మహాభారతం · అధ్యాయం 14.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.98.1
एवं श्रुत्वा वचस्तस्य धर्मपुत्रोऽच्युतस्य तु ।
पप्रच्छ पुनरप्यन्यं धर्मं धर्मात्मजो हरिम् ॥ १४.९८.१ ॥
ఆయన మాటలు ఇలా విని, ధర్మపుత్రుడు అచ్యుతుడైన హరిని మరల మరొక ధర్మ విషయాన్ని అడిగాడు.
14.98.2
वृथा च कति जन्मानि वृथा दानानि कानि च ।
वृथा च जीवितं केषां नराणां पुरुषोत्तम ॥ १४.९८.२ ॥
పురుషోత్తమా! ఎన్ని జన్మలు వృథా అవుతాయి, ఏ దానాలు వృథా అవుతాయి, మనుషులలో ఎవరి జీవితం వృథా అవుతుంది?
14.98.3
कीदृशासु ह्यवस्थासु दानं दत्तं जनार्दन ।
इह लोकेऽनुभवति पुरुषः पुरुषोत्तम ॥ १४.९८.३ ॥
జనార్దనా! ఏ పరిస్థితులలో ఇచ్చిన దానాన్ని మనిషి ఈ లోకంలో అనుభవిస్తాడు, పురుషోత్తమా?
14.98.4
गर्भस्थः किं समश्नाति किं बाल्ये वाऽपि केशव ।
यौवनस्थेऽपि किं कृष्ण वार्धके वाऽपि किं भवेत् ॥ १४.९८.४ ॥
కేశవా! గర్భంలో ఉన్నప్పుడు ఏమి అనుభవిస్తాడు, లేదా బాల్యంలో ఏమి? కృష్ణా! యౌవనంలో ఏమి, లేదా వృద్ధాప్యంలో ఏమి అవుతుంది?
14.98.5
सात्विकं कीदृशं दानं राजसं कीदृशं भवेत् ।
तामसं कीदृशं देव तर्पयिष्यति किं प्रभो ॥ १४.९८.५ ॥
దేవా! సాత్విక దానం ఎలాంటిది, రాజస దానం ఎలాంటిది? తామస దానం ఎలాంటిది, ప్రభూ, అది దేనిని తృప్తిపరుస్తుంది?
14.98.6
उत्तमं कीदृशं दानं तेषां वा किं फलं भवेत् ।
किं दानं नयति ह्यूर्ध्वं किं गतिं मध्यमां नयेत्।
गतिं जघन्यामथवा देवदेव ब्रवीहि मे ॥ १४.९८.६ ॥
ఉత్తమ దానం ఎలాంటిది, దాని ఫలం ఏమిటి? ఏ దానం పైకి తీసుకువెళ్తుంది, ఏది మధ్యమ గతికి, లేదా అధమ గతికి తీసుకువెళ్తుంది? దేవదేవా, నాకు చెప్పండి.
14.98.7
एतदिच्छामि विज्ञातुं परं कौतूहलं हि मे ।
त्वदीयं वचनं सत्यं पुण्यं च मधुसूदन ॥ १४.९८.७ ॥
దీనిని తెలుసుకోవాలని నేను కోరుతున్నాను; దీనిపై నాకు గొప్ప కుతూహలం ఉంది. మధుసూదనా, నీ మాట సత్యమూ పుణ్యమూ.
14.98.8
एवं धर्मं प्रयत्नेन पृष्टः पाण्डुसुतेन वै ।
उवाच वासुदेवोऽथ धर्मान्धर्मात्मजस्य तु ॥ १४.९८.८ ॥
ఈ విధంగా పాండుపుత్రుడు శ్రద్ధగా ధర్మం గురించి అడగగా, వాసుదేవుడు ధర్మాత్ముని కుమారునికి ధర్మాలను చెప్పాడు.
14.98.9
शृणु राजन्यथान्यायं वचनं तथ्यमुत्तमम् ।
कथ्यमानं मया पुण्यं सर्वपापव्यपोहनम् ॥ १४.९८.९ ॥
రాజా, న్యాయంగా విను. నేను చెప్పబోయే ఈ సత్యమూ ఉత్తమమైన మాట పుణ్యమైనది; అన్ని పాపాలను తొలగించేది.
14.98.10
वृथा च दश जन्मानि चत्वारि च नराधिप ।
वृथा दानानि पञ्चाशत्पञ्चैव च यथाक्रमम् ॥ १४.९८.१० ॥
నరాధిపా, పది మరియు నాలుగు జన్మలు వృథా; ఐదు మరియు ఏబై దానాలు కూడా క్రమంగా వృథా.
14.98.11
वृथा च जीवितं येषां ते च षट् परिकीर्तिताः ।
अनुक्रमेण वक्ष्यामि तानि सर्वाणि पार्थिव ॥ १४.९८.११ ॥
ఎవరి జీవితం వృథానో, వారు ఆరుగురు అని చెప్పబడ్డారు. రాజా, వాటన్నింటినీ క్రమంగా చెబుతాను.
14.98.12
धर्मघ्नानां वृथा जन्म लुब्धानां पापिनां तथा ।
वृथा पाकं च येऽश्नन्ति परदाररताश्च ये।
पाकभेदकरा ये च ये च स्युः सत्यवर्जिताः ॥ १४.९८.१२ ॥
ధర్మాన్ని నాశనం చేసేవారు, లోభులు, పాపులు — వారి జన్మ వృథా. వండిన ఆహారాన్ని తినేవారు, పరస్త్రీలపై అనురక్తులు, భోజనంలో భేదం కలిగించేవారు, సత్యరహితులు — వీరూ వృథా.
14.98.13
मृष्टमश्नाति यश्चैकः क्लिस्यमानैस्तु बान्धवैः ।
पितरं मातरं चैव उपाध्यायं गुरुं तथा।
मातुलं मातुलानीं च यो निहन्याच्छपेत वा ॥ १४.९८.१३ ॥
బంధువులు బాధపడుతున్నప్పుడు ఒంటరిగా మధుర భోజనం చేసేవాడు, తండ్రి, తల్లి, ఉపాధ్యాయుడు, గురువు, మేనమామ, మేనత్తను చంపేవాడు లేదా శపించేవాడు.
14.98.14
ब्राह्मणश्चैव यो भूत्वा सन्ध्योपासनवर्जितः ।
निस्स्वाहो निस्स्वधश्चैव शूद्राणामन्नभुग्द्विजः ॥ १४.९८.१४ ॥
బ్రాహ్మణుడై ఉండి సంధ్యోపాసన లేనివాడు, స్వాహా స్వధా లేనివాడు, శూద్రుల అన్నం తినే ద్విజుడు.
14.98.15
मम वा शंकरस्याथ ब्रह्मणो वा युधिष्ठिर ।
अथवा ब्राह्मणानां तु ये न भक्ता नराधमाः।
वृथाजन्मान्यथैतेषां पापिनां विद्धि डव ॥ १४.९८.१५ ॥
ఓ యుధిష్ఠిరా! నా పట్ల, శంకరుని పట్ల, బ్రహ్మ పట్ల, లేదా బ్రాహ్మణుల పట్ల భక్తి లేని నరాధములు, ఆ పాపుల జన్మము వ్యర్థమని తెలుసుకో, ……
14.98.16
अश्रद्धयाऽपि यद्दत्तमवामानेन वाऽपि यत् ।
डंभार्थमपि यद्दत्तं यत्पाषण्डिहृतं नृप ॥ १४.९८.१६ ॥
ఓ రాజా! శ్రద్ధ లేకుండా ఇచ్చినది, అవమానంతో ఇచ్చినది, ఆడంబరం కోసం ఇచ్చినది, పాషండులు తీసుకున్నది.
14.98.17
शूद्राचाराय यद्दत्तं यद्दत्त्वा चानुकीर्तितम् ।
रोषयुक्तं तु यद्दत्तं यद्दत्तमनुशोचितम् ॥ १४.९८.१७ ॥
శూద్ర ఆచారం గలవాడికి ఇచ్చినది, ఇచ్చి తర్వాత చెప్పుకున్నది, కోపంతో ఇచ్చినది, ఇచ్చి తర్వాత విచారించినది.
14.98.18
डंभार्जितं च यद्दत्तं यच्च वाऽप्यनृतार्जितम् ।
ब्राह्मणस्वं च यद्दत्तं चौर्येणाप्यार्जितं च यत् ॥ १४.९८.१८ ॥
డంభంతో సంపాదించి ఇచ్చినది, అబద్ధంతో సంపాదించినది, బ్రాహ్మణుని సొమ్మును ఇచ్చినది, దొంగతనంతో సంపాదించినదీ ఇచ్చినది.
14.98.19
अभिशास्ताहृतं यत्तु यद्दत्तं पतिते द्विजे ।
निर्ब्रह्माभिहृतं यत्तु यद्दत्तं सर्वयाचकैः ॥ १४.९८.१९ ॥
అభిశస్తుడి నుండి అపహరించినది, పతిత ద్విజునికి ఇచ్చినది, బ్రహ్మ (వేద) త్యాగి అపహరించినది, సర్వ యాచకులు ఇచ్చినది—
14.98.20
व्राप्यैस्तु यद्धृतं दानमारूढपतितैश्च यत् ।
यद्दत्तं स्वैरिणीभर्तुः श्वशुराननुवर्तिने ॥ १४.९८.२० ॥
వ్రాత్యులు స్వీకరించిన దానం, ఆరూఢపతితులు అపహరించినది, స్వైరిణి భర్తకు ఇచ్చినది, మామగారిని అనుసరించువానికి ఇచ్చినది—
14.98.21
यद्ग्रामयाचकहृतं यत्कृतघ्नहृतं तथा ।
उपपातकिने दत्तं देवविक्रयिणे च यत् ॥ १४.९८.२१ ॥
గ్రామ యాచకుడు అపహరించినది, కృతఘ్నుడు అపహరించినది, ఉపపాతకికి ఇచ్చినది, దేవవిక్రయికి ఇచ్చినది—
14.98.22
स्त्रीजिताय च यद्दत्तं यद्दत्तं राजसेविने ।
गणकाय च यद्दत्तं यच्च कारणिकाय च ॥ १४.९८.२२ ॥
స్త్రీజితునికి ఇచ్చినది, రాజసేవకునికి ఇచ్చినది, గణకునికి ఇచ్చినది, కారణికునికి ఇచ్చినది—
14.98.23
वृषलीपतये दत्तं यद्दत्तं शस्त्रजीविने ।
भृतकाय च यद्दत्तं व्यालग्राहिहृतं च यत् ॥ १४.९८.२३ ॥
వృషలి భర్తకు ఇచ్చినది, శస్త్రజీవికి ఇచ్చినది, భృతకునికి ఇచ్చినది, వ్యాళగ్రాహి అపహరించినది—
14.98.24
पुरोहिताय यद्दत्तं चिकित्सकहृतं च यत् ।
यद्वणिंक्कर्मिणे दत्तं क्षुद्रमन्त्रोपजीविने ॥ १४.९८.२४ ॥
పురోహితునికి ఇచ్చినది, వైద్యుడు అపహరించినది, వణిక్కర్మికి ఇచ్చినది, క్షుద్రమంత్రోపజీవికి ఇచ్చినది—
14.98.25
यच्छूद्रजीविने दत्तं यच्च देवलकाय च ।
देवद्रव्याशिने यच्च यद्दत्तं चित्रकर्मिणे ॥ १४.९८.२५ ॥
శూద్రసేవతో జీవించువానికి ఇచ్చినది, దేవలకునికి ఇచ్చినది, దేవద్రవ్యాన్ని భుజించువానికి ఇచ్చినది, చిత్రకారునికి ఇచ్చినది.
14.98.26
रङ्गोपजीविने दत्तं यच्च मांसोपजीविने ।
सेवकाय च यद्दत्तं यद्दत्तं ब्राह्मणब्रुवे ॥ १४.९८.२६ ॥
రంగస్థలంతో జీవించువానికి ఇచ్చినది, మాంసవిక్రయంతో జీవించువానికి ఇచ్చినది, సేవకునికి ఇచ్చినది, బ్రాహ్మణుడనని చెప్పుకొనువానికి ఇచ్చినది.
14.98.27
अदेशिने च यद्दत्तं दत्तं वार्धुषिकाय च ।
यदनाचारिणे दत्तं यत्तु दत्तमनग्रये ॥ १४.९८.२७ ॥
స్థిర నివాసం లేనివానికి ఇచ్చినది, వడ్డీ వ్యాపారికి ఇచ్చినది, అనాచారికి ఇచ్చినది, అగ్నిహీనునికి ఇచ్చినది.
14.98.28
असन्ध्योपासिने दत्तं यच्छूद्रग्रामवासिने ।
यन्मिथ्यालिङ्गिने दत्तं दत्तं सर्वाशिने च यत् ॥ १४.९८.२८ ॥
సంధ్యోపాసన చేయనివానికి ఇచ్చినది, శూద్రగ్రామంలో నివసించువానికి ఇచ్చినది, మిథ్యాలింగాన్ని ధరించువానికి ఇచ్చినది, సర్వాన్నభోజనుడికి ఇచ్చినది.
14.98.29
नास्तिकाया च यद्दत्तं धर्मविक्रयिणे च यत् ।
वराकाय च यद्दत्तं यद्दत्तं कूटसाक्षिणे ॥ १४.९८.२९ ॥
నాస్తికునికి ఇచ్చినది, ధర్మాన్ని అమ్మువానికి ఇచ్చినది, దీనునికి ఇచ్చినది, కూటసాక్షికి ఇచ్చినది.
14.98.30
ग्रामकूटाय यद्दत्तं दानं पार्तिवपुङ्गव ।
वृथा भवति तत्सर्वं नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.९८.३० ॥
రాజశ్రేష్ఠా! గ్రామకూటునికి ఇచ్చిన దానం అంతా వ్యర్థమవుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.
14.98.31
विप्राणामधरा एते लोलुपा ब्राह्मणाधमाः ।
नात्मानं तारयन्त्येते न दातारं युधिष्ठिर ॥ १४.९८.३१ ॥
యుధిష్ఠిరా, వీరు బ్రాహ్మణులలో అధములు, లోభులు. వీరు తమను రక్షించుకోరు, దాతను కూడా రక్షించరు.
14.98.32
एतेभ्यो दत्तमात्राणि दानानि सुबहून्यपि ।
वृथा भवन्ति राजेन्द्र भस्मन्याज्याहुतिर्यथा ॥ १४.९८.३२ ॥
రాజేంద్రా, వీరికి ఇచ్చిన అనేక దానాలు కూడా వ్యర్థమవుతాయి, బూడిదలో వేసిన నేతి ఆహుతిలా.
14.98.33
एतेषु यत्फलं किंचिद्भविष्यति कथंचन ।
राक्षसाश्च पिशाचाश्च तद्विलुंपन्ति हर्षिताः ॥ १४.९८.३३ ॥
వీరిలో ఏ కొంత ఫలమైనా ఏ విధంగానైనా కలిగితే, దానిని రాక్షసులు, పిశాచులు సంతోషంగా దోచుకుంటారు.
14.98.34
वृथा ह्येतानि दत्तानि कथितानि समासतः ।
जीवितं तु वृथा येषां चच्छृणुष्व युधिष्ठिर ॥ १४.९८.३४ ॥
వీరికి ఇచ్చిన దానాలు వ్యర్థమవుతాయని క్లుప్తంగా చెప్పాను. యుధిష్ఠిరా, జీవితమే వ్యర్థమైనవారి గురించి కూడా వినుము.
14.98.35
ये मां न प्रतिपद्यन्ते शङ्करं वा नराधमाः ।
ब्रैह्मणान्वा महीदेवान्वृथा जीवन्ति ते नराः ॥ १४.९८.३५ ॥
నన్ను గాని, శంకరుని గాని, లేదా భూదేవులైన బ్రాహ్మణులను గాని గౌరవించని అధమ మనుషులు వ్యర్థంగా జీవిస్తారు.
14.98.36
हेतुशास्त्रेषु ये सक्ताः कुदृष्टिपथमाश्रिताः ।
देवान्निन्दन्त्यनाचारा वृथा जीवन्ति ते नराः ॥ १४.९८.३६ ॥
తర్కశాస్త్రాలలో ఆసక్తులై, కుదృష్టి మార్గాన్ని ఆశ్రయించి, దురాచారులై దేవతలను నిందించే మనుషులు వ్యర్థంగా జీవిస్తారు.
14.98.37
कुशलैः कृतशास्त्राणि पठित्वा ये नराधमाः ।
विप्रान्निन्दन्ति यज्ञांश्च वृथा जीवन्ति ते नराः ॥ १४.९८.३७ ॥
నైపుణ్యం గల పండితులు రచించిన శాస్త్రాలను చదివి, బ్రాహ్మణులను, యజ్ఞాలను నిందించే అధములైన మనుషులు వ్యర్థంగానే జీవిస్తారు.
14.98.38
ये दुर्गां वा कुमारं वा वायुमग्निं जलं रविम् ।
पितरं मातरं चैव गुरुमिन्द्रं निशाकरम्।
मूढा निन्दन्त्यनाचारा वृथा जीवन्ति ते नराः ॥ १४.९८.३८ ॥
దుర్గ, కుమారుడు, వాయువు, అగ్ని, జలం, సూర్యుడు, తల్లిదండ్రులు, గురువు, ఇంద్రుడు, చంద్రుడు — వీరిని నిందించే మూఢులు, దురాచారులు వ్యర్థంగా జీవిస్తారు.
14.98.39
विद्यमाने धने यस्तु दानधर्मविवर्जितः ।
मृष्टमश्नाति यश्चैको वृथा जीवति सोपि च ॥ १४.९८.३९ ॥
ధనం ఉన్నప్పటికీ దానధర్మం లేకుండా, ఒంటరిగా రుచికరమైన భోజనం చేసేవాడు కూడా వ్యర్థంగానే జీవిస్తాడు.
14.98.40
वृथा जीवितमाख्यातं दानकालं ब्रवीमि ते ॥ १४.९८.४० ॥
వ్యర్థ జీవితం గురించి చెప్పబడింది; ఇప్పుడు నీకు దానకాలాన్ని చెబుతాను.
14.98.41
तमोनिविष्टचित्तेन दत्तं दानं तु यद्भवेत् ।
तदस्य फलमश्नाति नरो गर्भगतो नृप ॥ १४.९८.४१ ॥
అజ్ఞానంలో మునిగిన మనసుతో ఇచ్చిన దానం ఏదైనా, ఓ రాజా, దాని ఫలాన్ని మనుషుడు గర్భంలో ప్రవేశించి అనుభవిస్తాడు.
14.98.42
ईर्ष्यामत्सरसंयुक्तो डंभार्थं चार्थकारणात् ।
ददाति दानं यो मर्त्यो बालभावे तदश्नुते ॥ १४.९८.४२ ॥
ఈర్ష్యా మత్సరాలతో కూడి, ఆడంబరం కోసం లేదా ఏదో ప్రయోజనం కోసం దానం ఇచ్చే మనుషుడు, దాని ఫలాన్ని బాల్యంలో అనుభవిస్తాడు.
14.98.43
भोक्तं भोगमशक्तस्तु व्याधिभिः पीडितो भृशम् ।
ददाति दानं यो मर्त्यो वृद्धभावे तदश्नुते ॥ १४.९८.४३ ॥
రోగాలతో తీవ్రంగా పీడితుడై, భోగాలను అనుభవించలేని స్థితిలో వృద్ధాప్యంలో దానం చేసే మనిషి దాని ఫలాన్ని పొందుతాడు.
14.98.44
श्रद्धायुक्तः शुचिः स्नातः प्रसन्नेन्द्रियमानसः ।
ददाति दानं यो मर्त्यो यौवने स तदश्नुते ॥ १४.९८.४४ ॥
శ్రద్ధతో కూడినవాడై, శుచిగా, స్నానం చేసి, ప్రసన్నమైన ఇంద్రియాలు మనసు కలిగి యౌవనంలో దానం చేసే మనిషి దాని ఫలాన్ని పొందుతాడు.
14.98.45
स्वयं नीत्वा तु यद्दानं भक्त्या पात्रे प्रदीयते ।
तत्सार्वकालिकं विद्धि दानमामरणान्तिकम् ॥ १४.९८.४५ ॥
స్వయంగా తెచ్చి భక్తితో తగిన పాత్రునికి ఇచ్చే దానాన్ని సర్వకాలాలకూ ఫలదాయకమైనదిగా, మరణాంతం వరకు నిలిచే దానంగా తెలుసుకో.
14.98.46
राजसं सात्विकं चापि तामसं च युधिष्ठिर ।
दानं दानफलं चैव गतिं च त्रिविधां शृणु ॥ १४.९८.४६ ॥
యుధిష్ఠిరా! రాజసిక, సాత్విక, తామసిక దానాలు, వాటి ఫలం, మూడు విధాల గతిని వినుము.
14.98.47
दानं दातव्यमित्येव मतिं कृत्वा द्विजाय वै ।
उपकारवियुक्ताय यद्दत्तं तद्धि सात्विकम् ॥ १४.९८.४७ ॥
‘దానం ఇవ్వాలి’ అనే నిశ్చయంతో బ్రాహ్మణునికి, ప్రతిఫలం ఆశించకుండా ఇచ్చేదే సాత్విక దానం.
14.98.48
श्रोत्रियाय दरिद्राय बहुभृत्याय पाण्डव ।
दीयते यत्प्रहृष्टेन तत्सात्विकमुदाहृतम् ॥ १४.९८.४८ ॥
పాండవా! వేదజ్ఞుడూ, దరిద్రుడూ, ఎక్కువ మంది ఆశ్రితులు కలవాడూ అయిన బ్రాహ్మణునికి సంతోషంతో ఇచ్చేది సాత్విక దానమని చెప్పబడింది.
14.98.49
वेदाक्षरविहीनाय यत्तु पूर्वोपकारिणे ।
समृद्धाय च यद्दत्तं तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥ १४.९८.४९ ॥
వేద అక్షరజ్ఞానం లేనివారికి, పూర్వం ఉపకారం చేసినవారికి, సమృద్ధి గలవారికి ఇచ్చే దానం రాజసమని స్మరించబడింది.
14.98.50
संबन्धिने च यद्दत्तं प्रमत्ताय च पाण्डव ।
फलार्थिभिरपात्राय तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥ १४.९८.५० ॥
పాండవా, బంధువుకు, ప్రమాదకారికి, ఫలాన్ని కోరి అపాత్రునికి ఇచ్చే దానం రాజసమని స్మరించబడింది.
14.98.51
वैश्वदेवविहीनाय दानमश्रोत्रियाय च ।
दीयते तस्करायापि तद्दानं तामसं स्मृतम् ॥ १४.९८.५१ ॥
వైశ్వదేవ కర్మ లేనివారికి, శ్రోత్రియుడు కాని వారికి, దొంగకు కూడా ఇచ్చే దానం తామసమని స్మరించబడింది.
14.98.52
सरोषमवधूतं च क्लेशयुक्तमवज्ञया ।
सेवकाय च यद्दतं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १४.९८.५२ ॥
కోపంతో, తిరస్కారంతో, క్లేశంతో, అవజ్ఞతో, సేవకునికి ఇచ్చినది తామసమని చెప్పబడింది.
14.98.53
देवाः पितृगणाश्चैव मुनयश्चाग्नयस्तथा ।
सात्विकं दानमश्नन्ति तुष्यन्ति च नरेश्वर ॥ १४.९८.५३ ॥
దేవతలు, పితృగణాలు, మునులు, అగ్నులు కూడా సాత్త్విక దానాన్ని స్వీకరించి సంతోషిస్తారు, ఓ నరేశ్వరా.
14.98.54
दानवा दैत्यसङ्गाश्च ग्रहा यक्षाः सराक्षसाः ।
राजसं दानमश्नन्ति वर्जितं पितृदैवतैः ॥ १४.९८.५४ ॥
దానవులు, దైత్య గణాలు, గ్రహాలు, యక్షులు, రాక్షసులు పితృదేవతలు వర్జించిన రాజస దానాన్ని భుజిస్తారు.
14.98.55
पिशाचाः प्रेतसङ्घाश्च कश्मला ये मलीमसाः ।
तामसं दानमश्नन्ति गतिं च त्रिविधां शृणु ॥ १४.९८.५५ ॥
పిశాచులు, ప్రేతసమూహాలు, మలినులైన కశ్మలులు తామస దానాన్ని స్వీకరిస్తారు. మూడు విధాల గతిని వినుము.
14.98.56
सात्विकानां तु दानानामुत्तमं फलमश्नुते ।
मध्यमं राजसानां तु तामसानां तु पश्चिमम् ॥ १४.९८.५६ ॥
సాత్త్విక దానాల వల్ల ఉత్తమ ఫలం లభిస్తుంది; రాజస దానాలకు మధ్యమ ఫలం, తామస దానాలకు అధమ ఫలం.
14.98.57
अभिगम्योपनीतानां दानानामुत्तमं फलम् ।
मध्यमं तु समाहूय जघन्यं याचते फलम् ॥ १४.९८.५७ ॥
తానే వెళ్లి ఇచ్చే దానాల ఫలం ఉత్తమం; పిలిచి ఇచ్చే దానం మధ్యమం; యాచించి ఇచ్చేదాని ఫలం అధమం.
14.98.58
अयाचितप्रदाता यः स याति गतिमुत्तमाम् ।
समाहूय तु यो दद्यान्मध्यमां स गतिं व्रजेत्।
याचितो यश्च वै दद्याज्जघन्यां स गतिं व्रजेत् ॥ १४.९८.५८ ॥
అడగకుండా ఇచ్చేవాడు ఉత్తమ గతిని పొందుతాడు; పిలిచి ఇచ్చేవాడు మధ్యమ గతికి వెళ్తాడు; అడిగినప్పుడు ఇచ్చేవాడు అధమ గతికి వెళ్తాడు.
14.98.59
उत्तमा दैविकी ज्ञेया मध्यमा मानुषी गतिः ।
गतिर्जघन्या तिर्यक्षु गतिरेषा त्रिधा स्मृता ॥ १४.९८.५९ ॥
ఉత్తమ గతి దైవికమని తెలుసుకోవాలి; మధ్యమ గతి మానుషం; అధమ గతి తిర్యక్ జంతువులలో. ఈ గతి మూడు విధాలుగా స్మరించబడింది.
14.98.60
पात्रभूतेषु विप्रेषु संस्थितेष्वाहिताग्निषु ।
यत्तु निक्षिप्यते दानमक्षयं संप्रकीर्तितम् ॥ १४.९८.६० ॥
పాత్రులైన, స్థిరులైన, అగ్నిహోత్రులైన బ్రాహ్మణులకు అర్పించిన దానం అక్షయమని చెప్పబడింది.
14.98.61
श्रोत्रियाणां दरिद्राणां भरणं कुरु पार्थिव ।
समृद्धानां द्विजातीनां कुर्यास्तेषां तु रक्षणम् ॥ १४.९८.६१ ॥
ఓ రాజా! వేదవిద్య గల దరిద్ర శ్రోత్రియులను పోషించు; సమృద్ధులైన ద్విజులను రక్షించు.
14.98.62
दरिद्रान्वित्तहीनांश्च प्रदानैः सुष्ठु पूजय ।
आतुरस्यैषधैः कार्यं नीरुजस्य किमौषधैः ॥ १४.९८.६२ ॥
దరిద్రులను, ధనహీనులను దానాలతో బాగా సత్కరించు. రోగికి ఔషధంతో చికిత్స చేయాలి; రోగం లేనివానికి ఔషధంతో పనేముంది?
14.98.63
पापं प्रतिग्रहीतारं प्रदातुरपगच्छति ।
प्रतिग्रहीतुर्यत्पुण्यं प्रदातारमुपैति तत्।
तस्माद्दानं सदा कार्यं परत्र हितमिच्छता ॥ १४.९८.६३ ॥
దాతయొక్క పాపం ప్రతిగ్రహీతలోకి పోతుంది; ప్రతిగ్రహీతకు కలిగిన పుణ్యం దాతకు చేరుతుంది. కాబట్టి పరలోక హితాన్ని కోరేవాడు ఎల్లప్పుడూ దానం చేయాలి.
14.98.64
वेदविद्यावदातेषु सदा शूद्रान्नवर्जिषु ।
प्रयत्नेन विधातव्यो महादानमयो निधिः ॥ १४.९८.६४ ॥
వేదవిద్యతో పవిత్రులైనవారికి, శూద్రాన్నాన్ని విడిచేవారికి ఎల్లప్పుడూ ప్రయత్నంతో దానం చేయాలి; అది మహాదానమయమైన నిధి.
14.98.65
येषां दाराः प्रतीक्षन्ते सहस्रस्येव लम्भनम् ।
भुक्तशेषस्य भक्तस्य तान्निमन्त्रय पाण्डव ॥ १४.९८.६५ ॥
ఎవరి భార్యలు వేయిరెట్ల లాభంలా భుక్తశేషం కోసం ఎదురుచూస్తారో, ఓ పాండవా! ఆ భక్తులను ఆహ్వానించు.
14.98.66
आमन्त्र्य तु निराशानि न कर्तव्यानि भारत ।
कुलानि सुदरिद्राणि तेषामाशा हता भवेत् ॥ १४.९८.६६ ॥
ఓ భారతా! ఆహ్వానించి వారిని నిరాశపరచకూడదు. అత్యంత దరిద్ర కులాల ఆశ నశించిపోతుంది.
14.98.67
मद्भक्ता ये नरश्रेष्ठ मद्गता मत्परायणाः ।
मद्याजिनो मन्नियमास्तान्प्रयत्नेन पूजयेत् ॥ १४.९८.६७ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా, నా భక్తులు, నన్ను చేరినవారు, నన్నే పరమగతిగా భావించేవారు, నాకు యజ్ఞం చేసేవారు, నా నియమాలను పాటించేవారు — వారిని యత్నపూర్వకంగా పూజించాలి.
14.98.68
तेषां तु पावनायाहं नित्यमेव युधिष्ठिर ।
उभे सन्ध्येऽधितिष्ठामि ह्यस्कन्नं तद्व्रतं मम ॥ १४.९८.६८ ॥
ఓ యుధిష్ఠిరా, వారిని పవిత్రం చేయడానికి నేను ఎల్లప్పుడూ రెండు సంధ్యలలోనూ వారి వద్ద ఉంటాను; నా ఆ వ్రతం అచంచలమైనది.
14.98.69
तस्मादष्टाक्षरं मन्त्रं मद्भक्तैर्वीतकल्मषैः ।
सन्ध्याकाले तु जप्तव्यं सततं चात्मशुद्धये ॥ १४.९८.६९ ॥
కావున, పాపరహితులైన నా భక్తులు సంధ్యాకాలంలో అష్టాక్షర మంత్రాన్ని నిరంతరం జపించాలి; ఆత్మశుద్ధి కోసం కూడా.
14.98.70
अन्येषामपि विप्राणां किल्बिषं हि विनश्यति ।
उभे सन्ध्येप्युपासीत तस्माद्विप्रो विशुद्धये। ॥ १४.९८.७० ॥
ఇతర బ్రాహ్మణుల పాపం కూడా నశిస్తుంది; కావున బ్రాహ్మణుడు శుద్ధి కోసం రెండు సంధ్యలలోనూ ఉపాసన చేయాలి.
14.98.71
दैवे श्राद्धेपि विप्रः स नियोक्तव्योऽजुगुप्सया ।
जुगुप्सितस्तु यः श्राद्धं दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥ १४.९८.७१ ॥
దైవ కార్యంలో, శ్రాద్ధంలో కూడా అలాంటి బ్రాహ్మణుడిని నిందించకుండా నియమించాలి; కానీ నిందితుడు శ్రాద్ధాన్ని అగ్ని ఇంధనాన్ని కాల్చినట్లు కాల్చేస్తాడు.
14.98.72
भारतं मानवो धर्मो वेदाः साङ्गाश्चिकित्सितम् ।
आज्ञासिद्धानि चत्वारि न हन्तव्यानि हेतुभिः ॥ १४.९८.७२ ॥
మహాభారతం, మనుధర్మం, అంగాలతో కూడిన వేదాలు, వైద్యం — ఈ నాలుగూ ఆజ్ఞచే స్థాపితమైనవి; వీటిని తర్కాలతో తిరస్కరించరాదు.
14.98.73
न ब्राह्मणान्परीक्षेत दैवे कर्मणि धर्मवित् ।
महान्भवेत्परीवादो ब्राह्मणानां परीक्षणे ॥ १४.९८.७३ ॥
ధర్మం తెలిసినవాడు దైవ కర్మలో బ్రాహ్మణులను పరీక్షించకూడదు. బ్రాహ్మణులను పరీక్షించడంలో గొప్ప నింద కలుగుతుంది.
14.98.74
ब्राह्मणानां परीवादं यः कुर्यात्स नराधमः ।
रासभानां शुनां योनिं गच्छेत्पुरुषदूषकः ॥ १४.९८.७४ ॥
బ్రాహ్మణులను దూషించేవాడు నీచమైన మనిషి. మనుషులను చెడగొట్టేవాడు గాడిదలు, కుక్కల జన్మను పొందుతాడు.
14.98.75
श्वत्वं प्राप्नोति निन्दित्वा परीवादात्खरो भवेत् ।
कृमिर्भवत्यभिभवात्कीटो भवति मत्सरात् ॥ १४.९८.७५ ॥
నిందించడం వల్ల కుక్క జన్మ పొందుతాడు; దూషణ వల్ల గాడిదగా అవుతాడు. అవమానించడం వల్ల పురుగు, అసూయ వల్ల కీటకంగా అవుతాడు.
14.98.76
दुर्वृत्ता वा सुवृत्ता वा प्राकृता वा सुसंस्कृताः ।
ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ना इवाग्नयः ॥ १४.९८.७६ ॥
దుర్వర్తనులైనా, సద్వర్తనులైనా, సామాన్యులైనా, బాగా సంస్కారం పొందినవారైనా బ్రాహ్మణులను అవమానించకూడదు; వారు బూడిదతో కప్పబడిన అగ్నుల వంటివారు.
14.98.77
क्षत्रियं चैव सर्पं च ब्राह्मणं च बहुश्रुतम् ।
नावमन्येत मेधावी कृशानपि कदाचन ॥ १४.९८.७७ ॥
క్షత్రియుడిని, పామును, బహుశ్రుతుడైన బ్రాహ్మణుడిని బుద్ధిమంతుడు ఎప్పుడూ అవమానించకూడదు; వారు కృశించినవారైనా సరే.
14.98.78
एतत्त्रयं हि पुरुषं निर्दहेदवमानितम् ।
तस्मादेतत्प्रयत्नेन नावमन्येत बुद्धिमान् ॥ १४.९८.७८ ॥
ఈ మూడూ అవమానించబడితే మనిషిని దహించివేస్తాయి; కాబట్టి బుద్ధిమంతుడు జాగ్రత్తగా వీటిని అవమానించకూడదు.
14.98.79
यथा सर्वास्ववस्थासु पावको दैवतं महत् ।
तथा सर्वास्ववस्थासु ब्राह्मणो दैवतं महत् ॥ १४.९८.७९ ॥
అన్ని పరిస్థితులలోనూ అగ్ని ఒక మహా దేవత అయినట్లే, అన్ని పరిస్థితులలోనూ బ్రాహ్మణుడు ఒక మహా దేవత.
14.98.80
व्यङ्गाः काणाश्च कुब्जाश्च वामनाङ्गास्तथैव च ।
सर्वे दैवे नियोक्तव्या व्यामिश्रा वेदपारगैः ॥ १४.९८.८० ॥
అంగవికలురు, ఒంటికన్ను వారు, కుబ్జులు, వామనులు — వీరందరినీ వేదపారగులు దైవకార్యాలలో కలిపి నియమించాలి.
14.98.81
मन्युं नोत्पादयेत्तेषां न चारिष्टं समाचरेत् ।
मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्राः शश्त्रपाणयः ॥ १४.९८.८१ ॥
వారిపై కోపం కలిగించకూడదు, హాని కూడా చేయకూడదు. బ్రాహ్మణులు కోపమనే ఆయుధం కలవారు, చేతిలో ఆయుధం పట్టేవారు కారు.
14.98.82
मन्युना घ्नन्ति ते शत्रून्वज्रेणेन्द्र इवासुरान् ।
ब्राह्मणो हि महद्दैवं जातिमात्रेण जायते ॥ १४.९८.८२ ॥
వారు కోపంతో శత్రువులను సంహరిస్తారు, ఇంద్రుడు వజ్రంతో అసురులను సంహరించినట్లు. బ్రాహ్మణుడు పుట్టుకతోనే మహా దేవతగా జన్మిస్తాడు.
14.98.83
ब्राह्मणः सर्वभूतानां धर्मकोशस्य गुप्तये ।
किं पुनर्ये च कौन्तेय सन्ध्यां नित्यमुपासते ॥ १४.९८.८३ ॥
బ్రాహ్మణుడు సమస్త ప్రాణులకు, ధర్మకోశాన్ని కాపాడటానికి ఉంటాడు. ఓ కౌంతేయా, నిత్యం సంధ్యోపాసన చేసేవారి గురించి ఇంకేం చెప్పాలి!
14.98.84
यस्यास्येन समश्नन्ति हव्यानि त्रिदिवौकसः ।
कव्यानि चैव पितरः किं भूतमधिकं ततः ॥ १४.९८.८४ ॥
ఎవరి ముఖం ద్వారా స్వర్గవాసులు హవ్యాన్ని, పితరులు కవ్యాన్ని స్వీకరిస్తారో, అతనికంటే అధికమైన ప్రాణి ఏముంది?
14.98.85
उत्पत्तिरेव विप्रस्य मूर्तिधर्मस्य शाश्वती ।
स हि धर्मार्थमुत्पन्नो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १४.९८.८५ ॥
బ్రాహ్మణుని జన్మమే మూర్తీభవించిన శాశ్వత ధర్మం. ధర్మం కోసమే అతడు జన్మించాడు; బ్రహ్మభావానికి అర్హుడు అవుతాడు.
14.98.86
स्वमेव ब्राह्मणो भुङ्क्ते स्वं वस्ते स्वं ददाति च ।
आनृशंस्याद्ब्राह्मणस्य भुञ्जते हीतरे जनाः।
तस्मात्ते नावमन्तव्या मद्भक्ता हि द्विजाः सदा ॥ १४.९८.८६ ॥
బ్రాహ్మణుడు తనదే తింటాడు, తనదిలోనే నివసిస్తాడు, తనదే దానం చేస్తాడు. బ్రాహ్మణుని కారుణ్యం వల్లనే ఇతరులు అనుభవిస్తారు. అందువల్ల నా భక్తులైన ద్విజులను ఎప్పుడూ అవమానించకూడదు.
14.98.87
आरण्यकोपनिषदि ये तु पश्यन्ति मां द्विजाः ।
निगूढं निष्कलावस्थं तान्प्रयत्नेन पूजय ॥ १४.९८.८७ ॥
ఆరణ్యకాలు, ఉపనిషత్తులలో నన్ను గుప్తంగా, నిష్కల స్థితిలో చూసే ద్విజులను ప్రయత్నపూర్వకంగా పూజించు.
14.98.88
स्वगृहे वा प्रवासे वा दिवारात्रमथापि वा ।
श्रद्धया ब्राह्मणाः पूज्या मद्भक्ता ये च पाण्डव ॥ १४.९८.८८ ॥
తన ఇంట్లో అయినా, ప్రవాసంలో అయినా, పగలైనా రాత్రైనా, శ్రద్ధతో బ్రాహ్మణులను పూజించాలి. ఓ పాండవా, నా భక్తులైనవారు కూడా పూజ్యులే.
14.98.89
नास्ति विप्रसमं दैवं नास्ति विप्रसमो गुरुः ।
नास्ति विप्रात्परो बन्धुर्नास्ति विप्रात्परो निधिः।
नास्ति विप्रात्परं तीर्थं न पुण्यं ब्राह्मणात्परम्। ॥ १४.९८.८९ ॥
బ్రాహ్మణునితో సమానమైన దైవం లేదు; బ్రాహ్మణునితో సమానమైన గురువు లేడు. బ్రాహ్మణుని కంటే గొప్ప బంధువు లేడు; బ్రాహ్మణుని కంటే గొప్ప నిధి లేదు. బ్రాహ్మణుని కంటే గొప్ప తీర్థం లేదు; బ్రాహ్మణుని కంటే గొప్ప పుణ్యం లేదు.
14.98.90
न पवित्रं परं विप्रान्न द्विजात्पावनं परम् ।
नास्ति विप्राप्तरो धर्मो नास्ति विप्रात्परा गतिः ॥ १४.९८.९० ॥
బ్రాహ్మణుని కంటే పవిత్రమైనది లేదు, ద్విజుని కంటే పావనమైనది లేదు. బ్రాహ్మణుని కంటే గొప్ప ధర్మం లేదు, బ్రాహ్మణుని కంటే గొప్ప గతి లేదు.
14.98.91
पापकर्मसमाक्षिप्तं पतन्तं नरके नरम् ।
त्रायते पात्रमप्येकं पात्रभूते तु तद्द्विजे ॥ १४.९८.९१ ॥
పాపకర్మల వల్ల నరకంలో పడుతున్న మనిషిని, ఒక్క పాత్రుడైన ద్విజుడు రక్షిస్తాడు.
14.98.92
बालाहिताग्नयो ये च शान्ताः शूद्रान्नवर्जिताः ।
मामर्चयन्ति तद्भक्तास्तेभ्यो दत्तमिहाक्षयम् ॥ १४.९८.९२ ॥
బాలులచే అగ్నులు ఉంచబడేవారు, శాంతులై శూద్రాన్నాన్ని విడిచేవారు, నన్ను పూజించే నా భక్తులు—వారికి ఇక్కడ ఇచ్చినది అక్షయమవుతుంది.
14.98.93
प्रदानैः पूजितो विप्रो वन्दितो वापि संस्कृतः ।
सम्भाषितो वा दृष्टो वा मद्भक्तो दिवमुन्नयेत् ॥ १४.९८.९३ ॥
దానాలతో పూజింపబడిన, వందింపబడిన, లేదా విధిగా సత్కరింపబడిన, మాట్లాడబడిన, లేదా చూడబడిన—నా భక్తుడైన బ్రాహ్మణుడు స్వర్గానికి తీసుకువెళ్తాడు.
14.98.94
ये पठन्ति नमस्यन्ति ध्यायन्ति पुरुषास्तु माम् ।
स तान्स्पृष्ट्वा च दृष्ट्वा च नरः पापैः प्रमुच्यते ॥ १४.९८.९४ ॥
నన్ను పఠించి, నమస్కరించి, ధ్యానించే పురుషులను స్పృశించి, చూసి, మనిషి పాపాల నుండి పూర్తిగా విముక్తుడవుతాడు.
14.98.95
मद्भक्ता मद्गतप्राणा मद्गीता मत्परायणाः ।
बीजयोनिविशुद्धा यै श्रोत्रियाः संयतेन्द्रियाः।
शूद्रान्नविरता नित्यं ते पुनन्तीह दर्शनात् ॥ १४.९८.९५ ॥
నా భక్తులు, నాలో ప్రాణం నిలిపినవారు, నన్ను గానం చేసేవారు, నన్నే పరాయణులుగా ఉన్నవారు, బీజ-యోనుల్లో శుద్ధులు, శ్రోత్రియులు, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవారు, ఎల్లప్పుడూ శూద్రాన్నం విడిచేవారు—వారు ఇక్కడ దర్శనమాత్రం చేతనే పవిత్రం చేస్తారు.
14.98.96
स्वंय नीत्वा विशेषेण दानं तेषां गृहेष्वथ ।
निवापयेत्तु यद्भक्त्या तद्दानं कोटिसंमितम् ॥ १४.९८.९६ ॥
స్వయంగా తీసుకువెళ్లి ప్రత్యేకంగా వారి ఇళ్లలో భక్తితో అర్పించే దానం కోటి దానాలతో సమానం.
14.98.97
जाग्रतः स्वपतो वापि प्रवासेषु गृहेष्वथ ।
हृदये न प्रणश्यामि यस्य विप्रस्य भावतः ॥ १४.९८.९७ ॥
మేల్కొని ఉన్నా నిద్రిస్తున్నా, ప్రయాణంలో ఉన్నా ఇంట్లో ఉన్నా, ఏ బ్రాహ్మణుని హృదయంలో భక్తితో నేను నశించను.
14.98.98
स पूजितो वा दृष्टो वा स्पृष्टो वापि द्विजोत्तमः ।
सम्भाषितो वा राजेन्द्र पुनात्येव नरं सदा ॥ १४.९८.९८ ॥
ఆ ఉత్తమ ద్విజుడు పూజింపబడినా, దర్శింపబడినా, స్పృశింపబడినా, మాట్లాడబడినా, ఓ రాజేంద్రా, అతడు మనుషులను ఎల్లప్పుడూ పవిత్రం చేస్తాడు.
14.98.99
एवं सर्वास्ववस्थासु सर्वदानानि पाण्डव ।
मद्भक्तेभ्यः प्रदत्तानि स्वर्गमार्गप्रदानि वै ॥ १४.९८.९९ ॥
ఈ విధంగా అన్ని స్థితులలోనూ, ఓ పాండవా, నా భక్తులకు ఇచ్చిన సమస్త దానాలు స్వర్గమార్గాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.