മഹാഭാരതം · അധ്യായം 16.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.8.1
एवमुक्तः स बीभत्सुर्मातुलेनि परंतप ।
दुर्मना दीनवदनो वसुदेवमुवाच ह ॥ १६.८.१ ॥
മാതുലൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പരന്തപനായ ആ ബീഭത്സു (അർജുനൻ) മനസ്സു തളർന്ന്, ദീനമായ മുഖത്തോടെ വസുദേവനോട് പറഞ്ഞു.
16.8.2
नाहं वृष्णिप्रवीरेण बन्धुभिश्चैव मातुल ।
विहीनां पृथिवीं द्रष्टुं शक्तश्चिरमिह प्रभो ॥ १६.८.२ ॥
മാതുലാ, പ്രഭോ! വൃഷ്ണികളിലെ മുഖ്യവീരനും ബന്ധുക്കളും ഇല്ലാത്ത ഈ ഭൂമിയെ ഇവിടെ ദീർഘനേരം കാണാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
16.8.3
राजा च भीमसेनश्च सहदेवश्च पाण्डवः ।
नकुलो याज्ञसेनी च षडेकमनसो वयम् ॥ १६.८.३ ॥
രാജാവ് (യുധിഷ്ഠിരൻ), ഭീമസേനൻ, സഹദേവൻ, പാണ്ഡവനായ നകുലൻ, യാജ്ഞസേനി (ദ്രൗപദി) — നാം ആറുപേരും ഏകമനസ്കരാണ്.
16.8.4
राज्ञः संक्रमणे चापि कामोऽयं नित्यमेव हि ।
तमिमं विद्धि सम्प्राप्तं कालं कालविदांवर ॥ १६.८.४ ॥
രാജാവിന്റെ പ്രയാണത്തിലും ഈ ആഗ്രഹം എപ്പോഴും ഉണ്ടാകും. കാലമറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഇതാണ് വന്നെത്തിയ കാലമെന്നറിയുക.
16.8.5
सर्वथा वृष्णिदारांस्तु बालं वृद्धं तथैव च ।
नयिष्ये परिगृह्याहमिन्द्रप्रस्थमरिंदम ॥ १६.८.५ ॥
വൃഷ്ണികളുടെ സ്ത്രീകളെയും, ബാലരെയും വൃദ്ധരെയും എല്ലാ വിധത്തിലും സംരക്ഷണത്തിലെടുത്ത് ഞാൻ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും, അരിന്ദമാ.
16.8.6
इत्युक्त्वा दारुकमिदं वाक्यमाह धनंजयः ।
अमात्यान्वृष्णिवीराणां द्रष्टुमिच्छामि माचिरम् ॥ १६.८.६ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ധനഞ്ജയൻ ദാരുകനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു: വൃഷ്ണിവീരരുടെ അമാത്യന്മാരെ ഉടൻ കാണാൻ ഞാനാഗ്രഹിക്കുന്നു.
16.8.7
इत्येवमुक्त्वा वचनं सुधर्मां यादवीं सभाम् ।
प्रविवेशार्जुनः शूरः शोचमानो महाभुजः ॥ १६.८.७ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ട്, മഹാബാഹുവായ ശൂരൻ അർജുനൻ യാദവരുടെ സുധർമ്മാ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
16.8.8
तमासनगतं तत्र सर्वाः प्रकृतयस्तथा ।
ब्राह्मणा नागरास्तत्र परिवार्योपतस्थिरे ॥ १६.८.८ ॥
അവിടെ ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ എല്ലാ പ്രജകളും ബ്രാഹ്മണരും നഗരവാസികളും ചുറ്റിനിന്ന് സേവിച്ചു.
16.8.9
तान्दीनमनसः सर्वान्विमूढान्गतचेतसः ।
उवाचेदं वचः काले पार्थो दीनतरस्तथा ॥ १६.८.९ ॥
ദുഃഖിതമനസ്കരും മോഹിതരും ബോധശൂന്യരുമായ അവരോടെല്ലാം, അതിദീനനായ പാർത്ഥൻ യഥാസമയം ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
16.8.10
शक्रप्रस्थमहं नेष्ये पृष्णन्धकजनं स्वयम् ।
इदं तु नगरं सर्वं समुद्रः प्लावयिष्यति ॥ १६.८.१० ॥
പൃഷ്ണി-അന്ധകജനങ്ങളെ ഞാൻ തന്നെ ശക്രപ്രസ്ഥത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും; ഈ നഗരം മുഴുവൻ സമുദ്രം മുക്കിക്കളയും.
16.8.11
सज्जीकुरुत यानानि रत्नानि विविधानि च ।
वज्रोऽयं भवतां राजा शक्रप्रस्थे भविष्यति ॥ १६.८.११ ॥
വാഹനങ്ങളും വിവിധ രത്നങ്ങളും ഒരുക്കുക; ഈ വജ്രൻ ശക്രപ്രസ്ഥത്തിൽ നിങ്ങളുടെ രാജാവാകും.
16.8.12
सप्तमे दिवसे चैव रवौ विमल उद्गते ।
बहिर्वत्स्यामहे सर्वे सज्जीभावत माचिरम् ॥ १६.८.१२ ॥
ഏഴാം ദിവസം നിർമ്മലമായ സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ നാമെല്ലാവരും നഗരത്തിന് പുറത്ത് താമസിക്കും; താമസിക്കാതെ സജ്ജരാകുക.
16.8.13
इत्युक्तास्तेन ते सर्वे पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा ।
सज्जमाशु ततश्चक्रुः स्वसिद्ध्यर्थं समुत्सुकाः ॥ १६.८.१३ ॥
അക്ലിഷ്ടകർമ്മാവായ പാർത്ഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവരെല്ലാവരും ഉത്സുകരായി തങ്ങളുടെ വിജയത്തിനായി വേഗത്തിൽ ഒരുങ്ങി.
16.8.14
तां रात्रिमवसत्पार्थः केशवस्य निवेशने ।
महता शोकमोहेन सहसाऽभिपरिप्लुतः ॥ १६.८.१४ ॥
ആ രാത്രി പാർത്ഥൻ കേശവന്റെ വസതിയിൽ കഴിച്ചു; വലിയ ദുഃഖവും മോഹവും അവനെ പെട്ടെന്ന് മൂടി.
16.8.15
श्वोभूतेऽथ ततः शौरिर्वसुदेवः प्रतापवान् ।
युक्त्वाऽऽत्मानं महातेजा जगाम गतिमुत्तमां ॥ १६.८.१५ ॥
പിറ്റേന്ന് പുലർച്ചെ പ്രതാപശാലിയായ ശൗരി വസുദേവൻ സ്വയം നിയന്ത്രിച്ച്, മഹാതേജസ്സോടെ ഉത്തമഗതിയിലേക്ക് യാത്രയായി.
16.8.16
ततः शब्दो महानासीद्वसुदेवनिवेशने ।
दारुणः क्रोशतीनां च रुदतीनां च योषिताम् ॥ १६.८.१६ ॥
അപ്പോൾ വസുദേവന്റെ വസതിയിൽ നിലവിളിച്ചും കരഞ്ഞും കൊണ്ടിരുന്ന സ്ത്രീകളുടെ ഭയങ്കരമായ വലിയ ശബ്ദമുയർന്നു.
16.8.17
प्रकीर्णमूर्धजाः सर्वा विमुक्ताभरणस्रजः ।
उरांसि पाणिभिर्घ्नन्त्यो व्यलपन्तकरुणं स्त्रियः। ॥ १६.८.१७ ॥
മുടി അഴിഞ്ഞുലഞ്ഞ്, ആഭരണങ്ങളും മാലകളും ഊരിയെറിഞ്ഞ്, എല്ലാ സ്ത്രീകളും കൈകൾകൊണ്ട് മാറത്തടിച്ച് ദയനീയമായി വിലപിച്ചു.
16.8.18
तं देवकी च भद्रा च रोहिणी मदिरा तथा ।
अन्वारोढुं व्यवसिता भर्तारं योषितां वराः ॥ १६.८.१८ ॥
ദേവകിയും ഭദ്രയും രോഹിണിയും മദിരയും, സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ അവർ, ഭർത്താവിനെ അനുഗമിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
16.8.19
ततः शौरिं नृयुक्तेन बहुमूल्येन भारत ।
यानेन महता पार्थो बहिर्निष्क्रामयत्तदा ॥ १६.८.१९ ॥
പിന്നെ, ഭാരതാ, പാർത്ഥൻ ശൗരിയെ മനുഷ്യർ വലിക്കുന്ന വിലയേറിയ വലിയ വണ്ടിയിൽ പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ഏർപ്പാടാക്കി.
16.8.20
तमन्वयुस्तत्रतत्रं दुःखसोकसमन्विताः ।
द्वारकावासिनः सर्वे पौरजानपदा हिताः ॥ १६.८.२० ॥
ദുഃഖവും ശോകവും നിറഞ്ഞ ദ്വാരകയിലെ സകല നിവാസികളും, നഗരവാസികളും നാട്ടിൻപുറത്തുകാരും, ഹിതൈഷികളായി അവനെ അനുഗമിച്ചു.
16.8.21
तस्याश्वमेधिकं छत्रं दीप्यमानाश्च पावकाः ।
पुरस्तात्तस्य यानस्य याजकाश्च ततो ययुः ॥ १६.८.२१ ॥
അവന്റെ അശ്വമേധസംബന്ധിയായ കുട, ജ്വലിക്കുന്ന പാവകാഗ്നികൾ, യാജകന്മാർ ആ വണ്ടിക്ക് മുന്നിൽ നടന്നു.
16.8.22
अनुजग्मुश्च तं वीरं देव्यस्ता वै स्वलङ्कृताः ।
स्त्रीसहस्रैः परिवृता वधूभिश्च सहस्रशः ॥ १६.८.२२ ॥
ആ വീരനെ നന്നായി അലങ്കരിച്ച ദേവിമാർ അനുഗമിച്ചു; ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളും വധുക്കളും അവരെ ചുറ്റിയിരുന്നു.
16.8.23
यस्तु देशः प्रियस्तस्य जीवतोऽभून्महात्मनः ।
तत्रैनमुपसंकल्प्य वितृमेधं प्रचक्रिरे ॥ १६.८.२३ ॥
ആ മഹാത്മാവ് ജീവിച്ചിരുന്നപ്പോൾ പ്രിയമായിരുന്ന സ്ഥലത്തുതന്നെ അവനെ കൊണ്ടുവന്ന് വിതൃമേധം (അന്ത്യകർമ്മയജ്ഞം) നടത്തി.
16.8.24
तं चिताग्निगतं वीरं शूरपुत्रं वराङ्गनाः ।
ततोन्वारुरुहुः पत्न्यश्चतस्रः पतिलोकगाः ॥ १६.८.२४ ॥
ചിതാഗ്നിയിൽ വെച്ച ആ വീരനായ ശൂരപുത്രനെ പിന്തുടർന്ന്, ഭർത്തൃലോകത്തേക്ക് പോകാനൊരുങ്ങിയ നാല് ഉത്തമ സ്ത്രീകൾ ചിതയിൽ കയറി.
16.8.25
तं वै चतसृभिः स्त्रीभिरन्वितं पाण्डुनन्दनः ।
अदाहयच्चन्दनैश्च गन्धैरुच्चावचैरपि ॥ १६.८.२५ ॥
പാണ്ഡുപുത്രൻ നാല് സ്ത്രീകളോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ ചന്ദനംകൊണ്ടും വിവിധതരം സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾകൊണ്ടും ദഹിപ്പിച്ചു.
16.8.26
ततः प्रादुरभूच्छब्दः समिद्धस्य विभावसोः ।
सामगानां च निर्घोषो नराणां रुदतामपि ॥ १६.८.२६ ॥
പിന്നെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ ശബ്ദവും സാമഗാനം ചെയ്യുന്നവരുടെ ഘോഷവും കരയുന്ന മനുഷ്യരുടെ ശബ്ദവും ഉയർന്നു.
16.8.27
ततो वज्रप्रधानास्ते वृष्ण्यन्धककुमारकाः ।
सर्वे चैवोदकं चक्रुः स्त्रियश्चैव महात्मनः। ॥ १६.८.२७ ॥
പിന്നെ വജ്രനെ മുഖ്യനാക്കിയ വൃഷ്ണി, അന്ധക രാജകുമാരന്മാരെല്ലാവരും മഹാത്മാവിന്റെ സ്ത്രീകളും ഉദകക്രിയ ചെയ്തു.
16.8.28
अलुप्तधर्मस्तं धर्मं कारयित्वा स फल्गुनः ।
जगाम वृष्णयो यत्र विनष्टा भरतर्षभ ॥ १६.८.२८ ॥
ധർമം മുടക്കാത്ത ആ ഫൽഗുനൻ ആ ധർമകർമം ചെയ്യിച്ചശേഷം, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, വൃഷ്ണികൾ നശിച്ചുകിടന്ന സ്ഥലത്തേക്കു പോയി.
16.8.29
स तान्दृष्ट्वा निपतितान्कदने भृशदुःखितः ।
बभूवातीव कौरव्यः प्राप्तकालं चकार ह ॥ १६.८.२९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വീണുകിടക്കുന്ന അവരെ കണ്ട് ആ കൗരവൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി; യഥാകാലം അദ്ദേഹം ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്തു.
16.8.30
यथाप्रधानतश्चैव चक्रे सर्वास्तथा क्रियाः ।
ये हता ब्रह्मशापेन मुसलैरेरकोद्भवैः ॥ १६.८.३० ॥
അദ്ദേഹം പ്രധാനക്രമത്തിൽത്തന്നെ എല്ലാ ക്രിയകളും ചെയ്തു — ബ്രാഹ്മണശാപത്താൽ എരകപ്പുല്ലിൽനിന്നുണ്ടായ മുസലങ്ങളാൽ മരിച്ചവർക്കെല്ലാം.
16.8.31
ततो भगवतो देहं दृष्ट्वा शिष्यः प्रलप्य च ।
स्मृत्वा तद्वचनं सर्वं मोहशोकोपबृंहितः ॥ १६.८.३१ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ ശരീരം കണ്ട് ശിഷ്യൻ വിലപിച്ചു; അവിടുത്തെ വാക്കുകളെല്ലാം ഓർത്ത് മോഹശോകങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു.
16.8.32
ततः शरीरे रामस्य वासुदेवस्य चोभयोः ।
अन्वीक्ष्य दाहयामास पुरुषैराप्तकारिभिः ॥ १६.८.३२ ॥
പിന്നെ രാമന്റെയും വാസുദേവന്റെയും ഇരുവരുടെയും ശരീരങ്ങൾ നോക്കി, വിശ്വസ്തരായ ഭൃത്യന്മാരെക്കൊണ്ട് അവ ദഹിപ്പിച്ചു.
16.8.33
स तेषां विधिवत्कृत्वा प्रेतकार्याणि पाण्डवः ।
सप्तमे दिवसे प्रायाद्रथमारुह्य सत्वरः ॥ १६.८.३३ ॥
പാണ്ഡവൻ അവർക്കുള്ള പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ ചട്ടപ്രകാരം ചെയ്തു; ഏഴാം ദിവസം രഥത്തിൽ കയറി വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
16.8.34
अश्वयुक्तै रथैश्चापि गोखरोष्ट्रयुतैरपि ।
स्त्रियस्ता वृष्णिवीराणां रुदन्त्यः शोककर्शिताः ॥ १६.८.३४ ॥
കുതിരകൾ പൂട്ടിയ രഥങ്ങളിലും കാള, കഴുത, ഒട്ടകം പൂട്ടിയ വണ്ടികളിലും വൃഷ്ണിവീരരുടെ ആ സ്ത്രീകൾ ദുഃഖത്താൽ ക്ഷയിച്ച് കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പോയി.
16.8.35
अनुजग्मुर्महात्मानं पाण्डुपुत्रं धनंजयम् ।
भृत्याश्चान्धकवृष्णीनां सादिनो रथिनश्च ये ॥ १६.८.३५ ॥
അന്ധകവൃഷ്ണികളുടെ ഭൃത്യന്മാരും കുതിരപ്പടയാളികളും രഥികളും, മഹാത്മാവായ പാണ്ഡുപുത്രൻ ധനഞ്ജയനെ പിന്തുടർന്നു.
16.8.36
वीरहीना वृद्धबालाः पौरजानपदास्तथा ।
ययुस्ते परिवार्याथ कलत्रं पार्थशासनात् ॥ १६.८.३६ ॥
വീരന്മാരില്ലാത്ത വൃദ്ധരും ബാലന്മാരും, നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും, പാർത്ഥന്റെ കല്പനപ്രകാരം സ്ത്രീകളെ ചുറ്റി പുറപ്പെട്ടു.
16.8.37
कुञ्जरैश्च गजारोहा ययुः शैलनिर्भस्तथा ।
सपादरक्षैः संयुक्ताः सोत्तरायुधिका ययुः ॥ १६.८.३७ ॥
ആനകളിൽ കയറിയ ഗജാരോഹകരും പർവതം പോലുള്ള വീരന്മാരും പോയി; കാലാൾ കാവൽക്കാരോടൊപ്പം, ഉത്തരീയവും ആയുധങ്ങളും ധരിച്ചവരും പോയി.
16.8.38
पुत्राश्चान्धकवृष्णीनां सर्वे पार्थमनुव्रताः ।
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव महाधनाः ॥ १६.८.३८ ॥
അന്ധകരുടെയും വൃഷ്ണികളുടെയും എല്ലാ പുത്രന്മാരും അർജുനനെ അനുസരിച്ചവരായിരുന്നു; ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും വൈശ്യരും ശൂദ്രരും വലിയ ധനവാന്മാരായിരുന്നു.
16.8.39
दश षट् च सहस्राणि वासुदेवावरोधनम् ।
पुरस्कृत्य ययुर्वज्रं पौत्रं कृष्णस्य धीमतः ॥ १६.८.३९ ॥
പതിനാറായിരം വാസുദേവന്റെ അന്തഃപുരസ്ത്രീകൾ; ബുദ്ധിമാനായ കൃഷ്ണന്റെ പൗത്രൻ വജ്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തി അവർ പോയി.
16.8.40
बहूनि च सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
भोजवृष्ण्यन्धकस्त्रीणां हतनाथानि निर्ययुः ॥ १६.८.४० ॥
ഭോജ, വൃഷ്ണി, അന്ധകവംശങ്ങളിലെ അനേകായിരം, ലക്ഷം, കോടി സ്ത്രീകൾ — അവരുടെ നാഥന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ടവർ — പുറപ്പെട്ടു.
16.8.41
तत्सागरसमप्रख्यं वृष्णिचक्रं महर्द्धिमत् ।
उवाह रथिनांश्रेष्ठः पार्थः परपुरंजयः ॥ १६.८.४१ ॥
സമുദ്രസമാനവും മഹാസമ്പന്നവുമായ ആ വൃഷ്ണിസംഘത്തെ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ചവനുമായ പാർത്ഥൻ കൊണ്ടുപോയി.
16.8.42
निर्याते तु जने तस्मिन्सागरो मकरालयः ।
द्वारकां रत्नसंपूर्णां जलेनाप्लावयत्तदा ॥ १६.८.४२ ॥
ജനങ്ങൾ പോയ ശേഷം, മകരങ്ങളുടെ ആലയമായ സമുദ്രം രത്നസമ്പൂർണമായ ദ്വാരകയെ അപ്പോൾത്തന്നെ വെള്ളത്തിൽ മുക്കി.
16.8.43
यद्यद्धि पुरुषव्याघ्रो भूमेस्तस्या व्यमुञ्चत ।
तत्तत्संप्लावयामास सलिलेन स सागरः ॥ १६.८.४३ ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രനായ (അർജുനൻ) ആ ഭൂമിയിൽനിന്ന് ഏതെല്ലാം മോചിപ്പിച്ചുവോ, അതെല്ലാം ആ സമുദ്രം ജലംകൊണ്ട് മുക്കി.
16.8.44
तदद्भुतमभिप्रेक्ष्य द्वारकावासिनो जनाः ।
तूर्णात्तूर्णतरं जग्मुरहो दैवमिति ब्रुवन् ॥ १६.८.४४ ॥
ആ അദ്ഭുതം കണ്ട ദ്വാരകാനിവാസികൾ വേഗത്തിൽ വേഗത്തിൽ ഓടി, 'അഹോ, ഇത് ദൈവവിധി' എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട്.
16.8.45
काननेषु च रम्येषु पर्वतेषु नदीषु च ।
निवसन्नानयामास वृष्णिदारान्धनंजयः ॥ १६.८.४५ ॥
മനോഹരമായ വനങ്ങളിലും പർവതങ്ങളിലും നദികളിലും താമസിച്ചുകൊണ്ട് ധനഞ്ജയൻ (അർജുനൻ) വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ സ്ത്രീകളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി.
16.8.46
स पञ्चनदमासाद्य धीमानतिसमृद्धिमत् ।
देशे गोपशुधान्याढ्ये निवासमकरोत्प्रभुः ॥ १६.८.४६ ॥
ആ ബുദ്ധിമാനായ പ്രഭു പഞ്ചനദദേശത്തെത്തി, പശുക്കളും കന്നുകാലികളും ധാന്യവും നിറഞ്ഞ ആ സമ്പന്നദേശത്ത് താമസമാക്കി.
16.8.47
ततो लोभः समभवद्दस्यूनां निहतेश्वराः ।
दृष्ट्वा स्त्रियो नीयमानाः पार्थेनैकेन भारत ॥ १६.८.४७ ॥
അപ്പോൾ നേതാക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ട കവർച്ചക്കാർക്ക് ലോഭമുണ്ടായി, ഭാരതാ! ഒരാൾ മാത്രമായ പാർത്ഥൻ (അർജുനൻ) സ്ത്രീകളെ കൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ.
16.8.48
ततस्ते पापकर्माणो लोभोपहतचेतसः ।
आभीरा मन्त्रयामासुः समेत्याशुभदर्शनाः ॥ १६.८.४८ ॥
അപ്പോൾ ലോഭത്താൽ മനസ്സ് നശിച്ച, പാപകർമ്മികളായ, അശുഭരൂപികളായ ആഭീരർ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് ആലോചന നടത്തി.
16.8.49
अयमेकोऽर्जुनो धन्वी वृद्धबालं हतेश्वरम् ।
नयत्यस्मानतिक्रम्य् योधाश्चेमे हतौजसः ॥ १६.८.४९ ॥
മരിച്ച നാഥന്മാരുള്ള വൃദ്ധരെയും ബാലന്മാരെയും ഈ ഏകനായ വില്ലാളി അർജുനൻ കൊണ്ടുപോകുന്നു; ഞങ്ങളെയും കടന്ന്, ഈ യോദ്ധാക്കൾ ഓജസ്സറ്റവരായി.
16.8.50
ततो यष्टिप्रहरणा दस्यवस्ते सहस्रशः ।
अभ्यधावन्त वृष्णीनां तं जनं लोप्त्रहारिणः ॥ १६.८.५० ॥
പിന്നെ ദണ്ഡായുധരായ ആ കൊള്ളക്കാർ ആയിരങ്ങളായി വൃഷ്ണികളുടെ ആ ജനത്തിനുമേൽ ചാടിവീണു; അവർ ധനം കവർച്ച ചെയ്യുന്നവരായിരുന്നു.
16.8.51
महता सिंहनादेन त्रासयन्तः पृथग्जनम् ।
अभिपेतुर्धनार्थं ते कालपर्यायचोदिताः ॥ १६.८.५१ ॥
മഹാസിംഹനാദത്താൽ സാധാരണ ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തി, ധനത്തിനായി അവർ ചാടിവീണു; കാലചക്രത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ.
16.8.52
ततो निवृत्तः कौन्तेयः सहसा सपदानुगः ।
उवाच तान्महाबाहुरर्जुनः प्रहसन्निव ॥ १६.८.५२ ॥
പിന്നെ കുന്തിയുടെ പുത്രൻ അർജുനൻ പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞു, കാലാളുകൾ പിന്തുടരെ; ആ മഹാബാഹു ചിരിക്കുന്നതുപോലെ അവരോടു പറഞ്ഞു.
16.8.53
निवर्तध्वमधर्मज्ञा यदि जीवितुमिच्छथ ।
इदानीं शरनिर्भिन्नाः शोचध्वं निहता मया ॥ १६.८.५३ ॥
ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, അധർമ്മമറിയാത്തവരേ, തിരിഞ്ഞുപോകൂ; ഇപ്പോൾ അമ്പുകളാൽ തുളയ്ക്കപ്പെട്ട്, എന്നാൽ കൊല്ലപ്പെട്ട് നിങ്ങൾ വിലപിക്കും.
16.8.54
तथोक्तास्तेन वीरेणि कदर्तीकृत्य तद्वचः ।
अभिपेतुर्जनं मूढा वार्यमाणाः पुनःपुनः ॥ १६.८.५४ ॥
ആ വീരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, അവന്റെ വാക്ക് നിസ്സാരമാക്കി, മൂഢന്മാർ ആവർത്തിച്ച് തടയപ്പെട്ടിട്ടും ആ ജനത്തിനുമേൽ ചാടി.
16.8.55
ततोऽर्जुनो धनुर्दिव्यं गाण्डीवमजरं महत् ।
कआरोपयितुमारेभे यत्नादिव कथञ्चन ॥ १६.८.५५ ॥
അപ്പോൾ അർജുനൻ ദിവ്യവും ജരയില്ലാത്തതും മഹത്തായതുമായ ഗാണ്ഡീവം എന്ന വില്ലിൽ ഞാൺ കയറ്റാൻ ശ്രമിച്ചുതുടങ്ങി, എങ്ങനെയോ പ്രയാസപ്പെട്ടു എന്നപോലെ.
16.8.56
चकार सज्यं कृच्छ्रेणि सम्भ्रमे तुमुले सति ।
चिन्तयामास शस्त्राणि न च सस्मार तान्यपि ॥ १६.८.५६ ॥
ആശയക്കുഴപ്പവും വലിയ ബഹളവും നിറഞ്ഞ സാഹചര്യത്തിൽ അവൻ വലിയ പ്രയാസത്തോടെ ഞാൺ കയറ്റി; ആയുധങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു, പക്ഷേ അവയെ ഓർക്കാനായില്ല.
16.8.57
वैकृतं तन्महद्दृष्ट्वा भुजवीर्य तथा युधि ।
दिव्यानां च महास्त्राणां विनाशाद्व्रीडितोऽभवत् ॥ १६.८.५७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ ഭുജബലത്തിന്റെ ആ വികൃതാവസ്ഥയും ദിവ്യ മഹാസ്ത്രങ്ങളുടെ നാശവും കണ്ട് അവൻ ലജ്ജിതനായി.
16.8.58
वृष्णियोधाश्च ते सर्वे गजाश्वरथयोधिनः ।
न शेकुरावर्तयितुं ह्रियमाणं स्वकं धनम् ॥ १६.८.५८ ॥
വൃഷ്ണി വീരന്മാരെല്ലാവരും, ആന, കുതിര, തേർ യോദ്ധാക്കളും, കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്ന തങ്ങളുടെ സ്വന്തം ധനം തിരിച്ചെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
16.8.59
कलत्रस्य बहुत्वाद्धि सम्पतन्सु ततस्ततः ।
प्रयत्नमकरोत्पार्थो जनस्य परिरक्षणे ॥ १६.८.५९ ॥
സ്ത്രീകൾ വളരെയായതിനാൽ, അവർ ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടിനടക്കുമ്പോൾ, പാർത്ഥൻ ജനത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ പ്രയത്നിച്ചു.
16.8.60
मिषतां सर्वयोधानां ततस्ताः प्रमदोत्तमाः ।
समन्ततोवकृष्यन्त कामाच्चान्याः प्रवव्रजुः ॥ १६.८.६० ॥
എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും നോക്കിനിൽക്കെ, അപ്പോൾ ആ ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകളെ ചുറ്റുപാടും വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി; മറ്റു ചിലർ ആഗ്രഹത്താൽ പോയി.
16.8.61
ततो गाण्डीवनिर्मुक्तैः शरैः पार्थो धनंजयः ।
जघान दस्यून्सोद्वेगो वृष्णिभृत्यैः सहस्रशः ॥ १६.८.६१ ॥
അപ്പോൾ ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് തൊടുത്ത ശരങ്ങളാൽ, ഉദ്വേഗത്തോടെ പാർത്ഥൻ ധനഞ്ജയൻ വൃഷ്ണിഭൃത്യന്മാരോടൊപ്പം ആയിരക്കണക്കിന് ദസ്യുക്കളെ വധിച്ചു.
16.8.62
क्षणेन तस्य ते राजन्क्षयं जग्मुरजिह्मगाः ।
अक्षया हि पुरा भूत्वा क्षीणाः क्षतजभोजनाः ॥ १६.८.६२ ॥
രാജാവേ, നിമിഷനേരം കൊണ്ട് ആ നേർസഞ്ചാരികളായ ശരങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചു; പണ്ട് അക്ഷയമായിരുന്നിട്ടും, രക്തഭോജനം കൊണ്ട് അവ ക്ഷീണിച്ചു.
16.8.63
स शरक्षयमासाद्य दुःखशोकसमाहतः ।
धनुष्कोट्या तदा दस्यूनवधीत्पाकशासनिः ॥ १६.८.६३ ॥
ശരങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചതിനാൽ ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ പീഡിതനായ ആ പാകശാസനി, അപ്പോൾ വില്ലിന്റെ അറ്റം കൊണ്ടുതന്നെ ദസ്യുക്കളെ വധിച്ചു.
16.8.64
प्रेक्षतस्त्वेव पार्थस्य वृष्ण्यन्धकवरस्त्रियः ।
जग्मुरादाय ते म्लेच्छाः समन्ताज्जनमेजय ॥ १६.८.६४ ॥
ജനമേജയാ, പാർത്ഥൻ നോക്കിനിൽക്കെ തന്നെ ആ മ്ലേച്ഛർ വൃഷ്ണി-അന്ധകവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകളെ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
16.8.65
धनंजयस्तु दैवं तन्मनसाऽचिन्तयत्प्रभुः ।
दुःखसोकसमाविष्टो निःश्वासपरमोऽभवत् ॥ १६.८.६५ ॥
എന്നാൽ ധനഞ്ജയൻ ആ വിധിയെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു; ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ വലയപ്പെട്ട ആ പ്രഭു ദീർഘനിശ്വാസമുള്ളവനായി.
16.8.66
अस्त्राणां च प्रणाशेन बाहुवीर्यस्य च क्षयात् ।
धनुषश्चाविधेयत्वाच्छराणां संक्षयेण च ॥ १६.८.६६ ॥
ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ നശിച്ചതിനാലും, ബാഹുബലം ക്ഷയിച്ചതിനാലും, വില്ല് വശമാകാത്തതിനാലും, ശരങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചതിനാലും—
16.8.67
बभूव विमनाः पार्थो दैवमित्युनुचिन्तयन् ।
न्यवर्तत ततो राजन्नेदमस्तीति चिन्तयन् ॥ १६.८.६७ ॥
അർജുനൻ മനം തളർന്ന്, 'ഇത് വിധിയാണ്' എന്ന് ആവർത്തിച്ച് ചിന്തിച്ചു. രാജാവേ, പിന്നെ 'ഇതുതന്നെ ഉണ്ട്' എന്ന് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് മടങ്ങി.
16.8.68
ततः शेषं समादाय कलत्रस्य महामतिः ।
हृतभूयिष्ठरत्नस्य कुरुक्षेत्रमवातरत् ॥ १६.८.६८ ॥
പിന്നെ മഹാബുദ്ധിമാനായ അർജുനൻ, മിക്ക രത്നങ്ങളും അപഹരിക്കപ്പെട്ട നിലയിൽ, ശേഷിച്ച സ്ത്രീകളെയും കൂട്ടി കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി.
16.8.69
युधिष्ठिरस्यानुमते वंशकर्तॄन्कुमारकान् ।
न्यवेशयत कौरव्यस्तत्रतत्र धनंजयः ॥ १६.८.६९ ॥
യുധിഷ്ഠിരന്റെ അനുമതിയോടെ, വംശം നിലനിർത്തുന്ന കുമാരന്മാരെ കൗരവനായ ധനഞ്ജയൻ പലയിടത്തായി പാർപ്പിച്ചു.
16.8.70
हार्दिक्यतनयं पार्थो नगरे मृत्तिकावते ।
अश्वपतिं खाण्डवारण्ये राज्ये तत्र न्येवशयत्।
भोजराजकलत्रं च हृतशेषं नरोत्तमः ॥ १६.८.७० ॥
അർജുനൻ ഹാർദിക്യന്റെ പുത്രനെ മൃത്തികാവതി നഗരത്തിലും അശ്വപതിയെ ഖാണ്ഡവവനരാജ്യത്തിലും പാർപ്പിച്ചു; ഭോജരാജന്റെ ശേഷിച്ച ഭാര്യമാരെയും ആ നരോത്തമൻ അവിടെ നിർത്തി.
16.8.71
तथा वृद्धांश्च बालांश्च स्त्रियश्चादाय पाण्डवः ।
वीरैर्विहीनान्सर्वांस्ताञ्शक्रप्रस्थे न्यवेशयत् ॥ १६.८.७१ ॥
അതുപോലെ പാണ്ഡവൻ വൃദ്ധരെയും ബാലന്മാരെയും സ്ത്രീകളെയും കൂട്ടി, വീരന്മാരില്ലാതായ അവരെല്ലാവരെയും ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിൽ പാർപ്പിച്ചു.
16.8.72
यौयुधानिं सरस्वत्याः पुत्रं सात्यकिनः प्रियम् ।
न्यवेशयत धर्मात्मा वृद्धबालपुरस्कृतम् ॥ १६.८.७२ ॥
ധർമാത്മാവ് സാത്യകിയുടെ പ്രിയപുത്രനും സരസ്വതിയുടെ മകനുമായ യൗയുധാനിയെ, വൃദ്ധരെയും ബാലന്മാരെയും മുന്നിൽ നിർത്തി അവിടെ പാർപ്പിച്ചു.
16.8.73
इन्द्रप्रस्थे ददौ राज्यं व्रज्राय परवीरहा ।
वज्रेणाक्रूरदारास्तु वार्यमाणाः प्रवव्रजुः ॥ १६.८.७३ ॥
പരവീരഹൻ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിന്റെ രാജ്യം വജ്രന് നൽകി. അക്രൂരന്റെ ഭാര്യമാർ തടഞ്ഞിട്ടും വജ്രനോടൊപ്പം പോയി.
16.8.74
रुक्मिणी त्वथ गान्धारी शैब्दा हैमवतीत्यपि ।
देवी जींबवती चैव विविशुर्जातवेदसम् ॥ १६.८.७४ ॥
രുക്മിണി, ഗാന്ധാരി, ശൈബ്യ, ഹൈമവതി, ദേവി ജാംബവതി എന്നിവരും അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
16.8.75
सत्यभामा तथैवान्या देव्यः कृष्णस्य सम्मताः ।
वनं प्रविविशू राजंस्तापस्ये कृतनिश्चयाः ॥ १६.८.७५ ॥
സത്യഭാമയും കൃഷ്ണന്റെ മറ്റ് മാന്യരായ ദേവിമാരും, രാജാവേ, തപസ്സിന് തീരുമാനിച്ച് വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
16.8.76
द्वारकावासिनो ये पुरुषाः पार्थमभ्ययुः ।
यथार्हं संविभज्यैनान्वज्रे पर्यददज्जयः ॥ १६.८.७६ ॥
ദ്വാരകാവാസികളായ പുരുഷന്മാർ പാർത്ഥന്റെ അടുത്തെത്തി; ജയൻ (അർജുനൻ) അവരെ യഥായോഗ്യം വിഭജിച്ച് വജ്രന് ഏൽപ്പിച്ചു.
16.8.77
स तत्कृत्वा प्राप्तकालं बाष्णेणापिहितोऽर्जुनः ।
कृष्णद्वैपायनं व्यासं ददर्शासीनमाश्रमे ॥ १६.८.७७ ॥
അത് ചെയ്ത ശേഷം, നിശ്ചിത സമയമെത്തിയപ്പോൾ, കണ്ണീരിൽ മുങ്ങിയ അർജുനൻ ആശ്രമത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന കൃഷ്ണദ്വൈപായന വ്യാസനെ കണ്ടു.