ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.16.1
ततः प्रभाते राजा स धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतः ।
आनाय्य पाण्डवान्वीरान्वनषासे कृतक्षणः ॥ १५.१६.१ ॥
ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਵੀਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਵਨਪ੍ਰਸਥ ਲਈ ਮਨ ਬਣਾ ਕੇ।
15.16.2
गान्धारीसहितो धीमानभ्यनन्दद्यथाविधि ।
कार्तिक्यां कारयित्वेष्टिं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ॥ १५.१६.२ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਸਮੇਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ; ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਇਸ਼ਟੀ ਯੱਗ ਕਰਵਾਇਆ।
15.16.3
अग्निहोत्रं पुरस्कृत्य वल्कलाजिनसंवृतः ।
वधूजनवृतो राजा निर्ययौ भवनात्ततः ॥ १५.१६.३ ॥
ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਲਕਲ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ।
15.16.4
ततः स्त्रियः कौरवपाण्डवानां ।
याञ्चापराः कौरवराजवंश्याः।
तासां नादः प्रादुरासीत्तदानीं ।
वैचित्रिवीर्ये नृपतौ प्रयाते ॥ १५.१६.४ ॥
ਫਿਰ ਕੌਰਵ-ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਕੁਰੂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ, ਤਰਲੇ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਵਿਚਿੱਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਣ-ਕੁਰਲਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਉੱਠਿਆ।
15.16.5
ततो लाजैः सुमनोभिश्च राजा ।
विचित्राभिस्तद्गृहं पूजयित्वा।
संयोज्याश्वैर्भृत्यवर्गं च सर्वं ।
ततः समुत्सृज्य ययौ नरेन्द्रः ॥ १५.१६.५ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਲਾਜਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਨਰੇਂਦਰ ਤੁਰ ਪਿਆ।
15.16.6
ततो राजा प्राञ्जलिर्वेपमानो ।
युधिष्ठिरः सस्वरं बाष्पकण्ठः।
विनद्योच्चैर्गां महाराज साधो ।
क्व यास्यसीत्यपतत्ताति भूमौ ॥ १५.१६.६ ॥
ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੰਬਦਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਧੇ ਗਲੇ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰ ਕੇ "ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇ ਸਾਧੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ?" ਆਖਦਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
15.16.7
तथाऽर्जुनस्तीव्रदुःखाभितप्तो ।
मुहुर्मुहुर्निः श्वसन्भारताग्र्यः।
युधिष्ठिरं मैवमित्येवमुक्त्वा ।
निगृह्याथो दीनतरो बभूव ॥ १५.१६.७ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਜੁਨ ਤੀਬਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਹ ਭਰਦਾ, ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ 'ਐਸਾ ਨਾ ਕਰੋ' ਕਹਿ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
15.16.8
वृकोदरः फल्गुनश्चैव वीरौ ।
माद्रीपुत्रौ विदुरः संजयश्च।
वैश्यापुत्रः सहितो गौतमेन ।
धौम्यो विप्राश्चान्वयुर्बाष्पकण्ठाः ॥ १५.१६.८ ॥
ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਅਤੇ ਫਾਲਗੁਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਦੁਰ ਅਤੇ ਸੰਜਯ, ਵੈਸ਼ ਪੁੱਤਰ, ਗੌਤਮ ਨਾਲ, ਧੌਮਯ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਨੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਏ।
15.16.9
कुन्ती गान्धारीं बद्धनेत्रां व्रजन्तीं ।
स्कन्धासक्तं हस्तमथोद्वहन्ती।
राजा गान्धार्याः स्कन्धदेशेऽवसज्य ।
पाणिं ययौ धृतराष्ट्रः प्रतीतः ॥ १५.१६.९ ॥
ਕੁੰਤੀ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਤੁਰਦੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
15.16.10
तथा कृष्णा द्रौपदी यादवी च ।
बालापत्या चोत्तरा कौरवी च।
चित्राङ्गदा याश्च काश्चित्स्त्रियोऽन्याः ।
सार्धं राज्ञा प्रस्थितास्ता वधूभिः ॥ १५.१६.१० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਯਾਦਵ ਇਸਤਰੀ, ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਉੱਤਰਾ, ਕੌਰਵ ਨੂੰਹ, ਚਿੱਤਰਾਂਗਦਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈਆਂ।
15.16.11
तासां नादो रुदतीनां तदाऽऽसी-
द्राजन्दुःखात्कुररीणामिवोच्चैः।
ततो निष्पेतुर्ब्राह्मणक्षत्रियाणां ।
विट्शूद्राणां चैव भार्याः समन्तात् ॥ १५.१६.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕੁਰਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉੱਠੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬਾਹਰ ਆਈਆਂ।
15.16.12
तन्निर्याणे दुःखितः पौरवर्गो ।
गजाह्वये चैव बभूव राजन्।
यथापूर्वं गच्छतां पाण्डवानां ।
द्यूते राजन्कौरवाणां सभायाम् ॥ १५.१६.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੁਰਨ ਸਮੇਂ ਗਜਾਹਵਯ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਦੇ ਨਗਰਵਾਸੀ ਦੁਖੀ ਹੋਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜੂਏ ਵੇਲੇ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੁਣ ਵੀ ਹੋਇਆ।
15.16.13
या नापश्यच्चन्द्रमा नैव सूर्यो ।
रामाः काश्चित्ताः स्म तस्मिन्नरेन्द्रे।
महावनं गच्छति कौरवेन्द्रे ।
शोकेनार्ता राजमार्गं प्रपेदुः ॥ १५.१६.१३ ॥
ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ, ਉਸ ਨਰੇਂਦਰ ਕੌਰਵੇਂਦਰ ਦੇ ਮਹਾਵਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਤੇ ਆ ਗਈਆਂ।