ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.96.1
अश्वमेधे पुरावृत्ते केशवं केशिसूदनम् ।
धर्मसंशयमुद्दिश्य किमपृच्छत्पितामहः ॥ १४.९६.१ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਕੇਸ਼ੀ-ਸੂਦਨ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਕੀ ਪੁੱਛਿਆ?
14.96.2
पश्चिमेनाश्वमेधेन यदा स्नातो युधिष्ठिरः ।
तदा राजा नमस्कृत्य केशवं पुनरब्रवीत् ॥ १४.९६.२ ॥
ਆਖਰੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।
14.96.3
भववन्वैष्णवा धर्माः किंफलाः किंपरायणाः ।
किं धर्ममधिकृत्याथ भवतोत्पादिताः पुरा ॥ १४.९६.३ ॥
ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਇਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਕੀ ਹੈ?
14.96.4
यदि तेहमनुग्राह्यः प्रियोस्मि मधुसूदन ।
श्रोतव्या यदि मे कृष्ण तन्मे कथय सुव्रत ॥ १४.९६.४ ॥
ਮਧੂਸੂਦਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੇ ਉਹ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
14.96.5
पवित्रा किल ते धर्माः सर्वपापप्रणाशनाः ।
सर्वधर्मोत्तमाः पुण्या भगवंस्त्वन्मुखोद्गताः ॥ १४.९६.५ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਧਰਮ ਯਕੀਨਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਹੇ ਭਗਵਨ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ।
14.96.6
याञ्श्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मातृहा गुरुतल्पगः ।
पाकर्भेदी कृतघ्नश्च सुरापो ब्रह्मविक्रयी ॥ १४.९६.६ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗਊ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਾਤ੍ਰਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਤਘਣ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ—
14.96.7
मित्रविश्वासघाती च वीरहा भ्रूणहा तथा ।
तपोविक्रयिणश्चैव दानविक्रयिणस्तथा ॥ १४.९६.७ ॥
ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਘਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗਰਭ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਪ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ।
14.96.8
आत्मविक्रमयिणो मूढा जीवेद्यश्च विकर्मभिः ।
पापाः शठा नैकृतिका डांभिका दूषकास्तथा ॥ १४.९६.८ ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਮੂਰਖ, ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਪੀ, ਠੱਗ, ਛਲੀ, ਪਾਖੰਡੀ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
14.96.9
रसभेदकरा ये च ये च स्युर्ब्रह्मघातकाः ।
शूद्रप्रेष्यकराश्चोरा विप्रा ये च पुरोहिताः ॥ १४.९६.९ ॥
ਰਸ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹਨ।
14.96.10
निक्षेपहारिणः स्त्रीघ्नास्तथा ये पारदारिकाः ।
एते चान्ये च पापा ये मुच्यन्तेतेऽपि किल्बिषात् ॥ १४.९६.१० ॥
ਅਮਾਨਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ, ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਪੀ ਵੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
14.96.11
तानाचक्ष्व सुरश्रेष्ठ त्वद्भक्तस्य ममाच्युत ॥ १४.९६.११ ॥
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਅਚੁਤ! ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
14.96.12
इत्येवं कथिते देवे धर्मपुत्रेण संसदि ।
वसिष्ठाद्यास्तपोयुक्ता मुनयस्तत्वदर्शिनः ॥ १४.९६.१२ ॥
ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਆਦਿ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਮੁਨੀ ਉੱਥੇ ਸਨ।
14.96.13
श्रोतुकामाः परं गुह्यं वैष्णवं धर्ममुत्तमम् ।
तथा भागवताश्चैव ततस्तं पर्यवारयन् ॥ १४.९६.१३ ॥
ਪਰਮ ਗੁਪਤ, ਉੱਤਮ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਾਗਵਤਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
14.96.14
तत्वतस्तव भावेन पादमूलमुपागतम् ।
यदि जानासि मां भक्तं स्निग्धं वा भक्तवत्सल ॥ १४.९६.१४ ॥
ਹੇ ਭਗਤਵਤਸਲ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਭਗਤ ਜਾਂ ਸਨੇਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ...
14.96.15
धर्मगुह्यानि सर्वाणि वेत्तुमिच्छामि तत्वतः ।
धर्मान्कथय मे देव यद्यनुग्रहभागहम् ॥ १४.९६.१५ ॥
ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਭੇਤ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਦੱਸੋ।
14.96.16
श्रुता मे मानवा धर्मा वासिष्ठाः काश्यपास्तथा ।
गार्गीया गौतमीयाश्च तथा गोपालकस्य च ॥ १४.९६.१६ ॥
ਮਨੂ ਦੇ ਧਰਮ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ, ਕਸ਼ਯਪ, ਗਾਰਗ੍ਯ, ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲਕ ਦੇ ਧਰਮ ਮੈਂ ਸੁਣੇ ਹਨ।
14.96.17
पराशरकृताः पूर्वा मैत्रेयस्य च धीमतः ।
औमा माहेश्वराश्चैव नन्दिधर्माश्च पावनाः ॥ १४.९६.१७ ॥
ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਰਚੇ ਪਹਿਲੇ ਧਰਮ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਦੇ, ਅਤੇ ਔਮ, ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਨੰਦੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ।
14.96.18
ब्रह्मणा कथिता ये च कौमाराश्च श्रुता मया ।
धूमायनकृता धर्माः काण्डवैश्वानरा अपि ॥ १४.९६.१८ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਹੇ ਧਰਮ, ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਣੇ ਹਨ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਧਰਮ, ਧੂਮਾਯਨ ਦੇ ਰਚੇ ਧਰਮ, ਅਤੇ ਕਾਂਡ ਤੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੇ ਧਰਮ ਵੀ।
14.96.19
भार्गवा याज्ञवल्क्याश्च मार्कण्डेयकृता अपि ।
भारद्वाजकृता ये च बृहस्पतिकृताश्च ये ॥ १४.९६.१९ ॥
ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ, ਯਾਜ੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਦੇ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਧਰਮ ਵੀ (ਮੈਂ ਸੁਣੇ ਹਨ)।
14.96.20
कुणेश्च कुणिबाहोश्च विश्वामित्रकृताश्च ये ।
सुमन्तुजैमिनिकृताः शाकुनेयास्तथैव च ॥ १४.९६.२० ॥
ਕੁਣਿ ਦੇ, ਕੁਣਿਬਾਹੂ ਦੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ, ਸੁਮੰਤੂ ਅਤੇ ਜੈਮਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕੁਨੇਯ ਦੇ ਧਰਮ ਵੀ (ਮੈਂ ਸੁਣੇ ਹਨ)।
14.96.21
पुलस्त्यपुलहोद्गीताः पावकीयास्तथैव च ।
अगस्त्यगीता मौद्गल्याः शाण्डिल्याः शलभायनाः ॥ १४.९६.२१ ॥
ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਪੁਲਹ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ, ਪਾਵਕੀਯਾਂ ਦੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ, ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯਾਂ ਦੇ, ਸ਼ਾਂਡਿਲ੍ਯਾਂ ਦੇ, ਸ਼ਲਭਾਯਨਾਂ ਦੇ (ਧਰਮ ਵੀ ਮੈਂ ਸੁਣੇ ਹਨ)।
14.96.22
वालखिल्यकृता ये च ये च सप्तर्षिभिस्तथा ।
आपस्तंबकृता धर्माः शङ्खस्य लिखितस्य च ॥ १४.९६.२२ ॥
ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ, ਜੋ ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ (ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ), ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸਤੰਬ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਧਰਮ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਲਿਖਿਤ ਦੇ ਧਰਮ ਵੀ (ਮੈਂ ਸੁਣੇ ਹਨ)।
14.96.23
प्राजापत्यास्तथा याम्या माहेन्द्राश्च श्रुता मया ।
वैयाघ्रव्यासकीयाश्च विभण्डककृताश्च ये ॥ १४.९६.२३ ॥
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਮ ਦੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਰਮ ਮੈਂ ਸੁਣੇ ਹਨ; ਵੈਯਾਘ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਆਸਕ ਦੇ, ਵਿਭਾਂਡਕ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਜੋ ਹਨ (ਉਹ ਵੀ)।
14.96.24
नारदीयाः श्रुता धर्माः कापोताश्च श्रुता मया ।
तथा विदुरवाक्यानि भृगोरङ्गिरसस्तथा ॥ १४.९६.२४ ॥
ਨਾਰਦ ਦੇ ਧਰਮ ਮੈਂ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਕਾਪੋਤਾਂ ਦੇ ਵੀ ਸੁਣੇ ਹਨ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਵਚਨ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ (ਵਚਨ ਵੀ)।
14.96.25
क्रौञ्चा मृदङ्गगीताश्च सौर्या हारीतकाश्च ये ।
ये पिशङ्गकृताश्चापि कातपायाः सुवालकाः ॥ १४.९६.२५ ॥
ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗਾਏ ਗਏ ਕ੍ਰੌਂਚ, ਸੌਰਯ ਅਤੇ ਹਾਰੀਤਕ, ਪਿਸ਼ੰਗ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਕਾਤਪਾਯ ਤੇ ਸੁਵਾਲਕ।
14.96.26
उद्दालककृता धर्मा औशनस्यास्तथैव च ।
वैशंपायनगीताश्च ये चान्येऽप्येवमादितः ॥ १४.९६.२६ ॥
ਉੱਦਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਧਰਮ, ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਧਰਮ, ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵੀ।
14.96.27
एतेभ्यः सर्वधर्मेभ्यो देव त्वन्मुखनिस्सृताः ।
पावनात्वात्पवित्रत्वाद्विशिष्टा इति मे मतिः ॥ १४.९६.२७ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲੋਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਖੋਂ ਨਿਕਲੇ ਧਰਮ ਪਾਵਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
14.96.28
तस्माद्धि त्वां प्रपन्नस्य त्वद्भक्तस्य च केशव ।
युष्मदीयान्वरान्धर्मान्पुण्यान्कथय मेच्युत ॥ १४.९६.२८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ ਹਾਂ; ਹੇ ਅਚੁਤ, ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਵਰਧਰਮ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
14.96.29
एवं पृष्टस्तु धर्मज्ञो धर्मपुत्रेण केशवः ।
उवाच धर्मान्सूक्ष्मार्थान्धर्मपुत्रस्य हर्षितः ॥ १४.९६.२९ ॥
ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੂਖਮ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।
14.96.30
एवं ते यस्य कौन्तेय यत्नो धर्मेषु सुव्रत ।
तस्य ते दुर्लभो लोके न कश्चिदपि विद्येत ॥ १४.९६.३० ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਧਰਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਯਤਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈਂ; ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।
14.96.31
धर्मः श्रुतो वा दृष्टो वा कथितो वा कृतोपि वा ।
अनुमोदितो वा राजेन्द्र नयतीन्द्रपदं नरम् ॥ १४.९६.३१ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਧਰਮ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਕਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇੰਦਰਪਦ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.96.32
धर्मः पिता च माता च धर्मो नाथः सुहृत्तथा ।
धर्मो भ्राता सखा चैव धर्मः स्वामी परंतप ॥ १४.९६.३२ ॥
ਧਰਮ ਹੀ ਪਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਹੀ ਮਾਤਾ; ਧਰਮ ਹੀ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਵੀ। ਧਰਮ ਹੀ ਭਰਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਹੀ ਮਿੱਤਰ ਹੈ; ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਧਰਮ ਹੀ ਸੁਆਮੀ ਹੈ।
14.96.33
धर्मादर्थश्च कामश्च धर्माद्भोगाः सुखानि च ।
धर्मार्दैश्वर्यमेवाग्र्यं धर्मात्स्वर्गगतिः परा ॥ १४.९६.३३ ॥
ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਭੋਗ ਅਤੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਐਸ਼ਵਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪਰਮ ਸਵਰਗ-ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
14.96.34
धर्मोयं सेवितः शुद्धस्त्रायते महतो भयात् ।
धर्माद्द्विजत्वं देवत्वं धर्मः पावयते नरम् ॥ १४.९६.३४ ॥
ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਧਰਮ ਜੇ ਸੇਵਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡੇ ਭੈ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਦ੍ਵਿਜਤਵ ਅਤੇ ਦੇਵਤਵ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
14.96.35
यदा च क्षीयते पापं कालेन पुरुषस्य तु ।
तदा संजायते बुद्धिर्धर्मं कर्तुं युधिष्ठिर ॥ १४.९६.३५ ॥
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਾਪ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਧਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।
14.96.36
जन्मान्तरसहस्रैस्तु मनुष्यत्वं हि दुर्लभम् ।
तद्गत्वापीह यो धर्मं न करोति स्ववञ्चितः ॥ १४.९६.३६ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਠੱਗਦਾ ਹੈ।
14.96.37
कुत्सिता ये दरिद्राश्च विरूपा व्याधितास्तथा ।
परद्वेष्याश्च मूर्खाश्च न तैर्धर्मः कृतः पुरा ॥ १४.९६.३७ ॥
ਜੋ ਨਿੰਦਿਤ, ਦਰਿਦਰ, ਕੁਰੂਪ, ਰੋਗੀ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦਵੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
14.96.38
ये च दीर्घायुषः शूराः पण्डिता भोगिनस्तथा ।
नीरोगा रूपसंपन्नास्तैर्धर्मः सुकृतः पुरा ॥ १४.९६.३८ ॥
ਜੋ ਦੀਰਘਾਯੂ, ਸੂਰਮੇ, ਪੰਡਿਤ, ਭੋਗੀ, ਨਿਰੋਗ ਅਤੇ ਰੂਪਵਾਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
14.96.39
एवं धर्मः कृतः शुद्धो नयते गतिमुत्तमाम् ।
अधर्मं सेवते यस्तु तिर्यग्योन्यां पतत्यसौ ॥ १४.९६.३९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਧਰਮ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਅਧਰਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿਰਯਗ-ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
14.96.40
इदं रहस्यं कौन्तेय शृणु धर्ममनुत्तमम् ।
कथयिष्ये परं धर्मं तव भक्तस्य पाण्डव ॥ १४.९६.४० ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਇਹ ਰਹੱਸ ਅਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਧਰਮ ਸੁਣ। ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਪਰਮ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।
14.96.41
इष्टस्त्वमसि मेऽत्यर्थं प्रपन्नश्चापि मां सदा ।
परमार्थमपि ब्रूयां किं पुनर्धर्मसंहिताम् ॥ १४.९६.४१ ॥
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈਂ। ਪਰਮਾਰਥ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਧਰਮਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।
14.96.42
इदं मे मानुषं जन्म कृतमात्मनि मायया ।
धर्मसंस्थापनार्थाय दुष्टानां नाशनाय च ॥ १४.९६.४२ ॥
ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਧਾਰਿਆ ਹੈ — ਧਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ।
14.96.43
मानुष्यं भावमापन्नं ये मां गृह्णन्त्यवज्ञया ।
संसारान्तर्हि ते मूढास्तिर्यग्योनिष्वनेकशः ॥ १४.९६.४३ ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪਸ਼ੂ-ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
14.96.44
ये च मां सर्वभूतस्थं पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषा ।
मद्भक्तांस्तान्सदा युक्तान्मत्समीपं नयाम्यहम् ॥ १४.९६.४४ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਗਿਆਨ-ਨੇਤਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਯੁਕਤ ਮੇਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
14.96.45
मद्भक्ता न विनश्यन्ति मद्भक्ता वीतकल्मषाः ।
मद्भाक्तानां तु मानुष्ये सफल जन्म पाण्डवा ॥ १४.९६.४५ ॥
ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਾਂਡਵੋ, ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਹੀ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.96.46
अपि पापेष्वभिरता मद्भक्ताः पाण्डुनन्दन ।
मुच्यन्ते पातकैः सर्वैः पद्मपत्रमिवांभसा ॥ १४.९६.४६ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ, ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਸਾਰੇ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਭਿੱਜਦਾ।
14.96.47
जन्मान्तरसहस्रेषु तपसा भावितात्मनाम् ।
भक्तिरुत्पद्यते तात मनुष्याणां न संशयः ॥ १४.९६.४७ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਤੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਸਾ ਨਹੀਂ।
14.96.48
यच्च रूपं परं गुह्यं कूटस्तमचलं ध्रुवम् ।
न दृश्यते तता देवैर्मद्भक्तैर्दृश्यते यथा ॥ १४.९६.४८ ॥
ਜੋ ਪਰਮ ਗੁਹਝ ਰੂਪ ਕੂਟਸਥ, ਅਚਲ, ਧਰੁਵ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
14.96.49
अपरं यच्च मे रूपं पर्रादुर्भावेषु दृश्यते ।
तदर्चयन्ति सर्वार्थैः सर्वभूतानि पाण्डव ॥ १४.९६.४९ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਪਿਛਲੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਰੂਪ ਸਭ ਜੀਵ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
14.96.50
कल्पकोटिसहस्रेषु व्यतीतेष्वागते च ।
दर्शयामीह तद्रूपं यच्च पश्यन्ति मे सुराः ॥ १४.९६.५० ॥
ਕਰੋੜਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲਪ ਬੀਤਣ ਅਤੇ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਜੋ ਰੂਪ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
14.96.51
स्तित्युत्पत्त्यव्ययकरं यो मां ज्ञात्वा प्रपद्यते ।
अनुगृह्णाम्यहं तं वै संसारान्मोचयामि च ॥ १४.९६.५१ ॥
ਸਥਿਤੀ, ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਲੈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਜੋ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
14.96.52
अहमादिर्हि देवानां सृष्टा ब्रह्मादयो मया ।
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य जगत्सर्वं सृजाम्यहम् ॥ १४.९६.५२ ॥
ਮੈਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਦਿ ਹਾਂ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
14.96.53
तमोमूलोहमव्यक्तो रजोमध्ये प्रतिष्ठितः ।
ऊर्ध्वं सत्त्वं विना लोभं ब्रह्मादिस्तंबपर्यतः ॥ १४.९६.५३ ॥
ਮੇਰਾ ਮੂਲ ਤਮੋਗੁਣ ਹੈ; ਮੈਂ ਅਵਿਅਕਤ ਹਾਂ। ਰਜੋਗੁਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਂ ਸਥਿਤ ਹਾਂ। ਸਤੋਗੁਣ ਬਿਨਾਂ, ਉੱਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਘਾਹ ਦੀ ਨੋਕ ਤੱਕ।
14.96.54
मूर्धानं मे विद्धि दिवं चन्द्रादित्यौ च लोचने ।
गावोग्निर्बाह्मणो वक्त्रं मारुतः श्वसनं च मे ॥ १४.९६.५४ ॥
ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਸਵਰਗ ਜਾਣ; ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਮੇਰੀਆਂ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਹਨ। ਗਾਂ (ਧਰਤੀ), ਅੱਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਹੈ; ਹਵਾ ਮੇਰਾ ਸਾਹ ਹੈ।
14.96.55
दिशो मे बाहवश्चाष्टौ नक्षत्राणि च भूषणम् ।
अन्तरिक्षमुरो विद्धि सर्वभूतावकाशकम्।
मार्गो मेघानिलाभ्यां तु यन्ममोदरमव्ययम् ॥ १४.९६.५५ ॥
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਹਨ, ਅੱਠ ਨਛੱਤਰ ਮੇਰੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੀ ਮੇਰਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਉਦਰ ਹੈ।
14.96.56
पृथिवीमण्डलं यद्वै द्वीपार्णवनगैर्युतम् ।
सर्वसंधारणोपेतं पादौ मम युधिष्ठिर ॥ १४.९६.५६ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਦੀਪਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਮੰਡਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਹਨ।
14.96.57
स्थितो ह्येकगुणः खेऽहं द्विगुणश्चास्मि मारुते ।
त्रिगुणोग्नौ स्थितोहं वै सलिले च चतुर्गुणः ॥ १४.९६.५७ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਗੁਣ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹਾਂ; ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ। ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹਾਂ; ਜਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ।
14.96.58
शब्दाद्या ये गुणाः पञ्च महाभूतेषु पञ्चसु ।
तन्मात्रासंस्थितः सोहं पृथिव्यां पञ्चधास्थितः ॥ १४.९६.५८ ॥
ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਜੋ ਪੰਜ ਗੁਣ ਪੰਜ ਮਹਾਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤਨਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ; ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਾਂ।
14.96.59
अहं सहस्रसीर्षस्तु सहस्रवदनेक्षणः ।
सहस्रबाहूदरधृक्सहस्रोरुः सहस्रपात् ॥ १४.९६.५९ ॥
ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਉਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਟਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ।
14.96.60
धृत्वोर्वीं सर्वतः सम्यगत्यतिष्ठं दशांगुलम् ।
सर्वभूतात्मभूतस्थः सर्वव्यापी ततोस्म्यहम् ॥ १४.९६.६० ॥
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਭਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਦਸ ਅੰਗੁਲ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੋਇਆ। ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਣ ਕੇ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹਾਂ।
14.96.61
अचिन्त्योहमनन्तोहमजरोहमजो ह्यहम् ।
अनाद्योऽहमवध्योहमप्रमेयोहमव्ययः ॥ १४.९६.६१ ॥
ਮੈਂ ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅਨੰਤ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅਜਰ ਹਾਂ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਂ ਅਜ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਅਨਾਦਿ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅਵਧ੍ਯ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅਵ੍ਯਯ ਹਾਂ।
14.96.62
निर्गुणोहं निगूढात्मा निर्द्वन्द्वो निर्ममो नृप ।
निष्कलो निर्विकारोहं निदानममृतस्य तु ॥ १४.९६.६२ ॥
ਮੈਂ ਨਿਰਗੁਣ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਗੂੜ੍ਹ ਹੈ; ਮੈਂ ਨਿਰਦ੍ਵੰਦ੍ਵ ਅਤੇ ਨਿਰਮਮ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹਾਂ।
14.96.63
सुधा चाहं स्वधा चाहं स्वाहा चाहं नराधिप ।
तेजसा तपसा चाहं भूतग्रामं चतुर्विधम् ॥ १४.९६.६३ ॥
ਮੈਂ ਸੁਧਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ੍ਵਧਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਵੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ। ਤੇਜ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਭੂਤ-ਸਮੂਹ ਹਾਂ।
14.96.64
स्नेहपाशैर्गुणबद्ध्वा धारयाम्यात्ममायया ।
चातुराश्रमधर्मेहं चातुर्होत्रफलाशनः।
चतुर्मूर्तिश्चतुर्यज्ञश्चतुराश्रमभावनः ॥ १४.९६.६४ ॥
ਸਨੇਹ ਦੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਧਰਮ ਮੈਂ ਹਾਂ; ਚਾਰ ਹੋਤਾਵਾਂ ਦੇ ਯਜ੍ਞ-ਫਲ ਦਾ ਭੋਗੀ ਵੀ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚਤੁਰ੍ਮੂਰਤਿ, ਚਤੁਰ੍ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਕ ਹਾਂ।
14.96.65
संहृत्याहं जगत्सर्वं कृत्वा वै गर्भमात्मनः ।
शयामि दिव्ययोगेन प्रलयेषु युधिष्ठिर ॥ १४.९६.६५ ॥
ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਦਿੱਬ ਯੋਗ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪ੍ਰਲਯਾਂ ਵਿੱਚ।
14.96.66
सहस्रयुगपर्यन्तां ब्राह्मीं रात्रिं महार्णवे ।
स्थित्वा सृजामि भूतानि जङ्गमानि स्थिराणि च ॥ १४.९६.६६ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਚਰ ਅਤੇ ਅਚਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
14.96.67
कल्पे कल्पे च भूतानि संहरामि सृजामि च ।
न च मां तानि जानन्ति मायया मोहितानि मे ॥ १४.९६.६७ ॥
ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਰਚਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹੇ ਗਏ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
14.96.68
मम चैवान्धकारस्य मार्गितव्यस्य नित्यशः ।
प्रशान्तस्येव दीपस्य गतिर्नैपोपलभ्यते ॥ १४.९६.६८ ॥
ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੱਭਣ ਯੋਗ ਮੇਰੀ ਗਤੀ ਵੀ, ਬੁਝੇ ਹੋਏ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
14.96.69
न तदस्ति क्वचिद्राजन्यत्राहं न प्रतिष्ठितः ।
न च तद्विद्यते भूतं मयि यन्न प्रतिष्ठितम् ॥ १४.९६.६९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਐਸੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਐਸਾ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ।
14.96.70
यावन्मित्रं भवेद्भूतं स्थूलं सूक्ष्ममिदं जगत् ।
दीवभूतो ह्यहं तस्मिंस्तावन्मात्रं प्रतिष्ठितः ॥ १४.९६.७० ॥
ਇਹ ਜਗਤ, ਸਥੂਲ ਅਤੇ ਸੂਖਮ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਜੀਵਾਂ ਸਹਿਤ ਹੈ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਓਨਾ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹਾਂ।
14.96.71
किंचात्र बहुनोक्तेन सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।
यद्भूतं यद्भविष्यच्च तत्सर्वमहमेव तु ॥ १४.९६.७१ ॥
ਹੋਰ ਬਹੁਤਾ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਤੈਨੂੰ ਇਹੀ ਸੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
14.96.72
मया सृष्टानि भूतानि मन्मयानि च भारत ।
मामेव न विजानन्ति मायया मोहितानि वै ॥ १४.९६.७२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੀ ਬਣੇ ਜੀਵ, ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
14.96.73
एवं सर्वं जगदिदं सदेवासुरमानुषम् ।
मत्तः प्रभवते राजन्मय्येव प्रविलीयते ॥ १४.९६.७३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੈਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।