മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.51.1
भूतानामथ पञ्चानामथेषामीश्वरं मनः ।
नियमे च विसर्गे च भूतानां मन एव च ॥ १४.५१.१ ॥
പഞ്ചഭൂതങ്ങൾക്കും അവയ്ക്കും ഈശ്വരൻ മനസ്സാണ്. നിയമനത്തിലും സൃഷ്ടിയിലും ജീവികളുടെ മനസ്സുതന്നെയാണ് (പ്രധാനം).
14.51.2
अधिष्ठातृमनो नित्यं भूतानां महतां तथा ।
बुद्धिरैश्वर्यमाचष्टे क्षेत्रज्ञश्च स उच्यते ॥ १४.५१.२ ॥
മനസ്സ് എപ്പോഴും ജീവികൾക്കും മഹാഭൂതങ്ങൾക്കും അധിഷ്ഠാതാവാണ്. ബുദ്ധി അവയുടെ ഐശ്വര്യം പറയുന്നു; അവൻ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
14.51.3
इनद्रियाणि मनो युङ्क्ते सदश्वानिव सारथिः ।
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः क्षेत्रज्ञे युज्यते सदा ॥ १४.५१.३ ॥
സാരഥി നല്ല കുതിരകളെ കെട്ടുന്നതുപോലെ മനസ്സ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയോഗിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും ബുദ്ധിയും എപ്പോഴും ക്ഷേത്രജ്ഞനിൽ ചേരുന്നു.
14.51.4
महदश्वसमायुक्तं बुद्धिसंयमनं रथम् ।
समारुह्य स भूतात्मा समन्तात्परिधावति ॥ १४.५१.४ ॥
മഹത് എന്ന കുതിരകളെ പൂട്ടി, ബുദ്ധി എന്ന കടിഞ്ഞാണുള്ള രഥത്തിൽ കയറി ആ ഭൂതാത്മാവ് എല്ലായിടത്തും ഓടുന്നു.
14.51.5
इन्द्रियग्रामसंयुक्तो मनःसारथिरेव च ।
बुद्धिसंयमनो नित्यं महान्ब्रह्ममयो रथः ॥ १४.५१.५ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തോടു ചേർന്ന, മനസ്സ് സാരഥിയായ, ബുദ്ധി കടിഞ്ഞാണായ, എപ്പോഴും ബ്രഹ്മമയമായ മഹാരഥമാണ് ഇത്.
14.51.6
एवं यो वेत्ति विद्वान्वै सदा ब्रह्ममयं रथम् ।
स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति ॥ १४.५१.६ ॥
ഇങ്ങനെ എപ്പോഴും ബ്രഹ്മമയമായ രഥത്തെ അറിയുന്ന വിദ്വാൻ, ആ ധീരൻ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും മോഹത്തെ പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
14.51.7
अव्यक्तादिविशेषान्तं सहस्थावरजङ्गमम् ।
सूर्यचन्द्रप्रभालोकं ग्रहनक्षत्रमण्डितम् ॥ १४.५१.७ ॥
അവ്യക്തം മുതൽ വിശേഷങ്ങളുടെ അവസാനം വരെ, സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളോടുകൂടി, സൂര്യചന്ദ്രപ്രഭയാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന, ഗ്രഹനക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്.
14.51.8
नदीपर्वतजालैश्च सर्वतः परिभूषितम् ।
विविधाभिस्तथा चाद्भिः सततं समलंकृतम् ॥ १४.५१.८ ॥
നദികളും പർവതജാലങ്ങളും കൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്; വിവിധ ജലങ്ങളാൽ എപ്പോഴും നന്നായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്.
14.51.9
अजितं सर्वभूतानां सर्वप्राणभृतां गतिः ।
एतद्ब्रह्मवनं नित्यं तस्मिंश्चरति क्षेत्रवित् ॥ १४.५१.९ ॥
എല്ലാ ഭൂതങ്ങൾക്കും അജേയമായത്, സർവ്വപ്രാണികളുടെയും ഗതിയായത് — ഈ ബ്രഹ്മവനം നിത്യമാണ്; അതിൽ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
14.51.10
लोकेऽस्मिन्यानि सत्वानि त्रसानि स्थावराणि च ।
तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते पश्चाद्भूतकृता गुणाः।
गुणेभ्यः पञ्च भूतानि एष भूतसमुच्छ्रयः ॥ १४.५१.१० ॥
ഈ ലോകത്തിലെ ചരങ്ങളും സ്ഥാവരങ്ങളുമായ ജീവികൾ ആദ്യം ലയിക്കുന്നു; പിന്നീട് ഭൂതങ്ങളാൽ ഉണ്ടായ ഗുണങ്ങൾ ലയിക്കുന്നു. ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ — ഇതാണ് ഭൂതസമുച്ചയം.
14.51.11
देवा मनुष्या गन्धर्वाः पिशाचासुरराक्षसाः ।
सर्वे स्वभावतः सृष्टा न क्रियाभ्यो न कारणात् ॥ १४.५१.११ ॥
ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, ഗന്ധർവന്മാർ, പിശാചുക്കൾ, അസുരന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ — ഇവരെല്ലാം സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവർ; കർമ്മങ്ങളിൽ നിന്നോ കാരണത്തിൽ നിന്നോ അല്ല.
14.51.12
एते विश्वसृजो विप्रा जायन्तीह पुनः पुनः ।
तेभ्यः प्रसूतास्तेष्वेव महाभूतेषु पञ्चसु।
प्रलीयन्ते यथाकालमूर्मयः सागरे यथा ॥ १४.५१.१२ ॥
ലോകസൃഷ്ടാക്കളായ ഈ വിപ്രന്മാർ ഇവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു; അവരിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായി, ആ അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങളിൽ തന്നെ യഥാകാലം ലയിക്കുന്നു — കടലിൽ തിരമാലകൾ ലയിക്കുന്നതുപോലെ.
14.51.13
विश्वसृग्भ्यस्तु भूतेभ्यो महाभूतास्तु सर्वशः ।
भूतेब्यश्चापि पञ्चभ्यो भुक्तो गच्छेत्परां गतिम् ॥ १४.५१.१३ ॥
വിശ്വസൃഷ്ടാക്കളിൽ നിന്നും ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നും മഹാഭൂതങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ഉണ്ടാകുന്നു; അഞ്ച് ഭൂതങ്ങളാൽ അനുഭവിക്കപ്പെട്ടവൻ പരമഗതി പ്രാപിക്കട്ടെ.
14.51.14
प्रजापतिरिदं सर्वं मनसैवासृजत्प्रभुः ।
तथैव देवानृषयस्तपसा प्रतिपेदिरे ॥ १४.५१.१४ ॥
പ്രജാപതിയായ പ്രഭു ഇതെല്ലാം മനസ്സുകൊണ്ടുതന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു; അതുപോലെ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും തപസ്സാൽ നേടി.
14.51.15
तपसश्चानुपूर्व्येण फलमूलाशिनस्तथा ।
त्रैलोक्यं तपसा सिद्धाः पश्यन्तीह समाहिताः ॥ १४.५१.१५ ॥
തപസ്സിന്റെ ക്രമത്തിൽ, കനിയും വേരും ഭക്ഷിക്കുന്നവരും സിദ്ധരും, അതുപോലെ തപസ്സാൽ ഇവിടെ സമാഹിതരായി മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും കാണുന്നു.
14.51.16
औषधान्यगदादीनि नानाविद्याश्च सर्वशः ।
तपसैव प्रसिद्ध्यन्ति तपोमूलं हि साधनम् ॥ १४.५१.१६ ॥
ഔഷധങ്ങളും വിഷഹരങ്ങളും മറ്റും, നാനാവിധ വിദ്യകളും, എല്ലാവിധത്തിലും തപസ്സാലേ സിദ്ധിക്കുന്നു; തപസ്സാണ് സാധനയുടെ മൂലം.
14.51.17
यद्दुरापं दुराम्नायं दुराधर्षं दुरन्वयम् ।
तत्सर्वं तपसा साध्यं तपो हि दुरतिक्रमम् ॥ १४.५१.१७ ॥
ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത്, പഠിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത്, ചെറുക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത്, അനുഗമിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത് — അതെല്ലാം തപസ്സാലേ സാധിക്കാവുന്നതാണ്; തപസ്സ് തരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതാണ്.
14.51.18
सुरापो ब्रह्महा स्तेनो भ्रूणहागुरुतल्पगः ।
तपसैव सुतप्तेन मुच्यते किल्बिषात्ततः ॥ १४.५१.१८ ॥
മദ്യപൻ, ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവൻ, കള്ളൻ, ഗർഭഹത്യ ചെയ്തവൻ, ഗുരുപത്നിയെ ഭോഗിച്ചവൻ — നന്നായി തപിച്ച തപസ്സാലേ അവൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
14.51.19
मनुष्याः पितरो देवाः पशवो मृगपक्षिणः ।
यानि चान्यानि भूतानि चराणि स्थावराणि च ॥ १४.५१.१९ ॥
മനുഷ്യർ, പിതൃക്കൾ, ദേവന്മാർ, പശുക്കൾ, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും, മറ്റു ജീവികളും, ചരവും സ്ഥാവരവും.
14.51.20
तपःपरायणा नित्यं सिद्ध्यन्ते तपसा सदा ।
तथैव तपसा देवा महाभागा दिवं गताः ॥ १४.५१.२० ॥
എപ്പോഴും തപസ്സിൽ മുഴുകിയവർ തപസ്സിനാൽ എന്നും സിദ്ധി നേടുന്നു; അതുപോലെ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരായ ദേവന്മാരും തപസ്സിനാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
14.51.21
आशीर्युक्तानि कर्माणि कुर्वते ये त्वतन्द्रिताः ।
अहङ्कारसमायुक्तास्ते सकाशे प्रजापतेः ॥ १४.५१.२१ ॥
ആശയോടെ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുകയും, അഹങ്കാരത്തോടെ ക്ഷീണമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ പ്രജാപതിയുടെ സമീപത്തേക്ക് പോകുന്നു.
14.51.22
ध्यानयोगेन शुद्वेन निर्ममा निरहंकृताः ।
आप्नुवन्ति महात्मानो महान्तं लोकमुत्तमम् ॥ १४.५१.२२ ॥
ശുദ്ധമായ ധ്യാനയോഗത്താൽ, മമതയും അഹങ്കാരവുമില്ലാത്ത മഹാത്മാക്കൾ ഉത്തമമായ മഹാലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
14.51.23
ध्यानयोगमुपागम्य प्रसन्नमतयः सदा ।
सुखोपचयमव्यक्तं प्रविशन्त्यात्मवित्तमाः ॥ १४.५१.२३ ॥
ധ്യാനയോഗത്തെ സമീപിച്ച്, എപ്പോഴും പ്രസന്നമനസ്സോടെ, ആത്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരായവർ സുഖസമൃദ്ധമായ അവ്യക്തത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
14.51.24
ध्यानयोगादुपागम्य निर्ममा निरहंकृताः ।
अव्यक्तं प्रविशन्तीह महतां लोकमुत्तमम् ॥ १४.५१.२४ ॥
ധ്യാനയോഗത്തെ സമീപിച്ച്, മമതയും അഹങ്കാരവുമില്ലാതെ, ഇവിടെ അവ്യക്തത്തിൽ, മഹാത്മാക്കളുടെ ഉത്തമലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
14.51.25
अव्यक्तादेव सम्भूताः समयज्ञा गताः पुनः ।
तमोरजोभ्यां निर्मुक्ताः सत्वमास्थाय केवलम् ॥ १४.५१.२५ ॥
അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉത്ഭവിച്ചവരും കാലം അറിയുന്നവരുമായവർ വീണ്ടും അവിടേക്ക് പോയി; തമസ്സിൽനിന്നും രജസ്സിൽനിന്നും മോചിതരായി, സത്ത്വത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച്.
14.51.26
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वं त्यजति निष्कलः ।
क्षेत्रज्ञ इति तं विद्याद्यस्तं वेद स वेदवित् ॥ १४.५१.२६ ॥
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, സർവ്വത്തെയും ത്യജിക്കുന്നവൻ, നിഷ്കലൻ (ഭാഗരഹിതൻ); അവനെ ക്ഷേത്രജ്ഞനെന്ന് അറിയണം; അവനെ അറിയുന്നവനാണ് വേദജ്ഞൻ.
14.51.27
चित्तं चित्तादुपागम्य मुनिरासीत संयतः ।
यच्चित्तस्तन्मना भूत्वा ग्राह्यमेतत्सनातनम् ॥ १४.५१.२७ ॥
ചിത്തത്താൽ ചിത്തത്തെ സമീപിച്ച്, മുനി സംയമത്തോടെ ഇരിക്കണം; ഏതിൽ ചിത്തം നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അതുതന്നെ മനസ്സായി ഭവിച്ച്; ഇതാണ് ശാശ്വതം, ഗ്രഹിക്കേണ്ടത്.
14.51.28
अव्यक्तादिविशेषान्तमविद्यालक्षणं स्मृतम् ।
निबोधत तथा ज्ञानं गुणैर्लक्षणमित्युत ॥ १४.५१.२८ ॥
അവ്യക്തം മുതൽ അവസാനവിശേഷം വരെ അവിദ്യയുടെ ലക്ഷണമായി പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അത് ഗ്രഹിക്കുക; അതുപോലെ ജ്ഞാനം ഗുണങ്ങളാൽ ലക്ഷിതമാണ് — ഇതത്രേ.
14.51.29
द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् ।
ममेति च भवेन्मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम् ॥ १४.५१.२९ ॥
രണ്ടക്ഷരമുള്ള (മമ) മരണമാണ്; മൂന്നക്ഷരമുള്ള ബ്രഹ്മം ശാശ്വതമാണ്; “മമ” എന്നത് മരണം; “ന മമ” എന്നത് ശാശ്വതം.
14.51.30
कर्म केचित्प्रशंसन्ति मन्दबुद्धितया नराः ।
ये तु वृद्धा महात्मानो न प्रशंसन्ति कर्म ते ॥ १४.५१.३० ॥
ചിലർ മന്ദബുദ്ധിയാൽ കർമ്മത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നു; എന്നാൽ വൃദ്ധന്മാരും മഹാത്മാക്കളും കർമ്മത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നില്ല.
14.51.31
कर्मणा जायते जन्तुर्मूर्तिमान्षोडशात्मकः ।
पुरुषं ग्रसते विद्या तद्ग्राह्यममृताशिनम् ॥ १४.५१.३१ ॥
കർമ്മത്താൽ ജീവി പതിനാറു അംഗങ്ങളുള്ള മൂർത്തരൂപിയായി ജനിക്കുന്നു. വിദ്യ പുരുഷനെ ഗ്രസിക്കുന്നു; അത് ഗ്രഹിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്, അമൃതം ഭുജിക്കുന്നവനാണ്.
14.51.32
तस्मात्कर्मसु निःस्नेहा ये केचित्पारदर्शिनः ।
विद्यामयोऽयं पुरुषो न तु कर्ममयः स्मृतः ॥ १४.५१.३२ ॥
അതിനാൽ കർമ്മങ്ങളിൽ ആസക്തിയില്ലാത്ത, പരതീരം കണ്ട ചിലർ — ഈ പുരുഷൻ വിദ്യാമയനാണെന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, കർമ്മമയനല്ല.
14.51.33
य एवममृतं नित्यमग्राह्यं शश्वदक्षरम् ।
वश्यात्मानमसंश्लिष्टं यो वेद न मृतो भवेत् ॥ १४.५१.३३ ॥
ഇങ്ങനെ അമൃതവും നിത്യവും ഗ്രഹിക്കപ്പെടാത്തതും ശാശ്വതവും അക്ഷരവും ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളതും അസംശ്ലിഷ്ടവുമായതിനെ അറിയുന്നവൻ മരിക്കുകയില്ല.
14.51.34
अपूर्वमकृतं नित्यं य एनमविचारिणम् ।
य एवं विन्देदात्मानमग्राह्यममृताशनम्।
अग्राह्यो ह्यमृतो भवति स एभिः कारणैर्ध्रुवः ॥ १४.५१.३४ ॥
മുമ്പില്ലാത്തതും ചെയ്യപ്പെടാത്തതും നിത്യവും ചിന്തയ്ക്കതീതവുമായ ഇവനെ ഇങ്ങനെ ആത്മാവായി പ്രാപിക്കുന്നവൻ — അമൃതം ഭുജിക്കുന്ന, ഗ്രഹിക്കപ്പെടാത്ത അവൻ അമരനാകുന്നു; ഈ കാരണങ്ങളാൽ അവൻ ധ്രുവനാകുന്നു.
14.51.35
आयोज्य सर्वसंस्कारान्संयम्यात्मानमात्मनि ।
स तद्ब्रह्म शुभं वेत्ति यस्माद्भूयो न विद्यते ॥ १४.५१.३५ ॥
എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളും പ്രയോഗിച്ച്, ആത്മാവിനെ ആത്മാവിൽ നിയന്ത്രിച്ച്, അവൻ ആ ശുഭമായ ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നു; അതിനപ്പുറം മറ്റൊന്നില്ല.
14.51.36
प्रसादे चैव सत्वस्य प्रसादं समवाप्नुयात् ।
लक्षणं हि प्रसादस्य यथा स्यात्स्वप्नदर्शनम् ॥ १४.५१.३६ ॥
സത്വത്തിന്റെ പ്രസന്നതയിൽ തന്നെ ഒരാൾ പ്രസന്നത പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കണം; പ്രസന്നതയുടെ ലക്ഷണം സ്വപ്നദർശനം പോലെയാണ്.
14.51.37
गतिरेषा तु मुक्तानां ये ज्ञानपरिनिष्ठिताः ।
प्रवृत्तयश्च याः सर्वाः पश्यन्ति परिणामजाः ॥ १४.५१.३७ ॥
ജ്ഞാനത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന മുക്തരുടെ ഗതി ഇതാണ്. പരിണാമത്തിൽനിന്നുണ്ടാകുന്ന എല്ലാ പ്രവൃത്തികളെയും അവർ കാണുന്നു.
14.51.38
एषा गतिर्विरक्तानामेष धर्मः सनातनः ।
एषा ज्ञानवतां प्राप्तिरेतद्वृत्तमनिन्दितम् ॥ १४.५१.३८ ॥
ഇത് വിരക്തരുടെ ഗതിയാണ്; ഇത് സനാതനധർമ്മമാണ്. ഇത് ജ്ഞാനികളുടെ പ്രാപ്തിയാണ്; ഇതാണ് കുറ്റമറ്റ ആചാരം.
14.51.39
समेन सर्वभूतेषु निस्पृहेण निराशिषा ।
शक्या गतिरियं गन्तुं सर्वत्र समदर्शिना ॥ १४.५१.३९ ॥
എല്ലാ ജീവികളോടും സമഭാവത്തോടെ, ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ഫലാശയില്ലാതെ, എല്ലായിടത്തും സമദൃഷ്ടിയോടെ ഇരിക്കുന്നവന്ന് ഈ ഗതി പ്രാപിക്കാൻ കഴിയും.
14.51.40
एतद्वः सर्वमाख्यातं मया विप्रर्षिसत्तमाः ।
एवमाचरत क्षिप्रं ततः सिद्धिमवाप्स्यथ ॥ १४.५१.४० ॥
ശ്രേഷ്ഠരായ ബ്രാഹ്മണ മുനിമാരേ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ വേഗം ആചരിക്കുക; അപ്പോൾ സിദ്ധി നേടും.
14.51.41
इत्युक्तास्ते तु मुनयो गुरुणा ब्रह्मणा तथा ।
कृतवन्तो महात्मानस्ततो लोकमवाप्नुवन् ॥ १४.५१.४१ ॥
ഗുരുവായ ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ മഹാത്മാക്കളായ മുനിമാർ അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്തു; പിന്നീട് ആ ലോകം പ്രാപിച്ചു.
14.51.42
त्वमप्येतन्महाभाग मयोक्तं ब्रह्मणो वचः ।
सम्यगाचर शुद्धात्भंस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ १४.५१.४२ ॥
മഹാഭാഗ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ വാക്ക് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; നീയും അത് ശരിയായി ആചരിക്കുക. ശുദ്ധാത്മാവേ, അപ്പോൾ സിദ്ധി നേടും.
14.51.43
इत्युक्तः स तदा शिष्यो गुरुणा धर्ममुत्तमम् ।
चकार सर्वं कौन्तेय ततो मोक्षमवाप्तवान् ॥ १४.५१.४३ ॥
ഗുരു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ശിഷ്യൻ ഉത്തമമായ ധർമ്മം മുഴുവൻ അനുഷ്ഠിച്ചു, കൗന്തേയാ; പിന്നീട് അവൻ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു.
14.51.44
कृतकृत्यश्च स तदा शिष्यः कुरुकुलोद्वह ।
तत्पदं समनुप्राप्तो यत्र गत्वा न शोचति ॥ १४.५१.४४ ॥
കൃതകൃത്യനായ ആ ശിഷ്യൻ അപ്പോൾ ആ പദം പ്രാപിച്ചു, കുരുകുലത്തിന്റെ ഭാരം വഹിക്കുന്നവനേ; അവിടെ ചെന്നവൻ ശോകിക്കുന്നില്ല.
14.51.45
को न्वसौ ब्राह्मणः कृष्ण कश्च शिष्यो जनार्दन ।
श्रोतव्यं चेन्मयैतद्वै तत्त्वमाचक्ष्व मे विभो ॥ १४.५१.४५ ॥
ആ ബ്രാഹ്മണൻ ആരാണ്, കൃഷ്ണാ, ശിഷ്യൻ ആരാണ്, ജനാർദ്ദനാ? ഞാൻ ഇത് കേൾക്കാൻ അർഹനെങ്കിൽ, ഓ വിഭോ, ആ തത്ത്വം എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
14.51.46
अहं गुरुर्महाबाहो मनः शिष्य च विद्धि मे ।
त्वत्प्रीत्या गुह्यमेतच्च कथितं ते धनंजय ॥ १४.५१.४६ ॥
ഞാൻ ഗുരുവാണ്, മഹാബാഹോ; മനസ്സിനെ എന്റെ ശിഷ്യനായി അറിയുക. നിന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ, ധനഞ്ജയാ, ഈ രഹസ്യം നിന്നോട് പറയപ്പെട്ടു.
14.51.47
मयि चेदस्ति ते प्रीतिर्नित्यं कुरुकुलोद्वह ।
अध्यात्ममेतच्छ्रुत्वा त्वं सम्यगाचर सुव्रत ॥ १४.५१.४७ ॥
എന്നിൽ നിനക്ക് സദാ സ്നേഹമുണ്ടെങ്കിൽ, കുരുകുലത്തിന്റെ ഭാരം വഹിക്കുന്നവനേ, ഈ അധ്യാത്മം കേട്ട് അത് ശരിയായി അനുഷ്ഠിക്കുക, സുവ്രതാ.
14.51.48
ततस्त्वं सम्यगाचीर्णो धर्मेऽस्मिन्नरिकर्शन ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो मोक्षं प्राप्स्यसि केवलम् ॥ १४.५१.४८ ॥
അപ്പോൾ നീ ഈ ധർമ്മം ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവനേ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനായി കേവല മോക്ഷം നീ പ്രാപിക്കും.
14.51.49
पूर्वमप्येतदेवोक्तं युद्धकाल उपस्थिते ।
मया तव महाबाहो तस्मादत्र मनः कुरु ॥ १४.५१.४९ ॥
മഹാബാഹോ, യുദ്ധകാലം വന്നപ്പോൾ മുമ്പും ഇതുതന്നെ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഇതിൽ മനസ്സുറപ്പിക്കുക.
14.51.50
मया तु भरतश्रेष्ठ चिरदृष्टः पिता प्रभुः ।
तमहं द्रष्टमिच्छामि सम्मते तव फल्गुन ॥ १४.५१.५० ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ എന്റെ പ്രഭുവായ പിതാവിനെ ദീർഘകാലമായി കണ്ടിട്ടില്ല; ഫാൽഗുനാ, നിന്റെ സമ്മതത്തോടെ അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
14.51.51
इत्युक्तवचनं कृष्णं प्रत्युवाच धनंजयः ।
यदिष्टं कुरु सर्वेषामीश्वरोऽस्मान्प्रपालय ॥ १४.५१.५१ ॥
കൃഷ്ണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ധനഞ്ജയൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യുക; ഈശ്വരാ, ഞങ്ങളെ പാലിക്കുക.
14.51.52
नमस्ते सर्वलोकात्मन्नारायण परात्पर ।
मनोमलात्तपोशक्यं कर्म चाविद्यया हतम्। ॥ १४.५१.५२ ॥
സർവലോകാത്മാവേ, നാരായണാ, പരാത്പരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം. മനോമലം മൂലം, തപസ്സിനാൽ സാധ്യമാകുന്ന കർമ്മവും അവിദ്യയാൽ നശിക്കുന്നു.
14.51.53
दानमप्यर्थदोषेणि नाम तस्मात्कलौ स्मरेत् ।
यदि गन्तुं कृता बुद्धिर्वासुदेव नमोस्तु ते।
गच्छावो नगरं कृष्ण गजसाह्वयमद्य वै ॥ १४.५१.५३ ॥
ദാനവും ധനദോഷത്താൽ ദൂഷിതമാകുന്നു; അതിനാൽ കലിയുഗത്തിൽ ഇത് ഓർക്കണം. വാസുദേവാ, പോകാൻ നിശ്ചയിച്ചെങ്കിൽ നിനക്കു നമസ്കാരം; കൃഷ്ണാ, ഇന്ന് നമുക്ക് ഗജസാഹ്വയ നഗരത്തിലേക്ക് പോകാം.
14.51.54
समेत्य तत्रि राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
समनुज्ञाप्य राजानं स्वां पुरीं यातुमर्हसि ॥ १४.५१.५४ ॥
അവിടെ ധർമ്മാത്മാവായ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരനെ കണ്ട്, രാജാവിന്റെ അനുമതി വാങ്ങി നിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുന്നത് ഉചിതമാണ്.