มหาภารตะ · อัธยายะ 18.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
18.5.1
भीष्मद्रोणौ महात्मानौ धृतराष्ट्रश्च पार्थिवः ।
विराटद्रुपदौ चोभौ शङ्खश्चैवोत्तरस्तथा ॥ १८.५.१ ॥
ภีษมะและโทรณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ธฤตราษฎร์กับพระราชา วิราฏและทรุปทะทั้งสององค์ และสังขะกับอุตตระเช่นกัน
18.5.2
धृष्टकेजुर्जयत्सेनो राजा चैव स सत्यजित् ।
दुर्योधनसुताश्चैव शकुनिश्चैव सौबलः ॥ १८.५.२ ॥
ธฤษฏเกตุ ชยัตเสนะ พระราชาสัตยชิตด้วย โอรสของทุรโยธน์ และศกุนีบุตรของสุพละ
18.5.3
कर्णपुत्राश्च विक्रान्ता राजा चैव जयद्रथः ।
घटोत्कवादयश्चैव ये चान्ये नानुकीर्तिताः ॥ १८.५.३ ॥
โอรสของกรรณะผู้กล้าหาญ พระราชาชยัทรถผู้กล้าหาญ ฆโฏตกจและคนอื่น ๆ และผู้อื่นที่ไม่ได้กล่าวนามไว้ที่นี่
18.5.4
ये चान्ये कीर्तिता वीरा राजानो दीप्तमूर्तयः ।
स्वर्गे कालं कियन्तं ते तस्थुस्तदपि शंस मे ॥ १८.५.४ ॥
วีรบุรุษกษัตริย์อื่น ๆ ที่กล่าวนามไว้ที่นี่ มีรูปกายรุ่งโรจน์ พวกเขาอยู่ในสวรรค์นานเท่าใด โปรดบอกข้าพเจ้าแม้เรื่องนั้นด้วย
18.5.5
आहोस्विच्छाश्वतं स्थानं तेषां तत्र द्विजोत्तम ।
अन्ते वा कर्मणां कां ते गतिं प्राप्ता नरर्षभाः ॥ १८.५.५ ॥
หรือที่อยู่ของพวกเขาที่นั่นเป็นนิรันดรหรือ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ หรือเมื่อสิ้นกรรมแล้ว บรรดาวัวผู้ในหมู่มนุษย์เหล่านั้นได้ไปสู่คติใด
18.5.6
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं प्रोच्यमानं द्विजोत्तम ।
तपसा हि प्रदीप्तेन सर्वं त्वमनुपश्यति ॥ १८.५.६ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้ตามที่ถูกเล่า โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ เพราะท่านเห็นทุกสิ่งด้วยตบะอันรุ่งโรจน์
18.5.7
इत्युक्तः स तु विप्रर्षिरनुज्ञातो महात्मना ।
व्यासेन तस्य नृपतेराख्यातुमुपचक्रमे। ॥ १८.५.७ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ฤๅษีผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์นั้น ได้รับอนุญาตจากวยาสผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ จึงเริ่มเล่าเรื่องนั้นแก่พระราชาองค์นั้น
18.5.8
गन्तव्यं कर्मणामन्ते सर्वेषां मनुजाधिप ।
शृणु गुह्यमिदं राजन्देवानां भरतर्षभ।
यदुवाच महातेजा दिव्यचक्षुः प्रतापवान् ॥ १८.५.८ ॥
โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ ทุกคนต้องไปสู่จุดสิ้นสุดของกรรม โอ้พระราชา จงฟังความลับของเหล่าเทวดานี้ โอ้วีรบุรุษแห่งภรตะ ที่ผู้มีเดชานุภาพรุ่งโรจน์ ผู้มีทิพยจักษุและผู้มีอานุภาพได้ตรัสไว้
18.5.9
मुनिः पुराणः कौरव्य पाराशर्यो महाव्रतः ।
अगाधबुद्धिः सर्वज्ञो गतिज्ञः सर्वकर्मणाम् ॥ १८.५.९ ॥
ฤๅษีโบราณ โอ้วงศ์กุรุ บุตรของปราศระ ผู้มีวัตรอันยิ่งใหญ่ มีปัญญาลึกล้ำหยั่งไม่ถึง ผู้รอบรู้ทุกสิ่ง ผู้รู้คติของกรรมทั้งปวง
18.5.10
तेनोक्तं कर्मणामन्ते प्रविशन्ति स्विकां तनुम् ॥ १८.५.१० ॥
ท่านได้กล่าวไว้ว่า เมื่อสิ้นกรรมแล้ว ย่อมเข้าสู่กายของตนเอง
18.5.11
वसूनेव महातेजा भीष्मः प्राप महाद्युतिः ।
अष्टावेव हि दृश्यन्ते वसवो भरतर्षभ ॥ १८.५.११ ॥
ภีษมะผู้มีเดชานุภาพอันยิ่งใหญ่และมีความรุ่งเรืองยิ่ง ได้ไปถึงเหล่าวสุ เพราะแท้จริงมีวสุเพียงแปดองค์เท่านั้นที่ปรากฏ โอ้วีรบุรุษแห่งภรตะ
18.5.12
बृहस्पतिं विवेशाथ द्रोणो ह्यङ्गिरसां वरम् ।
कृतवर्मा तु हार्दिक्यः प्रविवेश मरुद्गणान् ॥ १८.५.१२ ॥
ต่อมาโทรณะเข้าไปรวมกับพระพฤหัสปติ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่อังคิรส ส่วนกฤตวรมันบุตรของหฤทิกได้เข้าไปในหมู่มรุตทั้งหลาย
18.5.13
सनत्कुमारं प्रद्युम्नः प्रविवेश यथागतम् ।
धृतराष्ट्रो धनेशस्य लोकान्प्राप दुरासदान् ॥ १८.५.१३ ॥
ประทุมนเข้าไปหาสนัตกุมารตามที่มาแล้ว ธฤตราษฎร์ได้ไปถึงโลกอันเข้าถึงยากของพระผู้เป็นเจ้าแห่งทรัพย์
18.5.14
धृतराष्ट्रो सहिता गन्धारी च यशस्विनी ।
पत्नीभ्यां सहितः पाण्डुमहेन्द्रसदनं ययौ ॥ १८.५.१४ ॥
ธฤตราษฎร์พร้อมด้วยคันธารีผู้มีชื่อเสียง ได้ไปยังที่ประทับของพระอินทร์ ผู้เป็นใหญ่แห่งปาณฑุ พร้อมด้วยภรรยาทั้งสอง
18.5.15
विराटद्रुपदौ चोभौ धृष्टकेतुश्च पार्थिवः ।
निशठाक्रूरसाम्बाश्च भानुः कण्वो विदूरथः ॥ १८.५.१५ ॥
วิราฏและทรุปทะทั้งสององค์ พระราชาธฤษฏเกตุ นิศฐะ อักรูระ สามพะ ภานุ กัณวะ และวิทูรถ
18.5.16
भूरिश्रवाः शलश्चैव भूरिश्च पृथिवीपतिः ।
कंशश्चैवोग्रसेनश्च वसुदेवस्तथैव च ॥ १८.५.१६ ॥
ภูริศรวัส ศละ และภูริผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน กังสะและอุครเสนะ และวสุเทพเช่นกัน
18.5.17
उत्तरश्च सह भ्रात्रा शङ्खेन नरपुङ्गवः ।
विश्वेषां देवतानां ते विविशुर्नरसत्तमाः ॥ १८.५.१७ ॥
อุตตระพร้อมด้วยพี่ชายสังขะ บรรดาวัวผู้ในหมู่มนุษย์ผู้ประเสริฐเหล่านั้นได้เข้าสู่แดนของเทวดาทั้งปวง
18.5.18
वर्चा नाम महातेजाः सोमपुत्रः प्रतापवान् ।
सोभिमन्युर्नृसिंहस्य फल्गुनस्य सुतोऽभवत् ॥ १८.५.१८ ॥
วรจา ผู้มีนามว่า มีเดชานุภาพยิ่งใหญ่ เป็นโอรสของโสมผู้มีอานุภาพ ได้เกิดเป็นอภิมันยุ โอรสของพระฟัลคุนะ ผู้เป็นสิงห์ในหมู่มนุษย์
18.5.19
स युद्ध्वा क्षत्रधर्मेण यथा नान्यः पुमान्क्वचित् ।
विवेश सोमं धर्मात्मा कर्मणोन्ते मरारथः ॥ १८.५.१९ ॥
ท่านผู้มีจิตใจชอบธรรม ผู้เป็นสารถีผู้ยิ่งใหญ่ ได้รบตามธรรมแห่งกษัตริย์ อย่างที่ชายอื่นไม่เคยทำ แล้วเข้าสู่โสมเมื่อสิ้นกรรมของตน
18.5.20
आविवेश रविं कर्णो निहतः पुरुषर्षभ ।
द्वापरं शकुनिः प्राप धृष्टद्युम्नस्तु पावकम् ॥ १८.५.२० ॥
โอ้วีรบุรุษในหมู่มนุษย์ กรรณะผู้ถูกสังหารได้เข้าสู่พระอาทิตย์ ศกุนีได้ไปถึงยุคทวาปร ส่วนธฤษฏทยุมน์ได้ไปถึงพระอัคนี
18.5.21
धृतराष्ट्रात्मजाः सर्वे यातुधानान्प्रपेदिरे ।
धर्ममेवाविशत्क्षत्ता राजा चैव युधिष्ठिरः ॥ १८.५.२१ ॥
พวกโอรสทั้งหมดของธฤตราษฎร์เข้าไปหาพวกยาตุธานะ ส่วนกษัตตา (วิทุระ) เข้าไปอยู่ในธรรม และพระเจ้ายุธิษฐิระก็เช่นกัน
18.5.22
अनन्तो भगवान्देवः प्रविवेश रसातलम् ।
पितामहनियोगाद्वै यो योगाद्गामधारयत् ॥ १८.५.२२ ॥
พระอนันต์ผู้เป็นเจ้าอันประเสริฐเสด็จเข้าไปในรสาตล ด้วยบัญชาของปิตามหะ พระองค์ผู้ได้ทรงค้ำจุนแผ่นดินด้วยพลังของพระองค์
18.5.23
यः स नारायणो नाम देवदेवः सनातनः ।
तस्यांशो वासुदेवस्तु कर्मणोन्ते विवेश ह ॥ १८.५.२३ ॥
พระองค์ผู้มีพระนามว่านารายณ์ เทพแห่งเทพ ผู้เป็นนิรันดร์ ส่วนหนึ่งของพระองค์คือวาสุเทพ ผู้เสด็จเข้าไปเมื่อสิ้นการกระทำของพระองค์
18.5.24
षोडशस्त्रीसहस्राणि वासुदेवपरिग्रहाः ।
अमज्जंस्ताः सरस्वत्यां कालेन जनमेजय ॥ १८.५.२४ ॥
มเหสีของวาสุเทพจำนวนสิบหกพันนาง โอ ชนเมชัยะ ในกาลเวลาต่อมา พวกนางได้จมลงในแม่น้ำสรัสวตี
18.5.25
तत्र त्यक्त्वा शरीराणि दिवमारुरुहुः पुनः ।
ताश्चैवाप्सरसो भूत्वा वासुदेवमुपाविशन् ॥ १८.५.२५ ॥
ที่นั่น หลังจากละทิ้งร่างกายแล้ว พวกนางก็กลับขึ้นสู่สวรรค์อีกครั้ง และเมื่อกลายเป็นอัปสรเอง พวกนางก็นั่งลงเคียงข้างวาสุเทพ
18.5.26
हतास्तस्मिन्महायुद्धे ये वीरास्तु महारथाः ।
घटोत्कचादयश्चैव देवान्यक्षांश्च भेजिरे ॥ १८.५.२६ ॥
วีรบุรุษและมหารถีทั้งหลายที่ถูกฆ่าในมหายุทธ์นั้น และพระฆฏोत्कचและผู้อื่น ได้ไปถึงเทวดาและยักษ์ทั้งหลาย
18.5.27
दुर्योधनसहायाश्च राक्षसा येऽनुकीर्तिताः ।
प्राप्तास्ते क्रमशो राजन्सर्वलोकाननुत्तमान् ॥ १८.५.२७ ॥
พวกรากษสที่เป็นพันธมิตรของทุรโยธน์ ผู้ที่ได้กล่าวนามไว้ โอ กษัตริย์ ได้บรรลุตามลำดับไปสู่โลกอันสูงสุดทั้งปวง
18.5.28
भवनं च महेन्द्रस्य कुबेरस्य च धीमतः ।
वरुणस्य तथा लोकान्विविशुः पुरुषर्षभाः ॥ १८.५.२८ ॥
ที่อยู่ของพระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่ ที่อยู่ของกุเวรผู้ปัญญาเลิศ และโลกของพระวรุณ บรรดาวัวกระทิงในหมู่มนุษย์เหล่านั้นได้เข้าไปแล้ว
18.5.29
एतत्ते सर्वमाख्यातं विस्तरेण महाद्युते ।
कुरूणां चरितं कृत्स्नं पाण्डवानां च भारत ॥ १८.५.२९ ॥
โอ ผู้รุ่งโรจน์ ข้าพเจ้าได้เล่าเรื่องทั้งหมดนี้แก่ท่านโดยละเอียดแล้ว คือความประพฤติของพวกกุรุและพวกปาณฑพทั้งสิ้น โอ ภารตะ
18.5.30
एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठात्स राजा जनमेजयः ।
विस्मितोऽभवदत्यर्थं यज्ञकर्मान्तरेष्वथ ॥ १८.५.३० ॥
เมื่อพระเจ้าชนเมชัยะได้ฟังเรื่องนี้จากพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด พระองค์ก็ทรงอัศจรรย์ใจยิ่งนัก ในระหว่างพิธียัญอันเป็นช่วงเว้นของกิจพิธี
18.5.31
ततः समापयामासुः कर्म तत्तस्य याजकाः ।
आस्तिकश्चाभवत्प्रीतः परिमोक्ष्य भुजङ्गमान् ॥ १८.५.३१ ॥
ครั้นแล้วปุโรหิตผู้ประกอบพิธีก็ทำพิธีนั้นให้เสร็จสิ้น และอาสติกะซึ่งได้ปลดปล่อยงูทั้งหลายแล้วก็มีความยินดี
18.5.32
ततो द्विजातीन्सर्वास्तान्दक्षिणाभिरतोषयत् ।
पूजिताश्चापि ते राज्ञा ततो जग्मुर्यथागतम् ॥ १८.५.३२ ॥
จากนั้นพระองค์ได้ทรงทำให้พราหมณ์ทั้งหมดนั้นพอใจด้วยทักษิณา และเมื่อได้รับการบูชาจากพระราชา พวกเขาก็กลับไปตามทางที่มา
18.5.33
विसर्जयित्वा विप्रांस्तान्राजाऽपि जनमेजयः ।
हृष्टस्तक्षशिलायाः स पुनरायाद्गचाह्वयम् ॥ १८.५.३३ ॥
เมื่อส่งพราหมณ์เหล่านั้นไปแล้ว พระเจ้าชนเมชัยะก็ทรงเปี่ยมด้วยความยินดี เสด็จกลับจากตักษศิลาสู่คชาหวัย (หัสตินาปุระ) อีกครั้ง
18.5.34
एतत्ते सर्वमाख्यातं वैशम्पायनकीर्तितम् ।
व्यासाज्ञया समाज्ञातं सर्पसत्रे नृपस्य हि ॥ १८.५.३४ ॥
เรื่องทั้งหมดนี้ได้เล่าแก่ท่านแล้ว ตามที่ไวศัมปายนะได้ท่องไว้ ตามบัญชาของวยาสะ ได้ถูกเรียนรู้จนถ่องแท้ในงานสรรพสังคามพิธีงูของพระราชา
18.5.35
पुण्योऽयमितिहासाख्यः पवित्रं चेदमुत्तमम् ।
कृष्णेन मुनिना विप्र निर्मितं सत्यवादिना ॥ १८.५.३५ ॥
โอ พราหมณ์ ประวัติศาสตร์อันศักดิ์สิทธิ์ที่เรียกว่าอิติหาสะนี้ และเครื่องชำระอันสูงสุดนี้ ได้ถูกแต่งขึ้นโดยฤๅษีกฤษณะ ผู้พูดความจริง (ทไวปายนะ)
18.5.36
सर्वज्ञेन विधिज्ञेन धर्मज्ञानवता सता ।
अतीन्द्रियेण शुचिना तपसा भावितात्मना ॥ १८.५.३६ ॥
โดยฤๅษีผู้รู้ทุกสิ่ง รู้พิธีกรรม มีความรู้ในธรรม เป็นคนดีงาม เหนือประสาทสัมผัส บริสุทธิ์ และมีจิตที่ขัดเกลาแล้วด้วยตบะ
18.5.37
ऐश्वर्ये वर्तता चैव साङ्ख्ययोगवता तथा ।
नैकतन्त्रविबुद्धेन दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा ॥ १८.५.३७ ॥
ผู้ดำรงอยู่ในอำนาจอธิปไตย ผู้มีสางขยะและโยคะ ผู้ตื่นรู้ในคำสอนหลายแบบ ผู้ได้เห็นด้วยทิพยจักษุ
18.5.38
कीर्तिं प्रथयता लोके पाण्डवानां महात्मनाम् ।
अन्येषां क्षत्रियाणां च भूरिद्रविणतेजसाम् ॥ १८.५.३८ ॥
ทรงแผ่ขยายเกียรติยศในโลกของเหล่าปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ และของกษัตริย์อื่นๆ ผู้มีทรัพย์และเดชานุภาพมากมาย
18.5.39
क्रीडां च वासुदेवस्य देवदेवस्य शाङ्गिणः ।
विश्वेषां देवभागानां जन्मसायुज्यमेव च ॥ १८.५.३९ ॥
การเล่นของวาสุเทพ ของเทพแห่งเทพ ผู้ถือธนูศารังค์ และการเกิดและการรวมเป็นหนึ่งของส่วนแห่งเทพทั้งปวง
18.5.40
य इदं शृणुयाद्विद्वान्पर्वसु द्विजसत्तमः ।
धूतपाप्मा जितस्वर्गो ब्रह्मभूयाय गच्छति ॥ १८.५.४० ॥
ผู้มีปัญญาคนใดที่ฟังเรื่องนี้ในปรรพทั้งหลาย โอ ผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ ผู้นั้นเมื่อสลัดบาปได้และชนะสวรรค์แล้ว ย่อมไปสู่ความเป็นพรหมัน
18.5.41
कार्ष्णं वेदमिमं सर्वं शृणुयाद्यः समाहितः ।
ब्रह्महत्याकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ १८.५.४१ ॥
ผู้ใดฟังคัมภีร์เวทแห่งกฤษณะทั้งหมดนี้ด้วยจิตที่มั่นคง บาปแห่งการฆ่าพราหมณ์ย่อมสิ้นไปในขณะนั้นเอง
18.5.42
यश्चेदं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान्पादमन्ततः ।
अक्षय्यमन्नपानं वै पितॄंस्तस्योपतदिष्ठते ॥ १८.५.४२ ॥
ผู้ใดให้ท่อนหนึ่งในสี่ของบทนี้ถูกสวดแก่พราหมณ์ในพิธีศราทธะ อาหารและน้ำที่ไม่มีวันหมดย่อมไปถึงบรรพบุรุษของเขา
18.5.43
अह्ना यदेनः कुरुते इन्द्रियैर्मनसाऽपि वा ।
महाभारतमाख्याय सर्पपापैः प्रमुच्यते ॥ १८.५.४३ ॥
บาปใดที่ผู้หนึ่งทำในเวลากลางวันด้วยอินทรีย์หรือแม้แต่ด้วยใจ ย่อมพ้นจากบาปดุจงูได้ด้วยการสวดมหาภารตะ
18.5.44
यद्रात्रौ कुरुते पापं ब्राह्मणः स्त्रीगणैर्वृतः ।
महाभारतमाख्याय पूर्वां सन्ध्यां प्रमुच्यते ॥ १८.५.४४ ॥
พราหมณ์ผู้ทำบาปในเวลากลางคืน ล้อมรอบด้วยหมู่สตรี ย่อมพ้นจากบาปนั้นในสนธยายามเช้าด้วยการสวดมหาภารตะ
18.5.45
महत्त्वाद्भारवत्त्वाच्च महाभारतमुच्यते ।
निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १८.५.४५ ॥
คัมภีร์นี้เรียกว่ามหาภารตะเพราะความยิ่งใหญ่และน้ำหนักของมัน ผู้ใดรู้ความหมายของชื่อนี้ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง
18.5.46
अष्टादशपुराणानि धर्मशास्त्राणि सर्वशः ।
वेदाः साङ्गास्तथैकत्र भारतं चैकतः स्थितम् ॥ १८.५.४६ ॥
คัมภีร์ปุราณะสิบแปดเล่มและตำราธรรมทั้งหมด พร้อมทั้งคัมภีร์เวทกับองค์ประกอบของมัน ตั้งอยู่ข้างหนึ่ง ส่วนมหาภารตะตั้งอยู่อีกข้างหนึ่ง
18.5.47
श्रूयतां सिंहनादोऽयमृषेस्तस्य महात्मनः ।
अष्टादशपुराणानां कर्तुर्वेदमहोदधेः ॥ १८.५.४७ ॥
จงฟังเสียงคำรามดุจสีหะของฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่นั้น ผู้เป็นผู้แต่งปุราณะสิบแปดเล่ม ผู้เป็นมหาสมุทรแห่งคัมภีร์เวท
18.5.48
त्रिभिर्वर्षैर्महत्पुण्यं कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ।
अखिलं भारतं चेदं चकार भगवान्मुनिः ॥ १८.५.४८ ॥
ในเวลาสามปี พระกฤษณะไทปายนผู้เป็นเจ้า ฤๅษีผู้ทรงฤทธิ์ ได้แต่งมหาภารตะทั้งหมดนี้ เป็นกุศลอันยิ่งใหญ่
18.5.49
आकर्ण्य भक्त्या सततं जयाख्यं भारतं महत् ।
श्रीश्च कीर्तिस्तथा विद्या भवन्ति सहिताः सदा ॥ १८.५.४९ ॥
ผู้ใดฟังมหาภารตะอันยิ่งใหญ่ที่เรียกว่าชัยด้วยความศรัทธาเป็นนิตย์ ความรุ่งเรือง เกียรติยศ และความรู้ย่อมอยู่กับเขาเสมอ
18.5.50
धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च भरतर्षभ ।
यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न कुत्रिचित् ॥ १८.५.५० ॥
โอ้ยอดของภรตะ สิ่งใดที่มีอยู่ในที่นี้เกี่ยวกับธรรม ทรัพย์ กาม และโมกษะ ย่อมมีอยู่ที่อื่นด้วย สิ่งใดที่ไม่มีในที่นี้ ย่อมไม่มีที่ใดเลย
18.5.51
वाच्यते यत्र सततं जयाख्यं भारतं महत् ।
श्रीश्व कीर्तिश्च विद्या च भवन्ति मुदिताः सदा ॥ १८.५.५१ ॥
ในที่ใดที่มหาภารตะอันยิ่งใหญ่ที่เรียกว่าชัยถูกสวดอยู่เป็นนิตย์ ความรุ่งเรือง เกียรติยศ และความรู้ ย่อมอยู่ด้วยความชื่นบานเสมอ
18.5.52
भारतस्य तु वक्तारं ब्रह्मर्षि च महागुरुम् ।
वैशंपायनमारोप्य स्वर्णभद्रासनं तदा ॥ १८.५.५२ ॥
ครั้นนั้น ท่านได้ให้ไวศัมปายนะ ผู้กล่าวมหาภารตะ พรหมรฤๅษี และครูผู้ยิ่งใหญ่ ประทับบนที่นั่งทองคำ
18.5.53
जनमेजयादिराजान आस्तिकाद्या द्विजातयः ।
धर्मदत्तादिवैश्याश्च सोम्यवंश्यादिशूद्रकाः ॥ १८.५.५३ ॥
เหล่ากษัตริย์มีพระชนมชัยเป็นประธาน ทวิชาติมีอาสติกะเป็นประธาน ไวศยะมีธรรมทัตตะเป็นประธาน และศูทรมีโสมยวํศยะเป็นประธาน
18.5.54
प्रयुतं चायुतं चेति सहस्रं शतमित्यपि ।
दशकं चेति निष्काणामानर्चुस्तं महागुरुम् ॥ १८.५.५४ ॥
พวกเขาถวายการบูชาแก่ครูผู้ยิ่งใหญ่นั้นด้วยเหรียญทองนิษกะ นับเป็นประยุต อายุต สหัสร ศต และทศก
18.5.55
निष्काणां दशकं दत्त्वा मृतपुत्रोऽमृतप्रजः ।
ऊष्मादिव्याधियुक्तश्च शतं दत्त्वा निरामयः ॥ १८.५.५५ ॥
ผู้ที่บุตรตายแล้ว ครั้นถวายนิษกะสิบเหรียญ ย่อมได้บุตรที่ไม่ตาย และผู้ที่ป่วยด้วยไข้และโรคอื่น ครั้นถวายหนึ่งร้อยเหรียญ ย่อมหายจากโรค
18.5.56
सहस्रदानात्संतानहीनः संतानपुत्रवान् ।
आयुरारोग्यमैश्वर्यं भेजुस्तेऽन्नं च पुत्रकान् ॥ १८.५.५६ ॥
ด้วยการถวายหนึ่งพัน ผู้ที่ไม่มีบุตรย่อมได้บุตร ผู้มีบุตรได้อายุยืน สุขภาพ ความรุ่งเรือง อาหาร และบุตร
18.5.57
सुवर्णं रजतं रत्नं सर्वाण्याभरणानि च ।
सर्वोपकरणैर्युक्तं निधिनिक्षेपसंयुतम् ॥ १८.५.५७ ॥
ทองคำ เงิน อัญมณี และเครื่องประดับทั้งปวง พร้อมด้วยเครื่องใช้ทั้งปวง รวมทั้งขุมทรัพย์และทรัพย์ที่ฝังไว้
18.5.58
इष्टकाभित्तिसंयुक्तमग्निबाधादिवर्जितम् ।
देवपूजाग्निहोत्रादिपाठार्थगृहसंयुतम्।
सान्तर्बहिस्संवरणं सप्रासादं सगोगृहम् ॥ १८.५.५८ ॥
มีกำแพงอิฐ ปราศจากภัยจากไฟและอื่น ๆ มีเรือนสำหรับบูชาเทวดา อัคนิโหตระ และการสวด ปิดล้อมทั้งภายในและภายนอก พร้อมปราสาทและคอกโค
18.5.59
व्यष्ट्या समष्ट्या वा दद्यात्स्वर्गारोहणपर्वणि ।
निवृत्तिकामो दद्याच्चेत्पुनर्जन्म न विद्यते ॥ १८.५.५९ ॥
ในเทศกาลการขึ้นสวรรค์ ควรถวายแก่แต่ละบุคคลหรือแก่หมู่ชน ผู้ปรารถนาความหลุดพ้นหากถวาย ย่อมไม่มีการเกิดใหม่สำหรับเขา
18.5.60
सकामश्चेद्ब्रह्मकल्पं सुकं ब्रह्मगृहे वसेत् ॥ १८.५.६० ॥
หากผู้ใดปรารถนาผล ก็ให้อยู่อย่างสุขสบายในโลกของพระพรหมตลอดหนึ่งพรหมกัลป์
18.5.61
पुराणमुखतो यस्माद्वेदान्तज्ञानमाप्यते ।
स तेन गुरुराख्यातस्तत्पूजा हीशपूजनम् ॥ १८.५.६१ ॥
เพราะความรู้เรื่องเวทานตะย่อมได้มาจากปากของปุราณะ ท่านจึงได้รับการเรียกว่าคุรุ และการบูชาท่านก็คือการบูชาพระผู้เป็นเจ้านั่นเอง
18.5.62
भारतस्य तु वक्तारं श्रोतारं लेखकांस्तदा ।
प्रपूजयन्ति संहृष्टाः सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ १८.५.६२ ॥
ผู้กล่าวมหาภารตะ ผู้ฟัง และผู้จดบันทึก ย่อมได้รับการบูชาอย่างยิ่งด้วยความยินดี จากบรรดาสิทธะและมหาฤๅษี
18.5.63
महाभारतवक्तारं नार्चयन्तीह ये नराः ।
तेषां सर्वक्रियाहानिर्भवेद्देवाः शपन्ति च ॥ १८.५.६३ ॥
คนเหล่าใดในโลกนี้ที่ไม่บูชาผู้กล่าวมหาภารตะ กิจการทั้งปวงของคนเหล่านั้นย่อมเสื่อมสิ้น และเทวดาก็สาปแช่งพวกเขา
18.5.64
जयो नामेतिहासोऽयं श्रोतव्यो जयमिच्छता ।
राज्ञा राजसुतैश्चैव गर्भिण्या चैव योषिता ॥ १८.५.६४ ॥
อิติหาสนี้มีชื่อว่าชยะ ควรฟังโดยพระราชาผู้ปรารถนาชัยชนะ โดยเจ้าชายทั้งหลาย และโดยสตรีที่ตั้งครรภ์ด้วย
18.5.65
स्वर्गकामो लभेत्स्वर्गं जयकामो लभेज्जयम् ।
गर्भिणी लभते पुत्रं कन्यां वा बहुभागिनीम् ॥ १८.५.६५ ॥
ผู้ปรารถนาสวรรค์ย่อมได้สวรรค์ ผู้ปรารถนาชัยชนะย่อมได้ชัยชนะ สตรีที่ตั้งครรภ์ย่อมได้บุตรชาย หรือธิดาผู้มีโชคมาก
18.5.66
अनागतश्च मोक्षश्च कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ।
संदर्भं भारतस्यास्य कृतवान्धर्मकाम्यया ॥ १८.५.६६ ॥
กฤษณะ ไทปายนะ ผู้เป็นเจ้า ได้แต่งมหาภารตะนี้ด้วยความปรารถนาในธรรม เพื่อผลในอนาคตและเพื่อโมกษะ
18.5.67
षष्टिं शतसहस्राणि चकारान्यां स संहिताम् ।
त्रिंशच्छतसहस्राणि देवलोके प्रतिष्ठितम् ॥ १८.५.६७ ॥
ท่านได้แต่งสังหิตาอีกฉบับหนึ่ง มีหกสิบร้อยพันบท ในจำนวนนั้นสามแสนบทตั้งอยู่ในโลกของเทวดา
18.5.68
पित्र्ये पञ्चदशं ज्ञेयं यक्षलोके चतुर्दश ।
एकं शतसहस्रं तु मानुषेषु प्रभाषितम् ॥ १८.५.६८ ॥
พึงทราบว่าสิบห้า(แสนบท)อยู่ในโลกของบรรพบุรุษ สิบสี่(แสนบท)อยู่ในโลกของยักษ์ ส่วนหนึ่งแสนบทที่ประกาศไว้นั้นอยู่ในหมู่มนุษย์
18.5.69
नारदोऽश्रावयद्देवानसितो देवलः पितॄन् ।
रक्षोयक्षाञ्शुको मर्त्यान्वैशम्पायन एव तु ॥ १८.५.६९ ॥
พระนารทะทำให้เทวดาได้ฟัง อสิตะและเทวละทำให้บรรพบุรุษได้ฟัง ศุกะทำให้รากษสและยักษ์ได้ฟัง และไวศัมปายนะทำให้มนุษย์ได้ฟัง
18.5.70
इतिहासमिमं पुण्यं महार्थं वेदसंमितम् ।
व्यासोक्तं श्रूयते येन कृत्वा ब्राह्म्णमग्रतः ॥ १८.५.७० ॥
อิติหาสอันศักดิ์สิทธิ์และมีความหมายยิ่งใหญ่นี้ เทียบเท่าพระเวท ที่วยาสได้กล่าวไว้ ย่อมมีผู้ฟังได้ก็ต่อเมื่อจัดให้มีพราหมณ์นั่งอยู่เบื้องหน้า
18.5.71
स नरः सर्वकामांश्च कीर्तिं प्राप्येह शौनक ।
गच्छेत्परमिकां सिद्धिमत्र मे नास्ति संशयः ॥ १८.५.७१ ॥
ดูกรเศานกะ คนผู้นั้นเมื่อได้ความปรารถนาทั้งปวงและเกียรติยศในโลกนี้แล้ว ย่อมไปถึงสิทธิอันสูงสุด ข้อนี้ข้าพเจ้าไม่มีความสงสัย
18.5.72
भारताध्ययनात्पुण्यादपि पादमधीयतः ।
श्रद्धया परया भक्त्या श्राव्यते चापि येन तु।
य इमां संहितां पुण्यां पुत्रमध्यापयच्छुकम् ॥ १८.५.७२ ॥
แม้เพียงหนึ่งในสี่ของการศึกษามหาภารตะอันศักดิ์สิทธิ์ก็ให้บุญ และผู้ที่ให้ผู้อื่นฟังสังหิตาอันศักดิ์สิทธิ์นี้ด้วยศรัทธาและภักดีอย่างยิ่ง และผู้ที่ให้บุตรของตนคือศุกะได้ศึกษามัน
18.5.73
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ।
संसारेष्वनुभूतानि यान्ति यास्यन्ति चापरे ॥ १८.५.७३ ॥
ในวัฏสงสาร มารดาบิดานับพันและบุตรภรรยานับร้อยได้เคยมีประสบการณ์ร่วมกันมา พวกเขาจากไปแล้ว และคนอื่นก็จะจากไปเช่นกัน
18.5.74
हर्षस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ १८.५.७४ ॥
เหตุแห่งความยินดีนับพันและเหตุแห่งความกลัวนับร้อยเข้าครอบงำคนโง่ทุกวันทุกวัน แต่ไม่เข้าครอบงำบัณฑิต
18.5.75
ऊर्ध्वबाहुर्विरौम्येष न च कश्चिच्छृणोति मे ।
धर्मादर्थश्च कामश्च स किमर्थं न सेव्यते ॥ १८.५.७५ ॥
ข้าพเจ้าร้องไห้ด้วยการยกแขนขึ้น แต่ไม่มีใครได้ยินข้าพเจ้าเลย ทรัพย์และกามย่อมเกิดจากธรรมเท่านั้น เหตุใดจึงไม่มีใครรับใช้ธรรมเล่า
18.5.76
न जातु कामान्न भयान्न लोभा-
द्धर्मं त्यजेज्जीवितस्यापि हेतोः।
नित्यो धर्मः सुखदुःखे त्वनिथ्ये ।
जीवो नित्यो हेतुरस्य त्वनित्यः ॥ १८.५.७६ ॥
ไม่ว่าเพราะกาม เพราะความกลัว หรือเพราะความโลภ หรือแม้เพื่อรักษาชีวิต ก็ไม่ควรละทิ้งธรรมเลยแม้สักครั้ง ธรรมเป็นนิรันดร์ ส่วนสุขและทุกข์ไม่เที่ยง ชีวาตมันเป็นนิรันดร์ ส่วนเหตุของมันไม่เที่ยง
18.5.77
इमां भारतसावित्रीं प्रातरुत्थायः यः पठेत् ।
स भारतफलं प्राप्य परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ १८.५.७७ ॥
ผู้ที่ตื่นแต่เช้าแล้วสวดภารตสาวิตรีนี้ ย่อมได้ผลแห่งมหาภารตะ และบรรลุพรหมันอันสูงสุด
18.5.78
कयथा समुद्रो भगवान्यथा हि हिमवान्गिरिः ।
ख्यातावुभौ रत्ननिधी तथा भारतमुच्यते ॥ १८.५.७८ ॥
เหมือนดังมหาสมุทรผู้ทรงคุณและภูเขาหิมาลัย ซึ่งเป็นที่รู้จักทั้งคู่ว่าเป็นคลังแก้วมณี มหาภารตะก็กล่าวกันว่าเป็นเช่นนั้น
18.5.79
कार्ष्णं देवमिमं विद्वाञ्श्रावयित्वाऽर्थमश्नुते ।
इदं भारतमाख्यानं यः पठेत्सुसमाहितः।
स गच्छेत्परमां सिद्धिमिति मे नास्ति संशयः ॥ १८.५.७९ ॥
ผู้มีปัญญาที่ให้เทพกฤษณะองค์นี้ได้ฟังย่อมบรรลุจุดหมาย ผู้ใดสวดอาขยานมหาภารตะนี้ด้วยจิตตั้งมั่นอย่างยิ่ง ผู้นั้นย่อมบรรลุสิทธิอันสูงสุด ข้อนี้ข้าพเจ้าไม่มีความสงสัย
18.5.80
द्वैपायनोष्ठपुटनिस्सृतमप्रमेयं ।
पुण्यं पवित्रमथ पापहरं शिवं च।
यो भारतं समधिगच्छति वाच्यमानं ।
किं तस्य पुष्करजलैरभिषेचनेन ॥ १८.५.८० ॥
มหาภารตะนี้หลั่งไหลออกจากปากของไทปายนะ ไม่อาจประมาณได้ เป็นบุญ บริสุทธิ์ ขจัดบาป และเป็นมงคล ผู้ใดตั้งใจฟังมหาภารตะขณะที่ถูกสวดอยู่ จะต้องการการอภิเษกด้วยน้ำแห่งปุษกรไปทำไมเล่า
18.5.81
यो गोशतं कनकशृङ्गमयं ददाति ।
विप्राय वेदविदुषे सुबहुश्रुताय।
पुण्यां च भारतकथां सततं शृणोति ।
तुल्यं फलं भवति तस्य च तस्य चैव ॥ १८.५.८१ ॥
ผู้ที่ถวายโคหนึ่งร้อนตัวที่มีเขาทำด้วยทองคำแก่พราหมณ์ผู้รอบรู้พระเวทและเรียนรู้มาก และผู้ที่ฟังเรื่องราวอันศักดิ์สิทธิ์แห่งมหาภารตะอยู่เป็นนิตย์ ผลบุญของทั้งสองนั้นเสมอกัน
18.5.82
यद्यदिष्टतमं कामं लभते श्रद्धयाऽन्वितः ।
शृणुयान्मुदितो भूत्वा आस्तिको बुद्धिसंयुतः ॥ १८.५.८२ ॥
ความปรารถนาอันเป็นที่รักยิ่งใดๆ ที่ผู้มีศรัทธาได้รับ ขอให้เขาผู้มีความเชื่อมั่นและปัญญาอันมั่นคง ฟังเรื่องนี้ด้วยใจยินดี
18.5.83
वासुदेवं स्मरन्विद्वान्पुण्डरीकायतेक्षणम् ।
इतिहासमिमं पुण्यं महार्थं वेदसंमितम् ॥ १८.५.८३ ॥
ผู้รอบรู้พึงระลึกถึงวาสุเทพผู้มีดวงตาดุจดอกบัวขาว และฟังประวัติศาสตร์อันศักดิ์สิทธิ์นี้ซึ่งมีความหมายยิ่งใหญ่และเทียบเท่าพระเวท
18.5.84
श्रावयेद्यस्तु वर्णादीन्कृत्वा ब्राह्मणमग्रतः ।
सर्वपापविशुद्धात्मा शुचिस्तद्गतमानसः ॥ १८.५.८४ ॥
ผู้ใดให้พราหมณ์นั่งอยู่เบื้องหน้า แล้วอ่านเรื่องนี้ออกเสียงแก่บรรดาวรรณะและผู้อื่น ผู้นั้นมีจิตใจบริสุทธิ์จากบาปทั้งปวง สะอาด และจิตตั้งมั่นอยู่กับเรื่องนี้
18.5.85
इह कीर्तिं महत्प्राप्य भोगवान्सुखमश्नुते ।
व्यासप्रसादेन पुनः स्वर्गलोकं स गच्छति ॥ १८.५.८५ ॥
เมื่อได้เกียรติยศอันยิ่งใหญ่ในโลกนี้แล้ว เขาย่อมได้รับความสุขพร้อมด้วยโภคทรัพย์ และด้วยพระกรุณาของพระวยาสะ เขาจะไปสู่สวรรคโลกอีกครั้ง
18.5.86
एतद्विदित्वा सर्वं तु सर्ववेदार्थविद्भवेत् ।
पूजनीयश्च सततं माननीयो भवेद्द्विजः ॥ १८.५.८६ ॥
เมื่อรู้ทั้งหมดนี้แล้ว ผู้นั้นย่อมเป็นผู้รู้ความหมายของพระเวททั้งปวง และพราหมณ์ผู้เกิดสองหนพึงเป็นผู้ควรแก่การบูชาและการเคารพอยู่เสมอ