મહાભારત · અધ્યાય 18.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
18.5.1
भीष्मद्रोणौ महात्मानौ धृतराष्ट्रश्च पार्थिवः ।
विराटद्रुपदौ चोभौ शङ्खश्चैवोत्तरस्तथा ॥ १८.५.१ ॥
ભીષ્મ અને દ્રોણ, મહાત્મા ધૃતરાષ્ટ્ર અને રાજા, વિરાટ અને દ્રુપદ બંને, તથા શંખ અને ઉત્તર પણ.
18.5.2
धृष्टकेजुर्जयत्सेनो राजा चैव स सत्यजित् ।
दुर्योधनसुताश्चैव शकुनिश्चैव सौबलः ॥ १८.५.२ ॥
ધૃષ્ટકેતુ, જયત્સેન, રાજા સત્યજિત, દુર્યોધનના પુત્રો અને સુબલનો પુત્ર શકુનિ પણ.
18.5.3
कर्णपुत्राश्च विक्रान्ता राजा चैव जयद्रथः ।
घटोत्कवादयश्चैव ये चान्ये नानुकीर्तिताः ॥ १८.५.३ ॥
કર્ણના પુત્રો, પરાક્રમી રાજા જયદ્રથ, ઘટોત્કચ વગેરે, અને જેમનો અહીં ઉલ્લેખ નથી થયો તેઓ પણ.
18.5.4
ये चान्ये कीर्तिता वीरा राजानो दीप्तमूर्तयः ।
स्वर्गे कालं कियन्तं ते तस्थुस्तदपि शंस मे ॥ १८.५.४ ॥
અહીં કહેવાયેલા બીજા વીર રાજાઓ, તેજસ્વી રૂપવાળા, તેઓ સ્વર્ગમાં કેટલો સમય રહ્યા? તે પણ મને કહો.
18.5.5
आहोस्विच्छाश्वतं स्थानं तेषां तत्र द्विजोत्तम ।
अन्ते वा कर्मणां कां ते गतिं प्राप्ता नरर्षभाः ॥ १८.५.५ ॥
અથવા ત્યાં તેમનું સ્થાન શાશ્વત છે, હે દ્વિજોત્તમ? અથવા કર્મોના અંતે તે નરશ્રેષ્ઠોએ કઈ ગતિ પ્રાપ્ત કરી?
18.5.6
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं प्रोच्यमानं द्विजोत्तम ।
तपसा हि प्रदीप्तेन सर्वं त्वमनुपश्यति ॥ १८.५.६ ॥
હે દ્વિજોત્તમ, કહેવાતું આ હું સાંભળવા ઇચ્છું છું. પ્રદીપ્ત તપથી તમે સર્વ જુઓ છો.
18.5.7
इत्युक्तः स तु विप्रर्षिरनुज्ञातो महात्मना ।
व्यासेन तस्य नृपतेराख्यातुमुपचक्रमे। ॥ १८.५.७ ॥
આમ પૂછાયેલા તે વિપ્રર્ષિ, મહાત્મા વ્યાસની અનુમતિ મેળવીને, તે રાજાને કહેવા લાગ્યા.
18.5.8
गन्तव्यं कर्मणामन्ते सर्वेषां मनुजाधिप ।
शृणु गुह्यमिदं राजन्देवानां भरतर्षभ।
यदुवाच महातेजा दिव्यचक्षुः प्रतापवान् ॥ १८.५.८ ॥
હે મનુજાધિપ, સૌએ કર્મોના અંતે જવું પડે છે. હે રાજન, ભરતશ્રેષ્ઠ, દેવોનું આ ગુહ્ય સાંભળો — દિવ્યચક્ષુ, મહાતેજસ્વી અને પ્રતાપી જે બોલ્યા.
18.5.9
मुनिः पुराणः कौरव्य पाराशर्यो महाव्रतः ।
अगाधबुद्धिः सर्वज्ञो गतिज्ञः सर्वकर्मणाम् ॥ १८.५.९ ॥
પ્રાચીન મુનિ, હે કૌરવ્ય, પરાશરના પુત્ર, મહાવ્રતી, અગાધ બુદ્ધિવાળા, સર્વજ્ઞ, સર્વ કર્મોની ગતિ જાણનારા (વ્યાસ).
18.5.10
तेनोक्तं कर्मणामन्ते प्रविशन्ति स्विकां तनुम् ॥ १८.५.१० ॥
તેમણે કહ્યું હતું: કર્મોના અંતે તેઓ પોતાના જ શરીરમાં પ્રવેશે છે.
18.5.11
वसूनेव महातेजा भीष्मः प्राप महाद्युतिः ।
अष्टावेव हि दृश्यन्ते वसवो भरतर्षभ ॥ १८.५.११ ॥
મહાતેજસ્વી, મહાદ્યુતિમાન ભીષ્મ વસુઓને પામ્યા. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, વસુઓ ખરેખર આઠ જ દેખાય છે.
18.5.12
बृहस्पतिं विवेशाथ द्रोणो ह्यङ्गिरसां वरम् ।
कृतवर्मा तु हार्दिक्यः प्रविवेश मरुद्गणान् ॥ १८.५.१२ ॥
પછી દ્રોણ અંગિરસોમાં શ્રેષ્ઠ બૃહસ્પતિમાં પ્રવેશ્યા; અને હાર્દિક્ય કૃતવર્મા મરુદ્ગણોમાં પ્રવેશ્યા.
18.5.13
सनत्कुमारं प्रद्युम्नः प्रविवेश यथागतम् ।
धृतराष्ट्रो धनेशस्य लोकान्प्राप दुरासदान् ॥ १८.५.१३ ॥
પ્રદ્યુમ્ન યથાગત સનત્કુમારમાં પ્રવેશ્યા. ધૃતરાષ્ટ્ર ધનેશ્વર (કુબેર)ના દુર્લભ લોકો પામ્યા.
18.5.14
धृतराष्ट्रो सहिता गन्धारी च यशस्विनी ।
पत्नीभ्यां सहितः पाण्डुमहेन्द्रसदनं ययौ ॥ १८.५.१४ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર અને યશસ્વિની ગાંધારી, બે પત્નીઓ સાથે, મહેન્દ્ર (ઇન્દ્ર)ના ભવન તરફ ગયા.
18.5.15
विराटद्रुपदौ चोभौ धृष्टकेतुश्च पार्थिवः ।
निशठाक्रूरसाम्बाश्च भानुः कण्वो विदूरथः ॥ १८.५.१५ ॥
વિરાટ અને દ્રુપદ બંને, રાજા ધૃષ્ટકેતુ, નિશઠ, અક્રૂર, સાંબ, ભાનુ, કણ્વ અને વિદૂરથ.
18.5.16
भूरिश्रवाः शलश्चैव भूरिश्च पृथिवीपतिः ।
कंशश्चैवोग्रसेनश्च वसुदेवस्तथैव च ॥ १८.५.१६ ॥
ભૂરિશ્રવા, શલ અને પૃથ્વીપતિ ભૂરિ, કંસ, ઉગ્રસેન અને એ જ રીતે વસુદેવ.
18.5.17
उत्तरश्च सह भ्रात्रा शङ्खेन नरपुङ्गवः ।
विश्वेषां देवतानां ते विविशुर्नरसत्तमाः ॥ १८.५.१७ ॥
ઉત્તર પોતાના ભાઈ શંખ સાથે, નરશ્રેષ્ઠ; તેઓ સર્વ દેવતાઓના લોકમાં પ્રવેશ્યા.
18.5.18
वर्चा नाम महातेजाः सोमपुत्रः प्रतापवान् ।
सोभिमन्युर्नृसिंहस्य फल्गुनस्य सुतोऽभवत् ॥ १८.५.१८ ॥
વર્ચા નામના મહાતેજસ્વી, સોમના પુત્ર, પ્રતાપી — તે જ નરસિંહ ફાલ્ગુન (અર્જુન)ના પુત્ર અભિમન્યુ થયા.
18.5.19
स युद्ध्वा क्षत्रधर्मेण यथा नान्यः पुमान्क्वचित् ।
विवेश सोमं धर्मात्मा कर्मणोन्ते मरारथः ॥ १८.५.१९ ॥
તેણે ક્ષત્રધર્મ પ્રમાણે યુદ્ધ કર્યું, જેમ બીજો કોઈ પુરુષ ક્યારેય કરતો નથી. તે ધર્માત્મા મહારથી પોતાના કર્મના અંતે સોમમાં પ્રવેશ્યો.
18.5.20
आविवेश रविं कर्णो निहतः पुरुषर्षभ ।
द्वापरं शकुनिः प्राप धृष्टद्युम्नस्तु पावकम् ॥ १८.५.२० ॥
હે પુરુષર્ષભ, માર્યો ગયેલો કર્ણ સૂર્યમાં પ્રવેશ્યો. શકુનિએ દ્વાપર પ્રાપ્ત કર્યો; ધૃષ્ટદ્યુમ્ને અગ્નિ પ્રાપ્ત કર્યો.
18.5.21
धृतराष्ट्रात्मजाः सर्वे यातुधानान्प्रपेदिरे ।
धर्ममेवाविशत्क्षत्ता राजा चैव युधिष्ठिरः ॥ १८.५.२१ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના બધા પુત્રો યાતુધાનો પાસે ગયા. ક્ષત્તા (વિદુર) ધર્મમાં પ્રવેશ્યા, અને રાજા યુધિષ્ઠિર પણ.
18.5.22
अनन्तो भगवान्देवः प्रविवेश रसातलम् ।
पितामहनियोगाद्वै यो योगाद्गामधारयत् ॥ १८.५.२२ ॥
ભગવાન અનંત દેવ રસાતલમાં પ્રવેશ્યા; પિતામહની આજ્ઞાથી, જેમણે યોગથી પૃથ્વીને ધારણ કરી હતી.
18.5.23
यः स नारायणो नाम देवदेवः सनातनः ।
तस्यांशो वासुदेवस्तु कर्मणोन्ते विवेश ह ॥ १८.५.२३ ॥
નારાયણ નામના, દેવોના દેવ, સનાતન — તેમનો જ અંશ વાસુદેવ હતા; તેઓ પોતાના કર્મના અંતે પ્રવેશ્યા.
18.5.24
षोडशस्त्रीसहस्राणि वासुदेवपरिग्रहाः ।
अमज्जंस्ताः सरस्वत्यां कालेन जनमेजय ॥ १८.५.२४ ॥
વાસુદેવની પરિગ્રહ રૂપ સોળ હજાર સ્ત્રીઓ — હે જનમેજય, સમય આવતાં તેઓ સરસ્વતીમાં ડૂબી ગઈ.
18.5.25
तत्र त्यक्त्वा शरीराणि दिवमारुरुहुः पुनः ।
ताश्चैवाप्सरसो भूत्वा वासुदेवमुपाविशन् ॥ १८.५.२५ ॥
ત્યાં તેમણે શરીરો ત્યજીને ફરી સ્વર્ગ તરફ આરોહણ કર્યું, અને તેઓ જ અપ્સરાઓ બનીને વાસુદેવ પાસે બેઠી.
18.5.26
हतास्तस्मिन्महायुद्धे ये वीरास्तु महारथाः ।
घटोत्कचादयश्चैव देवान्यक्षांश्च भेजिरे ॥ १८.५.२६ ॥
તે મહાયુદ્ધમાં હણાયેલા વીર મહારથીઓ, અને ઘટોત્કચ વગેરે, દેવો અને યક્ષોને પ્રાપ્ત થયા.
18.5.27
दुर्योधनसहायाश्च राक्षसा येऽनुकीर्तिताः ।
प्राप्तास्ते क्रमशो राजन्सर्वलोकाननुत्तमान् ॥ १८.५.२७ ॥
દુર્યોધનના સહાયક રાક્ષસો, જેમનો ઉલ્લેખ થયો, હે રાજન્, ક્રમશઃ સર્વોત્તમ લોકોને પામ્યા.
18.5.28
भवनं च महेन्द्रस्य कुबेरस्य च धीमतः ।
वरुणस्य तथा लोकान्विविशुः पुरुषर्षभाः ॥ १८.५.२८ ॥
મહેન્દ્રનું ભવન, બુદ્ધિમાન કુબેરનું ભવન, અને વરુણના લોકોમાં તે પુરુષશ્રેષ્ઠો પ્રવેશ્યા.
18.5.29
एतत्ते सर्वमाख्यातं विस्तरेण महाद्युते ।
कुरूणां चरितं कृत्स्नं पाण्डवानां च भारत ॥ १८.५.२९ ॥
હે મહાતેજસ્વી, આ બધું મેં તમને વિસ્તારથી કહ્યું; હે ભારત, કુરુઓ અને પાંડવોનું સમગ્ર ચરિત્ર.
18.5.30
एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठात्स राजा जनमेजयः ।
विस्मितोऽभवदत्यर्थं यज्ञकर्मान्तरेष्वथ ॥ १८.५.३० ॥
આ દ્વિજશ્રેષ્ઠ પાસેથી સાંભળીને તે રાજા જનમેજય યજ્ઞકર્મોની વચ્ચે અત્યંત વિસ્મિત થયો.
18.5.31
ततः समापयामासुः कर्म तत्तस्य याजकाः ।
आस्तिकश्चाभवत्प्रीतः परिमोक्ष्य भुजङ्गमान् ॥ १८.५.३१ ॥
પછી યાજકોએ તે યજ્ઞકર્મ પૂર્ણ કર્યું; આસ્તિક સર્પોને મુક્ત કરીને પ્રસન્ન થયા.
18.5.32
ततो द्विजातीन्सर्वास्तान्दक्षिणाभिरतोषयत् ।
पूजिताश्चापि ते राज्ञा ततो जग्मुर्यथागतम् ॥ १८.५.३२ ॥
પછી તેણે તે સર્વ દ્વિજોને દક્ષિણાથી સંતુષ્ટ કર્યા; રાજા દ્વારા સન્માનિત થઈને તેઓ જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા.
18.5.33
विसर्जयित्वा विप्रांस्तान्राजाऽपि जनमेजयः ।
हृष्टस्तक्षशिलायाः स पुनरायाद्गचाह्वयम् ॥ १८.५.३३ ॥
તે બ્રાહ્મણોને વિદાય આપીને રાજા જનમેજય પણ હર્ષ સાથે તક્ષશિલાથી ફરી ગજાહ્વય (હસ્તિનાપુર) પાછા ફર્યા.
18.5.34
एतत्ते सर्वमाख्यातं वैशम्पायनकीर्तितम् ।
व्यासाज्ञया समाज्ञातं सर्पसत्रे नृपस्य हि ॥ १८.५.३४ ॥
વૈશંપાયને વર્ણવેલું આ સર્વ તમને કહેવામાં આવ્યું; વ્યાસની આજ્ઞાથી રાજાના સર્પસત્રમાં આ સારી રીતે જાણવામાં આવ્યું.
18.5.35
पुण्योऽयमितिहासाख्यः पवित्रं चेदमुत्तमम् ।
कृष्णेन मुनिना विप्र निर्मितं सत्यवादिना ॥ १८.५.३५ ॥
હે વિપ્ર, ઇતિહાસ નામનો આ પુણ્યદાયી અને ઉત્તમ પવિત્ર ગ્રંથ સત્યવાદી મુનિ કૃષ્ણ (દ્વૈપાયન) દ્વારા રચાયો છે.
18.5.36
सर्वज्ञेन विधिज्ञेन धर्मज्ञानवता सता ।
अतीन्द्रियेण शुचिना तपसा भावितात्मना ॥ १८.५.३६ ॥
સર્વજ્ઞ, વિધિના જ્ઞાતા, ધર્મજ્ઞાનવાન, સત્પુરુષ, ઇન્દ્રિયાતીત, શુચિ અને તપથી આત્મા સંસ્કારિત થયેલા (મુનિ) દ્વારા.
18.5.37
ऐश्वर्ये वर्तता चैव साङ्ख्ययोगवता तथा ।
नैकतन्त्रविबुद्धेन दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा ॥ १८.५.३७ ॥
ઐશ્વર્યમાં સ્થિત, સાંખ્ય અને યોગથી યુક્ત, અનેક તંત્રોથી જાગ્રત, દિવ્ય ચક્ષુથી જોનારા.
18.5.38
कीर्तिं प्रथयता लोके पाण्डवानां महात्मनाम् ।
अन्येषां क्षत्रियाणां च भूरिद्रविणतेजसाम् ॥ १८.५.३८ ॥
જગતમાં મહાત્મા પાંડવોની અને અપાર ધન તથા તેજવાળા અન્ય ક્ષત્રિયોની કીર્તિ ફેલાવનાર.
18.5.39
क्रीडां च वासुदेवस्य देवदेवस्य शाङ्गिणः ।
विश्वेषां देवभागानां जन्मसायुज्यमेव च ॥ १८.५.३९ ॥
વાસુદેવની ક્રીડા, દેવોના દેવ શાર્ઙ્ગધારીની ક્રીડા, સર્વ દેવભાગોનો જન્મ અને સાયુજ્ય પણ.
18.5.40
य इदं शृणुयाद्विद्वान्पर्वसु द्विजसत्तमः ।
धूतपाप्मा जितस्वर्गो ब्रह्मभूयाय गच्छति ॥ १८.५.४० ॥
જે વિદ્વાન દ્વિજશ્રેષ્ઠ પર્વોમાં આ સાંભળે છે, તે પાપ ખંખેરીને, સ્વર્ગ જીતીને બ્રહ્મભાવ પામે છે.
18.5.41
कार्ष्णं वेदमिमं सर्वं शृणुयाद्यः समाहितः ।
ब्रह्महत्याकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ १८.५.४१ ॥
જે એકાગ્ર ચિત્તે કૃષ્ણનો આ સંપૂર્ણ વેદ સાંભળે છે, તેનું બ્રહ્મહત્યાનું પાપ તે જ ક્ષણે નાશ પામે છે.
18.5.42
यश्चेदं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान्पादमन्ततः ।
अक्षय्यमन्नपानं वै पितॄंस्तस्योपतदिष्ठते ॥ १८.५.४२ ॥
જે શ્રાદ્ધમાં બ્રાહ્મણોને આનો ઓછામાં ઓછો એક પાદ પણ સંભળાવે છે, તેના પિતૃઓ સુધી અક્ષય અન્નપાન પહોંચે છે.
18.5.43
अह्ना यदेनः कुरुते इन्द्रियैर्मनसाऽपि वा ।
महाभारतमाख्याय सर्पपापैः प्रमुच्यते ॥ १८.५.४३ ॥
દિવસે ઇન્દ્રિયો દ્વારા કે મન દ્વારા જે પાપ થાય છે, તે મહાભારતનું કથન કરવાથી સર્પસમાન પાપોથી મુક્ત થાય છે.
18.5.44
यद्रात्रौ कुरुते पापं ब्राह्मणः स्त्रीगणैर्वृतः ।
महाभारतमाख्याय पूर्वां सन्ध्यां प्रमुच्यते ॥ १८.५.४४ ॥
રાત્રે સ્ત્રીઓના સમૂહથી ઘેરાયેલો બ્રાહ્મણ પાપ કરે, તો મહાભારતનું કથન કરીને તે પૂર્વ સંધ્યાએ તેમાંથી મુક્ત થાય છે.
18.5.45
महत्त्वाद्भारवत्त्वाच्च महाभारतमुच्यते ।
निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १८.५.४५ ॥
મહત્ત્વ અને ભારને કારણે તેને મહાભારત કહેવામાં આવે છે; જે તેની નિરુક્તિ જાણે છે તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.
18.5.46
अष्टादशपुराणानि धर्मशास्त्राणि सर्वशः ।
वेदाः साङ्गास्तथैकत्र भारतं चैकतः स्थितम् ॥ १८.५.४६ ॥
અઢાર પુરાણો, સર્વ ધર્મશાસ્ત્રો, અંગો સહિત વેદો એક તરફ; મહાભારત બીજી તરફ સ્થિત છે.
18.5.47
श्रूयतां सिंहनादोऽयमृषेस्तस्य महात्मनः ।
अष्टादशपुराणानां कर्तुर्वेदमहोदधेः ॥ १८.५.४७ ॥
અઢાર પુરાણોના કર્તા, વેદરૂપી મહાસાગર એવા તે મહાત્મા ઋષિનો આ સિંહનાદ સાંભળો.
18.5.48
त्रिभिर्वर्षैर्महत्पुण्यं कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ।
अखिलं भारतं चेदं चकार भगवान्मुनिः ॥ १८.५.४८ ॥
ત્રણ વર્ષમાં, મહાન પુણ્યકર્મ તરીકે, પ્રભુ કૃષ્ણદ્વૈપાયન મુનિએ આ સમગ્ર મહાભારત રચ્યું.
18.5.49
आकर्ण्य भक्त्या सततं जयाख्यं भारतं महत् ।
श्रीश्च कीर्तिस्तथा विद्या भवन्ति सहिताः सदा ॥ १८.५.४९ ॥
જય નામનું આ મહાન ભારત ભક્તિથી સતત સાંભળનારાઓમાં શ્રી, કીર્તિ અને વિદ્યા સદા સાથે રહે છે.
18.5.50
धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च भरतर्षभ ।
यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न कुत्रिचित् ॥ १८.५.५० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ વિશે જે અહીં છે તે બીજે પણ છે; જે અહીં નથી તે ક્યાંય નથી.
18.5.51
वाच्यते यत्र सततं जयाख्यं भारतं महत् ।
श्रीश्व कीर्तिश्च विद्या च भवन्ति मुदिताः सदा ॥ १८.५.५१ ॥
જય નામનું આ મહાન ભારત જ્યાં સતત વંચાય છે, ત્યાં શ્રી, કીર્તિ અને વિદ્યા સદા આનંદથી રહે છે.
18.5.52
भारतस्य तु वक्तारं ब्रह्मर्षि च महागुरुम् ।
वैशंपायनमारोप्य स्वर्णभद्रासनं तदा ॥ १८.५.५२ ॥
ત્યારે ભારતના વક્તા, બ્રહ્મર્ષિ અને મહાગુરુ વૈશંપાયનને સુવર્ણ ભદ્રાસન પર બેસાડીને...
18.5.53
जनमेजयादिराजान आस्तिकाद्या द्विजातयः ।
धर्मदत्तादिवैश्याश्च सोम्यवंश्यादिशूद्रकाः ॥ १८.५.५३ ॥
જનમેજય વગેરે રાજાઓ, આસ્તિક વગેરે દ્વિજો, ધર્મદત્ત વગેરે વૈશ્યો અને સોમ્યવંશ્ય વગેરે શૂદ્રો.
18.5.54
प्रयुतं चायुतं चेति सहस्रं शतमित्यपि ।
दशकं चेति निष्काणामानर्चुस्तं महागुरुम् ॥ १८.५.५४ ॥
પ્રયુત, અયુત, સહસ્ર, શત અને દશક એવી નિષ્ક મુદ્રાઓથી તેમણે તે મહાગુરુનું પૂજન કર્યું.
18.5.55
निष्काणां दशकं दत्त्वा मृतपुत्रोऽमृतप्रजः ।
ऊष्मादिव्याधियुक्तश्च शतं दत्त्वा निरामयः ॥ १८.५.५५ ॥
દસ નિષ્ક દાન કરીને મૃતપુત્ર અમર સંતાન મેળવે છે; તાવ વગેરે રોગથી પીડિત વ્યક્તિ સો નિષ્ક દાન કરીને નિરામય થાય છે.
18.5.56
सहस्रदानात्संतानहीनः संतानपुत्रवान् ।
आयुरारोग्यमैश्वर्यं भेजुस्तेऽन्नं च पुत्रकान् ॥ १८.५.५६ ॥
હજાર દાનથી સંતાનહીન લોકો સંતાનવાન બન્યા; તેમણે દીર્ઘાયુ, આરોગ્ય, ઐશ્વર્ય, અન્ન અને પુત્રો મેળવ્યા.
18.5.57
सुवर्णं रजतं रत्नं सर्वाण्याभरणानि च ।
सर्वोपकरणैर्युक्तं निधिनिक्षेपसंयुतम् ॥ १८.५.५७ ॥
સોનું, ચાંદી, રત્નો અને બધાં આભૂષણો, બધા ઉપકરણો સાથે, નિધિ અને નિક્ષેપ સહિત (દાન કરવું).
18.5.58
इष्टकाभित्तिसंयुक्तमग्निबाधादिवर्जितम् ।
देवपूजाग्निहोत्रादिपाठार्थगृहसंयुतम्।
सान्तर्बहिस्संवरणं सप्रासादं सगोगृहम् ॥ १८.५.५८ ॥
ઈંટની દીવાલોથી યુક્ત, અગ્નિ વગેરે ઉપદ્રવોથી મુક્ત, દેવપૂજા, અગ્નિહોત્ર અને પાઠ માટેના ગૃહથી યુક્ત, અંદર-બહાર ઘેરાયેલું, મહેલ અને ગૌશાળા સહિત (ઘર દાન કરવું).
18.5.59
व्यष्ट्या समष्ट्या वा दद्यात्स्वर्गारोहणपर्वणि ।
निवृत्तिकामो दद्याच्चेत्पुनर्जन्म न विद्यते ॥ १८.५.५९ ॥
સ્વર્ગારોહણ પર્વમાં વ્યક્તિગત કે સામૂહિક રીતે દાન કરવું; મુક્તિની ઇચ્છાવાળો દાન કરે તો તેનો પુનર્જન્મ થતો નથી.
18.5.60
सकामश्चेद्ब्रह्मकल्पं सुकं ब्रह्मगृहे वसेत् ॥ १८.५.६० ॥
જે ફળની ઇચ્છા રાખે તો બ્રહ્મલોકમાં એક બ્રહ્મકલ્પ સુધી સુખેથી વસવું.
18.5.61
पुराणमुखतो यस्माद्वेदान्तज्ञानमाप्यते ।
स तेन गुरुराख्यातस्तत्पूजा हीशपूजनम् ॥ १८.५.६१ ॥
કારણ કે પુરાણોના મુખથી વેદાંતજ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે, તેથી તે ગુરુ કહેવાય છે; તેની પૂજા એ જ ઈશ્વરની પૂજા છે.
18.5.62
भारतस्य तु वक्तारं श्रोतारं लेखकांस्तदा ।
प्रपूजयन्ति संहृष्टाः सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ १८.५.६२ ॥
મહાભારતના વક્તા, શ્રોતા અને લેખકોને ત્યારે હર્ષિત સિદ્ધો અને પરમ ઋષિઓ પૂજે છે.
18.5.63
महाभारतवक्तारं नार्चयन्तीह ये नराः ।
तेषां सर्वक्रियाहानिर्भवेद्देवाः शपन्ति च ॥ १८.५.६३ ॥
જે માણસો અહીં મહાભારતના વક્તાનું સન્માન કરતા નથી, તેમની સર્વ ક્રિયાઓની હાનિ થાય છે; દેવો તેમને શાપ આપે છે.
18.5.64
जयो नामेतिहासोऽयं श्रोतव्यो जयमिच्छता ।
राज्ञा राजसुतैश्चैव गर्भिण्या चैव योषिता ॥ १८.५.६४ ॥
'જય' નામનો આ ઇતિહાસ વિજયની ઇચ્છા રાખનાર રાજાએ, રાજકુમારોએ અને ગર્ભવતી સ્ત્રીએ સાંભળવો જોઈએ.
18.5.65
स्वर्गकामो लभेत्स्वर्गं जयकामो लभेज्जयम् ।
गर्भिणी लभते पुत्रं कन्यां वा बहुभागिनीम् ॥ १८.५.६५ ॥
સ્વર્ગની ઇચ્છા રાખનાર સ્વર્ગ પામે છે, વિજયની ઇચ્છા રાખનાર વિજય પામે છે; ગર્ભવતી સ્ત્રી પુત્ર કે અતિ ભાગ્યશાળી કન્યા પામે છે.
18.5.66
अनागतश्च मोक्षश्च कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ।
संदर्भं भारतस्यास्य कृतवान्धर्मकाम्यया ॥ १८.५.६६ ॥
ભાવિ ફળ અને મોક્ષ માટે, પ્રભુ કૃષ્ણદ્વૈપાયને ધર્મની ઇચ્છાથી આ ભારતની રચના કરી.
18.5.67
षष्टिं शतसहस्राणि चकारान्यां स संहिताम् ।
त्रिंशच्छतसहस्राणि देवलोके प्रतिष्ठितम् ॥ १८.५.६७ ॥
તેમણે બીજી સંહિતા રચી; તેમાં સાઠ લાખ (શ્લોકો) હતા. તેમાંથી ત્રીસ લાખ દેવલોકમાં પ્રતિષ્ઠિત છે.
18.5.68
पित्र्ये पञ्चदशं ज्ञेयं यक्षलोके चतुर्दश ।
एकं शतसहस्रं तु मानुषेषु प्रभाषितम् ॥ १८.५.६८ ॥
પિતૃલોકમાં પંદર (લાખ) જાણવા યોગ્ય છે; યક્ષલોકમાં ચૌદ; અને મનુષ્યોમાં કહેવાયેલા એક લાખ (શ્લોકો).
18.5.69
नारदोऽश्रावयद्देवानसितो देवलः पितॄन् ।
रक्षोयक्षाञ्शुको मर्त्यान्वैशम्पायन एव तु ॥ १८.५.६९ ॥
નારદે દેવોને સંભળાવ્યું; અસિત અને દેવલે પિતૃઓને; શુકે રાક્ષસો અને યક્ષોને; અને વૈશંપાયને મનુષ્યોને.
18.5.70
इतिहासमिमं पुण्यं महार्थं वेदसंमितम् ।
व्यासोक्तं श्रूयते येन कृत्वा ब्राह्म्णमग्रतः ॥ १८.५.७० ॥
આ પુણ્યવાન, મહાર્થવાળો, વેદસમાન ઇતિહાસ—વ્યાસે કહેલો—બ્રાહ્મણને આગળ રાખીને સાંભળવામાં આવે છે.
18.5.71
स नरः सर्वकामांश्च कीर्तिं प्राप्येह शौनक ।
गच्छेत्परमिकां सिद्धिमत्र मे नास्ति संशयः ॥ १८.५.७१ ॥
હે શૌનક, તે મનુષ્ય અહીં બધી કામનાઓ અને કીર્તિ મેળવીને પરમ સિદ્ધિ પામે છે—એમાં મને કોઈ સંશય નથી.
18.5.72
भारताध्ययनात्पुण्यादपि पादमधीयतः ।
श्रद्धया परया भक्त्या श्राव्यते चापि येन तु।
य इमां संहितां पुण्यां पुत्रमध्यापयच्छुकम् ॥ १८.५.७२ ॥
ભારત અધ્યયનના પુણ્યથી એક ચરણ પણ ભણનારને (ફળ મળે છે); પરમ શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી જેના દ્વારા આ સંભળાવાય છે, અને જેણે આ પુણ્ય સંહિતા પોતાના પુત્ર શુકને ભણાવી.
18.5.73
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ।
संसारेष्वनुभूतानि यान्ति यास्यन्ति चापरे ॥ १८.५.७३ ॥
સંસારમાં હજારો માતા-પિતા અને સેંકડો પુત્ર-પત્નીઓ અનુભવાયાં છે; તેઓ જાય છે, બીજાઓ પણ જશે.
18.5.74
हर्षस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ १८.५.७४ ॥
હર્ષનાં હજારો અને ભયનાં સેંકડો સ્થાનો દિવસે દિવસે મૂર્ખમાં પ્રવેશે છે, પંડિતમાં નહીં.
18.5.75
ऊर्ध्वबाहुर्विरौम्येष न च कश्चिच्छृणोति मे ।
धर्मादर्थश्च कामश्च स किमर्थं न सेव्यते ॥ १८.५.७५ ॥
હાથ ઊંચા કરીને હું પોકાર કરું છું, પણ મારું કોઈ સાંભળતું નથી. ધર્મથી જ અર્થ અને કામ મળે છે; તો તેનું સેવન કેમ થતું નથી?
18.5.76
न जातु कामान्न भयान्न लोभा-
द्धर्मं त्यजेज्जीवितस्यापि हेतोः।
नित्यो धर्मः सुखदुःखे त्वनिथ्ये ।
जीवो नित्यो हेतुरस्य त्वनित्यः ॥ १८.५.७६ ॥
કામથી, ભયથી કે લોભથી, જીવન માટે પણ ક્યારેય ધર્મનો ત્યાગ ન કરવો. ધર્મ નિત્ય છે; સુખ-દુઃખ અનિત્ય છે. જીવ નિત્ય છે; તેનું કારણ અનિત્ય છે.
18.5.77
इमां भारतसावित्रीं प्रातरुत्थायः यः पठेत् ।
स भारतफलं प्राप्य परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ १८.५.७७ ॥
સવારે ઊઠીને આ ભારત-સાવિત્રીનો પાઠ કરનાર મહાભારતનું ફળ પામી પરબ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે.
18.5.78
कयथा समुद्रो भगवान्यथा हि हिमवान्गिरिः ।
ख्यातावुभौ रत्ननिधी तथा भारतमुच्यते ॥ १८.५.७८ ॥
ભગવાન સમુદ્ર અને હિમાલય પર્વત બંને રત્નના ભંડાર તરીકે પ્રખ્યાત છે, તેમ ભારત કહેવાય છે.
18.5.79
कार्ष्णं देवमिमं विद्वाञ्श्रावयित्वाऽर्थमश्नुते ।
इदं भारतमाख्यानं यः पठेत्सुसमाहितः।
स गच्छेत्परमां सिद्धिमिति मे नास्ति संशयः ॥ १८.५.७९ ॥
કૃષ્ણ દેવને જાણનાર વિદ્વાન આ સંભળાવીને ફળ પામે છે; જે અતિ એકાગ્રતાથી આ ભારત આખ્યાન પઠન કરે છે તે પરમ સિદ્ધિ પામે છે, એમાં મને કોઈ સંશય નથી.
18.5.80
द्वैपायनोष्ठपुटनिस्सृतमप्रमेयं ।
पुण्यं पवित्रमथ पापहरं शिवं च।
यो भारतं समधिगच्छति वाच्यमानं ।
किं तस्य पुष्करजलैरभिषेचनेन ॥ १८.५.८० ॥
દ્વૈપાયનના હોઠપુટમાંથી નીકળેલું આ અપ્રમેય, પુણ્યમય, પવિત્ર, પાપહારી અને શુભ છે; જે આ ભારતને પઠન થતા સાંભળે છે તેને પુષ્કર જળથી અભિષેક કરવાથી શો લાભ?
18.5.81
यो गोशतं कनकशृङ्गमयं ददाति ।
विप्राय वेदविदुषे सुबहुश्रुताय।
पुण्यां च भारतकथां सततं शृणोति ।
तुल्यं फलं भवति तस्य च तस्य चैव ॥ १८.५.८१ ॥
જે વેદજ્ઞ અને બહુશ્રુત બ્રાહ્મણને સુવર્ણશૃંગી સો ગાયો દાન કરે છે, અને જે સદા ભારતની પુણ્યકથા સાંભળે છે - તે બન્નેને સમાન ફળ મળે છે.
18.5.82
यद्यदिष्टतमं कामं लभते श्रद्धयाऽन्वितः ।
शृणुयान्मुदितो भूत्वा आस्तिको बुद्धिसंयुतः ॥ १८.५.८२ ॥
શ્રદ્ધાથી યુક્ત જે કોઈ અતિ ઇષ્ટ કામના પામે છે; આસ્તિક અને બુદ્ધિમાન થઈ આનંદથી આ સાંભળવું.
18.5.83
वासुदेवं स्मरन्विद्वान्पुण्डरीकायतेक्षणम् ।
इतिहासमिमं पुण्यं महार्थं वेदसंमितम् ॥ १८.५.८३ ॥
કમળનેત્ર વાસુદેવનું સ્મરણ કરતા વિદ્વાને આ પુણ્ય, મહાર્થવાળા, વેદસમાન ઇતિહાસને (સાંભળવો).
18.5.84
श्रावयेद्यस्तु वर्णादीन्कृत्वा ब्राह्मणमग्रतः ।
सर्वपापविशुद्धात्मा शुचिस्तद्गतमानसः ॥ १८.५.८४ ॥
જે બ્રાહ્મણને આગળ રાખીને વર્ણાદિને આ મોટેથી સંભળાવે છે, તે સર્વ પાપોથી શુદ્ધ આત્મા, પવિત્ર અને મન તેમાં લીન રાખનાર બને છે.
18.5.85
इह कीर्तिं महत्प्राप्य भोगवान्सुखमश्नुते ।
व्यासप्रसादेन पुनः स्वर्गलोकं स गच्छति ॥ १८.५.८५ ॥
અહીં મહાન કીર્તિ મેળવીને, ભોગોથી યુક્ત થઈને તે સુખ ભોગવે છે; વ્યાસની કૃપાથી ફરી તે સ્વર્ગલોકે જાય છે.
18.5.86
एतद्विदित्वा सर्वं तु सर्ववेदार्थविद्भवेत् ।
पूजनीयश्च सततं माननीयो भवेद्द्विजः ॥ १८.५.८६ ॥
આ બધું જાણનાર સર્વ વેદોના અર્થને જાણનાર થાય છે; અને દ્વિજ સદા પૂજનીય તથા માનનીય હોય.