ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.98.1
एवं श्रुत्वा वचस्तस्य धर्मपुत्रोऽच्युतस्य तु ।
पप्रच्छ पुनरप्यन्यं धर्मं धर्मात्मजो हरिम् ॥ १४.९८.१ ॥
ଏହିପରି ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଧର୍ମପୁତ୍ର ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ (କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ) ପୁଣି ଆଉ ଏକ ଧର୍ମବିଷୟ ପଚାରିଲେ।
14.98.2
वृथा च कति जन्मानि वृथा दानानि कानि च ।
वृथा च जीवितं केषां नराणां पुरुषोत्तम ॥ १४.९८.२ ॥
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ! କେତେ ଜନ୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ, କେଉଁ କେଉଁ ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାର ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ?
14.98.3
कीदृशासु ह्यवस्थासु दानं दत्तं जनार्दन ।
इह लोकेऽनुभवति पुरुषः पुरुषोत्तम ॥ १४.९८.३ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦନ! କେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନର ଫଳ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ଭୋଗ କରେ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ?
14.98.4
गर्भस्थः किं समश्नाति किं बाल्ये वाऽपि केशव ।
यौवनस्थेऽपि किं कृष्ण वार्धके वाऽपि किं भवेत् ॥ १४.९८.४ ॥
ହେ କେଶବ! ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ କ'ଣ ଭୋଗ କରେ, ନା ଶୈଶବରେ କ'ଣ? ହେ କୃଷ୍ଣ! ଯୌବନରେ କ'ଣ, ନା ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ କ'ଣ ହୁଏ?
14.98.5
सात्विकं कीदृशं दानं राजसं कीदृशं भवेत् ।
तामसं कीदृशं देव तर्पयिष्यति किं प्रभो ॥ १४.९८.५ ॥
ହେ ଦେବ! ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଦାନ କିପରି ହୁଏ, ରାଜସ ଦାନ କିପରି ହୁଏ? ତାମସ ଦାନ କିପରି ହୁଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତାହା କାହାକୁ ତୃପ୍ତ କରିବ?
14.98.6
उत्तमं कीदृशं दानं तेषां वा किं फलं भवेत् ।
किं दानं नयति ह्यूर्ध्वं किं गतिं मध्यमां नयेत्।
गतिं जघन्यामथवा देवदेव ब्रवीहि मे ॥ १४.९८.६ ॥
ଉତ୍ତମ ଦାନ କିପରି, ଏବଂ ତାହାର ଫଳ କ'ଣ? କେଉଁ ଦାନ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ନିଏ, କେଉଁ ଦାନ ମଧ୍ୟମ ଗତିକୁ, କିମ୍ବା ଅଧମ ଗତିକୁ ନିଏ? ହେ ଦେବଦେବ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
14.98.7
एतदिच्छामि विज्ञातुं परं कौतूहलं हि मे ।
त्वदीयं वचनं सत्यं पुण्यं च मधुसूदन ॥ १४.९८.७ ॥
ଏହା ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ଏ ବିଷୟରେ ମୋର ବହୁତ କୌତୂହଳ ଅଛି। ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ।
14.98.8
एवं धर्मं प्रयत्नेन पृष्टः पाण्डुसुतेन वै ।
उवाच वासुदेवोऽथ धर्मान्धर्मात्मजस्य तु ॥ १४.९८.८ ॥
ଏହିପରି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଯତ୍ନ ସହ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପଚାରିବାରୁ, ବାସୁଦେବ ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଧର୍ମସମୂହ କହିଲେ।
14.98.9
शृणु राजन्यथान्यायं वचनं तथ्यमुत्तमम् ।
कथ्यमानं मया पुण्यं सर्वपापव्यपोहनम् ॥ १४.९८.९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ଶୁଣ। ମୋ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏହି ସତ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ ପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ।
14.98.10
वृथा च दश जन्मानि चत्वारि च नराधिप ।
वृथा दानानि पञ्चाशत्पञ्चैव च यथाक्रमम् ॥ १४.९८.१० ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଦଶ ଓ ଚାରି ଜନ୍ମ ବୃଥା; ପଚାଶ ଓ ପାଞ୍ଚ ଦାନ ମଧ୍ୟ କ୍ରମାନୁସାରେ ବୃଥା।
14.98.11
वृथा च जीवितं येषां ते च षट् परिकीर्तिताः ।
अनुक्रमेण वक्ष्यामि तानि सर्वाणि पार्थिव ॥ १४.९८.११ ॥
ଯାହାଙ୍କ ଜୀବନ ବୃଥା, ସେମାନେ ଛଅ ପ୍ରକାରର ବୋଲି କଥିତ। ହେ ପାର୍ଥିବ, ସେସବୁ ମୁଁ କ୍ରମାନୁସାରେ କହିବି।
14.98.12
धर्मघ्नानां वृथा जन्म लुब्धानां पापिनां तथा ।
वृथा पाकं च येऽश्नन्ति परदाररताश्च ये।
पाकभेदकरा ये च ये च स्युः सत्यवर्जिताः ॥ १४.९८.१२ ॥
ଧର୍ମନାଶୀ, ଲୋଭୀ ଓ ପାପୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବୃଥା। ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଥିବା, ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ, ଭୋଜନରେ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଏବଂ ସତ୍ୟହୀନ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ବୃଥା।
14.98.13
मृष्टमश्नाति यश्चैकः क्लिस्यमानैस्तु बान्धवैः ।
पितरं मातरं चैव उपाध्यायं गुरुं तथा।
मातुलं मातुलानीं च यो निहन्याच्छपेत वा ॥ १४.९८.१३ ॥
ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦୁଃଖରେ ଥିବାବେଳେ ଯିଏ ଏକାକୀ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଭୋଜନ କରେ, ଏବଂ ଯିଏ ପିତା, ମାତା, ଉପାଧ୍ୟାୟ, ଗୁରୁ, ମାମୁଁ କିମ୍ବା ମାଉସୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ ବା ଅଭିଶାପ ଦିଏ।
14.98.14
ब्राह्मणश्चैव यो भूत्वा सन्ध्योपासनवर्जितः ।
निस्स्वाहो निस्स्वधश्चैव शूद्राणामन्नभुग्द्विजः ॥ १४.९८.१४ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନାରେ ରହିତ, ସ୍ୱାହା-ସ୍ୱଧାରହିତ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ନ ଭୋଜନକାରୀ ଦ୍ୱିଜ।
14.98.15
मम वा शंकरस्याथ ब्रह्मणो वा युधिष्ठिर ।
अथवा ब्राह्मणानां तु ये न भक्ता नराधमाः।
वृथाजन्मान्यथैतेषां पापिनां विद्धि डव ॥ १४.९८.१५ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ମୋ, ଶଙ୍କର, ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିହୀନ ନରାଧମମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ବୃଥା; ସେହି ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଏହିପରି ଜାଣ, ……
14.98.16
अश्रद्धयाऽपि यद्दत्तमवामानेन वाऽपि यत् ।
डंभार्थमपि यद्दत्तं यत्पाषण्डिहृतं नृप ॥ १४.९८.१६ ॥
ହେ ନୃପ! ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା ଦିଆଯାଇଥିବା, ଅପମାନ ସହ ଦିଆଯାଇଥିବା, ଦେଖାଦେଖି ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା, ଓ ପାଷଣ୍ଡୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ଦାନ।
14.98.17
शूद्राचाराय यद्दत्तं यद्दत्त्वा चानुकीर्तितम् ।
रोषयुक्तं तु यद्दत्तं यद्दत्तमनुशोचितम् ॥ १४.९८.१७ ॥
ଶୂଦ୍ରାଚାରୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା, ଦେଇ ପରେ ପ୍ରଚାର କରାଯାଇଥିବା, କ୍ରୋଧ ସହ ଦିଆଯାଇଥିବା, ଓ ଦେଇ ପରେ ଅନୁତାପ କରାଯାଇଥିବା ଦାନ।
14.98.18
डंभार्जितं च यद्दत्तं यच्च वाऽप्यनृतार्जितम् ।
ब्राह्मणस्वं च यद्दत्तं चौर्येणाप्यार्जितं च यत् ॥ १४.९८.१८ ॥
ଦମ୍ଭରେ ଅର୍ଜିତ ଦିଆଯାଇଥିବା, ମିଥ୍ୟାରେ ଅର୍ଜିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣର ସମ୍ପତ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିବା, ଓ ଚୋରିରେ ଅର୍ଜିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ।
14.98.19
अभिशास्ताहृतं यत्तु यद्दत्तं पतिते द्विजे ।
निर्ब्रह्माभिहृतं यत्तु यद्दत्तं सर्वयाचकैः ॥ १४.९८.१९ ॥
ଅଭିଶସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ହରଣ ଯାହା, ପତିତ ଦ୍ୱିଜକୁ ଦତ୍ତ ଯାହା, ବେଦତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୃତ ଯାହା, ସମସ୍ତ ଯାଚକଙ୍କ ଦତ୍ତ ଯାହା—
14.98.20
व्राप्यैस्तु यद्धृतं दानमारूढपतितैश्च यत् ।
यद्दत्तं स्वैरिणीभर्तुः श्वशुराननुवर्तिने ॥ १४.९८.२० ॥
ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ଦାନ, ଆରୂଢ଼ପତିତଙ୍କ ହୃତ ଯାହା, ସ୍ୱୈରିଣୀର ସ୍ୱାମୀକୁ ଦତ୍ତ ଯାହା, ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଅନୁବର୍ତ୍ତୀକୁ ଦତ୍ତ ଯାହା—
14.98.21
यद्ग्रामयाचकहृतं यत्कृतघ्नहृतं तथा ।
उपपातकिने दत्तं देवविक्रयिणे च यत् ॥ १४.९८.२१ ॥
ଗ୍ରାମଯାଚକ ହରଣ କରିଥିବା, କୃତଘ୍ନ ହରଣ କରିଥିବା, ଉପପାତକୀଙ୍କୁ ଦତ୍ତ, ଦେବବିକ୍ରୟୀଙ୍କୁ ଦତ୍ତ—
14.98.22
स्त्रीजिताय च यद्दत्तं यद्दत्तं राजसेविने ।
गणकाय च यद्दत्तं यच्च कारणिकाय च ॥ १४.९८.२२ ॥
ସ୍ତ୍ରୀଜିତଙ୍କୁ ଦତ୍ତ, ରାଜସେବକଙ୍କୁ ଦତ୍ତ, ଗଣକଙ୍କୁ ଦତ୍ତ, କାରଣିକଙ୍କୁ ଦତ୍ତ—
14.98.23
वृषलीपतये दत्तं यद्दत्तं शस्त्रजीविने ।
भृतकाय च यद्दत्तं व्यालग्राहिहृतं च यत् ॥ १४.९८.२३ ॥
ବୃଷଳୀ ପତିଙ୍କୁ ଦତ୍ତ, ଶସ୍ତ୍ରଜୀବୀଙ୍କୁ ଦତ୍ତ, ଭୃତକଙ୍କୁ ଦତ୍ତ, ବ୍ୟାଳଗ୍ରାହୀ ହରଣ କରିଥିବା—
14.98.24
पुरोहिताय यद्दत्तं चिकित्सकहृतं च यत् ।
यद्वणिंक्कर्मिणे दत्तं क्षुद्रमन्त्रोपजीविने ॥ १४.९८.२४ ॥
ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଦତ୍ତ, ଚିକିତ୍ସକ ହରଣ କରିଥିବା, ବଣିକକର୍ମୀଙ୍କୁ ଦତ୍ତ, କ୍ଷୁଦ୍ରମନ୍ତ୍ରରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀଙ୍କୁ ଦତ୍ତ—
14.98.25
यच्छूद्रजीविने दत्तं यच्च देवलकाय च ।
देवद्रव्याशिने यच्च यद्दत्तं चित्रकर्मिणे ॥ १४.९८.२५ ॥
ଶୂଦ୍ରସେବାରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଦେବଲକଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଦେବଦ୍ରବ୍ୟ ଖାଉଥିବାଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଓ ଚିତ୍ରକରଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ।
14.98.26
रङ्गोपजीविने दत्तं यच्च मांसोपजीविने ।
सेवकाय च यद्दत्तं यद्दत्तं ब्राह्मणब्रुवे ॥ १४.९८.२६ ॥
ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ମାଂସ ବିକ୍ରି କରି ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେବକଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଓ ନିଜକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହୁଥିବାଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ।
14.98.27
अदेशिने च यद्दत्तं दत्तं वार्धुषिकाय च ।
यदनाचारिणे दत्तं यत्तु दत्तमनग्रये ॥ १४.९८.२७ ॥
ସ୍ଥିର ନିବାସହୀନଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସୁଧଖୋରଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଅନାଚାରୀଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଓ ଅଗ୍ନିହୀନଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ।
14.98.28
असन्ध्योपासिने दत्तं यच्छूद्रग्रामवासिने ।
यन्मिथ्यालिङ्गिने दत्तं दत्तं सर्वाशिने च यत् ॥ १४.९८.२८ ॥
ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନା ନକରୁଥିବାଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଶୂଦ୍ରଗ୍ରାମରେ ବାସକାରୀଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ମିଥ୍ୟା ଚିହ୍ନ ଧାରଣକାରୀଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଓ ସର୍ବଭୋଜୀଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ।
14.98.29
नास्तिकाया च यद्दत्तं धर्मविक्रयिणे च यत् ।
वराकाय च यद्दत्तं यद्दत्तं कूटसाक्षिणे ॥ १४.९८.२९ ॥
ନାସ୍ତିକଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଧର୍ମ ବିକ୍ରୟକାରୀଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଦୀନଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଓ କୂଟସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ।
14.98.30
ग्रामकूटाय यद्दत्तं दानं पार्तिवपुङ्गव ।
वृथा भवति तत्सर्वं नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.९८.३० ॥
ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଗ୍ରାମକୂଟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ; ଏଥିରେ ବିଚାର କରିବାର ନାହିଁ।
14.98.31
विप्राणामधरा एते लोलुपा ब्राह्मणाधमाः ।
नात्मानं तारयन्त्येते न दातारं युधिष्ठिर ॥ १४.९८.३१ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ, ଲୋଭୀ। ଏମାନେ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଦାତାକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
14.98.32
एतेभ्यो दत्तमात्राणि दानानि सुबहून्यपि ।
वृथा भवन्ति राजेन्द्र भस्मन्याज्याहुतिर्यथा ॥ १४.९८.३२ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନେକ ଦାନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ, ଛାଇରେ ଢଳାଯାଇଥିବା ଘିଅର ଆହୁତି ପରି।
14.98.33
एतेषु यत्फलं किंचिद्भविष्यति कथंचन ।
राक्षसाश्च पिशाचाश्च तद्विलुंपन्ति हर्षिताः ॥ १४.९८.३३ ॥
ଏମାନଙ୍କଠାରେ ଯଦି କିଛି ଫଳ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ହୁଏ, ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତାହା ଲୁଟନ୍ତି।
14.98.34
वृथा ह्येतानि दत्तानि कथितानि समासतः ।
जीवितं तु वृथा येषां चच्छृणुष्व युधिष्ठिर ॥ १४.९८.३४ ॥
ଏମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ, ଏହା ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଜୀବନ ହିଁ ବ୍ୟର୍ଥ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
14.98.35
ये मां न प्रतिपद्यन्ते शङ्करं वा नराधमाः ।
ब्रैह्मणान्वा महीदेवान्वृथा जीवन्ति ते नराः ॥ १४.९८.३५ ॥
ଯେଉଁ ଅଧମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋତେ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କିମ୍ବା ଭୂଦେବ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ବ୍ୟର୍ଥ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
14.98.36
हेतुशास्त्रेषु ये सक्ताः कुदृष्टिपथमाश्रिताः ।
देवान्निन्दन्त्यनाचारा वृथा जीवन्ति ते नराः ॥ १४.९८.३६ ॥
ଯେଉଁମାନେ ତର୍କଶାସ୍ତ୍ରରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, କୁଦୃଷ୍ଟିର ପଥ ଗ୍ରହଣ କରି, ଦୁରାଚାରୀ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ୟର୍ଥ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
14.98.37
कुशलैः कृतशास्त्राणि पठित्वा ये नराधमाः ।
विप्रान्निन्दन्ति यज्ञांश्च वृथा जीवन्ति ते नराः ॥ १४.९८.३७ ॥
କୁଶଳ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ରଚିତ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଅଧମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଯଜ୍ଞର ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବୃଥା ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
14.98.38
ये दुर्गां वा कुमारं वा वायुमग्निं जलं रविम् ।
पितरं मातरं चैव गुरुमिन्द्रं निशाकरम्।
मूढा निन्दन्त्यनाचारा वृथा जीवन्ति ते नराः ॥ १४.९८.३८ ॥
ଦୁର୍ଗା, କୁମାର, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ରବି, ମାତାପିତା, ଗୁରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ବା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ମୂଢ଼ ଓ ଦୁରାଚାରୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବୃଥା ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
14.98.39
विद्यमाने धने यस्तु दानधर्मविवर्जितः ।
मृष्टमश्नाति यश्चैको वृथा जीवति सोपि च ॥ १४.९८.३९ ॥
ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦାନଧର୍ମ ବିନା ଯିଏ ଏକାକୀ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ବୃଥା ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ।
14.98.40
वृथा जीवितमाख्यातं दानकालं ब्रवीमि ते ॥ १४.९८.४० ॥
ବୃଥା ଜୀବନ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି; ଏବେ ତୁମକୁ ଦାନର କାଳ କହୁଛି।
14.98.41
तमोनिविष्टचित्तेन दत्तं दानं तु यद्भवेत् ।
तदस्य फलमश्नाति नरो गर्भगतो नृप ॥ १४.९८.४१ ॥
ଅଜ୍ଞାନରେ ମଗ୍ନ ମନରେ ଯାହା ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ହେ ନୃପ, ତାହାର ଫଳ ମନୁଷ୍ୟ ଗର୍ଭରେ ଥାଇ ଭୋଗ କରେ।
14.98.42
ईर्ष्यामत्सरसंयुक्तो डंभार्थं चार्थकारणात् ।
ददाति दानं यो मर्त्यो बालभावे तदश्नुते ॥ १४.९८.४२ ॥
ଈର୍ଷା ଓ ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦେଖାଦେଖି ବା ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଦାନ ଦିଏ, ସେ ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।
14.98.43
भोक्तं भोगमशक्तस्तु व्याधिभिः पीडितो भृशम् ।
ददाति दानं यो मर्त्यो वृद्धभावे तदश्नुते ॥ १४.९८.४३ ॥
ରୋଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଭୋଗ ଭୋଗିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ଦାନ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ପାଏ।
14.98.44
श्रद्धायुक्तः शुचिः स्नातः प्रसन्नेन्द्रियमानसः ।
ददाति दानं यो मर्त्यो यौवने स तदश्नुते ॥ १४.९८.४४ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ, ଶୁଚି, ସ୍ନାତ, ପ୍ରସନ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇ ଯୌବନରେ ଦାନ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ପାଏ।
14.98.45
स्वयं नीत्वा तु यद्दानं भक्त्या पात्रे प्रदीयते ।
तत्सार्वकालिकं विद्धि दानमामरणान्तिकम् ॥ १४.९८.४५ ॥
ନିଜେ ଆଣି ଭକ୍ତିରେ ସୁପାତ୍ରକୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନକୁ ସର୍ବକାଳୀନ, ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥାୟୀ ଦାନ ବୋଲି ଜାଣ।
14.98.46
राजसं सात्विकं चापि तामसं च युधिष्ठिर ।
दानं दानफलं चैव गतिं च त्रिविधां शृणु ॥ १४.९८.४६ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ରାଜସ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ତାମସ ଦାନ, ତାହାର ଫଳ ଓ ତ୍ରିବିଧ ଗତି ଶୁଣ।
14.98.47
दानं दातव्यमित्येव मतिं कृत्वा द्विजाय वै ।
उपकारवियुक्ताय यद्दत्तं तद्धि सात्विकम् ॥ १४.९८.४७ ॥
‘ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ’ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ, ଉପକାରର ଆଶା ବିନା ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଦାନ।
14.98.48
श्रोत्रियाय दरिद्राय बहुभृत्याय पाण्डव ।
दीयते यत्प्रहृष्टेन तत्सात्विकमुदाहृतम् ॥ १४.९८.४८ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ! ବେଦଜ୍ଞ, ଦରିଦ୍ର ଓ ବହୁ ଆଶ୍ରିତ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ହର୍ଷରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଦାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
14.98.49
वेदाक्षरविहीनाय यत्तु पूर्वोपकारिणे ।
समृद्धाय च यद्दत्तं तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥ १४.९८.४९ ॥
ବେଦାକ୍ଷରଜ୍ଞାନହୀନ, ପୂର୍ବରେ ଉପକାର କରିଥିବା ବା ସମୃଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ରାଜସ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହୁଏ।
14.98.50
संबन्धिने च यद्दत्तं प्रमत्ताय च पाण्डव ।
फलार्थिभिरपात्राय तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥ १४.९८.५० ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସମ୍ବନ୍ଧୀଙ୍କୁ, ପ୍ରମତ୍ତଙ୍କୁ, ଏବଂ ଫଳାର୍ଥୀ ହୋଇ ଅପାତ୍ରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ରାଜସ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
14.98.51
वैश्वदेवविहीनाय दानमश्रोत्रियाय च ।
दीयते तस्करायापि तद्दानं तामसं स्मृतम् ॥ १४.९८.५१ ॥
ବୈଶ୍ୱଦେବହୀନ, ଅଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ଏବଂ ଚୋରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ତାମସ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
14.98.52
सरोषमवधूतं च क्लेशयुक्तमवज्ञया ।
सेवकाय च यद्दतं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १४.९८.५२ ॥
କ୍ରୋଧରେ, ତିରସ୍କାରରେ, କ୍ଲେଶ ସହିତ, ଅବଜ୍ଞାରେ ସେବକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ତାମସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
14.98.53
देवाः पितृगणाश्चैव मुनयश्चाग्नयस्तथा ।
सात्विकं दानमश्नन्ति तुष्यन्ति च नरेश्वर ॥ १४.९८.५३ ॥
ଦେବତା, ପିତୃଗଣ, ମୁନି ଏବଂ ଅଗ୍ନିମାନେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ନରେଶ୍ୱର।
14.98.54
दानवा दैत्यसङ्गाश्च ग्रहा यक्षाः सराक्षसाः ।
राजसं दानमश्नन्ति वर्जितं पितृदैवतैः ॥ १४.९८.५४ ॥
ଦାନବ, ଦୈତ୍ୟଗଣ, ଗ୍ରହ, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଜିତ ରାଜସ ଦାନ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
14.98.55
पिशाचाः प्रेतसङ्घाश्च कश्मला ये मलीमसाः ।
तामसं दानमश्नन्ति गतिं च त्रिविधां शृणु ॥ १४.९८.५५ ॥
ପିଶାଚ, ପ୍ରେତସଙ୍ଘ ଏବଂ ମଳିନ, ଅଶୁଦ୍ଧ କଶ୍ମଳମାନେ ତାମସ ଦାନ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏବେ ତ୍ରିବିଧ ଗତି ଶୁଣ।
14.98.56
सात्विकानां तु दानानामुत्तमं फलमश्नुते ।
मध्यमं राजसानां तु तामसानां तु पश्चिमम् ॥ १४.९८.५६ ॥
ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଦାନର ଉତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ; ରାଜସ ଦାନର ମଧ୍ୟମ ଓ ତାମସ ଦାନର ନିକୃଷ୍ଟ ଫଳ।
14.98.57
अभिगम्योपनीतानां दानानामुत्तमं फलम् ।
मध्यमं तु समाहूय जघन्यं याचते फलम् ॥ १४.९८.५७ ॥
ନିଜେ ଯାଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନର ଫଳ ଉତ୍ତମ; ଡାକି ଦିଆଯାଇଥିବାର ମଧ୍ୟମ; ଯାଚନାରେ ଦିଆଯାଇଥିବାର ନିକୃଷ୍ଟ।
14.98.58
अयाचितप्रदाता यः स याति गतिमुत्तमाम् ।
समाहूय तु यो दद्यान्मध्यमां स गतिं व्रजेत्।
याचितो यश्च वै दद्याज्जघन्यां स गतिं व्रजेत् ॥ १४.९८.५८ ॥
ଯାଚନା ନ ହେଲେ ଦାନ କରୁଥିବା ଉତ୍ତମ ଗତି ପାଏ; ଡାକି ଦାନ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟମ ଗତି; ଯାଚିତ ହୋଇ ଦାନ କରୁଥିବା ନିକୃଷ୍ଟ ଗତି ପାଏ।
14.98.59
उत्तमा दैविकी ज्ञेया मध्यमा मानुषी गतिः ।
गतिर्जघन्या तिर्यक्षु गतिरेषा त्रिधा स्मृता ॥ १४.९८.५९ ॥
ଉତ୍ତମ ଗତି ଦୈବୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ମଧ୍ୟମ ଗତି ମାନୁଷୀ; ନିକୃଷ୍ଟ ଗତି ତିର୍ଯ୍ୟକ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ଏହି ଗତି ତ୍ରିବିଧ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
14.98.60
पात्रभूतेषु विप्रेषु संस्थितेष्वाहिताग्निषु ।
यत्तु निक्षिप्यते दानमक्षयं संप्रकीर्तितम् ॥ १४.९८.६० ॥
ପାତ୍ର, ସ୍ଥିର ଓ ଆହିତାଗ୍ନି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯେ ଦାନ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ତାହା ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କଥିତ।
14.98.61
श्रोत्रियाणां दरिद्राणां भरणं कुरु पार्थिव ।
समृद्धानां द्विजातीनां कुर्यास्तेषां तु रक्षणम् ॥ १४.९८.६१ ॥
ହେ ରାଜନ! ବେଦଜ୍ଞ ଦରିଦ୍ର ଶ୍ରୋତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଭରଣପୋଷଣ କର; ସମୃଦ୍ଧ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା କର।
14.98.62
दरिद्रान्वित्तहीनांश्च प्रदानैः सुष्ठु पूजय ।
आतुरस्यैषधैः कार्यं नीरुजस्य किमौषधैः ॥ १४.९८.६२ ॥
ଦରିଦ୍ର ଓ ଧନହୀନମାନଙ୍କୁ ଦାନରେ ଭଲ ସମ୍ମାନ କର। ରୋଗୀଙ୍କୁ ଔଷଧରେ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଉଚିତ; ନୀରୋଗୀଙ୍କୁ ଔଷଧରେ କ'ଣ ଦରକାର?
14.98.63
पापं प्रतिग्रहीतारं प्रदातुरपगच्छति ।
प्रतिग्रहीतुर्यत्पुण्यं प्रदातारमुपैति तत्।
तस्माद्दानं सदा कार्यं परत्र हितमिच्छता ॥ १४.९८.६३ ॥
ଦାତାଙ୍କ ପାପ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତାଙ୍କୁ ଯାଏ; ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଦାତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚେ। ତେଣୁ ପରଲୋକର ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବଦା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
14.98.64
वेदविद्यावदातेषु सदा शूद्रान्नवर्जिषु ।
प्रयत्नेन विधातव्यो महादानमयो निधिः ॥ १४.९८.६४ ॥
ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନ ବର୍ଜନକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଯତ୍ନରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ତାହା ମହାଦାନମୟ ନିଧି।
14.98.65
येषां दाराः प्रतीक्षन्ते सहस्रस्येव लम्भनम् ।
भुक्तशेषस्य भक्तस्य तान्निमन्त्रय पाण्डव ॥ १४.९८.६५ ॥
ଯାହାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ହଜାରଗୁଣ ଲାଭ ପରି ଭୋଜନଶେଷ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ହେ ପାଣ୍ଡବ! ସେହି ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କର।
14.98.66
आमन्त्र्य तु निराशानि न कर्तव्यानि भारत ।
कुलानि सुदरिद्राणि तेषामाशा हता भवेत् ॥ १४.९८.६६ ॥
ହେ ଭାରତ! ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ନିରାଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅତି ଦରିଦ୍ର କୁଳମାନଙ୍କର ଆଶା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
14.98.67
मद्भक्ता ये नरश्रेष्ठ मद्गता मत्परायणाः ।
मद्याजिनो मन्नियमास्तान्प्रयत्नेन पूजयेत् ॥ १४.९८.६७ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ, ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ, ମୋତେ ପରାୟଣ, ମୋର ଯଜନ କରନ୍ତି ଏବଂ ମୋ ନିୟମରେ ବାନ୍ଧି ରହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
14.98.68
तेषां तु पावनायाहं नित्यमेव युधिष्ठिर ।
उभे सन्ध्येऽधितिष्ठामि ह्यस्कन्नं तद्व्रतं मम ॥ १४.९८.६८ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ସର୍ବଦା ଉଭୟ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ; ମୋର ସେହି ବ୍ରତ ଅଖଣ୍ଡ।
14.98.69
तस्मादष्टाक्षरं मन्त्रं मद्भक्तैर्वीतकल्मषैः ।
सन्ध्याकाले तु जप्तव्यं सततं चात्मशुद्धये ॥ १४.९८.६९ ॥
ତେଣୁ, ପାପରହିତ ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳରେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ନିରନ୍ତର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
14.98.70
अन्येषामपि विप्राणां किल्बिषं हि विनश्यति ।
उभे सन्ध्येप्युपासीत तस्माद्विप्रो विशुद्धये। ॥ १४.९८.७० ॥
ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଭୟ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ।
14.98.71
दैवे श्राद्धेपि विप्रः स नियोक्तव्योऽजुगुप्सया ।
जुगुप्सितस्तु यः श्राद्धं दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ १४.९८.७१ ॥
ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା ବିନା ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନିନ୍ଦିତ, ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଅଗ୍ନି ଇନ୍ଧନକୁ ପୋଡ଼ିବା ପରି ପୋଡ଼ି ଦିଏ।
14.98.72
भारतं मानवो धर्मो वेदाः साङ्गाश्चिकित्सितम् ।
आज्ञासिद्धानि चत्वारि न हन्तव्यानि हेतुभिः ॥ १४.९८.७२ ॥
ମହାଭାରତ, ମନୁଧର୍ମ, ଅଙ୍ଗ ସହିତ ବେଦ ଓ ଚିକିତ୍ସାଶାସ୍ତ୍ର — ଏହି ଚାରିଟି ଆଜ୍ଞାରେ ସିଦ୍ଧ; ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
14.98.73
न ब्राह्मणान्परीक्षेत दैवे कर्मणि धर्मवित् ।
महान्भवेत्परीवादो ब्राह्मणानां परीक्षणे ॥ १४.९८.७३ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦୈବ କର୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାରେ ବଡ଼ ନିନ୍ଦା ହୁଏ।
14.98.74
ब्राह्मणानां परीवादं यः कुर्यात्स नराधमः ।
रासभानां शुनां योनिं गच्छेत्पुरुषदूषकः ॥ १४.९८.७४ ॥
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ ସେ ଅଧମ ମନୁଷ୍ୟ। ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା ଗଧ ଓ କୁକୁରର ଯୋନିକୁ ଯାଏ।
14.98.75
श्वत्वं प्राप्नोति निन्दित्वा परीवादात्खरो भवेत् ।
कृमिर्भवत्यभिभवात्कीटो भवति मत्सरात् ॥ १४.९८.७५ ॥
ନିନ୍ଦା କରିବା ଦ୍ୱାରା କୁକୁରତ୍ୱ ମିଳେ; ପରିବାଦରୁ ଗଧ ହୁଏ। ଅପମାନରୁ କୃମି ଓ ମତ୍ସରରୁ କୀଟ ହୁଏ।
14.98.76
दुर्वृत्ता वा सुवृत्ता वा प्राकृता वा सुसंस्कृताः ।
ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ना इवाग्नयः ॥ १४.९८.७६ ॥
ଦୁରାଚାରୀ ହେଉ ବା ସଦାଚାରୀ, ସାଧାରଣ ହେଉ ବା ସୁସଂସ୍କୃତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଭସ୍ମରେ ଢାକିଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି।
14.98.77
क्षत्रियं चैव सर्पं च ब्राह्मणं च बहुश्रुतम् ।
नावमन्येत मेधावी कृशानपि कदाचन ॥ १४.९८.७७ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟ, ସାପ ଓ ବହୁଶ୍ରୁତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେବି ଅବମାନନା କରିବ ନାହିଁ, ସେମାନେ କୃଶ ହେଲେ ବି।
14.98.78
एतत्त्रयं हि पुरुषं निर्दहेदवमानितम् ।
तस्मादेतत्प्रयत्नेन नावमन्येत बुद्धिमान् ॥ १४.९८.७८ ॥
ଏହି ତିନିଜଣ ଅପମାନିତ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଦହନ କରନ୍ତି; ଅତଏବ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯତ୍ନର ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରିବ ନାହିଁ।
14.98.79
यथा सर्वास्ववस्थासु पावको दैवतं महत् ।
तथा सर्वास्ववस्थासु ब्राह्मणो दैवतं महत् ॥ १४.९८.७९ ॥
ଯେପରି ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଗ୍ନି ଏକ ମହାନ ଦେବତା, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ମହାନ ଦେବତା।
14.98.80
व्यङ्गाः काणाश्च कुब्जाश्च वामनाङ्गास्तथैव च ।
सर्वे दैवे नियोक्तव्या व्यामिश्रा वेदपारगैः ॥ १४.९८.८० ॥
ବିକଳାଙ୍ଗ, କଣା, କୁଜ ଓ ବାମନ — ଏମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଦପାରଙ୍ଗତମାନେ ଦୈବକର୍ମରେ ମିଶାଇ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
14.98.81
मन्युं नोत्पादयेत्तेषां न चारिष्टं समाचरेत् ।
मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्राः शश्त्रपाणयः ॥ १४.९८.८१ ॥
ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କର ଅମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ରୋଧକୁ ହିଁ ଅସ୍ତ୍ର କରନ୍ତି, ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରନ୍ତି ନାହିଁ।
14.98.82
मन्युना घ्नन्ति ते शत्रून्वज्रेणेन्द्र इवासुरान् ।
ब्राह्मणो हि महद्दैवं जातिमात्रेण जायते ॥ १४.९८.८२ ॥
ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରରେ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ ଜନ୍ମମାତ୍ରରେ ଏକ ମହାନ ଦେବତା ରୂପେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।
14.98.83
ब्राह्मणः सर्वभूतानां धर्मकोशस्य गुप्तये ।
किं पुनर्ये च कौन्तेय सन्ध्यां नित्यमुपासते ॥ १४.९८.८३ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଓ ଧର୍ମକୋଶର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଥାଆନ୍ତି। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଯେଉଁମାନେ ନିତ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନା କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କ'ଣ କହିବା!
14.98.84
यस्यास्येन समश्नन्ति हव्यानि त्रिदिवौकसः ।
कव्यानि चैव पितरः किं भूतमधिकं ततः ॥ १४.९८.८४ ॥
ଯାହାର ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ହବ୍ୟ ଓ ପିତୃମାନେ କବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଅଛି?
14.98.85
उत्पत्तिरेव विप्रस्य मूर्तिधर्मस्य शाश्वती ।
स हि धर्मार्थमुत्पन्नो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १४.९८.८५ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣର ଜନ୍ମ ହିଁ ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ ଶାଶ୍ଵତ ଧର୍ମ। ସେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଜନ୍ମିତ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଭାବ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
14.98.86
स्वमेव ब्राह्मणो भुङ्क्ते स्वं वस्ते स्वं ददाति च ।
आनृशंस्याद्ब्राह्मणस्य भुञ्जते हीतरे जनाः।
तस्मात्ते नावमन्तव्या मद्भक्ता हि द्विजाः सदा ॥ १४.९८.८६ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜର ହିଁ ଖାଏ, ନିଜ ଘରେ ହିଁ ବାସ କରେ, ନିଜର ହିଁ ଦାନ କରେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦୟାରେ ହିଁ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଅତଏବ ମୋର ଭକ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ କେବେ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
14.98.87
आरण्यकोपनिषदि ये तु पश्यन्ति मां द्विजाः ।
निगूढं निष्कलावस्थं तान्प्रयत्नेन पूजय ॥ १४.९८.८७ ॥
ଆରଣ୍ୟକ ଓ ଉପନିଷଦରେ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋତେ ଗୁପ୍ତ, ନିଷ୍କଳ ରୂପରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯତ୍ନରେ ପୂଜା କର।
14.98.88
स्वगृहे वा प्रवासे वा दिवारात्रमथापि वा ।
श्रद्धया ब्राह्मणाः पूज्या मद्भक्ता ये च पाण्डव ॥ १४.९८.८८ ॥
ନିଜ ଘରେ ହେଉ କିମ୍ବା ପ୍ରବାସରେ, ଦିନରେ ହେଉ କିମ୍ବା ରାତିରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।
14.98.89
नास्ति विप्रसमं दैवं नास्ति विप्रसमो गुरुः ।
नास्ति विप्रात्परो बन्धुर्नास्ति विप्रात्परो निधिः।
नास्ति विप्रात्परं तीर्थं न पुण्यं ब्राह्मणात्परम्। ॥ १४.९८.८९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମାନ ଦେବତା ନାହାଁନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମାନ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ନାହାଁନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ ନାହାଁନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଧି ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ।
14.98.90
न पवित्रं परं विप्रान्न द्विजात्पावनं परम् ।
नास्ति विप्राप्तरो धर्मो नास्ति विप्रात्परा गतिः ॥ १४.९८.९० ॥
ବିପ୍ରଠାରୁ ପବିତ୍ର ଆଉ କେହି ନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜଠାରୁ ପାବନ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ବିପ୍ରଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ନାହିଁ, ବିପ୍ରଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ନାହିଁ।
14.98.91
पापकर्मसमाक्षिप्तं पतन्तं नरके नरम् ।
त्रायते पात्रमप्येकं पात्रभूते तु तद्द्विजे ॥ १४.९८.९१ ॥
ପାପକର୍ମ ଯୋଗୁଁ ନରକରେ ପଡ଼ୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟକୁ, ଜଣେ ଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
14.98.92
बालाहिताग्नयो ये च शान्ताः शूद्रान्नवर्जिताः ।
मामर्चयन्ति तद्भक्तास्तेभ्यो दत्तमिहाक्षयम् ॥ १४.९८.९२ ॥
ବାଳକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷିତ ହେଉଥିବା, ଶାନ୍ତ, ଶୂଦ୍ରାନ୍ନ ବର୍ଜନ କରୁଥିବା, ମୋତେ ପୂଜା କରୁଥିବା ମୋ ଭକ୍ତ—ସେମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
14.98.93
प्रदानैः पूजितो विप्रो वन्दितो वापि संस्कृतः ।
सम्भाषितो वा दृष्टो वा मद्भक्तो दिवमुन्नयेत् ॥ १४.९८.९३ ॥
ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ବନ୍ଦିତ, ବା ବିଧି ଅନୁସାରେ ସତ୍କୃତ, ସମ୍ଭାଷିତ ବା ଦୃଷ୍ଟ—ମୋ ଭକ୍ତ ବିପ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉନ୍ନୀତ କରନ୍ତି।
14.98.94
ये पठन्ति नमस्यन्ति ध्यायन्ति पुरुषास्तु माम् ।
स तान्स्पृष्ट्वा च दृष्ट्वा च नरः पापैः प्रमुच्यते ॥ १४.९८.९४ ॥
ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ମୋତେ ପାଠ କରନ୍ତି, ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଓ ଦେଖି ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
14.98.95
मद्भक्ता मद्गतप्राणा मद्गीता मत्परायणाः ।
बीजयोनिविशुद्धा यै श्रोत्रियाः संयतेन्द्रियाः।
शूद्रान्नविरता नित्यं ते पुनन्तीह दर्शनात् ॥ १४.९८.९५ ॥
ମୋ ଭକ୍ତ, ଯାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ମୋତେ ଲାଗିଥାଏ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଗୀତ ଗାନ୍ତି, ମୋତେ ପରାୟଣ, ବୀଜ-ଯୋନି ଶୁଦ୍ଧ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିୟ, ଓ ସର୍ବଦା ଶୂଦ୍ରାନ୍ନ ବର୍ଜନକାରୀ—ସେମାନେ ଏଠାରେ ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
14.98.96
स्वंय नीत्वा विशेषेण दानं तेषां गृहेष्वथ ।
निवापयेत्तु यद्भक्त्या तद्दानं कोटिसंमितम् ॥ १४.९८.९६ ॥
ନିଜେ ନେଇ ବିଶେଷ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ଭକ୍ତିରେ ଅର୍ପିତ ଦାନ କୋଟି ଦାନ ସମାନ।
14.98.97
जाग्रतः स्वपतो वापि प्रवासेषु गृहेष्वथ ।
हृदये न प्रणश्यामि यस्य विप्रस्य भावतः ॥ १४.९८.९७ ॥
ଜାଗ୍ରତ ହେଉ କି ଶୟନ, ପ୍ରବାସରେ ହେଉ କି ଘରେ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭାବରେ ମୁଁ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
14.98.98
स पूजितो वा दृष्टो वा स्पृष्टो वापि द्विजोत्तमः ।
सम्भाषितो वा राजेन्द्र पुनात्येव नरं सदा ॥ १४.९८.९८ ॥
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ପୂଜିତ, ଦୃଷ୍ଟ, ସ୍ପୃଷ୍ଟ ବା ସମ୍ଭାଷିତ ହେଲେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ସର୍ବଦା ମନୁଷ୍ୟକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
14.98.99
एवं सर्वास्ववस्थासु सर्वदानानि पाण्डव ।
मद्भक्तेभ्यः प्रदत्तानि स्वर्गमार्गप्रदानि वै ॥ १४.९८.९९ ॥
ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଦାନ ସ୍ୱର୍ଗ ପଥ ପ୍ରଦାନ କରେ।