મહાભારત · અધ્યાય 15.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.16.1
ततः प्रभाते राजा स धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतः ।
आनाय्य पाण्डवान्वीरान्वनषासे कृतक्षणः ॥ १५.१६.१ ॥
પછી પ્રભાતે અંબિકાનો પુત્ર રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર વીર પાંડવોને બોલાવીને વનપ્રસ્થ માટે નિશ્ચય કરી ચૂક્યો હતો.
15.16.2
गान्धारीसहितो धीमानभ्यनन्दद्यथाविधि ।
कार्तिक्यां कारयित्वेष्टिं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ॥ १५.१६.२ ॥
બુદ્ધિમાન ધૃતરાષ્ટ્રે ગાંધારી સાથે વિધિપૂર્વક તેને સંમતિ આપી; કારતક માસમાં વેદપારંગત બ્રાહ્મણો પાસે ઇષ્ટિયજ્ઞ કરાવ્યો.
15.16.3
अग्निहोत्रं पुरस्कृत्य वल्कलाजिनसंवृतः ।
वधूजनवृतो राजा निर्ययौ भवनात्ततः ॥ १५.१६.३ ॥
અગ્નિહોત્રને આગળ રાખી, વલ્કલ અને મૃગચર્મ ધારણ કરી, સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલો રાજા ત્યારે મહેલમાંથી નીકળ્યો.
15.16.4
ततः स्त्रियः कौरवपाण्डवानां ।
याञ्चापराः कौरवराजवंश्याः।
तासां नादः प्रादुरासीत्तदानीं ।
वैचित्रिवीर्ये नृपतौ प्रयाते ॥ १५.१६.४ ॥
ત્યારે કૌરવ-પાંડવોની સ્ત્રીઓ, કુરુ રાજવંશની, વિનંતી કરતી હતી; વિચિત્રવીર્યના પુત્ર રાજા ચાલ્યા જતાં તેમનો વિલાપ ગુંજ્યો.
15.16.5
ततो लाजैः सुमनोभिश्च राजा ।
विचित्राभिस्तद्गृहं पूजयित्वा।
संयोज्याश्वैर्भृत्यवर्गं च सर्वं ।
ततः समुत्सृज्य ययौ नरेन्द्रः ॥ १५.१६.५ ॥
પછી રાજાએ લાજા, પુષ્પો અને વિવિધ વસ્તુઓથી એ ગૃહની પૂજા કરી; ઘોડાઓ સાથે સેવકવર્ગને જોડીને, બધું છોડીને નરેન્દ્ર ચાલ્યા ગયા.
15.16.6
ततो राजा प्राञ्जलिर्वेपमानो ।
युधिष्ठिरः सस्वरं बाष्पकण्ठः।
विनद्योच्चैर्गां महाराज साधो ।
क्व यास्यसीत्यपतत्ताति भूमौ ॥ १५.१६.६ ॥
પછી હાથ જોડીને કંપતો યુધિષ્ઠિર, આંસુથી રૂંધાયેલા કંઠે, મોટા સ્વરે પોકારીને "હે મહારાજ, હે સાધુ, તમે ક્યાં જશો?" કહેતો ભૂમિ પર પડ્યો.
15.16.7
तथाऽर्जुनस्तीव्रदुःखाभितप्तो ।
मुहुर्मुहुर्निः श्वसन्भारताग्र्यः।
युधिष्ठिरं मैवमित्येवमुक्त्वा ।
निगृह्याथो दीनतरो बभूव ॥ १५.१६.७ ॥
એવી જ રીતે અર્જુન તીવ્ર દુઃખથી તપ્ત થઈ વારંવાર નિસાસા નાખતો, ભારતોમાં શ્રેષ્ઠ, યુધિષ્ઠિરને 'એમ ન કર' કહીને, પછી પોતાને રોકીને અત્યંત દીન બની ગયો.
15.16.8
वृकोदरः फल्गुनश्चैव वीरौ ।
माद्रीपुत्रौ विदुरः संजयश्च।
वैश्यापुत्रः सहितो गौतमेन ।
धौम्यो विप्राश्चान्वयुर्बाष्पकण्ठाः ॥ १५.१६.८ ॥
વૃકોદર અને ફાલ્ગુન, એ બે વીરો, માદ્રીના બંને પુત્રો, વિદુર અને સંજય, વૈશ્યપુત્ર, ગૌતમ સાથે, ધૌમ્ય અને બ્રાહ્મણો, આંસુથી રૂંધાયેલા કંઠે પાછળ ચાલ્યા.
15.16.9
कुन्ती गान्धारीं बद्धनेत्रां व्रजन्तीं ।
स्कन्धासक्तं हस्तमथोद्वहन्ती।
राजा गान्धार्याः स्कन्धदेशेऽवसज्य ।
पाणिं ययौ धृतराष्ट्रः प्रतीतः ॥ १५.१६.९ ॥
કુંતી આંખે પાટા બાંધીને ચાલતી ગાંધારીને હાથથી ટેકો આપતી હતી. રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર ગાંધારીના ખભે હાથ મૂકીને તેના માર્ગદર્શનથી ગયો.
15.16.10
तथा कृष्णा द्रौपदी यादवी च ।
बालापत्या चोत्तरा कौरवी च।
चित्राङ्गदा याश्च काश्चित्स्त्रियोऽन्याः ।
सार्धं राज्ञा प्रस्थितास्ता वधूभिः ॥ १५.१६.१० ॥
એવી જ રીતે કૃષ્ણા દ્રૌપદી, યાદવ સ્ત્રી, બાળકવાળી ઉત્તરા, કૌરવ વધૂ, ચિત્રાંગદા અને બીજી કેટલીક સ્ત્રીઓ વધૂઓ સાથે રાજા સાથે પ્રસ્થાન કરી ગઈ.
15.16.11
तासां नादो रुदतीनां तदाऽऽसी-
द्राजन्दुःखात्कुररीणामिवोच्चैः।
ततो निष्पेतुर्ब्राह्मणक्षत्रियाणां ।
विट्शूद्राणां चैव भार्याः समन्तात् ॥ १५.१६.११ ॥
હે રાજન, દુઃખથી કુરરી પક્ષીઓની જેમ ઊંચા સ્વરે રડતી સ્ત્રીઓનો અવાજ ત્યારે ઊઠ્યો. પછી બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્રોની પત્નીઓ ચારે બાજુથી બહાર નીકળી આવી.
15.16.12
तन्निर्याणे दुःखितः पौरवर्गो ।
गजाह्वये चैव बभूव राजन्।
यथापूर्वं गच्छतां पाण्डवानां ।
द्यूते राजन्कौरवाणां सभायाम् ॥ १५.१६.१२ ॥
હે રાજન, તેમના પ્રસ્થાન સમયે ગજાહ્વય (હસ્તિનાપુર)ના નગરજનો દુઃખી થયા. પહેલાં પાંડવો જતા હતા ત્યારે, હે રાજન, કૌરવોની સભામાં દ્યૂત વખતે જેમ થયું હતું તેમ જ હવે પણ થયું.
15.16.13
या नापश्यच्चन्द्रमा नैव सूर्यो ।
रामाः काश्चित्ताः स्म तस्मिन्नरेन्द्रे।
महावनं गच्छति कौरवेन्द्रे ।
शोकेनार्ता राजमार्गं प्रपेदुः ॥ १५.१६.१३ ॥
જે સ્ત્રીઓ ચંદ્ર કે સૂર્યને પણ જોઈ શકતી ન હતી, તેમાંની કેટલીક, તે નરેન્દ્ર કૌરવેન્દ્ર મહાવન તરફ જતા હતા ત્યારે, શોકથી પીડાઈને રાજમાર્ગ પર આવી પહોંચી.