर्हसि ॥ १४.५१.५४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ರಾಜನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ನೀನು ನಿನ್ನ ಪುರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.