ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.51.1
भूतानामथ पञ्चानामथेषामीश्वरं मनः ।
नियमे च विसर्गे च भूतानां मन एव च ॥ १४.५१.१ ॥
ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର ମନ। ନିୟମନ ଓ ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମନ ହିଁ (ପ୍ରଧାନ)।
14.51.2
अधिष्ठातृमनो नित्यं भूतानां महतां तथा ।
बुद्धिरैश्वर्यमाचष्टे क्षेत्रज्ञश्च स उच्यते ॥ १४.५१.२ ॥
ମନ ସର୍ବଦା ଭୂତ ଓ ମହାଭୂତମାନଙ୍କର ଅଧିଷ୍ଠାତା। ବୁଦ୍ଧି ସେମାନଙ୍କର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କହେ; ସେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ବୋଲି କଥିତ।
14.51.3
इनद्रियाणि मनो युङ्क्ते सदश्वानिव सारथिः ।
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः क्षेत्रज्ञे युज्यते सदा ॥ १४.५१.३ ॥
ସାରଥି ଭଲ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ିବା ପରି ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଯୋଡ଼େ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ସଦା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
14.51.4
महदश्वसमायुक्तं बुद्धिसंयमनं रथम् ।
समारुह्य स भूतात्मा समन्तात्परिधावति ॥ १४.५१.४ ॥
ମହତ୍ ନାମକ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା, ବୁଦ୍ଧିରୂପ ଲଗାମଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସେ ଭୂତାତ୍ମା ସବୁଆଡ଼େ ଧାଏଁ।
14.51.5
इन्द्रियग्रामसंयुक्तो मनःसारथिरेव च ।
बुद्धिसंयमनो नित्यं महान्ब्रह्ममयो रथः ॥ १४.५१.५ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟସମୂହ ଯୁକ୍ତ, ମନ ଯାହାର ସାରଥି, ବୁଦ୍ଧି ଯାହାର ଲଗାମ, ସଦା ବ୍ରହ୍ମମୟ ମହାରଥ ଏହା।
14.51.6
एवं यो वेत्ति विद्वान्वै सदा ब्रह्ममयं रथम् ।
स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति ॥ १४.५१.६ ॥
ଯିଏ ବିଦ୍ୱାନ ଏପରି ସଦା ବ୍ରହ୍ମମୟ ରଥ ଜାଣେ, ସେ ଧୀର ସର୍ବଲୋକରେ ମୋହ ପାଏ ନାହିଁ।
14.51.7
अव्यक्तादिविशेषान्तं सहस्थावरजङ्गमम् ।
सूर्यचन्द्रप्रभालोकं ग्रहनक्षत्रमण्डितम् ॥ १४.५१.७ ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ବିଶେଷର ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ ଆଲୋକିତ, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
14.51.8
नदीपर्वतजालैश्च सर्वतः परिभूषितम् ।
विविधाभिस्तथा चाद्भिः सततं समलंकृतम् ॥ १४.५१.८ ॥
ନଦୀ ଓ ପର୍ବତର ଜାଲରେ ସର୍ବତ୍ର ଶୋଭିତ; ବିବିଧ ଜଳରେ ସତତ ସୁସଜ୍ଜିତ।
14.51.9
अजितं सर्वभूतानां सर्वप्राणभृतां गतिः ।
एतद्ब्रह्मवनं नित्यं तस्मिंश्चरति क्षेत्रवित् ॥ १४.५१.९ ॥
ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜେୟ, ସର୍ବପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଗତି — ଏହି ବ୍ରହ୍ମବନ ନିତ୍ୟ; ସେଥିରେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ବିଚରଣ କରନ୍ତି।
14.51.10
लोकेऽस्मिन्यानि सत्वानि त्रसानि स्थावराणि च ।
तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते पश्चाद्भूतकृता गुणाः।
गुणेभ्यः पञ्च भूतानि एष भूतसमुच्छ्रयः ॥ १४.५१.१० ॥
ଏହି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ଚର ଓ ଅଚର ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି; ପରେ ଭୂତଜାତ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଗୁଣରୁ ପଞ୍ଚଭୂତ — ଏହା ଭୂତସମୁଚ୍ଚୟ।
14.51.11
देवा मनुष्या गन्धर्वाः पिशाचासुरराक्षसाः ।
सर्वे स्वभावतः सृष्टा न क्रियाभ्यो न कारणात् ॥ १४.५१.११ ॥
ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱଭାବରୁ ହିଁ ସୃଷ୍ଟ; କର୍ମରୁ ନୁହେଁ, କାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
14.51.12
एते विश्वसृजो विप्रा जायन्तीह पुनः पुनः ।
तेभ्यः प्रसूतास्तेष्वेव महाभूतेषु पञ्चसु।
प्रलीयन्ते यथाकालमूर्मयः सागरे यथा ॥ १४.५१.१२ ॥
ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହି ବିପ୍ରମାନେ ଏଠାରେ ପୁନଃ ପୁନଃ ଜନ୍ମନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସେହି ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତରେ ଯଥାକାଳ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି — ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗ ଲୀନ ହୁଏ ପରି।
14.51.13
विश्वसृग्भ्यस्तु भूतेभ्यो महाभूतास्तु सर्वशः ।
भूतेब्यश्चापि पञ्चभ्यो भुक्तो गच्छेत्परां गतिम् ॥ १४.५१.१३ ॥
ବିଶ୍ୱସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କ ଓ ଭୂତମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମହାଭୂତସମୂହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ପଞ୍ଚଭୂତ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗପ୍ରାପ୍ତ (ଜୀବ) ପରମ ଗତି ପାଆନ୍ତୁ।
14.51.14
प्रजापतिरिदं सर्वं मनसैवासृजत्प्रभुः ।
तथैव देवानृषयस्तपसा प्रतिपेदिरे ॥ १४.५१.१४ ॥
ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଭୁ ଏହି ସବୁ କେବଳ ମନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେହିପରି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା (ସିଦ୍ଧି) ପାଇଲେ।
14.51.15
तपसश्चानुपूर्व्येण फलमूलाशिनस्तथा ।
त्रैलोक्यं तपसा सिद्धाः पश्यन्तीह समाहिताः ॥ १४.५१.१५ ॥
ତପସ୍ୟାର କ୍ରମରେ, ଫଳ-ମୂଳ ଖାଉଥିବା ଓ ସିଦ୍ଧଗଣ, ସେହିପରି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ସମାହିତ ହୋଇ ତ୍ରିଲୋକ ଦେଖନ୍ତି।
14.51.16
औषधान्यगदादीनि नानाविद्याश्च सर्वशः ।
तपसैव प्रसिद्ध्यन्ति तपोमूलं हि साधनम् ॥ १४.५१.१६ ॥
ଔଷଧି, ବିଷନାଶକ ଆଦି ଏବଂ ନାନା ବିଦ୍ୟା ସର୍ବପ୍ରକାରେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ତପସ୍ୟା ହିଁ ସାଧନର ମୂଳ।
14.51.17
यद्दुरापं दुराम्नायं दुराधर्षं दुरन्वयम् ।
तत्सर्वं तपसा साध्यं तपो हि दुरतिक्रमम् ॥ १४.५१.१७ ॥
ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ, ଦୁରାମ୍ନାୟ, ଦୁରାଧର୍ଷ, ଦୁରନ୍ୱୟ ତାହା ସବୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସାଧ୍ୟ; କାରଣ ତପସ୍ୟା ହିଁ ଦୁରତିକ୍ରମ।
14.51.18
सुरापो ब्रह्महा स्तेनो भ्रूणहागुरुतल्पगः ।
तपसैव सुतप्तेन मुच्यते किल्बिषात्ततः ॥ १४.५१.१८ ॥
ସୁରାପାୟୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ଚୋର, ଭ୍ରୂଣହନ୍ତା, ଗୁରୁଶଯ୍ୟା ଲଙ୍ଘନକାରୀ — ସୁତପ୍ତ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
14.51.19
मनुष्याः पितरो देवाः पशवो मृगपक्षिणः ।
यानि चान्यानि भूतानि चराणि स्थावराणि च ॥ १४.५१.१९ ॥
ମନୁଷ୍ୟ, ପିତୃଗଣ, ଦେବତା, ପଶୁ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି—ଚର ଓ ଅଚର।
14.51.20
तपःपरायणा नित्यं सिद्ध्यन्ते तपसा सदा ।
तथैव तपसा देवा महाभागा दिवं गताः ॥ १४.५१.२० ॥
ଯେଉଁମାନେ ସଦା ତପସ୍ୟାରେ ନିରତ, ସେମାନେ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ସଦା ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି; ସେହିପରି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
14.51.21
आशीर्युक्तानि कर्माणि कुर्वते ये त्वतन्द्रिताः ।
अहङ्कारसमायुक्तास्ते सकाशे प्रजापतेः ॥ १४.५१.२१ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଆଶାଯୁକ୍ତ କର୍ମ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭାବେ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅହଙ୍କାରଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି।
14.51.22
ध्यानयोगेन शुद्वेन निर्ममा निरहंकृताः ।
आप्नुवन्ति महात्मानो महान्तं लोकमुत्तमम् ॥ १४.५१.२२ ॥
ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନଯୋଗଦ୍ୱାରା, ମମତା ଓ ଅହଙ୍କାରରହିତ ହୋଇ, ମହାତ୍ମାମାନେ ଉତ୍ତମ ମହାଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
14.51.23
ध्यानयोगमुपागम्य प्रसन्नमतयः सदा ।
सुखोपचयमव्यक्तं प्रविशन्त्यात्मवित्तमाः ॥ १४.५१.२३ ॥
ଧ୍ୟାନଯୋଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସଦା ପ୍ରସନ୍ନମନା, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକେ ସୁଖସମୃଦ୍ଧ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
14.51.24
ध्यानयोगादुपागम्य निर्ममा निरहंकृताः ।
अव्यक्तं प्रविशन्तीह महतां लोकमुत्तमम् ॥ १४.५१.२४ ॥
ଧ୍ୟାନଯୋଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମମତା ଓ ଅହଙ୍କାରରହିତ ହୋଇ, ଏଠାରେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଲୋକ, ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
14.51.25
अव्यक्तादेव सम्भूताः समयज्ञा गताः पुनः ।
तमोरजोभ्यां निर्मुक्ताः सत्वमास्थाय केवलम् ॥ १४.५१.२५ ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ, କାଳଜ୍ଞ, ପୁଣି ସେଠାକୁ ଫେରିଗଲେ; ତମ ଓ ରଜରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି।
14.51.26
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वं त्यजति निष्कलः ।
क्षेत्रज्ञ इति तं विद्याद्यस्तं वेद स वेदवित् ॥ १४.५१.२६ ॥
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା, ନିଷ୍କଳ (ଅବିଭାଜ୍ୟ); ତାକୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ତାକୁ ଜାଣେ ସେ ହିଁ ବେଦବିତ୍।
14.51.27
चित्तं चित्तादुपागम्य मुनिरासीत संयतः ।
यच्चित्तस्तन्मना भूत्वा ग्राह्यमेतत्सनातनम् ॥ १४.५१.२७ ॥
ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ତ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମୁନି ସଂଯମରେ ବସିବେ; ଯାହାରେ ଚିତ୍ତ ସ୍ଥିର ଅଛି, ସେଥିରେ ମନ ଲଗାଇ — ଏହା ସନାତନ, ଗ୍ରହଣୀୟ।
14.51.28
अव्यक्तादिविशेषान्तमविद्यालक्षणं स्मृतम् ।
निबोधत तथा ज्ञानं गुणैर्लक्षणमित्युत ॥ १४.५१.२८ ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତଠାରୁ ଅନ୍ତିମ ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିଦ୍ୟାର ଲକ୍ଷଣ କୁହାଯାଇଛି; ତାହା ବୁଝ; ସେହିପରି ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷିତ — ଏହା।
14.51.29
द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् ।
ममेति च भवेन्मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम् ॥ १४.५१.२९ ॥
ଦୁଇ ଅକ୍ଷରର (ମମ) ମୃତ୍ୟୁ; ତିନି ଅକ୍ଷରର ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ୱତ; “ମମ” କହିବା ମୃତ୍ୟୁ; “ନ ମମ” କହିବା ଶାଶ୍ୱତ।
14.51.30
कर्म केचित्प्रशंसन्ति मन्दबुद्धितया नराः ।
ये तु वृद्धा महात्मानो न प्रशंसन्ति कर्म ते ॥ १४.५१.३० ॥
କେହି କେହି ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ହେତୁ କର୍ମର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ମହାତ୍ମା, ସେମାନେ କର୍ମର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
14.51.31
कर्मणा जायते जन्तुर्मूर्तिमान्षोडशात्मकः ।
पुरुषं ग्रसते विद्या तद्ग्राह्यममृताशिनम् ॥ १४.५१.३१ ॥
କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଷୋଳ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନିଏ। ବିଦ୍ୟା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କରେ; ତାହା ଗ୍ରହଣୀୟ, ଅମୃତଭୋଜୀ।
14.51.32
तस्मात्कर्मसु निःस्नेहा ये केचित्पारदर्शिनः ।
विद्यामयोऽयं पुरुषो न तु कर्ममयः स्मृतः ॥ १४.५१.३२ ॥
ତେଣୁ କର୍ମରେ ଆସକ୍ତିହୀନ, ପାରଦର୍ଶୀ କେହି କେହି — ଏହି ପୁରୁଷ ବିଦ୍ୟାମୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ, କର୍ମମୟ ନୁହେଁ।
14.51.33
य एवममृतं नित्यमग्राह्यं शश्वदक्षरम् ।
वश्यात्मानमसंश्लिष्टं यो वेद न मृतो भवेत् ॥ १४.५१.३३ ॥
ଯିଏ ଏହିପରି ଅମୃତ, ନିତ୍ୟ, ଅଗ୍ରାହ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ, ଅକ୍ଷର, ବଶୀକୃତାତ୍ମା, ଅସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟକୁ ଜାଣେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ ନାହିଁ।
14.51.34
अपूर्वमकृतं नित्यं य एनमविचारिणम् ।
य एवं विन्देदात्मानमग्राह्यममृताशनम्।
अग्राह्यो ह्यमृतो भवति स एभिः कारणैर्ध्रुवः ॥ १४.५१.३४ ॥
ଯିଏ ଏହି ଅପୂର୍ବ, ଅକୃତ, ନିତ୍ୟ, ବିଚାରହୀନକୁ ଏପରି ଆତ୍ମାରୂପେ ପାଏ — ଅମୃତଭୋଜୀ, ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ସେ ଅମର ହୁଏ; ଏହି କାରଣରୁ ସେ ଧ୍ରୁବ ହୁଏ।
14.51.35
आयोज्य सर्वसंस्कारान्संयम्यात्मानमात्मनि ।
स तद्ब्रह्म शुभं वेत्ति यस्माद्भूयो न विद्यते ॥ १४.५१.३५ ॥
ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର ପ୍ରୟୋଗ କରି, ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମାରେ ସଂଯମିତ କରି, ସେ ସେହି ଶୁଭ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣେ; ଯାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
14.51.36
प्रसादे चैव सत्वस्य प्रसादं समवाप्नुयात् ।
लक्षणं हि प्रसादस्य यथा स्यात्स्वप्नदर्शनम् ॥ १४.५१.३६ ॥
ସତ୍ତ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ହିଁ ମଣିଷ ପ୍ରସନ୍ନତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଇବା ଉଚିତ; ପ୍ରସନ୍ନତାର ଲକ୍ଷଣ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବା ପରି।
14.51.37
गतिरेषा तु मुक्तानां ये ज्ञानपरिनिष्ठिताः ।
प्रवृत्तयश्च याः सर्वाः पश्यन्ति परिणामजाः ॥ १४.५१.३७ ॥
ଜ୍ଞାନରେ ସ୍ଥିତ ମୁକ୍ତମାନଙ୍କର ଏହି ଗତି। ପରିଣାମରୁ ଜାତ ସମସ୍ତ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ସେମାନେ ଦେଖନ୍ତି।
14.51.38
एषा गतिर्विरक्तानामेष धर्मः सनातनः ।
एषा ज्ञानवतां प्राप्तिरेतद्वृत्तमनिन्दितम् ॥ १४.५१.३८ ॥
ଏହା ବିରକ୍ତମାନଙ୍କର ଗତି; ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ। ଏହା ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାପ୍ତି; ଏହା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଆଚରଣ।
14.51.39
समेन सर्वभूतेषु निस्पृहेण निराशिषा ।
शक्या गतिरियं गन्तुं सर्वत्र समदर्शिना ॥ १४.५१.३९ ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମଭାବ, ନିସ୍ପୃହ, ଫଳାଶାରହିତ ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ସମଦର୍ଶୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଗତି ପାଇପାରିବ।
14.51.40
एतद्वः सर्वमाख्यातं मया विप्रर्षिसत्तमाः ।
एवमाचरत क्षिप्रं ततः सिद्धिमवाप्स्यथ ॥ १४.५१.४० ॥
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିପ୍ର ଋଷିମାନେ, ଏ ସବୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଲି। ଏହିପରି ଶୀଘ୍ର ଆଚରଣ କର; ତେବେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ।
14.51.41
इत्युक्तास्ते तु मुनयो गुरुणा ब्रह्मणा तथा ।
कृतवन्तो महात्मानस्ततो लोकमवाप्नुवन् ॥ १४.५१.४१ ॥
ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଏହିପରି କହିବାରୁ ସେହି ମହାତ୍ମା ମୁନିମାନେ ସେପରି କଲେ ଏବଂ ପରେ ସେହି ଲୋକ ପାଇଲେ।
14.51.42
त्वमप्येतन्महाभाग मयोक्तं ब्रह्मणो वचः ।
सम्यगाचर शुद्धात्भंस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ १४.५१.४२ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆଚରଣ କର। ହେ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ତେବେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ।
14.51.43
इत्युक्तः स तदा शिष्यो गुरुणा धर्ममुत्तमम् ।
चकार सर्वं कौन्तेय ततो मोक्षमवाप्तवान् ॥ १४.५१.४३ ॥
ଗୁରୁ ଏହିପରି କହିବାରୁ ସେ ଶିଷ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମର ସବୁ ଆଚରଣ କଲା, ହେ କୌନ୍ତେୟ; ତାପରେ ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଲା।
14.51.44
कृतकृत्यश्च स तदा शिष्यः कुरुकुलोद्वह ।
तत्पदं समनुप्राप्तो यत्र गत्वा न शोचति ॥ १४.५१.४४ ॥
କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇଥିବା ସେ ଶିଷ୍ୟ ସେତେବେଳେ ସେ ପଦ ପାଇଲା, ହେ କୁରୁକୁଳଧୁରନ୍ଧର; ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଇ କେହି ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
14.51.45
को न्वसौ ब्राह्मणः कृष्ण कश्च शिष्यो जनार्दन ।
श्रोतव्यं चेन्मयैतद्वै तत्त्वमाचक्ष्व मे विभो ॥ १४.५१.४५ ॥
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଏ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଆଉ ଶିଷ୍ୟ କିଏ, ହେ ଜନାର୍ଦନ? ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାର ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ, ହେ ବିଭୋ, ସେହି ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
14.51.46
अहं गुरुर्महाबाहो मनः शिष्य च विद्धि मे ।
त्वत्प्रीत्या गुह्यमेतच्च कथितं ते धनंजय ॥ १४.५१.४६ ॥
ମୁଁ ହିଁ ଗୁରୁ, ହେ ମହାବାହୁ; ମନକୁ ମୋର ଶିଷ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣ। ତୁମ ପ୍ରତି ପ୍ରୀତିରୁ, ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଏହି ଗୁହ୍ୟ କଥା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।
14.51.47
मयि चेदस्ति ते प्रीतिर्नित्यं कुरुकुलोद्वह ।
अध्यात्ममेतच्छ्रुत्वा त्वं सम्यगाचर सुव्रत ॥ १४.५१.४७ ॥
ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ସଦା ପ୍ରୀତି ଥିଲେ, ହେ କୁରୁକୁଳଧୁରନ୍ଧର, ଏହି ଅଧ୍ୟାତ୍ମ ଶୁଣି ତାହାକୁ ସମ୍ୟକ ଭାବେ ଆଚରଣ କର, ହେ ସୁବ୍ରତ।
14.51.48
ततस्त्वं सम्यगाचीर्णो धर्मेऽस्मिन्नरिकर्शन ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो मोक्षं प्राप्स्यसि केवलम् ॥ १४.५१.४८ ॥
ତାପରେ ତୁମେ ଏହି ଧର୍ମର ସମ୍ୟକ ଆଚରଣ କରିବ, ହେ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କେବଳ ମୋକ୍ଷ ପାଇବ।
14.51.49
पूर्वमप्येतदेवोक्तं युद्धकाल उपस्थिते ।
मया तव महाबाहो तस्मादत्र मनः कुरु ॥ १४.५१.४९ ॥
ହେ ମହାବାହୋ, ଯୁଦ୍ଧକାଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଥିଲି; ତେଣୁ ଏଥିରେ ମନ ଦିଅ।
14.51.50
मया तु भरतश्रेष्ठ चिरदृष्टः पिता प्रभुः ।
तमहं द्रष्टमिच्छामि सम्मते तव फल्गुन ॥ १४.५१.५० ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋର ପ୍ରଭୁ ପିତାଙ୍କୁ ବହୁ ଦିନ ଧରି ଦେଖିନାହିଁ; ହେ ଫଲ୍ଗୁନ, ତୁମ ସମ୍ମତିରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
14.51.51
इत्युक्तवचनं कृष्णं प्रत्युवाच धनंजयः ।
यदिष्टं कुरु सर्वेषामीश्वरोऽस्मान्प्रपालय ॥ १४.५१.५१ ॥
କୃଷ୍ଣ ଏହା କହିବାରୁ ଧନଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ସମସ୍ତଙ୍କର ଯାହା ଇଷ୍ଟ ତାହା କର; ହେ ଈଶ୍ୱର, ଆମକୁ ପାଳନ କର।
14.51.52
नमस्ते सर्वलोकात्मन्नारायण परात्पर ।
मनोमलात्तपोशक्यं कर्म चाविद्यया हतम्। ॥ १४.५१.५२ ॥
ହେ ସର୍ବଲୋକାତ୍ମା ନାରାୟଣ, ପରାତ୍ପର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ମନର ମଳରୁ, ତପସ୍ୟାରେ ସାଧ୍ୟ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅବିଦ୍ୟାରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
14.51.53
दानमप्यर्थदोषेणि नाम तस्मात्कलौ स्मरेत् ।
यदि गन्तुं कृता बुद्धिर्वासुदेव नमोस्तु ते।
गच्छावो नगरं कृष्ण गजसाह्वयमद्य वै ॥ १४.५१.५३ ॥
ଦାନ ମଧ୍ୟ ଧନର ଦୋଷରେ ଦୂଷିତ ହୁଏ; ତେଣୁ କଳିଯୁଗରେ ଏହା ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ବାସୁଦେବ, ଯଦି ଯିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ହୋଇଥାଏ ତେବେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ କୃଷ୍ଣ, ଆଜି ଆମେ ଗଜସାହ୍ୱୟ ନଗରକୁ ଯାଉ।
14.51.54
समेत्य तत्रि राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
समनुज्ञाप्य राजानं स्वां पुरीं यातुमर्हसि ॥ १४.५१.५४ ॥
ସେଠାରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଭେଟି, ରାଜାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ ତୁମେ ନିଜ ନଗରକୁ ଯିବା ଉଚିତ।