มหาภารตะ · อัธยายะ 14.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.96.1
अश्वमेधे पुरावृत्ते केशवं केशिसूदनम् ।
धर्मसंशयमुद्दिश्य किमपृच्छत्पितामहः ॥ १४.९६.१ ॥
ในอดีตกาลที่พิธีอัศวเมธ ยุธิษฐิระผู้เป็นปู่ได้ถามพระเกศวะ ผู้สังหารเกศินว่าอย่างไร เมื่อมีความสงสัยในธรรม
14.96.2
पश्चिमेनाश्वमेधेन यदा स्नातो युधिष्ठिरः ।
तदा राजा नमस्कृत्य केशवं पुनरब्रवीत् ॥ १४.९६.२ ॥
เมื่อยุธิษฐิระอาบน้ำหลังพิธีอัศวเมธครั้งสุดท้ายแล้ว พระราชาก็น้อมนมัสการพระเกศวะและทูลถามอีกครั้ง
14.96.3
भववन्वैष्णवा धर्माः किंफलाः किंपरायणाः ।
किं धर्ममधिकृत्याथ भवतोत्पादिताः पुरा ॥ १४.९६.३ ॥
ธรรมวิษณุไวษณพเหล่านี้ที่พระองค์เคยสอนไว้ก่อนนั้น ตั้งอยู่บนธรรมใด ให้ผลอย่างไร และมีจุดหมายสูงสุดคืออะไร
14.96.4
यदि तेहमनुग्राह्यः प्रियोस्मि मधुसूदन ।
श्रोतव्या यदि मे कृष्ण तन्मे कथय सुव्रत ॥ १४.९६.४ ॥
ข้าแต่มธุสูทนะ หากข้าพระองค์คู่ควรแก่พระกรุณาและเป็นที่รักของพระองค์ และหากเป็นสิ่งที่ควรฟัง ข้าแต่กฤษณะ ผู้มีวัตรอันงาม ขอโปรดตรัสให้ข้าพระองค์ทราบเถิด
14.96.5
पवित्रा किल ते धर्माः सर्वपापप्रणाशनाः ।
सर्वधर्मोत्तमाः पुण्या भगवंस्त्वन्मुखोद्गताः ॥ १४.९६.५ ॥
ธรรมของพระองค์บริสุทธิ์แท้ ชำระบาปทั้งปวง เป็นยอดแห่งธรรมทั้งมวลและเป็นบุญกุศล ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ธรรมเหล่านี้หลั่งไหลออกจากพระโอษฐ์ของพระองค์
14.96.6
याञ्श्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मातृहा गुरुतल्पगः ।
पाकर्भेदी कृतघ्नश्च सुरापो ब्रह्मविक्रयी ॥ १४.९६.६ ॥
ผู้ที่ได้ฟังธรรมเหล่านั้นแล้ว เช่น ผู้ฆ่าพราหมณ์ ผู้ฆ่าโค ผู้ฆ่ามารดา ผู้ล่วงละเมิดภรรยาของครู
14.96.7
मित्रविश्वासघाती च वीरहा भ्रूणहा तथा ।
तपोविक्रयिणश्चैव दानविक्रयिणस्तथा ॥ १४.९६.७ ॥
ผู้ทรยศต่อความไว้วางใจของมิตร ผู้ฆ่าวีรบุรุษ ผู้ฆ่าทารกในครรภ์ ผู้ขายตบะ และผู้ขายทาน
14.96.8
आत्मविक्रमयिणो मूढा जीवेद्यश्च विकर्मभिः ।
पापाः शठा नैकृतिका डांभिका दूषकास्तथा ॥ १४.९६.८ ॥
ผู้ขายตนเองด้วยความหลงผิด ผู้ดำรงชีวิตด้วยกรรมชั่ว ผู้มีบาป ผู้หลอกลวง ผู้ฉ้อโกง ผู้เสแสร้ง และผู้ทำให้มลทิน
14.96.9
रसभेदकरा ये च ये च स्युर्ब्रह्मघातकाः ।
शूद्रप्रेष्यकराश्चोरा विप्रा ये च पुरोहिताः ॥ १४.९६.९ ॥
ผู้ทำรสชาติให้เสียไป ผู้ฆ่าพราหมณ์ ผู้ใช้ศูทรเป็นคนรับใช้ โจร และพราหมณ์ผู้เป็นปุโรหิตในครัวเรือน
14.96.10
निक्षेपहारिणः स्त्रीघ्नास्तथा ये पारदारिकाः ।
एते चान्ये च पापा ये मुच्यन्तेतेऽपि किल्बिषात् ॥ १४.९६.१० ॥
ผู้ลักทรัพย์ที่ฝากไว้ ผู้ฆ่าสตรี และผู้ล่วงประเวณีกับภรรยาของผู้อื่น คนเหล่านี้และคนบาปอื่นๆ ก็ได้พ้นจากบาปเช่นกัน
14.96.11
तानाचक्ष्व सुरश्रेष्ठ त्वद्भक्तस्य ममाच्युत ॥ १४.९६.११ ॥
ข้าแต่เทพผู้ประเสริฐ ข้าแต่พระอัจยุตะ ขอโปรดตรัสบอกข้าพระองค์ผู้เป็นภักดีของพระองค์ถึงเหล่านั้นด้วยเถิด
14.96.12
इत्येवं कथिते देवे धर्मपुत्रेण संसदि ।
वसिष्ठाद्यास्तपोयुक्ता मुनयस्तत्वदर्शिनः ॥ १४.९६.१२ ॥
เมื่อพระผู้เป็นเจ้าตรัสดังนี้ต่อหน้าที่ประชุมของบุตรแห่งธรรม บรรดาฤๅษีผู้มีตบะและเห็นความจริง มีพระวสิษฐะเป็นต้น ก็อยู่ในที่นั้น
14.96.13
श्रोतुकामाः परं गुह्यं वैष्णवं धर्ममुत्तमम् ।
तथा भागवताश्चैव ततस्तं पर्यवारयन् ॥ १४.९६.१३ ॥
ปรารถนาจะฟังความลับอันสูงสุด คือธรรมไวษณพอันยอดเยี่ยม และบรรดาภาคาวตะก็ได้ล้อมรอบพระองค์
14.96.14
तत्वतस्तव भावेन पादमूलमुपागतम् ।
यदि जानासि मां भक्तं स्निग्धं वा भक्तवत्सल ॥ १४.९६.१४ ॥
ข้าแต่ผู้รักภักดีของเหล่าผู้ภักดี หากโดยแท้จริงด้วยความภักดีของพระองค์ พระองค์ทรงทราบว่าข้าพระองค์มาถึงแทบพระบาทในฐานะผู้ภักดี หรือเป็นผู้ที่ทรงรัก
14.96.15
धर्मगुह्यानि सर्वाणि वेत्तुमिच्छामि तत्वतः ।
धर्मान्कथय मे देव यद्यनुग्रहभागहम् ॥ १४.९६.१५ ॥
ข้าพระองค์ปรารถนาจะรู้ความลับแห่งธรรมทั้งหมดโดยแท้จริง ข้าแต่พระเจ้า หากข้าพระองค์คู่ควรแก่พระกรุณา ขอโปรดตรัสธรรมเหล่านั้นแก่ข้าพระองค์เถิด
14.96.16
श्रुता मे मानवा धर्मा वासिष्ठाः काश्यपास्तथा ।
गार्गीया गौतमीयाश्च तथा गोपालकस्य च ॥ १४.९६.१६ ॥
ข้าพระองค์ได้ฟังธรรมของมนุ ธรรมของพระวสิษฐะและกัศยปะ ธรรมของคารคีย์และโคตมีย์ และธรรมของโคปาลกะ
14.96.17
पराशरकृताः पूर्वा मैत्रेयस्य च धीमतः ।
औमा माहेश्वराश्चैव नन्दिधर्माश्च पावनाः ॥ १४.९६.१७ ॥
ธรรมที่ปราศรยะแต่งไว้ก่อน ธรรมของไมตรยะผู้มีปัญญา และธรรมอันชำระล้างของอุมา มเหศวร และนันทิน
14.96.18
ब्रह्मणा कथिता ये च कौमाराश्च श्रुता मया ।
धूमायनकृता धर्माः काण्डवैश्वानरा अपि ॥ १४.९६.१८ ॥
ธรรมที่พระพรหมตรัสไว้ ธรรมของกุมารที่ข้าพระองค์ได้ฟัง ธรรมที่ธูมายนะแต่งไว้ และธรรมของกาณฑะและไวศวานระด้วย
14.96.19
भार्गवा याज्ञवल्क्याश्च मार्कण्डेयकृता अपि ।
भारद्वाजकृता ये च बृहस्पतिकृताश्च ये ॥ १४.९६.१९ ॥
คำสอนของสายภฤคุ ของยาชญวัลกยะ ที่มารกัณเฑยะแต่งไว้ ที่ภารทวาชะแต่งไว้ และที่พระพฤหัสปติแต่งไว้ ข้าพระองค์ก็ได้ฟังมาแล้วเช่นกัน
14.96.20
कुणेश्च कुणिबाहोश्च विश्वामित्रकृताश्च ये ।
सुमन्तुजैमिनिकृताः शाकुनेयास्तथैव च ॥ १४.९६.२० ॥
ของกุณิและกุณิพาหุ ที่พระวิศวามิตรแต่งไว้ ที่สุมันตุและไชมินิแต่งไว้ และของศากุเนยะเช่นกัน ข้าพระองค์ก็ได้ฟังมาแล้วเช่นกัน
14.96.21
पुलस्त्यपुलहोद्गीताः पावकीयास्तथैव च ।
अगस्त्यगीता मौद्गल्याः शाण्डिल्याः शलभायनाः ॥ १४.९६.२१ ॥
คัมภีร์ที่ปุลัสตยะและปุลหะขับขาน คัมภีร์ของปาวกียะ เช่นเดียวกับที่อคัสตยะขับขาน คัมภีร์ของเมาทคัลยะ ศาณฑิลยะ และศลภายนะ เหล่านี้ข้าพเจ้าก็ได้ฟังมาแล้ว
14.96.22
वालखिल्यकृता ये च ये च सप्तर्षिभिस्तथा ।
आपस्तंबकृता धर्माः शङ्खस्य लिखितस्य च ॥ १४.९६.२२ ॥
คัมภีร์ที่วาลขิลยะประพันธ์ และที่พระฤๅษีทั้งเจ็ดประพันธ์ คำสอนทางธรรมที่อาปัสตัมพะประพันธ์ และของศังขะและลิขิตะ เหล่านี้ข้าพเจ้าก็ได้ฟังมาแล้ว
14.96.23
प्राजापत्यास्तथा याम्या माहेन्द्राश्च श्रुता मया ।
वैयाघ्रव्यासकीयाश्च विभण्डककृताश्च ये ॥ १४.९६.२३ ॥
ข้าพเจ้าได้ฟังคำสอนของประชาบดี เช่นเดียวกับของยมะ และของอินทร์ คำสอนของไวยาฆระและวยาสกะ และที่วิภัณฑกะประพันธ์ เหล่านี้ด้วย
14.96.24
नारदीयाः श्रुता धर्माः कापोताश्च श्रुता मया ।
तथा विदुरवाक्यानि भृगोरङ्गिरसस्तथा ॥ १४.९६.२४ ॥
ข้าพเจ้าได้ฟังคำสอนทางธรรมของนารท และได้ฟังของพวกกาโปตะ เช่นเดียวกับถ้อยคำของวิทุระ และของภฤคุและองคิรส
14.96.25
क्रौञ्चा मृदङ्गगीताश्च सौर्या हारीतकाश्च ये ।
ये पिशङ्गकृताश्चापि कातपायाः सुवालकाः ॥ १४.९६.२५ ॥
พวกเกราญจะที่ขับขานตามเสียงมฤทังคะ เซารยะและหารีตกะ ที่ปิศังคะประพันธ์ และพวกกาตปายะและสุวาลกะ
14.96.26
उद्दालककृता धर्मा औशनस्यास्तथैव च ।
वैशंपायनगीताश्च ये चान्येऽप्येवमादितः ॥ १४.९६.२६ ॥
ธรรมที่อุททาลกะประพันธ์ เช่นเดียวกับของเอาศนสะ และที่ไวศัมปายนะขับขาน รวมทั้งที่อื่นๆ ที่เริ่มต้นเช่นนี้
14.96.27
एतेभ्यः सर्वधर्मेभ्यो देव त्वन्मुखनिस्सृताः ।
पावनात्वात्पवित्रत्वाद्विशिष्टा इति मे मतिः ॥ १४.९६.२७ ॥
ยิ่งกว่าธรรมทั้งหมดเหล่านี้ ข้าแต่พระเจ้า คำสอนที่เปล่งออกจากพระโอษฐ์ของพระองค์นั้นประเสริฐกว่า เพราะชำระให้บริสุทธิ์และศักดิ์สิทธิ์ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
14.96.28
तस्माद्धि त्वां प्रपन्नस्य त्वद्भक्तस्य च केशव ।
युष्मदीयान्वरान्धर्मान्पुण्यान्कथय मेच्युत ॥ १४.९६.२८ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่เกศวะ ขอพระองค์ตรัสแก่ข้าพเจ้า ผู้ซึ่งเข้าพึ่งพระองค์และเป็นผู้ภักดีต่อพระองค์ ข้าแต่อัจยุตะ ขอทรงบอกธรรมอันเป็นบุญ อันเป็นคำสอนแห่งพรที่เป็นของพระองค์
14.96.29
एवं पृष्टस्तु धर्मज्ञो धर्मपुत्रेण केशवः ।
उवाच धर्मान्सूक्ष्मार्थान्धर्मपुत्रस्य हर्षितः ॥ १४.९६.२९ ॥
เมื่อถูกโอรสของธรรมทูลถามเช่นนี้ พระเกศวะผู้ทรงรู้ธรรม ทรงมีพระทัยยินดี จึงตรัสแก่โอรสของธรรมถึงคำสอนที่มีความหมายละเอียดลึกซึ้ง
14.96.30
एवं ते यस्य कौन्तेय यत्नो धर्मेषु सुव्रत ।
तस्य ते दुर्लभो लोके न कश्चिदपि विद्येत ॥ १४.९६.३० ॥
โอ้โอรสของกุนตี ผู้มีวัตรอันดีงาม ผู้ที่มีความเพียรในธรรมเช่นเจ้า เจ้าเป็นผู้หาได้ยากในโลก ไม่มีผู้ใดอื่นที่จะพบได้เลย
14.96.31
धर्मः श्रुतो वा दृष्टो वा कथितो वा कृतोपि वा ।
अनुमोदितो वा राजेन्द्र नयतीन्द्रपदं नरम् ॥ १४.९६.३१ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ธรรม ไม่ว่าจะได้ฟัง ได้เห็น ได้กล่าวถึง ได้กระทำ หรือได้อนุโมทนา ย่อมนำคนไปสู่ฐานะของพระอินทร์
14.96.32
धर्मः पिता च माता च धर्मो नाथः सुहृत्तथा ।
धर्मो भ्राता सखा चैव धर्मः स्वामी परंतप ॥ १४.९६.३२ ॥
ธรรมคือบิดา และธรรมคือมารดา ธรรมคือผู้คุ้มครอง และเช่นเดียวกันคือมิตรผู้หวังดี ธรรมคือพี่ชาย ธรรมคือสหาย โอ้ผู้เผาผลาญศัตรู ธรรมคือเจ้านาย
14.96.33
धर्मादर्थश्च कामश्च धर्माद्भोगाः सुखानि च ।
धर्मार्दैश्वर्यमेवाग्र्यं धर्मात्स्वर्गगतिः परा ॥ १४.९६.३३ ॥
จากธรรมเกิดทรัพย์และกามะ จากธรรมเกิดความเพลิดเพลินและความสุขทั้งหลาย จากธรรมเกิดอำนาจอธิปไตยอันสูงสุด และจากธรรมเกิดการไปสู่สวรรค์อันสูงยิ่ง
14.96.34
धर्मोयं सेवितः शुद्धस्त्रायते महतो भयात् ।
धर्माद्द्विजत्वं देवत्वं धर्मः पावयते नरम् ॥ १४.९६.३४ ॥
ธรรมอันบริสุทธิ์นี้ เมื่อปฏิบัติแล้ว ย่อมคุ้มครองให้พ้นจากภัยใหญ่ จากธรรมเกิดฐานะของผู้เกิดสองครั้งและความเป็นเทพ ธรรมย่อมชำระคนให้บริสุทธิ์
14.96.35
यदा च क्षीयते पापं कालेन पुरुषस्य तु ।
तदा संजायते बुद्धिर्धर्मं कर्तुं युधिष्ठिर ॥ १४.९६.३५ ॥
และเมื่อบาปของบุรุษค่อยๆ ลดลงตามกาลเวลา ข้าแต่ยุธิษฐิระ ปัญญาที่จะประกอบธรรมก็เกิดขึ้น
14.96.36
जन्मान्तरसहस्रैस्तु मनुष्यत्वं हि दुर्लभम् ।
तद्गत्वापीह यो धर्मं न करोति स्ववञ्चितः ॥ १४.९६.३६ ॥
การได้เกิดเป็นมนุษย์นั้นหาได้ยาก แม้หลังจากการเกิดอื่นนับพัน ผู้ใดได้มาถึงที่นี่แล้วแต่ไม่ประกอบธรรม ผู้นั้นก็หลอกลวงตนเอง
14.96.37
कुत्सिता ये दरिद्राश्च विरूपा व्याधितास्तथा ।
परद्वेष्याश्च मूर्खाश्च न तैर्धर्मः कृतः पुरा ॥ १४.९६.३७ ॥
ผู้ที่ถูกดูหมิ่น ยากจน อัปลักษณ์ เจ็บป่วย ถูกผู้อื่นเกลียดชัง และโง่เขลา เหล่านี้ในอดีตมิได้ประพฤติธรรม
14.96.38
ये च दीर्घायुषः शूराः पण्डिता भोगिनस्तथा ।
नीरोगा रूपसंपन्नास्तैर्धर्मः सुकृतः पुरा ॥ १४.९६.३८ ॥
ผู้ที่มีอายุยืน กล้าหาญ มีความรู้ เสวยความสุข ไม่มีโรค และถึงพร้อมด้วยรูปงาม เหล่านี้ในอดีตได้ประพฤติธรรมไว้ดีแล้ว
14.96.39
एवं धर्मः कृतः शुद्धो नयते गतिमुत्तमाम् ।
अधर्मं सेवते यस्तु तिर्यग्योन्यां पतत्यसौ ॥ १४.९६.३९ ॥
เมื่อประพฤติด้วยความบริสุทธิ์เช่นนี้ ธรรมย่อมนำไปสู่คติอันสูงสุด ส่วนผู้ใดยึดถืออธรรม ผู้นั้นย่อมตกไปสู่กำเนิดสัตว์เดรัจฉาน
14.96.40
इदं रहस्यं कौन्तेय शृणु धर्ममनुत्तमम् ।
कथयिष्ये परं धर्मं तव भक्तस्य पाण्डव ॥ १४.९६.४० ॥
โอ้โอรสของกุนตี จงฟังความลับนี้และธรรมอันยอดเยี่ยม โอ้ปาณฑพ เพราะเจ้าเป็นผู้ภักดีต่อเรา เราจะประกาศธรรมอันสูงสุดแก่เจ้า
14.96.41
इष्टस्त्वमसि मेऽत्यर्थं प्रपन्नश्चापि मां सदा ।
परमार्थमपि ब्रूयां किं पुनर्धर्मसंहिताम् ॥ १४.९६.४१ ॥
ท่านเป็นที่รักยิ่งของเรา และท่านก็พึ่งพิงเราอยู่เสมอ เราอาจกล่าวแม้ปรมารถ์ แล้วจะกล่าวถึงธรรมสังหิตาเพียงใดเล่า
14.96.42
इदं मे मानुषं जन्म कृतमात्मनि मायया ।
धर्मसंस्थापनार्थाय दुष्टानां नाशनाय च ॥ १४.९६.४२ ॥
เรารับชาติกำเนิดเป็นมนุษย์นี้ด้วยมายาของเราเอง เพื่อตั้งธรรมให้มั่นคงและเพื่อทำลายคนชั่วร้าย
14.96.43
मानुष्यं भावमापन्नं ये मां गृह्णन्त्यवज्ञया ।
संसारान्तर्हि ते मूढास्तिर्यग्योनिष्वनेकशः ॥ १४.९६.४३ ॥
ผู้ใดเมื่อได้เกิดเป็นมนุษย์แล้วกลับดูหมิ่นเรา ผู้นั้นเป็นคนหลงผิด ในสังสารวัฏ เขาจะเกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่าในครรภ์สัตว์เดรัจฉาน
14.96.44
ये च मां सर्वभूतस्थं पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषा ।
मद्भक्तांस्तान्सदा युक्तान्मत्समीपं नयाम्यहम् ॥ १४.९६.४४ ॥
ส่วนผู้ที่เห็นเราสถิตอยู่ในภูตทั้งปวงด้วยจักษุแห่งปัญญา และเป็นภักดีชนของเรา ผู้มั่นคงอยู่ในโยคะเสมอ เราจะนำพวกเขาเข้ามาใกล้เรา
14.96.45
मद्भक्ता न विनश्यन्ति मद्भक्ता वीतकल्मषाः ।
मद्भाक्तानां तु मानुष्ये सफल जन्म पाण्डवा ॥ १४.९६.४५ ॥
ภักดีชนของเราย่อมไม่พินาศ ภักดีชนของเราปราศจากมลทิน โอ ปาณฑพทั้งหลาย ชาติกำเนิดเป็นมนุษย์ย่อมมีผลสมบูรณ์สำหรับภักดีชนของเราเท่านั้น
14.96.46
अपि पापेष्वभिरता मद्भक्ताः पाण्डुनन्दन ।
मुच्यन्ते पातकैः सर्वैः पद्मपत्रमिवांभसा ॥ १४.९६.४६ ॥
แม้ภักดีชนของเราผู้ยินดีในบาป โอ บุตรของปาณฑุ ก็ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง ดังใบบัวที่ไม่เปียกน้ำ
14.96.47
जन्मान्तरसहस्रेषु तपसा भावितात्मनाम् ।
भक्तिरुत्पद्यते तात मनुष्याणां न संशयः ॥ १४.९६.४७ ॥
โอ ลูกรัก ความภักดีย่อมเกิดขึ้นในมนุษย์ทั้งหลายที่มีจิตบริสุทธิ์ด้วยตบะ หลังจากชาติกำเนิดนับพันชาติ ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
14.96.48
यच्च रूपं परं गुह्यं कूटस्तमचलं ध्रुवम् ।
न दृश्यते तता देवैर्मद्भक्तैर्दृश्यते यथा ॥ १४.९६.४८ ॥
รูปอันสูงสุดและลับยิ่งของเรา ที่ตั้งอยู่บนยอด นิ่งและมั่นคง เหล่าเทพมิอาจเห็นได้ แต่ภักดีชนของเราเห็นได้ตามที่เป็นอยู่จริง
14.96.49
अपरं यच्च मे रूपं पर्रादुर्भावेषु दृश्यते ।
तदर्चयन्ति सर्वार्थैः सर्वभूतानि पाण्डव ॥ १४.९६.४९ ॥
อีกรูปหนึ่งของเราที่ปรากฏในการอวตารครั้งหลัง โอ ปาณฑพ ภูตทั้งปวงย่อมบูชาด้วยเครื่องบูชาทุกชนิด
14.96.50
कल्पकोटिसहस्रेषु व्यतीतेष्वागते च ।
दर्शयामीह तद्रूपं यच्च पश्यन्ति मे सुराः ॥ १४.९६.५० ॥
แม้กัลปะนับพันโกฏิจะผ่านไปแล้วและจะมาถึง เราก็แสดงรูปนั้นในที่นี้ ซึ่งเหล่าเทพได้เห็นแห่งเรา
14.96.51
स्तित्युत्पत्त्यव्ययकरं यो मां ज्ञात्वा प्रपद्यते ।
अनुगृह्णाम्यहं तं वै संसारान्मोचयामि च ॥ १४.९६.५१ ॥
ผู้ใดรู้จักเราว่าเป็นผู้ค้ำจุน ผู้สร้าง และผู้ทำลาย แล้วพึ่งพิงเรา เราย่อมแสดงความเมตตาแก่ผู้นั้นอย่างแน่นอน และปลดปล่อยเขาให้พ้นจากสังสารวัฏ
14.96.52
अहमादिर्हि देवानां सृष्टा ब्रह्मादयो मया ।
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य जगत्सर्वं सृजाम्यहम् ॥ १४.९६.५२ ॥
แท้จริงเราเป็นต้นกำเนิดของเทพทั้งหลาย พระพรหมและองค์อื่นๆ ถูกสร้างโดยเรา เรายึดถือธรรมชาติของตนเอง แล้วสร้างโลกทั้งสิ้นด้วยตัวเราเองเท่านั้น
14.96.53
तमोमूलोहमव्यक्तो रजोमध्ये प्रतिष्ठितः ।
ऊर्ध्वं सत्त्वं विना लोभं ब्रह्मादिस्तंबपर्यतः ॥ १४.९६.५३ ॥
รากของเราคือความมืด เราเป็นผู้ไม่ปรากฏ ตั้งอยู่ท่ามกลางราคะ เบื้องบนไม่มีสัตตวะ ตั้งแต่พระพรหมลงมาจนถึงหญ้าที่ปลายยอด
14.96.54
मूर्धानं मे विद्धि दिवं चन्द्रादित्यौ च लोचने ।
गावोग्निर्बाह्मणो वक्त्रं मारुतः श्वसनं च मे ॥ १४.९६.५४ ॥
จงรู้ว่าสวรรค์คือศีรษะของเรา ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์คือสองตาของเรา โคหรือแผ่นดิน ไฟ และพราหมณ์คือปากของเรา ลมคือลมหายใจของเรา
14.96.55
दिशो मे बाहवश्चाष्टौ नक्षत्राणि च भूषणम् ।
अन्तरिक्षमुरो विद्धि सर्वभूतावकाशकम्।
मार्गो मेघानिलाभ्यां तु यन्ममोदरमव्ययम् ॥ १४.९६.५५ ॥
ทิศทั้งแปดคือแขนทั้งหลายของเรา ดาวนักษัตรคือเครื่องประดับ จงรู้ว่าอากาศคืออกของเรา ซึ่งให้ที่ว่างแก่สรรพสัตว์ ทางแห่งเมฆและลมคือท้องอันไม่เสื่อมของเรา
14.96.56
पृथिवीमण्डलं यद्वै द्वीपार्णवनगैर्युतम् ।
सर्वसंधारणोपेतं पादौ मम युधिष्ठिर ॥ १४.९६.५६ ॥
โอ ยุธิษฐิระ แผ่นดินนี้ ประกอบด้วยทวีป มหาสมุทร และภูเขา ทั้งมีอำนาจค้ำจุนสรรพสิ่ง คือเท้าทั้งสองของเรา
14.96.57
स्थितो ह्येकगुणः खेऽहं द्विगुणश्चास्मि मारुते ।
त्रिगुणोग्नौ स्थितोहं वै सलिले च चतुर्गुणः ॥ १४.९६.५७ ॥
เรามีคุณเดียวตั้งอยู่ในอากาศ สองคุณในลม สามคุณในไฟ และสี่คุณในน้ำ
14.96.58
शब्दाद्या ये गुणाः पञ्च महाभूतेषु पञ्चसु ।
तन्मात्रासंस्थितः सोहं पृथिव्यां पञ्चधास्थितः ॥ १४.९६.५८ ॥
คุณทั้งห้า เริ่มด้วยเสียง ซึ่งมีอยู่ในมหาภูตทั้งห้า เราคือผู้ตั้งอยู่ในตันมาตราทั้งหลาย บนแผ่นดินเราดำรงอยู่ในห้ารูปแบบ
14.96.59
अहं सहस्रसीर्षस्तु सहस्रवदनेक्षणः ।
सहस्रबाहूदरधृक्सहस्रोरुः सहस्रपात् ॥ १४.९६.५९ ॥
เรามีพันศีรษะ พันหน้าและพันตา ทรงพันแขน พันท้อง พันขา และพันเท้า
14.96.60
धृत्वोर्वीं सर्वतः सम्यगत्यतिष्ठं दशांगुलम् ।
सर्वभूतात्मभूतस्थः सर्वव्यापी ततोस्म्यहम् ॥ १४.९६.६० ॥
เราค้ำจุนแผ่นดินโดยรอบอย่างสมบูรณ์ และตั้งอยู่เหนือแผ่นดินสิบนิ้วมือ เราสถิตอยู่ในฐานะอาตมันของสรรพภูต ดังนั้นเราจึงแผ่ซ่านไปทั่ว
14.96.61
अचिन्त्योहमनन्तोहमजरोहमजो ह्यहम् ।
अनाद्योऽहमवध्योहमप्रमेयोहमव्ययः ॥ १४.९६.६१ ॥
ข้าเป็นผู้ที่คิดไม่ถึง ข้าเป็นผู้ไม่มีที่สุด ข้าเป็นผู้ไม่คร่ำคร่า แท้จริงข้าเป็นผู้ไม่เกิด ข้าเป็นผู้ไม่มีจุดเริ่มต้น ข้าเป็นผู้ที่ทำลายไม่ได้ ข้าเป็นผู้ที่วัดไม่ได้ ข้าเป็นผู้ที่ไม่สูญสลาย
14.96.62
निर्गुणोहं निगूढात्मा निर्द्वन्द्वो निर्ममो नृप ।
निष्कलो निर्विकारोहं निदानममृतस्य तु ॥ १४.९६.६२ ॥
ข้าเป็นผู้ปราศจากคุณลักษณะ อาตมันของข้าซ่อนเร้นอยู่ ข้าเป็นผู้พ้นจากคู่ตรงข้าม และพ้นจากความยึดมั่นในตน โอ้กษัตริย์ ข้าเป็นผู้ไม่มีส่วนประกอบและไม่แปรเปลี่ยน แท้จริงข้าคือต้นกำเนิดแห่งอมฤตะ
14.96.63
सुधा चाहं स्वधा चाहं स्वाहा चाहं नराधिप ।
तेजसा तपसा चाहं भूतग्रामं चतुर्विधम् ॥ १४.९६.६३ ॥
ข้าคือสุธา ข้าคือสวธา และข้าก็คือสวาหา โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ ด้วยรัศมีและด้วยตบะ ข้าคือภูตคณะทั้งสี่ประเภท
14.96.64
स्नेहपाशैर्गुणबद्ध्वा धारयाम्यात्ममायया ।
चातुराश्रमधर्मेहं चातुर्होत्रफलाशनः।
चतुर्मूर्तिश्चतुर्यज्ञश्चतुराश्रमभावनः ॥ १४.९६.६४ ॥
ข้าผูกพันด้วยบ่วงแห่งความรักและด้วยคุณลักษณะ ข้าค้ำจุนโลกด้วยมายาแห่งตนเอง ข้าคือธรรมของอาศรมทั้งสี่ ข้าคือผู้เสวยผลแห่งพิธีของโหตฤทั้งสี่ ข้ามีสี่รูป เป็นยัญสี่ประการ และเป็นผู้หล่อเลี้ยงอาศรมทั้งสี่
14.96.65
संहृत्याहं जगत्सर्वं कृत्वा वै गर्भमात्मनः ।
शयामि दिव्ययोगेन प्रलयेषु युधिष्ठिर ॥ १४.९६.६५ ॥
ข้าดึงโลกทั้งสิ้นกลับเข้ามา และนำมันไปไว้ในครรภ์ของข้าเอง แล้วข้าก็บรรทมด้วยโยคะอันศักดิ์สิทธิ์ในคราวแห่งการสลาย โอ้ยุธิษฐิระ
14.96.66
सहस्रयुगपर्यन्तां ब्राह्मीं रात्रिं महार्णवे ।
स्थित्वा सृजामि भूतानि जङ्गमानि स्थिराणि च ॥ १४.९६.६६ ॥
ข้าดำรงอยู่ตลอดราตรีของพระพรหม ซึ่งยาวนานหนึ่งพันยุค ในมหาสมุทร แล้วข้าก็สร้างภูตทั้งหลาย ทั้งที่เคลื่อนที่และที่ไม่เคลื่อนที่
14.96.67
कल्पे कल्पे च भूतानि संहरामि सृजामि च ।
न च मां तानि जानन्ति मायया मोहितानि मे ॥ १४.९६.६७ ॥
ในทุกกัลปะ ข้าดึงภูตทั้งหลายกลับและสร้างมันขึ้นใหม่ แต่ภูตเหล่านั้นถูกมายาของข้าทำให้หลงจึงไม่รู้จักข้า
14.96.68
मम चैवान्धकारस्य मार्गितव्यस्य नित्यशः ।
प्रशान्तस्येव दीपस्य गतिर्नैपोपलभ्यते ॥ १४.९६.६८ ॥
ทางของข้า ซึ่งต้องแสวงหาในความมืดอยู่เสมอ ย่อมไม่ปรากฏ เหมือนประทีปที่ดับแล้ว
14.96.69
न तदस्ति क्वचिद्राजन्यत्राहं न प्रतिष्ठितः ।
न च तद्विद्यते भूतं मयि यन्न प्रतिष्ठितम् ॥ १४.९६.६९ ॥
โอ้กษัตริย์ ไม่มีที่ใดเลยที่ข้าไม่ได้ตั้งอยู่ และไม่มีภูตใดเลยที่ไม่ได้ตั้งอยู่ในข้า
14.96.70
यावन्मित्रं भवेद्भूतं स्थूलं सूक्ष्ममिदं जगत् ।
दीवभूतो ह्यहं तस्मिंस्तावन्मात्रं प्रतिष्ठितः ॥ १४.९६.७० ॥
ตราบใดที่โลกนี้ ทั้งหยาบและละเอียด ยังดำรงอยู่พร้อมกับภูตทั้งหลาย ข้าก็จะกลายเป็นแสงสว่าง และตั้งอยู่ในโลกนั้นเท่ากับระยะเวลานั้น
14.96.71
किंचात्र बहुनोक्तेन सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।
यद्भूतं यद्भविष्यच्च तत्सर्वमहमेव तु ॥ १४.९६.७१ ॥
จะกล่าวมากไปไยในที่นี้ ข้าบอกเจ้าด้วยความจริงว่า สิ่งใดที่เคยมีและสิ่งใดที่จะมี ทั้งหมดนั้นแท้จริงคือข้านั่นเอง
14.96.72
मया सृष्टानि भूतानि मन्मयानि च भारत ।
मामेव न विजानन्ति मायया मोहितानि वै ॥ १४.९६.७२ ॥
โอ้ภารตะ ภูตทั้งหลายที่ข้าสร้างขึ้นและที่ประกอบด้วยข้า ถูกมายาของข้าทำให้หลง แท้จริงจึงไม่รู้จักข้า
14.96.73
एवं सर्वं जगदिदं सदेवासुरमानुषम् ।
मत्तः प्रभवते राजन्मय्येव प्रविलीयते ॥ १४.९६.७३ ॥
ดังนี้ โลกทั้งสิ้นนี้ พร้อมด้วยเทพ อสูร และมนุษย์ ย่อมบังเกิดจากข้า โอ้กษัตริย์ และย่อมสลายลงในข้าเท่านั้น