महाभारत · अध्याय 14.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.99.1
श्रुत्वैवं सात्विकं दानं राजसं तामसं तथा ।
पृथक्पृथक्त्वेन गतिं फलं चापि पृथक्पृथक् ॥ १४.९९.१ ॥
अशा प्रकारे सात्त्विक, राजस आणि तामस दानांविषयी ऐकून, त्यांची वेगवेगळी गती आणि फळ यांविषयीही ऐकून.
14.99.2
अवितृप्तः प्रहृष्टात्मा पुण्यं धर्मामृतं पुनः ।
युधिष्ठिरो धर्मरतः केशवं पुनरब्रवीत् ॥ १४.९९.२ ॥
धर्मामृताच्या त्या पुण्याने अजून तृप्त न झालेले, आनंदित मनाचे धर्मरत युधिष्ठिर पुन्हा केशवाला म्हणाले.
14.99.3
बीजयोनिविशुद्धानां लक्षणानि वदस्व मे ।
बीजदोषेण लोकेश जायन्ते च कथं नराः ॥ १४.९९.३ ॥
बीज आणि योनीने शुद्ध असलेल्यांची लक्षणे मला सांगा. हे लोकेशा, बीजदोषाने माणसे कशी जन्मतात?
14.99.4
आचारदोषं देवेशं वक्तुगर्हस्यशेषतः ।
ब्राह्मणानां विशेषं च गुणदोषौ च केशव ॥ १४.९९.४ ॥
हे देवेशा, आचारदोष, ब्राह्मणांचे वैशिष्ट्य आणि गुणदोष पूर्णपणे सांगणे तुम्हाला योग्य आहे, हे केशवा.
14.99.5
चातुर्वर्ण्यस्य कुत्स्नस्य वर्तमानाः प्रतिग्रहे ।
केन विप्रा विशेषेण तरन्ते तारयन्ति च।
एतान्कथय देवेश त्वद्भक्तस्य नमोस्तु ते ॥ १४.९९.५ ॥
चार वर्णांमध्ये दान स्वीकारण्यात गुंतलेले विप्र विशेषतः कसे तरतात आणि इतरांना कसे तारतात? हे देवेशा, हे सांगा. तुझ्या भक्ताला नमस्कार असो.
14.99.6
शृणु राजन्यथावृत्तं बीजयोनिं शुभाशुभम् ।
येन तिष्ठति लोकोयं विनश्यति च पाण्डव ॥ १४.९९.६ ॥
हे राजा, ऐक. ज्याने हे जग टिकते आणि नष्ट होते, त्या बीज आणि योनीचे शुभ-अशुभ जसे आहे तसे ऐक, हे पांडवा.
14.99.7
अविप्लुतब्रह्मचर्यो यस्तु विप्रो यथाविधि ।
स बीजं नाम विज्ञेयं तस्य बीजं शुभं भवेत् ॥ १४.९९.७ ॥
विधिपूर्वक अखंड ब्रह्मचर्य पाळणारा जो ब्राह्मण असतो, त्याला 'बीज' म्हणून ओळखावे; त्याचे बीज शुभ असते.
14.99.8
कन्या चाक्षतयोनिः स्यात्कुलीना पितृमातृतः ।
ब्राह्मणादिषु विवाहेषु परिणीता यथाविधि।
सा प्रशस्ता वरारोहा तस्या योनिः प्रशस्यते ॥ १४.९९.८ ॥
कन्या अक्षतयोनी असावी, आई-वडील दोन्ही बाजूंनी कुलीन असावी आणि ब्राह्मण आदी विवाहांत विधिपूर्वक विवाहिता असावी; ती प्रशस्त आहे, सुंदर कटी असलेल्या त्या स्त्रीची योनी प्रशंसनीय आहे.
14.99.9
मनसा कर्मणा वाचा या गच्छेत्परपूरुषम् ।
योनिस्तस्या नरश्रेष्ठ गर्भाधानं न चार्हति ॥ १४.९९.९ ॥
मनाने, कर्माने आणि वाणीने जी स्त्री परपुरुषाकडे जाते, हे नरश्रेष्ठा, तिची योनी गर्भाधानास योग्य नाही.
14.99.10
स्वैरिण्या यस्तु पापात्मा संतानार्थमिहेच्छति ।
स कुलान्पातयत्याशु दशपूर्वान्दशापरान् ॥ १४.९९.१० ॥
स्वैरिणी स्त्रीकडून येथे संतानाची इच्छा करणारा जो पापी असतो, तो लवकरच दहा पूर्व आणि दहा पुढील पिढ्यांसह कुलांचा नाश करतो.
14.99.11
दुष्टयोनौ तु यो मोहाद्रेतः सिञ्चति मूढधीः ।
तद्रेतसा समुत्पन्नः षडङ्गविदपि द्विजः।
साधुभिः स बहिष्कार्यः श्वापाक इव पार्थिवा ॥ १४.९९.११ ॥
मोहाने दूषित योनीत ठायी जो मूढबुद्धी वीर्यसेचन करतो, त्या वीर्यापासून जन्मलेला द्विज षडंगांचा जाणकार असला तरी, हे राजा, सज्जनांनी श्वपाकाप्रमाणे बहिष्कृत करावा.
14.99.12
कर्मणा मनसा वाचा या भवेत्स्वैरचारिणी ।
सा कुलघ्रीति विज्ञेया तस्यां जातः श्वपाचकः ॥ १४.९९.१२ ॥
कर्माने, मनाने आणि वाणीने जी स्त्री स्वैरचारिणी असते, तिला कुलघ्नी म्हणून ओळखावे; तिच्या ठायी जन्मलेला पुत्र श्वपाक होय.
14.99.13
दैवे पित्र्ये तथा दाने भोजने सहभाषणे ।
शयने सहसंबन्धे न योग्या दृष्टयोनिजाः ॥ १४.९९.१३ ॥
देवकार्य, पितृकार्य, दान, भोजन, एकत्र संभाषण, शयन आणि नातेसंबंध यांसाठी दृष्टयोनिजांना योग्य मानले जात नाही.
14.99.14
न तस्माद्दुष्टयोन्यां तु गर्भमुत्पादयेद्बुधः ।
मोहेन कुरुते यस्तु कुलं हन्ति त्रिपूरुषम् ॥ १४.९९.१४ ॥
म्हणून शहाण्या माणसाने दूषित योनीत गर्भ उत्पन्न करू नये. मोहाने जो असे करतो तो तीन पिढ्यांचे कुल नष्ट करतो.
14.99.15
कानीकनश्च सहोञश्च तथोभौ कुण्डगोलकै ।
आरूढपतिताज्जातः परितस्यापि यः सुतः।
षडेते विप्रचण्डाला निकृष्टाः श्वपचादपि ॥ १४.९९.१५ ॥
कानीक, सहोज, कुंड आणि गोलक—हे दोघे, आणि आरूढ-पतितेपासून जन्मलेला पुत्र—हे सहा विप्र-चांडाळ; श्वपचापेक्षाही निकृष्ट.
14.99.16
यो यत्र तत्र वा रेतः सिक्त्वा शूद्रासु वा चरेत् ।
कामचारी स पापात्मा बीजं तस्याशुभं भवेत् ॥ १४.९९.१६ ॥
जो जिथे-तिथे वीर्यसिंचन करून शूद्र स्त्रियांसोबत विचरतो, तो कामचारी, पापात्मा आहे; त्याचे बीज अशुभ होते.
14.99.17
अशुद्धं तद्भवेद्बीजं शुद्धां योनि न चार्हति ।
दूषयत्यपि तां योनिं शुना लीढं हविर्यथा ॥ १४.९९.१७ ॥
ते बीज अशुद्ध होते; ते शुद्ध योनीस योग्य नाही. कुत्र्याने चाटलेल्या हविर्द्रव्याप्रमाणे ते त्या योनीलाही दूषित करते.
14.99.18
शूद्रयोनौ पतेद्बीजं हाहाशब्दं द्विजन्मनः ।
कुर्यात्पुरीषगर्तेषु पतितोऽस्मीति दुःखितः ॥ १४.९९.१८ ॥
द्विजाचे बीज शूद्र योनीत पडले तर त्याने 'हाय हाय' असा आक्रोश करावा; विष्ठेच्या खड्ड्यात पडलेल्यासारखा दुःखी होऊन म्हणावे, 'मी पतित झालो आहे.'
14.99.19
मामधःपातयन्नेष पापात्मा काममोहितः ।
अधोगतिं प्रजोत्क्षिप्रमिति शप्त्वा पतेत्तु तत् ॥ १४.९९.१९ ॥
कामाने मोहित झालेला हा पापात्मा मला खाली पाडत आहे. 'संतती लवकरच अधोगती पावो' असा शाप देऊन तोच पडो.
14.99.20
आत्मा हि शुक्लमुद्दिष्टं दैवतं परमं महत् ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन निरुन्ध्याच्छुक्लमात्मनः ॥ १४.९९.२० ॥
आत्मा हाच शुक्ल म्हणून सांगितलेला परम आणि महान देव आहे. म्हणून सर्व प्रयत्नांनी माणसाने आपले शुक्र रोखावे.
14.99.21
आयुस्तेजो बलं वीर्यं प्रज्ञा श्रीश्च महद्यशः ।
पुण्यं च मत्प्रियत्वं च लभते ब्रह्मचर्यया ॥ १४.९९.२१ ॥
आयुष्य, तेज, बल, वीर्य, प्रज्ञा, श्री, महान यश, पुण्य आणि माझा प्रिय होणे — ब्रह्मचर्याने माणूस हे सर्व मिळवतो.
14.99.22
अविप्लुतब्रह्मचर्यैर्गृहस्थश्रममाश्रितैः ।
पञ्चयज्ञपरैर्धर्मः स्थाप्यते पृथिवीतले ॥ १४.९९.२२ ॥
अखंड ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्यांनी, गृहस्थाश्रम स्वीकारलेल्यांनी आणि पंचयज्ञात तत्पर असलेल्यांनी पृथ्वीवर धर्म स्थापिला जातो.
14.99.23
सायंप्रातस्तु ये सन्ध्यां सम्यङ्नित्यमुपासते ।
नावं वेदमयीं कृत्वा तरन्ते तारयन्ति च ॥ १४.९९.२३ ॥
जे सायंकाळी आणि सकाळी सदैव योग्य रीतीने संध्या उपासना करतात, ते वेदमय नाव तयार करून पार होतात आणि इतरांनाही पार नेतात.
14.99.24
यो जपेत्पावनीं देवीं गायत्रीं वेदमातरम् ।
न सीदेत्प्रतिगृह्णानः पृथिवीं च ससागराम् ॥ १४.९९.२४ ॥
पावन देवी, वेदांची माता गायत्री जो जप करतो, तो दान घेतला तरी बुडत नाही — पृथ्वी व तिचे सागर घेतले तरीही.
14.99.25
ये चास्य दुःस्थिताः केचिद्ग्रहाः सूर्यादयो दिवि ।
ते चास्य सौम्या जायन्ते शिवाः शुभकरास्तथा ॥ १४.९९.२५ ॥
आकाशात सूर्यादी जे कोणते ग्रह त्याच्यासाठी दुःस्थितीत असतील, तेही त्याच्यासाठी सौम्य, शिव आणि शुभकारक होतात.
14.99.26
यत्र यत्र स्थिताश्चैव दारुणाः पिशिताशनाः ।
घोररूपा महाकाया धर्षयन्ति न तं द्विजम् ॥ १४.९९.२६ ॥
जिथे कुठेही असलेले भयंकर, मांसभक्षक, घोर रूपाचे आणि महाकाय प्राणी त्या द्विजावर आक्रमण करत नाहीत.
14.99.27
पुनन्तीह पृथिव्यां च चीर्णवेदव्रता नराः ।
चतुर्णामपि वेदानां सा हि राजन्गरीयसी ॥ १४.९९.२७ ॥
पृथ्वीवर वेदव्रते पूर्ण केलेले मनुष्य इथे पवित्र करतात; हे राजा, चारही वेदांपेक्षाही ते अधिक श्रेष्ठ आहे.
14.99.28
अचीर्णिव्रतवेदा ये विकर्मफलमाश्रिताः ।
ब्राह्ममा नाममात्रेण तेऽपि पूज्या युधिष्ठिर।
किं पुनर्यस्तु सन्ध्ये द्वे नित्यमेवोपतिष्ठते ॥ १४.९९.२८ ॥
वेदव्रते न पाळणारे, दुष्कर्मफलावर अवलंबून असलेले, केवळ नावापुरते ब्राह्मण हेही हे युधिष्ठिर, पूज्य आहेत; मग जो नित्य दोन्ही संध्या उपासतो त्याचे काय सांगावे?
14.99.29
शीलमध्ययनं दानं शौचं मार्दवमार्जवम् ।
तस्माद्वेदाद्विशिष्टानि मनुराह प्रजापतिः ॥ १४.९९.२९ ॥
शील, अध्ययन, दान, शौच, मृदुता आणि सरळपणा — हे वेदापेक्षाही विशिष्ट आहेत असे प्रजापती मनूने सांगितले आहे.
14.99.30
भूर्भुवस्स्वरिति ब्रह्म यो वेदनिरतो द्विजः ।
स्वदारनिरतो दान्तः स विद्वान्स च भूसुरः ॥ १४.९९.३० ॥
'भूः भुवः स्वः' या ब्रह्मात व वेदात निरत, स्वपत्नीवर अनुरक्त आणि संयमी द्विज तोच विद्वान; तोच भूसुर होय.
14.99.31
सन्ध्यामुपासते ये वै नित्यमेव द्विजोत्तमाः ।
ते यान्ति नरशार्दूल ब्रह्मलोकं न संशयः ॥ १४.९९.३१ ॥
हे नरशार्दूला, जे श्रेष्ठ द्विज नित्य संध्योपासना करतात, ते निःसंशय ब्रह्मलोकास जातात.
14.99.32
सावित्रीमात्रसारोपि वरो विप्रः सुयन्त्रितः ।
नायन्त्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी ॥ १४.९९.३२ ॥
सावित्रीचे सारमात्र जाणणारा असला तरी सुसंयमी विप्रच श्रेष्ठ; असंयमी चतुर्वेदी सर्वभक्षक व सर्वविक्रयी होय.
14.99.33
सावित्रीं चैव वेदांश्च तुलयाऽतोलयन्पुरा ।
सदेवर्षिगणाश्चैव सर्वे ब्रह्मपुरस्सराः।
चतुर्णामपि वेदानां सा हि राजन्गरीयसी ॥ १४.९९.३३ ॥
पूर्वी देव व ऋषिगणांनी ब्रह्मदेवांना पुढे करून सावित्री व वेद तराजूत तोलले; हे राजा, चार वेदांहून तीच अधिक जड ठरली.
14.99.34
यथा विकसिते पुष्पे मधु गृह्णन्ति षट्पदाः ।
एवं गृहीता सावित्री सर्ववेदे च पाण्डवः ॥ १४.९९.३४ ॥
उमललेल्या फुलातून भुंगे मध घेतात, तसेच हे पाण्डवा, सर्व वेदांमध्ये सावित्री ग्रहण केली जाते.
14.99.35
तस्मात्तु सर्ववेदानां सावित्री प्राण उच्यते ।
निर्जीवा हीतरे वेदा विना सावित्रिया नृपः ॥ १४.९९.३५ ॥
म्हणून सर्व वेदांचा प्राण सावित्री म्हटली जाते; हे नृपा, सावित्रीशिवाय इतर वेद निर्जीव आहेत.
14.99.36
नायन्त्रितश्चतुर्वेदी शीलभ्रष्टः स कुत्सितः ।
शीलवृत्तसमायुक्तः सावित्रीपाठको वरः ॥ १४.९९.३६ ॥
असंयमी चतुर्वेदी शीलभ्रष्ट व निंद्य आहे; शील व सदाचाराने युक्त सावित्री-पाठकच श्रेष्ठ होय.
14.99.37
सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् ।
सावित्रीं जप कौतेय सर्वपापप्रणाशिनीम् ॥ १४.९९.३७ ॥
हे कौन्तेया, सहस्रपट श्रेष्ठ, शंभरपट मध्यम आणि दशपट कनिष्ठ अशा देवी सावित्रीचा जप कर; ती सर्व पापांचा नाश करणारी आहे.
14.99.38
त्रैलोक्यनाथ हे कृष्ण सर्वभूतात्मको ह्यसि ।
नानायोगपर श्रेष्ठ तुष्यसे केन कर्मणा ॥ १४.९९.३८ ॥
हे त्रैलोक्यनाथा, हे कृष्णा, तूच सर्व भूतांचा आत्मा आहेस. अनेक योगांत तत्पर श्रेष्ठा, कोणत्या कर्माने तू संतुष्ट होतोस?
14.99.39
यदि भारसहस्रं तु गुग्गुल्वादि प्रधूपयेत् ।
करोति चेन्नमस्कारमुपहारं च कारयेत् ॥ १४.९९.३९ ॥
कोणी हजार भार गुग्गुळ इत्यादींचा धूप दिला, नमस्कार केला आणि नैवेद्यही अर्पण केला,
14.99.40
स्तौति यः स्तुतिभिर्मां च ऋग्यजुस्सामभिः सदा ।
न तोषयति चेद्धिप्रान्नाहं तुष्यामि भारत ॥ १४.९९.४० ॥
जो नेहमी ऋक्, यजुः, साम मंत्रांनी माझी स्तुती करतो, पण ब्राह्मणांना संतुष्ट करत नाही, तर हे भारता, मी संतुष्ट होत नाही.
14.99.41
ब्राह्मणे पूजिते नित्यं पूजितोस्मि न संशयः ।
आक्रुष्टे चाहमाक्रुष्टो भवामि भरतर्षभ ॥ १४.९९.४१ ॥
ब्राह्मणाची नित्य पूजा केली असता मी निःसंशय पूजिला जातो; तो निंदिला गेला असता मीही निंदिला जातो, हे भरतर्षभा.
14.99.42
परा मयि गतिस्तेषां पूजयन्ति द्विजं हि ये ।
यदहं द्विजरूपेण वसामि वसुधातले ॥ १४.९९.४२ ॥
जे ब्राह्मणाची पूजा करतात त्यांची परम गती माझ्यातच आहे, कारण मी ब्राह्मणरूपाने भूतलावर वास करतो.
14.99.43
यस्तान्पूजयति प्राज्ञो मद्गतेनान्तरात्मना ।
तमहं स्वेन रूपेण पश्यामि नरपुङ्गव ॥ १४.९९.४३ ॥
जो शहाणा त्यांचा सन्मान करतो, माझ्यावर चित्त लावलेल्या अंतरात्म्याने, हे नरश्रेष्ठा, त्याला मी माझ्या स्वरूपात पाहतो.
14.99.44
कुब्जाः काणा वामनाश्च दरिद्रा व्याधितास्तथा ।
नावमान्या द्विजाः प्राज्ञैर्मम रूपा हि ते द्विजाः ॥ १४.९९.४४ ॥
कुबडे, काणे, बुटके, दरिद्री आणि तसेच रोगी — त्या द्विजांचा शहाण्यांनी अवमान करू नये; ते माझीच रूपे आहेत.
14.99.45
ये केचित्सागरान्तायां पृथिव्यां द्विजसत्तमाः ।
मम रूपं हि तेष्वेवमर्चितेष्वर्चितोऽस्म्यहम् ॥ १४.९९.४५ ॥
समुद्रापर्यंत पृथ्वीवर जे कोणीही श्रेष्ठ द्विज आहेत — त्यांच्यातच माझे रूप आहे; ते पूजले गेले की मीच पूजिला जातो.
14.99.46
बहवस्तु न जानन्ति नरा ज्ञानबहिष्कृताः ।
यदहं द्विजरूपेण वसामि वसुधातले ॥ १४.९९.४६ ॥
पण ज्ञानापासून दूर झालेले पुष्कळ लोक जाणत नाहीत की मी द्विजरूपाने या वसुधातलावर वास करतो.
14.99.47
अवमन्यन्ति ये विप्रान्स्वधर्मान्पातयन्ति ते ।
प्रेषणैः प्रेषयन्ते च शुश्रूषां कारयन्ति च ॥ १४.९९.४७ ॥
जे विप्रांचा अवमान करतात ते आपल्या स्वधर्मापासून ढळतात; त्यांना कामांवर पाठवतात आणि सेवा करवून घेतात.
14.99.48
मृतांश्चात्र परत्रेमान्यमदूता महाबलाः ।
निकृन्तन्ति यथाकामं सूत्रमार्गेण शिल्पिनः ॥ १४.९९.४८ ॥
येथे आणि परलोकात मेलेल्या या लोकांना यमाचे महाबलवान दूत, शिल्पी सूताच्या रेषेवर कापतात तसे इच्छेनुसार कापतात.
14.99.49
आक्रोशपरिवादाभ्यां ये रमन्ते द्विजातिषु ।
तान्मृतान्यमलोकस्थान्निपात्य पृथिवीतले ॥ १४.९९.४९ ॥
जे द्विजांची निंदा आणि शिवीगाळ करण्यात रमतात, यमलोकातील त्या मृतांना पृथ्वीतलावर पाडून...
14.99.50
आक्रम्योरसि पादेन क्रूरः संरक्तलोचनः ।
अग्निवर्णैस्तु संदंशैर्यमो जिह्वां समुद्धरेत् ॥ १४.९९.५० ॥
क्रूर यमाने छातीवर पाय ठेवून, लाल डोळ्यांनी, अग्निवर्ण चिमट्यांनी त्याची जीभ ओढून काढावी...
14.99.51
ये च विप्रान्निरीक्षन्ते पापाः पापेन चक्षुषा ।
अब्रह्मण्याः श्रुतेर्बाह्या नित्यं ब्रह्मद्विषो नराः ॥ १४.९९.५१ ॥
जे पापी लोक पापदृष्टीने ब्राह्मणांकडे पाहतात, ब्राह्मण्याचा अनादर करतात, वेदाबाहेर असतात, आणि सदैव ब्रह्मद्वेषी असतात...
14.99.52
तेषां घोरा महाकाया वक्रतुण्डा महाबलाः ।
उद्धरन्ति मुहूर्तेन स्वगाश्चक्षुर्यमाज्ञया ॥ १४.९९.५२ ॥
त्यांचे भयंकर, विशाल देहाचे, वाकड्या चोचीचे, महाबली (दूत) यमाच्या आज्ञेने क्षणार्धात त्यांना ओढून काढतात...
14.99.53
यः प्रहारं द्विजेन्द्राय दद्यात्कुर्याच्च शोणितम् ।
अस्थिभङ्गं च यः कुर्यात्प्राणैर्वा विप्रयोजयेत्।
सोनुपूर्व्येण यातीमान्नरकानेकविंशतिम् ॥ १४.९९.५३ ॥
जो द्विजश्रेष्ठावर प्रहार करतो, रक्त काढतो, हाडे मोडतो किंवा प्राण वेगळे करतो, तो अनुक्रमाने या एकवीस नरकांत जातो...
14.99.54
शूलमारोप्यते पश्चाज्ज्वलने परिपच्यते ।
बहुवर्षसहस्राणि पच्यमानस्त्ववाक्छिराः।
नावमुच्येत दुर्मेदा न तस्य क्षीयते गतिः ॥ १४.९९.५४ ॥
नंतर त्याला शूळावर चढवले जाते आणि अग्नीत चांगले शिजवले जाते. डोके खाली करून अनेक हजार वर्षे शिजणारा तो मूर्ख सुटत नाही; त्याच्या गतीचा अंत होत नाही...
14.99.55
ब्राह्मणान्वा विचार्यैव व्रजन्तै वधकाङ्क्षया ।
शतर्वषसहस्राणि तामिस्रे परिपच्यते ॥ १४.९९.५५ ॥
ब्राह्मणांच्या वधाच्या इच्छेने विचारपूर्वक जाणारे तामिस्र नरकात शेकडो हजारो वर्षे शिजवले जातात.
14.99.56
उत्पाद्य शोणितं गात्रात्संरंभमतिपूर्वकम् ।
सपर्ययेण यातीमान्नरकानेकविंशतिम् ॥ १४.९९.५६ ॥
अति रागाने शरीरातून रक्त काढणारा हे एकवीस नरक क्रमाक्रमाने जातो.
14.99.57
तस्मान्नाकुशलं ब्रूयान्न शुष्कां गतिमीरयेत् ।
न ब्रूयात्परुषां वाणीं न चैवैनानतिक्रमेत् ॥ १४.९९.५७ ॥
म्हणून अशुभ बोलू नये, रुक्ष मार्ग स्वीकारू नये, कठोर वाणी बोलू नये आणि त्यांचे उल्लंघन करू नये.
14.99.58
ये विप्राञ्श्लक्ष्णया वाचा पूजयन्ति नरोत्तमाः ।
अर्चितश्च स्तुतश्चैव तैर्भवामि न संशयः ॥ १४.९९.५८ ॥
जे श्रेष्ठ मानव मधुर वाणीने ब्राह्मणांची पूजा करतात, त्यांच्याकडून अर्चित आणि स्तुत होऊन मी नि:संशय होतो.
14.99.59
तर्जयन्ति च ये विप्रान्क्रोशयन्ति च भारत ।
आक्रुष्टस्तर्जितश्चाहं तैर्भवामि न संशयः ॥ १४.९९.५९ ॥
हे भारता, जे ब्राह्मणांना धमकावतात आणि निंदतात, त्यांच्याकडून निंदित आणि धमकावलेला मी नि:संशय होतो.
14.99.60
यश्चन्दनैश्चागरुधूपदीपै-
रभ्यर्चयेत्काष्ठमयीं ममार्चाम्।
तेनार्चितो नैव भवामि सम्य-
ग्विप्रार्चनादस्मि समर्चितोऽहम् ॥ १४.९९.६० ॥
चंदन, अगरू, धूप आणि दीप यांनी जो माझ्या लाकडी मूर्तीची पूजा करतो, त्याच्या पूजेने मी पूर्णपणे पूजित होत नाही; ब्राह्मणपूजेने मात्र मी उत्तमरीत्या पूजित होतो.
14.99.61
विप्रप्रसादाद्धरणीधरोऽहं ।
विप्रप्रसादादसुराञ्जयामि।
विप्रप्रसादाच्च सदक्षिणोऽहं ।
विप्रप्रसादादजितोऽहमस्मि ॥ १४.९९.६१ ॥
ब्राह्मणांच्या कृपेने मी पृथ्वीला धारण करतो. ब्राह्मणांच्या कृपेने मी असुरांना जिंकतो. ब्राह्मणांच्या कृपेने मी दक्षिणेसह असतो. ब्राह्मणांच्या कृपेने मी अजित आहे.