มหาภารตะ · อัธยายะ 15.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.16.1
ततः प्रभाते राजा स धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतः ।
आनाय्य पाण्डवान्वीरान्वनषासे कृतक्षणः ॥ १५.१६.१ ॥
ครั้นรุ่งเช้า พระราชาธฤตราษฎร์ โอรสของอัมพิกา เมื่อเรียกประชุมปาณฑพผู้กล้าหาญแล้ว ก็ตกลงใจที่จะไปอยู่ในป่า
15.16.2
गान्धारीसहितो धीमानभ्यनन्दद्यथाविधि ।
कार्तिक्यां कारयित्वेष्टिं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ॥ १५.१६.२ ॥
ท่านธฤตราษฎร์ผู้มีปัญญา พร้อมด้วยคานธารี ได้อนุมัติตามพิธีโดยชอบ และในเดือนการติกะ ท่านให้พราหมณ์ผู้รอบรู้พระเวทประกอบพิธีบูชาไฟ
15.16.3
अग्निहोत्रं पुरस्कृत्य वल्कलाजिनसंवृतः ।
वधूजनवृतो राजा निर्ययौ भवनात्ततः ॥ १५.१६.३ ॥
พระราชามีไฟอัคนิโหตรนำหน้า สวมเครื่องนุ่งห่มจากเปลือกไม้และหนังกวาง มีบรรดาสตรีล้อมรอบ แล้วจึงเสด็จออกจากวังไป
15.16.4
ततः स्त्रियः कौरवपाण्डवानां ।
याञ्चापराः कौरवराजवंश्याः।
तासां नादः प्रादुरासीत्तदानीं ।
वैचित्रिवीर्ये नृपतौ प्रयाते ॥ १५.१६.४ ॥
ครั้งนั้น บรรดาสตรีของกุรุและปาณฑพ ซึ่งเป็นเชื้อวงศ์แห่งกษัตริย์กุรุ ต่างวิงวอนอยู่ ได้ร้องไห้คร่ำครวญขึ้น เมื่อพระราชาโอรสของวิจิตรวีรยะเสด็จจากไป
15.16.5
ततो लाजैः सुमनोभिश्च राजा ।
विचित्राभिस्तद्गृहं पूजयित्वा।
संयोज्याश्वैर्भृत्यवर्गं च सर्वं ।
ततः समुत्सृज्य ययौ नरेन्द्रः ॥ १५.१६.५ ॥
จากนั้น พระราชาได้บูชาเรือนนั้นด้วยข้าวตอก ดอกไม้ และเครื่องบูชาหลากหลาย แล้วจึงเทียมม้าและจัดเตรียมบริวารทั้งหมด ก่อนที่พระจอมคนจะละทุกสิ่งไว้และเสด็จไป
15.16.6
ततो राजा प्राञ्जलिर्वेपमानो ।
युधिष्ठिरः सस्वरं बाष्पकण्ठः।
विनद्योच्चैर्गां महाराज साधो ।
क्व यास्यसीत्यपतत्ताति भूमौ ॥ १५.१६.६ ॥
ครั้นนั้น พระราชายุธิษฐิระ ประนมมือและสั่นเทา มีน้ำตาจุกคอ ได้ร้องเสียงดังว่า "ท่านมหาราช ท่านผู้ดีจะไปที่ไหนกัน" แล้วก็ล้มลงกับพื้นดิน
15.16.7
तथाऽर्जुनस्तीव्रदुःखाभितप्तो ।
मुहुर्मुहुर्निः श्वसन्भारताग्र्यः।
युधिष्ठिरं मैवमित्येवमुक्त्वा ।
निगृह्याथो दीनतरो बभूव ॥ १५.१६.७ ॥
ฝ่ายอรชุน ถูกความโศกอันแรงกล้าเผาผลาญ ถอนใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า ผู้เป็นยอดแห่งภารตะ ได้กล่าวกับยุธิษฐิระว่า "อย่าทำเช่นนี้เลย" แล้วข่มใจตนไว้ ก็ยิ่งหม่นหมองนัก
15.16.8
वृकोदरः फल्गुनश्चैव वीरौ ।
माद्रीपुत्रौ विदुरः संजयश्च।
वैश्यापुत्रः सहितो गौतमेन ।
धौम्यो विप्राश्चान्वयुर्बाष्पकण्ठाः ॥ १५.१६.८ ॥
วฤโกทระ และผู้กล้าทั้งสองคือฟัลคุนะ โอรสทั้งสองของมาทรี วิทุระ และสัญชัย บุตรของหญิงแพศย์ พร้อมด้วยเคาตมะ ธัมยะ และพราหมณ์ทั้งหลาย ต่างเดินตามมาข้างหลัง มีน้ำตาจุกคอ
15.16.9
कुन्ती गान्धारीं बद्धनेत्रां व्रजन्तीं ।
स्कन्धासक्तं हस्तमथोद्वहन्ती।
राजा गान्धार्याः स्कन्धदेशेऽवसज्य ।
पाणिं ययौ धृतराष्ट्रः प्रतीतः ॥ १५.१६.९ ॥
กุนตีประคองคานธารีผู้ปิดตาอยู่ขณะเดิน และมือพระราชาธฤตราษฎร์ก็วางอยู่บนบ่าของคานธารี ท่านเดินไปด้วยความไว้วางใจ
15.16.10
तथा कृष्णा द्रौपदी यादवी च ।
बालापत्या चोत्तरा कौरवी च।
चित्राङ्गदा याश्च काश्चित्स्त्रियोऽन्याः ।
सार्धं राज्ञा प्रस्थितास्ता वधूभिः ॥ १५.१६.१० ॥
ส่วนกฤษณาเทราปที สตรีแห่งยาทพ อุตตรา พร้อมทารกน้อยของนาง สะใภ้ชาวกุรุ จิตรางคทา และนางอื่นอีกบางคน พร้อมด้วยสะใภ้ทั้งหลาย ก็ออกเดินทางไปกับพระราชา
15.16.11
तासां नादो रुदतीनां तदाऽऽसी-
द्राजन्दुःखात्कुररीणामिवोच्चैः।
ततो निष्पेतुर्ब्राह्मणक्षत्रियाणां ।
विट्शूद्राणां चैव भार्याः समन्तात् ॥ १५.१६.११ ॥
ข้าแต่พระราชา เสียงร่ำไห้ของนางเหล่านั้นดังขึ้นในตอนนั้น ดังเสียงร้องของนกคุรารีด้วยความเศร้า ต่อจากนั้น บรรดาภริยาของพราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ และศูทร ก็ออกมาจากทุกทิศ
15.16.12
तन्निर्याणे दुःखितः पौरवर्गो ।
गजाह्वये चैव बभूव राजन्।
यथापूर्वं गच्छतां पाण्डवानां ।
द्यूते राजन्कौरवाणां सभायाम् ॥ १५.१६.१२ ॥
เมื่อพระราชาเสด็จออกไป ชาวเมืองก็เศร้าโศก ข้าแต่พระราชา และที่คชาหวัย (หัสตินาปุระ) ก็เป็นเช่นนั้นเช่นกัน เหมือนเมื่อก่อนนี้ ตอนที่ปาณฑพจากไปหลังการเล่นพนันในที่ประชุมของเการพ ความโศกก็เกิดขึ้นในหมู่ประชาชน
15.16.13
या नापश्यच्चन्द्रमा नैव सूर्यो ।
रामाः काश्चित्ताः स्म तस्मिन्नरेन्द्रे।
महावनं गच्छति कौरवेन्द्रे ।
शोकेनार्ता राजमार्गं प्रपेदुः ॥ १५.१६.१३ ॥
บางนางที่ไม่เคยเห็นแม้พระจันทร์หรือพระอาทิตย์ เมื่อโศกเศร้าด้วยการจากไปของพระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งเการพ ซึ่งกำลังเสด็จไปยังป่าใหญ่ ก็ออกมาสู่ถนนหลวง