മഹാഭാരതം · അധ്യായം 16.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.9.1
प्रविश्य त्वर्जुनो राजन्नाश्रमं सत्यवादिनः ।
ददर्शासीनमेकान्तो मुनिं सत्यवतीसुतम् ॥ १६.९.१ ॥
രാജാവേ, അർജ്ജുനൻ സത്യവാദിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ഏകാന്തത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന സത്യവതീപുത്രനായ മുനിയെ അവൻ കണ്ടു.
16.9.2
स तमासाद्य धर्मज्ञमुपतस्थे महाव्रतम् ।
अर्जुनोस्मीति नामास्तै निवेद्याभ्यवदत्ततः ॥ १६.९.२ ॥
ധർമ്മജ്ഞനും മഹാവ്രതനുമായവന്റെ അടുത്തെത്തി നിന്നു; ഞാൻ അർജ്ജുനനാണ് എന്ന് പേര് അറിയിച്ച ശേഷം അവൻ സംസാരിച്ചു.
16.9.3
स्वागतं तेऽस्त्विति प्राह मुनिः सत्यवतीसुतः ।
आस्यतामिति होवाच प्रसन्नात्मा महामुनिः ॥ १६.९.३ ॥
'നിനക്ക് സ്വാഗതം' എന്ന് സത്യവതീപുത്രനായ മുനി പറഞ്ഞു; പ്രസന്നമനസ്സുള്ള ആ മഹാമുനി 'ഇരിക്കൂ' എന്നും പറഞ്ഞു.
16.9.4
तमप्रतीतमनसं निःश्वसन्तं पुनःपुनः ।
निर्विष्णमनसं दृष्ट्वा पार्थं व्यासोऽब्रवीदिदम् ॥ १६.९.४ ॥
മനസ്സ് തെളിയാതെ, ആവർത്തിച്ച് നെടുവീർപ്പിടുന്ന, വിഷാദമനസ്സുള്ള പാർത്ഥനെ കണ്ട് വ്യാസൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
16.9.5
नखकेशदशाकुंभवारिणा किं समुक्षितः ।
आवीरजानुगमनं ब्राह्मणो वा हतस्त्वया ॥ १६.९.५ ॥
നഖം, മുടി, ദശാകുംഭജലം ഇവകൊണ്ട് നീ തളിക്കപ്പെട്ടുവോ? വീരന്റെ മുട്ടോളം പോയോ, അതോ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ നീ കൊന്നുവോ?
16.9.6
युद्धे पराजितो वाऽसि दतश्रीरिव लक्ष्यसे ।
न त्वां प्रभिन्नं जानामि किमिदं भरतर्षभ।
श्रोतव्यं चेन्मया पार्थ क्षश्रिप्रमाख्यातुमर्हसि ॥ १६.९.६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റുവോ? ശ്രീ നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ കാണപ്പെടുന്നു. നീ തകർന്നവനാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നില്ല. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇതെന്ത്? പാർത്ഥാ, ഞാൻ കേൾക്കാൻ യോഗ്യനെങ്കിൽ വേഗം പറയൂ.
16.9.7
यः स मेघवपुः श्रीमान्बृहत्पङ्कजलोचनः ।
स कृष्णः सह रामेण त्यक्त्वा देहं दिवं गतः ॥ १६.९.७ ॥
മേഘസദൃശ ശരീരനും ശ്രീമാനും വലിയ താമരക്കണ്ണുകളുള്ളവനുമായ ആ കൃഷ്ണൻ ബലരാമനോടൊപ്പം ദേഹം ത്യജിച്ച് സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു.
16.9.8
तदनुस्मृत्य संमोहं तदा शोकं महामते ।
प्रयामि सर्वदा मह्यं मुमूर्षा चोपजायते ॥ १६.९.८ ॥
അത് ഓർത്ത്, ഹേ മഹാമതേ, അപ്പോൾ എനിക്ക് മോഹവും ദുഃഖവും ഉണ്ടാകുന്നു; എപ്പോഴും മരിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവും ഉയരുന്നു.
16.9.9
तद्वाक्यस्पर्शनालोकसुखं चामृतसन्निभम् ।
संस्मृत्य देवदेवस्य प्रमुह्यित्यमृतात्मनः
भवितव्यं तथा तच्च दिष्टमेतन्महात्मनाम् ।
उपेक्षितं च कृष्णेन शक्तेनापि व्यपोहितुम् ॥ १६.९.९ ॥
അവന്റെ വാക്കിന്റെയും സ്പർശനത്തിന്റെയും കാഴ്ചയുടെയും സുഖം അമൃതിനു തുല്യമായിരുന്നു; ദേവദേവനും അമൃതാത്മാവുമായവനെ ഓർത്ത് ഞാൻ മോഹിക്കുന്നു. സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിച്ചു; മഹാത്മാക്കളുടെ വിധി ഇതുതന്നെ; കഴിവുണ്ടായിട്ടും കൃഷ്ണൻ ഇത് തടയാതെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
16.9.10
मौसले वृष्णिवीराणां विनाशो ब्रह्मशापजः ।
बभूव वीरान्तकरः प्रभासे रोमहर्षणः ॥ १६.९.१० ॥
മൗസലത്തിൽ വൃഷ്ണിവീരന്മാരുടെ നാശം ബ്രാഹ്മണശാപത്തിൽനിന്ന് ഉണ്ടായി; വീരന്മാരെ അവസാനിപ്പിച്ച, രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്ന ആ നാശം പ്രഭാസത്തിൽ സംഭവിച്ചു.
16.9.11
एते शूरा महात्मानः सिंहदर्पा महाबलाः ।
भोजवृष्ण्यन्धका ब्रह्मन्नन्योन्यं तैर्हतं युधि ॥ १६.९.११ ॥
ഈ ശൂരന്മാർ, മഹാത്മാക്കൾ, സിംഹത്തിന്റെ അഭിമാനമുള്ളവർ, മഹാബലന്മാർ — ഭോജന്മാർ, വൃഷ്ണികൾ, അന്ധകന്മാർ; ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, അവർ യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം കൊന്നു.
16.9.12
गदापरिघशक्तीनां सहाः परिघबाहवः ।
त एरकाभिर्निहताः पश्य कालस्य पर्ययम् ॥ १६.९.१२ ॥
ഗദ, പരിഘം, ശക്തി എന്നിവ ധരിക്കാൻ കഴിവുള്ള, പരിഘം പോലെ ബാഹുക്കളുള്ള അവർ ഈരക്കോലുകളാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; കാലത്തിന്റെ മാറ്റം കാണുക!
16.9.13
हतं पञ्चशतं तेषां सहस्रं बाहुशालिनाम् ।
निधनं समनुप्राप्तं समासाद्येतरेतरम् ॥ १६.९.१३ ॥
അഞ്ഞൂറും ആയിരവും ബാഹുശാലികൾ വധിക്കപ്പെട്ടു; പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടി അവർ മരണം പ്രാപിച്ചു.
16.9.14
पुनःपुनर्न मृष्यामि विनाशममितौजसाम् ।
चिन्तयानो यदूनां च कृष्णस्य च यशस्विनः ॥ १६.९.१४ ॥
യാദവരെയും യശസ്വിയായ കൃഷ്ണനെയും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, അമിതതേജസ്സുള്ളവരുടെ നാശം ഞാൻ വീണ്ടുംവീണ്ടും സഹിക്കുന്നില്ല.
16.9.15
शोषणं सागरस्येव मन्दरस्येव चालनम् ।
नभसः पतनं चैव शैत्यमग्नेस्तथैव च ॥ १६.९.१५ ॥
സമുദ്രം വറ്റുന്നതും മന്ദരപർവതം ഇളകുന്നതും ആകാശം വീഴുന്നതും അഗ്നി തണുക്കുന്നതും പോലെ ഇവ സംഭവിക്കുന്നു.
16.9.16
अश्रद्धेयमहं मन्ये विनाशं शार्ङ्गधन्वनः ।
न चेह स्थातुमिच्छामि लोके कृष्णविनाकृतः ॥ १६.९.१६ ॥
ശാർങ്ഗം വില്ലേന്തിയ (കൃഷ്ണന്റെ) നാശം വിശ്വസിക്കാനാകാത്തതെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; കൃഷ്ണനില്ലാതെ ഈ ലോകത്ത് നിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
16.9.17
इतः कष्टतरं चान्यच्छृणु तद्वै तपोधन ।
मनो मे दीर्यते येन चिन्तयानस्य वै मुहुः ॥ १६.९.१७ ॥
തപോധനാ, ഇതിലും കഠിനമായ മറ്റൊന്നു കേൾക്കൂ; അത് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് വീണ്ടുംവീണ്ടും പിളരുന്നു.
16.9.18
पश्यतो वृष्णिदाराश्च मम ब्रह्मन्सहस्रशः ।
आभीरैरभिभूयाजौ हृताः पञ्चनदालयैः ॥ १६.९.१८ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, എന്റെ കൺമുന്നിൽവെച്ച് വൃഷ്ണികുലത്തിലെ ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളെ പഞ്ചനദതീരവാസികളായ ആഭീരർ യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ തോൽപ്പിച്ച് അപഹരിച്ചു.
16.9.19
धनुरादाय तत्राहं नाशकं तस्य पूरणे ।
यथापुरा च मे वीर्यं भुजयोर्न तथाऽभवत् ॥ १६.९.१९ ॥
വില്ലെടുത്തിട്ടും അവിടെ അതിൽ ഞാൻ ഞാൺ കയറ്റാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. മുൻപ് എന്റെ ഭുജങ്ങളിലുണ്ടായിരുന്ന ശക്തി ഇപ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
16.9.20
अस्त्राणि मे प्रनष्टानि विविधानि महामुने ।
शराश्च क्षयमापन्नाः क्षणेनैव समन्ततः ॥ १६.९.२० ॥
ഹേ മഹാമുനേ, എന്റെ വിവിധ അസ്ത്രങ്ങൾ നശിച്ചുപോയി; അമ്പുകളും ഒരു നിമിഷത്തിനുള്ളിൽ എല്ലായിടത്തും ക്ഷയിച്ചുപോയി.
16.9.21
पुरुषस्चाप्रमेयात्मा शङ्खचक्रगदाधरः ।
चतुर्भुजः पीतवासाः श्यामः पद्मदलेक्षणः ॥ १६.९.२१ ॥
അപ്രമേയ ആത്മാവുള്ള ആ പുരുഷൻ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ ധരിച്ചവൻ; നാല് ഭുജങ്ങളുള്ളവൻ, മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചവൻ, ശ്യാമവർണ്ണൻ, താമരയിതൾ പോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവൻ.
16.9.22
यश्च याति पुरस्तान्मे रथस्य सुमहाद्युतिः ।
प्रदहन्रिपुसैन्यानि न पश्याम्यहमद्य तम् ॥ १६.९.२२ ॥
എന്റെ രഥത്തിന് മുന്നിൽ നടന്നിരുന്ന, അത്യന്തം തേജസ്സുള്ള, ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ചിരുന്ന ആളെ ഇന്ന് ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
16.9.23
येन पूर्वं प्रदग्धानि शत्रुसैन्यानि तेजसा ।
शरैर्गाण्डीवनिर्मुक्तैरहं पश्चादशातयम् ॥ १६.९.२३ ॥
ആരുടെ തേജസ്സുകൊണ്ട് മുൻപ് ശത്രുസൈന്യങ്ങൾ ദഹിച്ചുപോയോ, ഗാണ്ഡീവത്തിൽനിന്ന് വിട്ട അമ്പുകളാൽ ഞാൻ പിന്നീട് അവയെ വീഴ്ത്തി.
16.9.24
तमपश्यन्विषीदामि घूर्णामीव च सत्तम ।
परिनिर्विण्णचेताश्च शान्तिं नोपलभेऽपि च ॥ १६.९.२४ ॥
ഹേ സത്തമാ, അവനെ കാണാതെ ഞാൻ തളരുന്നു, ചുറ്റുന്നതുപോലെ തലകറങ്ങുന്നു. മനസ്സ് പൂർണ്ണമായി തളർന്നിരിക്കുന്നു; ശാന്തിയും ഞാൻ കണ്ടെത്തുന്നില്ല.
16.9.25
देवकीनन्दनं देवं वासुदेवमजं प्रभुम् ।
विना जनार्दनं वीरं नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ १६.९.२५ ॥
ദേവകിയുടെ പുത്രനായ ദേവൻ, വാസുദേവൻ, അജൻ, പ്രഭു, വീരനായ ജനാർദ്ദനൻ ഇല്ലാതെ ഞാൻ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
16.9.26
श्रुत्वैव हि गतं विष्णुं ममापि मुमुहुर्दिशः ।
प्रनष्टज्ञातिवीर्यस्य शून्यस्य परिधावतः ॥ १६.९.२६ ॥
വിഷ്ണു പോയി എന്ന് കേട്ടപ്പോഴേ എന്റെ ദിശകളും മോഹിച്ചുപോയി; ബന്ധുക്കളെയും ശക്തിയെയും നഷ്ടപ്പെട്ട് ശൂന്യനായി ഞാൻ അലയുന്നു.
16.9.27
उपदेष्टुं मम श्रेयो भवानर्हति सत्तम ॥ १६.९.२७ ॥
സത്തമാ, എനിക്ക് നന്മ ഉപദേശിക്കാൻ അങ്ങ് യോഗ്യനാണ്.
16.9.28
देवांशा देवभूतेन सम्भूतास्ते गतास्सह ।
धर्मव्यवस्थारक्षार्थं देवेन समुपेक्षिताः ॥ १६.९.२८ ॥
ദേവാംശങ്ങളായി, ദേവരൂപനായവനാൽ ധർമ്മവ്യവസ്ഥ സംരക്ഷിക്കാൻ ജനിച്ചവർ അവനോടൊപ്പം പോയി; ദേവൻ അവരെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
16.9.29
ब्रह्मशापविनिर्दग्धा वृष्ण्यन्धकसमहारथाः ।
विनष्टाः कुरुशार्दूल न ताञ्शोचितुमर्हसि ॥ १६.९.२९ ॥
ബ്രാഹ്മണശാപത്താൽ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ട് വൃഷ്ണി, അന്ധക വംശങ്ങളിലെ മഹാരഥന്മാർ നശിച്ചു. കുരുശാർദൂലാ, അവർക്കായി നീ ദുഃഖിക്കരുത്.
16.9.31
त्रैलोक्यमपि गोविन्दः कृत्स्नं स्थावरजङ्गमम् ।
प्रसहेदन्यथा कर्तुं कुतः शापं महात्मनाम् ॥ १६.९.३१ ॥
ഗോവിന്ദന് ചലിക്കുന്നതും നിശ്ചലമായതുമായ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും മാറ്റാൻ കഴിയും; പിന്നെ മഹാത്മാക്കളുടെ ശാപം മാറ്റാൻ കഴിയില്ലേ?
16.9.32
स्त्रियश्च ताः पुरा शप्ताः प्रभासे कुपितेन वै ।
अष्टावक्रेण मुनिना तदर्थं त्वद्बलक्षयम् ॥ १६.९.३२ ॥
മുൻപ് പ്രഭാസത്തിൽ കോപിച്ച മുനി അഷ്ടാവക്രൻ ആ സ്ത്രീകളെ ശപിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ ബലം ക്ഷയിച്ചത്.
16.9.33
रथस्य पुरतो याति यः स चक्रगदाधरः ।
तव स्नेहात्पुराणर्षिर्वासुदेवश्चतुर्भुजः ॥ १६.९.३३ ॥
രഥത്തിന് മുന്നിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, ചക്രവും ഗദയും ധരിച്ച നാലുകൈയുള്ള പുരാണ ഋഷിയായ വാസുദേവൻ; നിന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ അവൻ അങ്ങനെ ഇരുന്നു.
16.9.34
कृत्वा भारावतरणं पृथिव्याः पृथुलोचनः ।
मोक्षयित्वा तनुं प्राप्तः कृष्णः स्वस्थानमुत्तमम् ॥ १६.९.३४ ॥
ഭൂമിയുടെ ഭാരം ഇറക്കിവച്ച വിശാലനേത്രനായ കൃഷ്ണൻ ശരീരം ത്യജിച്ച് തന്റെ ഉത്തമസ്ഥാനം പ്രാപിച്ചു.
16.9.35
त्वयाऽपीह महत्कर्म देवानां पुरुषर्षभ ।
कृतं भीमसहायेन यमाभ्यां च महाभुज ॥ १६.९.३५ ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, മഹാബാഹോ! ഇവിടെ നീയും ദേവന്മാരുടെ മഹത്തായ കർമ്മം ചെയ്തു; ഭീമന്റെ സഹായത്തോടും ഇരട്ടയമന്മാരോടും കൂടി.
16.9.36
कृतकृत्यांश्च वो मन्ये संसिद्धान्कुरुपुङ्गव ।
गमनं प्राप्तकालं व इदं श्रेयस्करं विभो ॥ १६.९.३६ ॥
കുരുപുംഗവാ! നിങ്ങളുടെ കർത്തവ്യം പൂർത്തിയായി, നിങ്ങൾ സിദ്ധരായി എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു; ഹേ പ്രഭോ, നിങ്ങളുടെ യാത്രയ്ക്കുള്ള കാലമായി—ഇതാണ് ശ്രേയസ്കരം.
16.9.37
बलं बुद्धिश्च तेजश्च प्रतिपत्तिश्च भारत ।
भवन्ति भवकालेषु विपद्यन्ते विपर्यये ॥ १६.९.३७ ॥
ഭാരതാ! ബലം, ബുദ്ധി, തേജസ്സ്, നിശ്ചയം—ഇവ നല്ല കാലങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്നു; വിപരീത കാലത്ത് നശിക്കുന്നു.
16.9.38
कालमूलमिदं सर्वं जगद्बीजं धनंजय ।
काल एव समादत्ते पुनरेव यदृच्छया ॥ १६.९.३८ ॥
ധനഞ്ജയാ, ഈ സർവ്വ ലോകവും കാലത്തിൽ വേരൂന്നിയതാണ്; കാലമാണ് ലോകത്തിന്റെ വിത്ത്. കാലം തന്നെ തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം വീണ്ടും എല്ലാം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
16.9.39
स एव बलवान्भूत्वा पुनर्भवति दुर्बलः ।
स एवेशश्च भूत्वेह परैराज्ञाप्यते पुनः ॥ १६.९.३९ ॥
അവൻ തന്നെ ബലവാനായി വീണ്ടും ദുർബലനാകുന്നു. അവൻ തന്നെ ഇവിടെ ഈശ്വരനായി വീണ്ടും മറ്റുള്ളവരുടെ ആജ്ഞയ്ക്ക് വിധേയനാകുന്നു.
16.9.40
कृतकृत्यानि चास्त्राणि गतान्यद्य यथागतम् ।
पुनरेष्यन्ति ते हस्तं यदा कालो भविष्यति ॥ १६.९.४० ॥
കൃതകൃത്യമായ അസ്ത്രങ്ങൾ ഇന്ന് വന്ന വഴിയിലേക്ക് തന്നെ പോയിരിക്കുന്നു. കാലം വരുമ്പോൾ അവ വീണ്ടും നിന്റെ കൈയിലേക്ക് വരും.
16.9.41
कालो गन्तुं गतिं मुख्यां भवतामपि भारत ।
एतच्छ्रेयो हि वो मन्ये परमं भरतर्षभ ॥ १६.९.४१ ॥
ഭാരതാ, നിങ്ങൾക്കും ഉത്തമമായ ഗതിയിലേക്ക് പോകേണ്ട കാലം വന്നിരിക്കുന്നു. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇതാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ നന്മ എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
16.9.42
एतद्वचनमाज्ञाय व्यासस्यामिततेजसः ।
अनुज्ञातो ययौ पार्थो नगरं नागसाह्वयम् ॥ १६.९.४२ ॥
അമിതതേജസ്വിയായ വ്യാസന്റെ ഈ വാക്കുകൾ മനസ്സിലാക്കി, അനുവാദം വാങ്ങി പാർത്ഥൻ നാഗസാഹ്വയ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
16.9.43
प्रविश्य च पुरीं वीरः समासाद्य युधिष्ठिरम् ।
आचष्ट तद्यथावृत्तं वृष्ण्यन्धककुलं प्रति ॥ १६.९.४३ ॥
നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ആ വീരൻ യുധിഷ്ഠിരനെ സമീപിച്ച്, വൃഷ്ണി-അന്ധകകുലത്തെക്കുറിച്ച് സംഭവിച്ചതെല്ലാം യഥാവിധി പറഞ്ഞു.