ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.96.1
अश्वमेधे पुरावृत्ते केशवं केशिसूदनम् ।
धर्मसंशयमुद्दिश्य किमपृच्छत्पितामहः ॥ १४.९६.१ ॥
ପୂର୍ବରେ ହୋଇଥିବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ଧର୍ମସଂଶୟ ବିଷୟରେ ପିତାମହ କେଶିସୂଦନ କେଶବଙ୍କୁ କ'ଣ ପଚାରିଥିଲେ?
14.96.2
पश्चिमेनाश्वमेधेन यदा स्नातो युधिष्ठिरः ।
तदा राजा नमस्कृत्य केशवं पुनरब्रवीत् ॥ १४.९६.२ ॥
ଶେଷ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ନାନ କରିସାରିବା ପରେ, ରାଜା କେଶବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପୁଣି କହିଲେ।
14.96.3
भववन्वैष्णवा धर्माः किंफलाः किंपरायणाः ।
किं धर्ममधिकृत्याथ भवतोत्पादिताः पुरा ॥ १४.९६.३ ॥
ଆପଣ ପୂର୍ବରେ କେଉଁ ଧର୍ମକୁ ଆଧାର କରି ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମସବୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ? ସେଗୁଡ଼ିକର ଫଳ କ'ଣ ଏବଂ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ କ'ଣ?
14.96.4
यदि तेहमनुग्राह्यः प्रियोस्मि मधुसूदन ।
श्रोतव्या यदि मे कृष्ण तन्मे कथय सुव्रत ॥ १४.९६.४ ॥
ମଧୁସୂଦନ, ମୁଁ ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହର ପାତ୍ର ଓ ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯଦି ତାହା ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୋତେ ତାହା କୁହନ୍ତୁ।
14.96.5
पवित्रा किल ते धर्माः सर्वपापप्रणाशनाः ।
सर्वधर्मोत्तमाः पुण्या भगवंस्त्वन्मुखोद्गताः ॥ १४.९६.५ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଧର୍ମସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର, ସକଳ ପାପ ନାଶକ, ସର୍ବଧର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; ହେ ଭଗବନ୍, ସେସବୁ ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
14.96.6
याञ्श्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मातृहा गुरुतल्पगः ।
पाकर्भेदी कृतघ्नश्च सुरापो ब्रह्मविक्रयी ॥ १४.९६.६ ॥
ଯାହାକୁ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ, ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ, ମାତୃହତ୍ୟାକାରୀ, ଗୁରୁପତ୍ନୀଗାମୀ, ବିଶ୍ୱାସଘାତୀ, କୃତଘ୍ନ, ସୁରାପାୟୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମବିକ୍ରୟୀ—
14.96.7
मित्रविश्वासघाती च वीरहा भ्रूणहा तथा ।
तपोविक्रयिणश्चैव दानविक्रयिणस्तथा ॥ १४.९६.७ ॥
ମିତ୍ରଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସର ଘାତକ, ବୀରଙ୍କ ହନ୍ତା, ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁର ହନ୍ତା, ତପସ୍ୟା ବିକ୍ରେତା ଏବଂ ଦାନ ବିକ୍ରେତା।
14.96.8
आत्मविक्रमयिणो मूढा जीवेद्यश्च विकर्मभिः ।
पापाः शठा नैकृतिका डांभिका दूषकास्तथा ॥ १४.९६.८ ॥
ନିଜକୁ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ମୂର୍ଖ, ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା, ପାପୀ, ଶଠ, ପ୍ରବଞ୍ଚକ, ଭଣ୍ଡ ଏବଂ ଦୂଷକ।
14.96.9
रसभेदकरा ये च ये च स्युर्ब्रह्मघातकाः ।
शूद्रप्रेष्यकराश्चोरा विप्रा ये च पुरोहिताः ॥ १४.९६.९ ॥
ରସ ଭେଦକାରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସେବକ ହୋଇଥିବା, ଚୋର ଏବଂ ପୁରୋହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
14.96.10
निक्षेपहारिणः स्त्रीघ्नास्तथा ये पारदारिकाः ।
एते चान्ये च पापा ये मुच्यन्तेतेऽपि किल्बिषात् ॥ १४.९६.१० ॥
ନିକ୍ଷେପ ଅପହରଣକାରୀ, ସ୍ତ୍ରୀହନ୍ତା, ପରଦାରଗାମୀ, ଏମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
14.96.11
तानाचक्ष्व सुरश्रेष्ठ त्वद्भक्तस्य ममाच्युत ॥ १४.९६.११ ॥
ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ! ତୁମ ଭକ୍ତ ମୋତେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହ।
14.96.12
इत्येवं कथिते देवे धर्मपुत्रेण संसदि ।
वसिष्ठाद्यास्तपोयुक्ता मुनयस्तत्वदर्शिनः ॥ १४.९६.१२ ॥
ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ ଦେବ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ବଶିଷ୍ଠ ପ୍ରମୁଖ ତପସ୍ୟାରେ ରତ ତତ୍ତ୍ବଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
14.96.13
श्रोतुकामाः परं गुह्यं वैष्णवं धर्ममुत्तमम् ।
तथा भागवताश्चैव ततस्तं पर्यवारयन् ॥ १४.९६.१३ ॥
ପରମ ଗୁହ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ ଭାଗବତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
14.96.14
तत्वतस्तव भावेन पादमूलमुपागतम् ।
यदि जानासि मां भक्तं स्निग्धं वा भक्तवत्सल ॥ १४.९६.१४ ॥
ହେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦମୂଳକୁ ଆସିଥିବା ଭକ୍ତ ବା ସ୍ନେହୀ ବୋଲି ପ୍ରକୃତରେ ଜାଣନ୍ତି...
14.96.15
धर्मगुह्यानि सर्वाणि वेत्तुमिच्छामि तत्वतः ।
धर्मान्कथय मे देव यद्यनुग्रहभागहम् ॥ १४.९६.१५ ॥
ଧର୍ମର ସମସ୍ତ ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ଦେବ, ଯଦି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ମୋତେ ଧର୍ମସବୁ କୁହନ୍ତୁ।
14.96.16
श्रुता मे मानवा धर्मा वासिष्ठाः काश्यपास्तथा ।
गार्गीया गौतमीयाश्च तथा गोपालकस्य च ॥ १४.९६.१६ ॥
ମନୁଙ୍କ ଧର୍ମ, ବଶିଷ୍ଠ, କଶ୍ୟପ, ଗାର୍ଗ୍ୟ, ଗୌତମ ଓ ଗୋପାଳକଙ୍କ ଧର୍ମ ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
14.96.17
पराशरकृताः पूर्वा मैत्रेयस्य च धीमतः ।
औमा माहेश्वराश्चैव नन्दिधर्माश्च पावनाः ॥ १४.९६.१७ ॥
ପରାଶରଙ୍କ ରଚିତ ପୂର୍ବ ଧର୍ମ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୈତ୍ରେୟଙ୍କ, ଏବଂ ଔମ, ମାହେଶ୍ୱର ଓ ନନ୍ଦିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଧର୍ମ।
14.96.18
ब्रह्मणा कथिता ये च कौमाराश्च श्रुता मया ।
धूमायनकृता धर्माः काण्डवैश्वानरा अपि ॥ १४.९६.१८ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କହିଥିବା ଧର୍ମ, ମୁଁ ଶୁଣିଥିବା କୁମାରଙ୍କ ଧର୍ମ, ଧୂମାୟନଙ୍କ ରଚିତ ଧର୍ମ, ଏବଂ କାଣ୍ଡ ଓ ବୈଶ୍ବାନରଙ୍କ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ।
14.96.19
भार्गवा याज्ञवल्क्याश्च मार्कण्डेयकृता अपि ।
भारद्वाजकृता ये च बृहस्पतिकृताश्च ये ॥ १४.९६.१९ ॥
ଭୃଗୁବଂଶୀୟଙ୍କର, ଯାଜ୍ଞବଳ୍କ୍ୟଙ୍କର, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ରଚିତ, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ରଚିତ ଏବଂ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ରଚିତ ଧର୍ମସମୂହ (ମୁଁ ଶୁଣିଛି)।
14.96.20
कुणेश्च कुणिबाहोश्च विश्वामित्रकृताश्च ये ।
सुमन्तुजैमिनिकृताः शाकुनेयास्तथैव च ॥ १४.९६.२० ॥
କୁଣିଙ୍କର, କୁଣିବାହୁଙ୍କର, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ରଚିତ, ସୁମନ୍ତୁ ଓ ଜୈମିନିଙ୍କ ରଚିତ ଏବଂ ଶାକୁନେୟଙ୍କ ଧର୍ମସମୂହ (ମୁଁ ଶୁଣିଛି)।
14.96.21
पुलस्त्यपुलहोद्गीताः पावकीयास्तथैव च ।
अगस्त्यगीता मौद्गल्याः शाण्डिल्याः शलभायनाः ॥ १४.९६.२१ ॥
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ପୁଲହଙ୍କ ଗୀତ, ପାବକୀୟଙ୍କର, ସେହିପରି, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଗୀତ, ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟଙ୍କର, ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟଙ୍କର, ଶଲଭାୟନଙ୍କର (ଧର୍ମସମୂହ ମୁଁ ଶୁଣିଛି)।
14.96.22
वालखिल्यकृता ये च ये च सप्तर्षिभिस्तथा ।
आपस्तंबकृता धर्माः शङ्खस्य लिखितस्य च ॥ १४.९६.२२ ॥
ବାଳଖିଲ୍ୟଙ୍କ ରଚିତ, ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କ ରଚିତ, ସେହିପରି ଆପସ୍ତମ୍ବଙ୍କ ରଚିତ ଧର୍ମ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଲିଖିତଙ୍କ ଧର୍ମ (ମୁଁ ଶୁଣିଛି)।
14.96.23
प्राजापत्यास्तथा याम्या माहेन्द्राश्च श्रुता मया ।
वैयाघ्रव्यासकीयाश्च विभण्डककृताश्च ये ॥ १४.९६.२३ ॥
ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର, ସେହିପରି ଯମଙ୍କର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଧର୍ମ ମୁଁ ଶୁଣିଛି; ବୈୟାଘ୍ର ଓ ବ୍ୟାସକଙ୍କର, ବିଭଣ୍ଡକଙ୍କ ରଚିତ ଯେଉଁମାନେ (ସେମାନେ ମଧ୍ୟ)।
14.96.24
नारदीयाः श्रुता धर्माः कापोताश्च श्रुता मया ।
तथा विदुरवाक्यानि भृगोरङ्गिरसस्तथा ॥ १४.९६.२४ ॥
ନାରଦଙ୍କ ଧର୍ମ ମୁଁ ଶୁଣିଛି, କାପୋତଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛି; ସେହିପରି ବିଦୁରଙ୍କ ବାକ୍ୟ, ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ (ବାକ୍ୟ ମଧ୍ୟ)।
14.96.25
क्रौञ्चा मृदङ्गगीताश्च सौर्या हारीतकाश्च ये ।
ये पिशङ्गकृताश्चापि कातपायाः सुवालकाः ॥ १४.९६.२५ ॥
ମୃଦଙ୍ଗ ସ୍ୱରରେ ଗାଯିତ କ୍ରୌଞ୍ଚ, ସୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ହାରୀତକ, ପିଶଙ୍ଗ ରଚିତ, ଏବଂ କାତପାୟ ଓ ସୁବାଳକ ଧର୍ମସମୂହ।
14.96.26
उद्दालककृता धर्मा औशनस्यास्तथैव च ।
वैशंपायनगीताश्च ये चान्येऽप्येवमादितः ॥ १४.९६.२६ ॥
ଉଦ୍ଦାଳକ ରଚିତ ଧର୍ମ, ଉଶନସଙ୍କ ଧର୍ମ, ବୈଶମ୍ପାୟନ ଗାଇଥିବା ଧର୍ମ, ଏବଂ ଏପରି ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ।
14.96.27
एतेभ्यः सर्वधर्मेभ्यो देव त्वन्मुखनिस्सृताः ।
पावनात्वात्पवित्रत्वाद्विशिष्टा इति मे मतिः ॥ १४.९६.२७ ॥
ଏହି ସମସ୍ତ ଧର୍ମଠାରୁ, ହେ ଦେବ, ତୁମ ମୁଖରୁ ନିଃସୃତ ଧର୍ମ ପାବନ ଓ ପବିତ୍ର ହେତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ମୋର ମତ।
14.96.28
तस्माद्धि त्वां प्रपन्नस्य त्वद्भक्तस्य च केशव ।
युष्मदीयान्वरान्धर्मान्पुण्यान्कथय मेच्युत ॥ १४.९६.२८ ॥
ଅତଏବ ହେ କେଶବ, ତୁମ ଶରଣାଗତ ଓ ତୁମ ଭକ୍ତ ମୋତେ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ବରଧର୍ମ କହ।
14.96.29
एवं पृष्टस्तु धर्मज्ञो धर्मपुत्रेण केशवः ।
उवाच धर्मान्सूक्ष्मार्थान्धर्मपुत्रस्य हर्षितः ॥ १४.९६.२९ ॥
ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ପଚରାଯିବାରୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ କେଶବ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସୂକ୍ଷ୍ମାର୍ଥ ଧର୍ମ କହିଲେ।
14.96.30
एवं ते यस्य कौन्तेय यत्नो धर्मेषु सुव्रत ।
तस्य ते दुर्लभो लोके न कश्चिदपि विद्येत ॥ १४.९६.३० ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ଧର୍ମରେ ଯାହାର ଏପରି ଯତ୍ନ, ତା ପାଇଁ ତୁମେ ଜଗତରେ ଦୁର୍ଲଭ; କେହି ମିଳିବେ ନାହିଁ।
14.96.31
धर्मः श्रुतो वा दृष्टो वा कथितो वा कृतोपि वा ।
अनुमोदितो वा राजेन्द्र नयतीन्द्रपदं नरम् ॥ १४.९६.३१ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମ ଶୁଣାଯାଇଥାଉ, ଦେଖାଯାଇଥାଉ, କୁହାଯାଇଥାଉ, କରାଯାଇଥାଉ କିମ୍ବା ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥାଉ, ତାହା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଇନ୍ଦ୍ରପଦକୁ ନେଇଯାଏ।
14.96.32
धर्मः पिता च माता च धर्मो नाथः सुहृत्तथा ।
धर्मो भ्राता सखा चैव धर्मः स्वामी परंतप ॥ १४.९६.३२ ॥
ଧର୍ମ ହିଁ ପିତା, ଧର୍ମ ହିଁ ମାତା; ଧର୍ମ ହିଁ ରକ୍ଷକ, ସେହିପରି ସୁହୃଦ୍। ଧର୍ମ ହିଁ ଭ୍ରାତା, ଧର୍ମ ହିଁ ସଖା; ହେ ପରନ୍ତପ, ଧର୍ମ ହିଁ ସ୍ୱାମୀ।
14.96.33
धर्मादर्थश्च कामश्च धर्माद्भोगाः सुखानि च ।
धर्मार्दैश्वर्यमेवाग्र्यं धर्मात्स्वर्गगतिः परा ॥ १४.९६.३३ ॥
ଧର୍ମରୁ ଅର୍ଥ ଓ କାମ ମିଳେ; ଧର୍ମରୁ ଭୋଗ ଓ ସୁଖ ମିଳେ। ଧର୍ମରୁ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଧର୍ମରୁ ହିଁ ପରମ ସ୍ୱର୍ଗଗତି ମିଳେ।
14.96.34
धर्मोयं सेवितः शुद्धस्त्रायते महतो भयात् ।
धर्माद्द्विजत्वं देवत्वं धर्मः पावयते नरम् ॥ १४.९६.३४ ॥
ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଧର୍ମ ସେବିତ ହେଲେ ତାହା ମହାଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଧର୍ମରୁ ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ଓ ଦେବତ୍ୱ ମିଳେ; ଧର୍ମ ମନୁଷ୍ୟକୁ ପବିତ୍ର କରେ।
14.96.35
यदा च क्षीयते पापं कालेन पुरुषस्य तु ।
तदा संजायते बुद्धिर्धर्मं कर्तुं युधिष्ठिर ॥ १४.९६.३५ ॥
ସମୟ କ୍ରମେ ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟର ପାପ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମ କରିବାର ବୁଦ୍ଧି ଉପଜେ।
14.96.36
जन्मान्तरसहस्रैस्तु मनुष्यत्वं हि दुर्लभम् ।
तद्गत्वापीह यो धर्मं न करोति स्ववञ्चितः ॥ १४.९६.३६ ॥
ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ପରେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ। ତାହା ପାଇ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଏଠାରେ ଧର୍ମ କରେ ନାହିଁ, ସେ ନିଜକୁ ନିଜେ ବଞ୍ଚିତ କରେ।
14.96.37
कुत्सिता ये दरिद्राश्च विरूपा व्याधितास्तथा ।
परद्वेष्याश्च मूर्खाश्च न तैर्धर्मः कृतः पुरा ॥ १४.९६.३७ ॥
ଯେଉଁମାନେ ନିନ୍ଦିତ, ଦରିଦ୍ର, କୁରୂପ, ରୋଗୀ, ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱେଷ୍ୟ ଓ ମୂର୍ଖ, ସେମାନେ ପୂର୍ବରେ ଧର୍ମ କରିନଥିଲେ।
14.96.38
ये च दीर्घायुषः शूराः पण्डिता भोगिनस्तथा ।
नीरोगा रूपसंपन्नास्तैर्धर्मः सुकृतः पुरा ॥ १४.९६.३८ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶୂର, ପଣ୍ଡିତ, ଭୋଗୀ, ନିରୋଗୀ ଓ ରୂପବାନ, ସେମାନେ ପୂର୍ବରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଧର୍ମ କରିଥିଲେ।
14.96.39
एवं धर्मः कृतः शुद्धो नयते गतिमुत्तमाम् ।
अधर्मं सेवते यस्तु तिर्यग्योन्यां पतत्यसौ ॥ १४.९६.३९ ॥
ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ କରାଯାଇଥିବା ଧର୍ମ ଉତ୍ତମ ଗତି ଦିଏ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଅଧର୍ମ ସେବନ କରେ, ସେ ତିର୍ଯକ୍ ଯୋନିରେ ପଡ଼େ।
14.96.40
इदं रहस्यं कौन्तेय शृणु धर्ममनुत्तमम् ।
कथयिष्ये परं धर्मं तव भक्तस्य पाण्डव ॥ १४.९६.४० ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଏହି ରହସ୍ୟ, ଅନୁତ୍ତମ ଧର୍ମ ଶୁଣ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ; ତୁମକୁ ପରମ ଧର୍ମ କହିବି।
14.96.41
इष्टस्त्वमसि मेऽत्यर्थं प्रपन्नश्चापि मां सदा ।
परमार्थमपि ब्रूयां किं पुनर्धर्मसंहिताम् ॥ १४.९६.४१ ॥
ତୁମେ ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସଦା ମୋ ଶରଣାପନ୍ନ। ପରମାର୍ଥ ମଧ୍ୟ କହିପାରେ; ଧର୍ମସଂହିତା ବିଷୟରେ କଥା କ'ଣ।
14.96.42
इदं मे मानुषं जन्म कृतमात्मनि मायया ।
धर्मसंस्थापनार्थाय दुष्टानां नाशनाय च ॥ १४.९६.४२ ॥
ଏହି ମୋର ମାନବ ଜନ୍ମ ମୁଁ ମୋ ମାୟାରେ ଧାରଣ କରିଛି — ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ଓ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ।
14.96.43
मानुष्यं भावमापन्नं ये मां गृह्णन्त्यवज्ञया ।
संसारान्तर्हि ते मूढास्तिर्यग्योनिष्वनेकशः ॥ १४.९६.४३ ॥
ମନୁଷ୍ୟଭାବ ଧାରଣ କରିଥିବା ମୋତେ ଯେଉଁମାନେ ଅବଜ୍ଞାରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୂଢ଼ ସଂସାରରେ ଅନେକଥର ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।
14.96.44
ये च मां सर्वभूतस्थं पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषा ।
मद्भक्तांस्तान्सदा युक्तान्मत्समीपं नयाम्यहम् ॥ १४.९६.४४ ॥
ସର୍ବଭୂତରେ ସ୍ଥିତ ମୋତେ ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖନ୍ତି, ସଦା ଯୁକ୍ତ ମୋ ସେହି ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ମୋ ସମୀପକୁ ନେଇଯାଏ।
14.96.45
मद्भक्ता न विनश्यन्ति मद्भक्ता वीतकल्मषाः ।
मद्भाक्तानां तु मानुष्ये सफल जन्म पाण्डवा ॥ १४.९६.४५ ॥
ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ନିଷ୍ପାପ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ପାଣ୍ଡବଗଣ, ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ହିଁ ସଫଳ ହୁଏ।
14.96.46
अपि पापेष्वभिरता मद्भक्ताः पाण्डुनन्दन ।
मुच्यन्ते पातकैः सर्वैः पद्मपत्रमिवांभसा ॥ १४.९६.४६ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ପାପରେ ନିରତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ସମସ୍ତ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ପଦ୍ମପତ୍ର ଜଳରେ ଭିଜେ ନାହିଁ ଭଳି।
14.96.47
जन्मान्तरसहस्रेषु तपसा भावितात्मनाम् ।
भक्तिरुत्पद्यते तात मनुष्याणां न संशयः ॥ १४.९६.४७ ॥
ହେ ତାତ, ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ ଭକ୍ତି ଉପୁଜେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
14.96.48
यच्च रूपं परं गुह्यं कूटस्तमचलं ध्रुवम् ।
न दृश्यते तता देवैर्मद्भक्तैर्दृश्यते यथा ॥ १४.९६.४८ ॥
କୂଟସ୍ଥ, ଅଚଳ, ଧ୍ରୁବ ଯେଉଁ ପରମ ଗୁହ୍ୟ ରୂପ ଅଛି, ତାହା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ତାହା ସେପରି ଦେଖାଯାଏ।
14.96.49
अपरं यच्च मे रूपं पर्रादुर्भावेषु दृश्यते ।
तदर्चयन्ति सर्वार्थैः सर्वभूतानि पाण्डव ॥ १४.९६.४९ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅବତାରଗୁଡ଼ିକରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ମୋର ଅନ୍ୟ ରୂପକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସବୁ ପ୍ରକାର ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
14.96.50
कल्पकोटिसहस्रेषु व्यतीतेष्वागते च ।
दर्शयामीह तद्रूपं यच्च पश्यन्ति मे सुराः ॥ १४.९६.५० ॥
କୋଟି ସହସ୍ର କଳ୍ପ ଅତୀତ ଓ ଆଗତ ହେଲେ ହେଁ, ଦେବତାମାନେ ମୋର ଯେଉଁ ରୂପ ଦେଖନ୍ତି, ତାହା ମୁଁ ଏଠାରେ ଦେଖାଏ।
14.96.51
स्तित्युत्पत्त्यव्ययकरं यो मां ज्ञात्वा प्रपद्यते ।
अनुगृह्णाम्यहं तं वै संसारान्मोचयामि च ॥ १४.९६.५१ ॥
ସ୍ଥିତି, ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ କରୁଥିବା ମୋତେ ଜାଣି ଯେ ମୋର ଶରଣ ନିଏ, ତା ଉପରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କୃପା କରେ ଏବଂ ତାକୁ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ କରେ।
14.96.52
अहमादिर्हि देवानां सृष्टा ब्रह्मादयो मया ।
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य जगत्सर्वं सृजाम्यहम् ॥ १४.९६.५२ ॥
ମୁଁ ହିଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଦି; ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୃତି ମୋଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ। ମୋ ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୁଁ ସମଗ୍ର ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
14.96.53
तमोमूलोहमव्यक्तो रजोमध्ये प्रतिष्ठितः ।
ऊर्ध्वं सत्त्वं विना लोभं ब्रह्मादिस्तंबपर्यतः ॥ १४.९६.५३ ॥
ମୋ ମୂଳ ତମୋଗୁଣ; ମୁଁ ଅବ୍ୟକ୍ତ। ରଜୋଗୁଣ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସତ୍ତ୍ୱ ବିନା, ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ତୃଣସ୍ତମ୍ବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
14.96.54
मूर्धानं मे विद्धि दिवं चन्द्रादित्यौ च लोचने ।
गावोग्निर्बाह्मणो वक्त्रं मारुतः श्वसनं च मे ॥ १४.९६.५४ ॥
ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ବୋଲି ଜାଣ; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୋର ଦୁଇ ଆଖି। ଗାଈ (ପୃଥିବୀ), ଅଗ୍ନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋର ମୁଖ; ପବନ ମୋର ଶ୍ୱାସ।
14.96.55
दिशो मे बाहवश्चाष्टौ नक्षत्राणि च भूषणम् ।
अन्तरिक्षमुरो विद्धि सर्वभूतावकाशकम्।
मार्गो मेघानिलाभ्यां तु यन्ममोदरमव्ययम् ॥ १४.९६.५५ ॥
ଦିଗସମୂହ ମୋ ବାହୁ, ଅଷ୍ଟ ନକ୍ଷତ୍ର ମୋ ଅଳଙ୍କାର। ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ମୋ ବକ୍ଷ ବୋଲି ଜାଣ; ତାହା ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ସ୍ଥାନ ଦିଏ। ମେଘ ଓ ପବନର ପଥ ହିଁ ମୋ ଅକ୍ଷୟ ଉଦର।
14.96.56
पृथिवीमण्डलं यद्वै द्वीपार्णवनगैर्युतम् ।
सर्वसंधारणोपेतं पादौ मम युधिष्ठिर ॥ १४.९६.५६ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦ୍ୱୀପ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପର୍ବତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସବୁକିଛି ଧାରଣ କରିବାର ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀମଣ୍ଡଳ ହିଁ ମୋ ପାଦ।
14.96.57
स्थितो ह्येकगुणः खेऽहं द्विगुणश्चास्मि मारुते ।
त्रिगुणोग्नौ स्थितोहं वै सलिले च चतुर्गुणः ॥ १४.९६.५७ ॥
ଆକାଶରେ ମୁଁ ଏକ ଗୁଣ ସହିତ ସ୍ଥିତ; ପବନରେ ଦୁଇ ଗୁଣ ସହିତ। ଅଗ୍ନିରେ ତିନି ଗୁଣ ସହିତ ସ୍ଥିତ; ଜଳରେ ଚାରି ଗୁଣ ସହିତ।
14.96.58
शब्दाद्या ये गुणाः पञ्च महाभूतेषु पञ्चसु ।
तन्मात्रासंस्थितः सोहं पृथिव्यां पञ्चधास्थितः ॥ १४.९६.५८ ॥
ଶବ୍ଦାଦି ଯେଉଁ ପଞ୍ଚ ଗୁଣ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତରେ ଅଛି, ତନ୍ମାତ୍ରାରେ ସ୍ଥିତ ସେ ମୁଁ; ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ପଞ୍ଚଧା ସ୍ଥିତ।
14.96.59
अहं सहस्रसीर्षस्तु सहस्रवदनेक्षणः ।
सहस्रबाहूदरधृक्सहस्रोरुः सहस्रपात् ॥ १४.९६.५९ ॥
ମୁଁ ସହସ୍ର ଶିରବିଶିଷ୍ଟ, ସହସ୍ର ମୁଖ ଓ ନୟନବିଶିଷ୍ଟ; ସହସ୍ର ବାହୁ ଓ ଉଦର ଧାରଣକାରୀ, ସହସ୍ର ଊରୁ ଓ ସହସ୍ର ପାଦବିଶିଷ୍ଟ।
14.96.60
धृत्वोर्वीं सर्वतः सम्यगत्यतिष्ठं दशांगुलम् ।
सर्वभूतात्मभूतस्थः सर्वव्यापी ततोस्म्यहम् ॥ १४.९६.६० ॥
ପୃଥିବୀକୁ ସବୁ ଆଡ଼ୁ ସମ୍ୟକ୍ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳି ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲି। ସର୍ବଭୂତର ଆତ୍ମାରୂପେ ସ୍ଥିତ ହେବାରୁ ମୁଁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ।
14.96.61
अचिन्त्योहमनन्तोहमजरोहमजो ह्यहम् ।
अनाद्योऽहमवध्योहमप्रमेयोहमव्ययः ॥ १४.९६.६१ ॥
ମୁଁ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ମୁଁ ଅନନ୍ତ, ମୁଁ ଅଜର, ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଅଜ। ମୁଁ ଅନାଦି, ମୁଁ ଅବଧ୍ୟ, ମୁଁ ଅପ୍ରମେୟ, ମୁଁ ଅବ୍ୟୟ।
14.96.62
निर्गुणोहं निगूढात्मा निर्द्वन्द्वो निर्ममो नृप ।
निष्कलो निर्विकारोहं निदानममृतस्य तु ॥ १४.९६.६२ ॥
ମୁଁ ନିର୍ଗୁଣ, ମୋର ଆତ୍ମା ଗୂଢ଼; ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ନିର୍ମମ, ହେ ରାଜନ୍। ମୁଁ ନିଷ୍କଳ ଓ ନିର୍ବିକାର; ମୁଁ ହିଁ ଅମୃତର ମୂଳ କାରଣ।
14.96.63
सुधा चाहं स्वधा चाहं स्वाहा चाहं नराधिप ।
तेजसा तपसा चाहं भूतग्रामं चतुर्विधम् ॥ १४.९६.६३ ॥
ମୁଁ ସୁଧା, ମୁଁ ସ୍ୱଧା, ଏବଂ ମୁଁ ସ୍ୱାହା ମଧ୍ୟ, ହେ ନରାଧିପ। ତେଜ ଓ ତପରେ ମୁଁ ହିଁ ଚତୁର୍ବିଧ ଭୂତସମୂହ।
14.96.64
स्नेहपाशैर्गुणबद्ध्वा धारयाम्यात्ममायया ।
चातुराश्रमधर्मेहं चातुर्होत्रफलाशनः।
चतुर्मूर्तिश्चतुर्यज्ञश्चतुराश्रमभावनः ॥ १४.९६.६४ ॥
ସ୍ନେହପାଶ ଓ ଗୁଣରେ ବଦ୍ଧ ହୋଇ ମୁଁ ମୋ ମାୟାରେ ଧାରଣ କରେ। ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ମୁଁ ହିଁ; ଚାରି ହୋତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞଫଳର ଭୋକ୍ତା ମଧ୍ୟ ମୁଁ। ମୁଁ ଚତୁର୍ମୂର୍ତ୍ତି, ଚତୁର୍ୟଜ୍ଞ ଓ ଚାରି ଆଶ୍ରମର ପୋଷକ।
14.96.65
संहृत्याहं जगत्सर्वं कृत्वा वै गर्भमात्मनः ।
शयामि दिव्ययोगेन प्रलयेषु युधिष्ठिर ॥ १४.९६.६५ ॥
ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ସଂହାର କରି, ତାକୁ ନିଜ ଗର୍ଭରେ ରଖି, ଦିବ୍ୟ ଯୋଗରେ ମୁଁ ଶୟନ କରେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପ୍ରଳୟରେ।
14.96.66
सहस्रयुगपर्यन्तां ब्राह्मीं रात्रिं महार्णवे ।
स्थित्वा सृजामि भूतानि जङ्गमानि स्थिराणि च ॥ १४.९६.६६ ॥
ହଜାରେ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମୀ ରାତ୍ରିରେ ମହାସାଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି, ମୁଁ ଚର ଓ ଅଚର ଭୂତମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
14.96.67
कल्पे कल्पे च भूतानि संहरामि सृजामि च ।
न च मां तानि जानन्ति मायया मोहितानि मे ॥ १४.९६.६७ ॥
ପ୍ରତି କଳ୍ପରେ ମୁଁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରେ ଓ ସୃଷ୍ଟି କରେ; କିନ୍ତୁ ମୋ ମାୟାରେ ମୋହିତ ସେମାନେ ମୋତେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
14.96.68
मम चैवान्धकारस्य मार्गितव्यस्य नित्यशः ।
प्रशान्तस्येव दीपस्य गतिर्नैपोपलभ्यते ॥ १४.९६.६८ ॥
ଅନ୍ଧକାରରେ ସର୍ବଦା ଖୋଜିବାକୁ ଥିବା ମୋ ଗତି ମଧ୍ୟ, ଲିଭିଯାଇଥିବା ଦୀପ ପରି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
14.96.69
न तदस्ति क्वचिद्राजन्यत्राहं न प्रतिष्ठितः ।
न च तद्विद्यते भूतं मयि यन्न प्रतिष्ठितम् ॥ १४.९६.६९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏପରି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ ଯେଉଁଠି ମୁଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏପରି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ ଯେ ମୋଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନୁହେଁ।
14.96.70
यावन्मित्रं भवेद्भूतं स्थूलं सूक्ष्ममिदं जगत् ।
दीवभूतो ह्यहं तस्मिंस्तावन्मात्रं प्रतिष्ठितः ॥ १४.९६.७० ॥
ଏହି ଜଗତ, ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଯେତେ ସମୟ ପ୍ରାଣୀସହ ଅଛି, ସେତେ ସମୟ ଆଲୋକରୂପେ ମୁଁ ତା'ଭିତରେ ସେତିକି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
14.96.71
किंचात्र बहुनोक्तेन सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।
यद्भूतं यद्भविष्यच्च तत्सर्वमहमेव तु ॥ १४.९६.७१ ॥
ଅଧିକ କହିବାରେ କଣ ଲାଭ? ତୁମକୁ ଏହା ହିଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି — ଯାହା ଘଟିସାରିଛି ଓ ଯାହା ଘଟିବ, ସବୁ ମୁଁ ହିଁ।
14.96.72
मया सृष्टानि भूतानि मन्मयानि च भारत ।
मामेव न विजानन्ति मायया मोहितानि वै ॥ १४.९६.७२ ॥
ହେ ଭାରତ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଓ ମୋ'ରୁ ହିଁ ଗଠିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ମୋ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ମୋତେ ହିଁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
14.96.73
एवं सर्वं जगदिदं सदेवासुरमानुषम् ।
मत्तः प्रभवते राजन्मय्येव प्रविलीयते ॥ १४.९६.७३ ॥
ଏହିପରି ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟ ସହିତ ଏ ସମଗ୍ର ଜଗତ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ହେ ରାଜନ୍, ଏବଂ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ବିଲୀନ ହୁଏ।