महाभारत · अध्याय 15.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.12.1
ततो रजन्यां व्युष्टायां धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतः ।
विदुरं प्रेषयामास युधिष्ठिरनिवेशनम् ॥ १५.१२.१ ॥
नंतर रात्र सरून पहाट झाली तेव्हा अंबिकेचा पुत्र धृतराष्ट्राने विदुराला युधिष्ठिराच्या निवासस्थानी पाठवले.
15.12.2
स गत्वा राजवचनादुवाचाच्युतमीश्वरम् ।
युधिष्ठि महातेजाः सर्वबुद्धिमतांवरः ॥ १५.१२.२ ॥
राजाच्या आज्ञेने तो गेला आणि अच्युत ईश्वर (कृष्ण) यांना म्हणाला; तो महातेजस्वी आणि सर्व बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ होता.
15.12.3
धृतराष्ट्रो महाराजो वनवासाय दीक्षितः ।
गमिष्यति वनं राजन्नागतां कार्तिकीमिमाम् ॥ १५.१२.३ ॥
महाराज धृतराष्ट्र वनवासासाठी दीक्षित झाले आहेत; हे राजा, येणाऱ्या या कार्तिकी पौर्णिमेला ते वनात जातील.
15.12.4
स त्वां कुरुकुलश्रेष्ठ किञ्चिर्थमभीप्सति ।
श्राद्धमिच्छति दातुं स गाङ्गेयस्य महात्मनः ॥ १५.१२.४ ॥
हे कुरुकुलश्रेष्ठा, तो तुमच्याकडून काहीतरी इच्छितो; महात्मा गांगेय (भीष्म) यांचे श्राद्ध करण्याची त्याची इच्छा आहे.
15.12.5
द्रोणस्य सोमदत्तस्य बाह्लीकस्य च धीमतः ।
पुत्राणां चैव सर्वेषां ये चान्ये सुहृदो हताः।
यदि चाप्यनुजानीषे सैन्धवापशदस्य च ॥ १५.१२.५ ॥
द्रोण, सोमदत्त, बुद्धिमान बाह्लीक, सर्वांचे पुत्र आणि मारले गेलेले इतर मित्र यांच्यासाठी — आणि तुम्ही अनुमती दिली तर सैन्धव व आपशद यांच्यासाठीही.
15.12.6
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं विदुरस्य युधिष्ठिरः ।
हृष्टःक सम्पूजयामास गुडोकेशश्च पाण्डवः ॥ १५.१२.६ ॥
विदुराचे हे शब्द ऐकून युधिष्ठिर हर्षित झाला आणि त्याने त्याचा सन्मान केला; गुडाकेश पाण्डव अर्जुननेही तसेच केले.
15.12.7
न च भीमो द्दढक्रोधस्तद्वचो जगृहे तदा ।
विदुरस्य महातेजा दुर्योधनकृतं स्मरन् ॥ १५.१२.७ ॥
दृढ क्रोधी भीमाने त्या वेळी विदुराचे ते वचन स्वीकारले नाही; दुर्योधनाने केलेले कृत्य तो आठवत होता.
15.12.8
अभिप्रायं विदित्वा तु भीमतसेनस्य फल्गुनः ।
किरीटी किञ्चिदानम्य तमुवाच नरर्षभम् ॥ १५.१२.८ ॥
भीमसेनाचा अभिप्राय ओळखून किरीटी फाल्गुन किंचित नमून त्या नरश्रेष्ठाला म्हणाला.
15.12.9
भीम राजा पिता वृद्धो वनवासाय दीक्षितः ।
दातुमिच्छति सर्वेषां सुहृदामौर्ध्वदेहिकम् ॥ १५.१२.९ ॥
भीमा, आमचे वृद्ध पिता राजे वनवासासाठी दीक्षित झाले आहेत; सर्व सुहृदांसाठी और्ध्वदैहिक क्रिया करू इच्छितात.
15.12.10
भवता निर्जितं वित्तं दातुमिच्छति कौरवः ।
भीष्मादीनां महाबाहो तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ १५.१२.१० ॥
तू जिंकलेले धन कौरव भीष्मादींना देऊ इच्छितो; हे महाबाहो, त्याला तू अनुमती द्यावी.
15.12.11
दिष्ट्या त्वद्य महाबाहो धृतराष्ट्रः प्रयाचते ।
याचितो यः पुराऽस्माभिः पश्य कालस्य पर्ययम् ॥ १५.१२.११ ॥
हे महाबाहो, सुदैवाने आज धृतराष्ट्र याचना करीत आहे; पूर्वी आम्ही ज्याच्याकडे याचना केली तोच हा — कालाचा हा फेरफार पाहा.
15.12.12
योसौ पृथिव्याः कृत्स्नाया भर्ता भूत्वा नराधिपः ।
परैर्विनिहतामात्यो वनं गन्तुमभीप्सति ॥ १५.१२.१२ ॥
जो सार्‍या पृथ्वीचा स्वामी आणि नरेश होता, शत्रूंकडून त्याचे अमात्य मारले गेल्यानंतर आता तो वनात जाऊ इच्छितो.
15.12.13
मा तेऽन्यत्पुरुषव्याघ्र दानाद्भवतु दर्शनम् ।
अयशस्यमतोऽन्यत्स्यादधर्मश्च महाभुजः ॥ १५.१२.१३ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, दानाशिवाय तुझा दुसरा निश्चय नसावा. यापेक्षा वेगळे काही अपकीर्ती आणि अधर्म ठरेल, हे महाबाहो.
15.12.14
राजानमुपतिष्ठस्व ज्येष्ठं भ्रातरमीश्वरम् ।
अर्हस्त्वमसि दातुं वै नादातुं भरतर्षभ ॥ १५.१२.१४ ॥
राजा, ज्येष्ठ बंधू आणि स्वामी अशा त्याच्याजवळ जा. हे भरतश्रेष्ठा, तू देण्यासाठीच योग्य आहेस, घेण्यासाठी नव्हे.
15.12.15
एवं ब्रुवाणं बीभत्सुं धर्मराजोऽप्यपूजयत् ।
भीमसेनस्तु सक्रोधमुवाच विजयं तदा ॥ १५.१२.१५ ॥
असे बोलणाऱ्या बीभत्सूचा (अर्जुनाचा) धर्मराजानेही सन्मान केला. परंतु तेव्हा भीमसेन क्रोधाने विजयाला म्हणाला.
15.12.16
वयं भीष्मस्य दास्यामः प्रेतकार्यं तु फल्गुन ।
सोमदत्तस्य नृपतेर्भूरिश्रवस एव च ॥ १५.१२.१६ ॥
हे फाल्गुना, आम्ही भीष्माचे, राजा सोमदत्ताचे आणि भूरिश्रवसाचेही प्रेतकार्य करू.
15.12.17
बाह्लीकस्य च राजर्षेर्द्रोणस्य च महात्मनः ।
अन्येषां चैव सुहृदां कुन्ती कर्णाय दास्यति ॥ १५.१२.१७ ॥
राजर्षी बाह्लीकाचे, महात्मा द्रोणाचे आणि इतर मित्रांचेही; कर्णासाठी कुंती देईल.
15.12.18
श्राद्धानि पुरुषव्याघ्र मा प्रदात्कौरवो नृपः ।
इति मे वर्तते बुद्धिर्मा वो नन्दन्तु शत्रवः ॥ १५.१२.१८ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, कौरव राजाने श्राद्धे देऊ नयेत. माझी बुद्धी अशी आहे; तुमचे शत्रू आनंदित होऊ नयेत.
15.12.19
कष्टात्कष्टतरं यान्तु सर्वे दुर्योधनादयः ।
यैरियं पृथिवी कृत्स्ना घातिता कुलपांसनैः ॥ १५.१२.१९ ॥
कुलाला कलंक लावणारे दुर्योधन आदी सर्व दुःखातून अधिक मोठ्या दुःखात जावोत; ज्यांनी ही सारी पृथ्वी नष्ट केली.
15.12.20
कुतस्त्वमद्य विस्मृत्य वैरं द्वादशवार्षिकम् ।
अज्ञातवासगमनं द्रौपदीशोकवर्धनम् ॥ १५.१२.२० ॥
द्रौपदीचा शोक वाढवणारे, अज्ञातवासाला कारणीभूत ठरलेले बारा वर्षांचे वैर तू आज कसे विसरलास?
15.12.21
क्व तदा धृतराष्ट्रस्य स्नेहोऽस्मद्गोचरो गतः ।
कृष्णाजिनोपसंवीतो हृताभरणभूषणः।
सार्धं पाञ्चालपुत्र्या त्वं राजानमुपजग्मिवान् ॥ १५.१२.२१ ॥
तेव्हा धृतराष्ट्रावरील ते प्रेम कुठे गेले होते, जे आमच्या आवाक्यात होते? कृष्णाजिन परिधान करून, अलंकार हरवलेला, पांचालीसह तू त्या राजाकडे गेलास.
15.12.22
क्व तदा द्रोणभिष्मौ तौ सोमदत्तोपि वाऽभवत् ।
यत्र द्वादश वर्षाणि वने वन्येन जीवथ।
न तदा त्वां पिता ज्येष्ठः पितृत्वेनाभिवीक्षते ॥ १५.१२.२२ ॥
तेव्हा द्रोण, भीष्म आणि ते सोमदत्त कुठे होते? ज्या बारा वर्षांत तुम्ही वनात वनान्न खाऊन जगलात, तेव्हा ज्येष्ठ पिता तुम्हाला पित्याच्या दृष्टीने पाहत नव्हता.
15.12.23
किं ते तद्विस्मृतं पार्थक यदेष कुलपांसनः ।
दुर्बुद्धिर्विदुरं प्राह द्यूते किं जितमित्युत ॥ १५.१२.२३ ॥
हे पार्था! या कुलाला कलंक असलेल्या दुर्बुद्धीने विदुराला 'द्यूतात काय जिंकले?' असे म्हटले होते, ते तू विसरलास काय?
15.12.24
तमेवंवादिनं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
उवाच वचनं धीमाञ्जोषमास्स्वेति भर्त्सयन् ॥ १५.१२.२४ ॥
असे बोलणाऱ्याला पाहून, बुद्धिमान राजा कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने त्याला दटावत म्हटले, "गप्प बस, बैस."