महाभारत · अध्याय 2.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.100.1
आमन्त्रयामि भरतांस्तथा वृद्धं पितामहम् ।
राजानं सोमदत्तं च महाराजं च बाह्लिकम् ॥ २.१००.१ ॥
मी भरतवंशीयांचा, वृद्ध पितामहांचा, राजा सोमदत्ताचा आणि महाराज बाह्लिकाचा निरोप घेतो.
2.100.2
द्रोणं कृपं नृपांश्चान्यानश्वत्थामानमेव च ।
विदुरं धृतराष्ट्रं च धार्तराष्ट्रांश्च सर्वशः ॥ २.१००.२ ॥
द्रोण, कृप, इतर राजे, अश्वत्थामा, विदुर, धृतराष्ट्र आणि धृतराष्ट्राचे सर्व पुत्र.
2.100.3
सौमदत्तिं महावीर्यं विकर्णं च महामतिम् ।
युयुत्सुं सञ्जयं चैव तथैवान्यान्सभासदः ॥ २.१००.३ ॥
सोमदत्ताचा महापराक्रमी पुत्र, महामती विकर्ण, युयुत्सु, संजय आणि सभेतील इतर सदस्य.
2.100.4
गान्धारीं च महाभागां मातरं च तथा पृथाम् ।
सर्वानामन्त्र्य गच्छामि द्रष्टाऽस्मि पुनरेत्य वः ॥ २.१००.४ ॥
महाभागा गांधारी, माता पृथा आणि सर्वांचा निरोप घेऊन मी जात आहे; पुन्हा परत येऊन तुम्हाला भेटेन.
2.100.5
न च किञ्चिदथोचुस्तं ह्रियाऽऽसन्ना युधिष्ठिरम् ।
मनोभिरेव कल्याणं दध्युस्ते तस्य धीमतः ॥ २.१००.५ ॥
लाजेने युधिष्ठिराजवळ असूनही ते काहीच बोलले नाहीत; त्या बुद्धिमानाचे कल्याण त्यांनी केवळ मनातच इच्छिले.
2.100.6
आर्या पृथा राजपुत्री नारण्यं गन्तुमर्हति ।
सुकुमारी च वृद्धा च नित्यं चैव सुखोचिता ॥ २.१००.६ ॥
आर्या पृथा, राजकन्या, अरण्यात जाण्यास योग्य नाही; ती सुकुमार, वृद्ध आणि सदैव सुखात वाढलेली आहे.
2.100.7
इह वत्स्यति कल्याणी सत्कृता मम वेश्मनि ।
इति पार्था विजानीध्वमगदं वोऽस्तु सर्वशः ॥ २.१००.७ ॥
येथे कल्याणी माझ्या घरात सन्मानाने राहील. हे पृथेच्या पुत्रांनो, हे जाणा; तुमचे सर्वतः कल्याण होवो.
2.100.8
तथेत्युक्त्वाऽब्रुवन्सर्वे यथा नो वदसेऽनघ ।
त्वं पितृव्यः पितृसमो वयं च त्वत्परायणाः ॥ २.१००.८ ॥
"तथास्तु" असे म्हणून सर्वजण म्हणाले: हे निष्पाप, तुम्ही सांगाल तसेच होईल. तुम्ही आमचे काका, पित्यासमान आहात; आम्ही तुमच्यावरच अवलंबून आहोत.
2.100.9
यथाऽऽज्ञापयसे विद्वंस्त्वं हि नः परमो गुरुः ।
यच्चान्यदपि कर्तव्यं तद्विधत्स्व महामते ॥ २.१००.९ ॥
हे विद्वान, तुम्ही आज्ञापाल तसेच; तुम्हीच आमचे परम गुरू आहात. आणखी जे काही करणे आवश्यक असेल, ते हे महामते, तुम्हीच ठरवा.
2.100.10
युधिष्ठिर विजानीहि ममेदं भरतर्षभ ।
नाधर्मेण जितः कश्चिद्व्यथते वै पराजये ॥ २.१००.१० ॥
हे युधिष्ठिरा, माझे हे बोलणे जाण, हे भरतश्रेष्ठा. अधर्माने जिंकला गेलेला कोणीही पराभवात दुःखी होत नाही.
2.100.11
त्वं वै धर्मं विजानीषे युद्धे जेता धनञ्जयः ।
हन्ताऽरीणां भीमसेनो नकुलस्त्वर्थसङ्ग्रही ॥ २.१००.११ ॥
तू धर्म जाणतोस; युद्धात जिंकणारा धनंजय आहे. शत्रूंचा वध करणारा भीमसेन आहे, आणि नकुल धनसंग्रह करणारा आहे.
2.100.12
संयन्ता सहदेवस्तु धौम्यो ब्रह्मविदुत्तमः ।
धर्मार्थकुशला चैव द्रौपदी धर्मचारिणी ॥ २.१००.१२ ॥
संयमी सहदेव आहे; आणि ब्रह्मज्ञानी लोकांमध्ये श्रेष्ठ धौम्य आहे. धर्म आणि अर्थात कुशल, धर्माचरण करणारी द्रौपदीही आहे.
2.100.13
अन्योन्यस्य प्रियाः सर्वे तथैव प्रियदर्शनाः ।
परैरभेद्याः सन्तुष्टाः को वोन न स्पृहयेदिह ॥ २.१००.१३ ॥
ते सर्वजण एकमेकांचे प्रिय होते, तसेच पाहण्यास सुंदर होते; इतरांकडून अभेद्य आणि समाधानी होते. येथे कोण त्यांची इच्छा करणार नाही?
2.100.14
एष वै सर्वकल्याणः समाधिस्तव भारत ।
नैनं शत्रुर्विषहते शक्रेणापि समोऽप्युत ॥ २.१००.१४ ॥
हे भारता, ही तुझी सर्वमंगल समृद्धी आहे; शत्रू ती सहन करू शकत नाही, इंद्रासमान असला तरीही.
2.100.15
हिमवत्यनुशिष्टोऽसि मेरुसावर्णिना पुरा ।
द्वैपायनेन कृष्णेन नगरे वारणावते ॥ २.१००.१५ ॥
पूर्वी हिमालयात मेरुसावर्णीने तुला उपदेश दिला; वारणावत नगरात द्वैपायन कृष्णानेही.
2.100.16
भृगुतुङ्गे च रामेण दृष्टद्वत्यां च शम्भुना ।
अश्रौषीरसि तस्यापि महर्षेरञ्जनं प्रति ॥ २.१००.१६ ॥
भृगुतुङ्गावर रामाकडून आणि दृषद्वतीच्या तीरी शंभूकडून तू ऐकलेस; त्या महर्षीचा अंजनाविषयीचा उपदेशही तू ऐकलास.
2.100.17
कल्माषीतीरसंस्थस्य गतस्त्वं शिष्यतां भृगोः ।
द्रष्टा सदा नारदस्ते धौम्यस्तेऽयं पुरोहितः ॥ २.१००.१७ ॥
कल्माषी तीरी राहताना तू भृगूचा शिष्य झालास; नारद सदैव तुझा द्रष्टा आहे; आणि हा धौम्य तुझा पुरोहित आहे.
2.100.18
माहासीः साम्पराये त्वं बुद्धिं तामृषिपूजिताम् ।
पुरूरवसमैलं त्वं बुद्ध्या जयसि पाण्डव ॥ २.१००.१८ ॥
युद्धात ऋषींनी पूजिलेली ती बुद्धी तू सोडू नकोस; हे पांडवा, बुद्धीनेच तू ऐल पुरूरवसला जिंकतोस.
2.100.19
शक्त्या जयसि राज्ञोऽन्यानृषीन्धर्गोपसेवया ।
ऐन्द्रे जये धृतमना याम्ये कोपविधारणे ॥ २.१००.१९ ॥
तू सामर्थ्याने इतर राजांना आणि ऋषींना जिंकतोस; धर्मरक्षकांच्या सेवेने. इंद्राच्या दिशेतील विजयात स्थिर मनाने आणि यमाच्या दिशेत क्रोध आवरून.
2.100.20
तथा विसर्गे कौबेरे वारुणे कोपविधारणे ।
आत्मप्रदानं सौम्यत्वमद्भ्यश्चैवोपजीवनम् ॥ २.१००.२० ॥
तसेच कुबेराच्या दिशेतील दानात आणि वरुणाच्या दिशेतील क्रोध आवरण्यात. आत्मसमर्पण, सौम्यता आणि पाण्यावरूनच उपजीविका.
2.100.21
भूमेः क्षमा च तेजश्च समग्रं सूर्यमण्डलात् ।
वायोर्बलं प्राप्नुहि त्वं भूतेभ्यश्चात्मसम्पदम् ॥ २.१००.२१ ॥
पृथ्वीकडून क्षमा आणि सूर्यमंडळाकडून संपूर्ण तेज मिळव. वायूकडून बळ आणि प्राण्यांकडून आत्मसंपदा मिळव.
2.100.22
अगदं वोऽस्तु भद्रं वो द्रष्टाऽस्मि पुनरागतान् ।
आपद्धर्मार्थकृच्छ्रेषु सर्वकार्येषु वा पुनः ॥ २.१००.२२ ॥
तुम्हांला कल्याण असो, तुम्हांला मंगल असो. परत आलेल्या तुम्हांला मी पुन्हा पाहीन — संकटात, धर्मार्थाच्या कठीण प्रसंगांत, किंवा सर्व कार्यांत.
2.100.23
यथावत्प्रतिपद्येथाः काले काले युधिष्ठिर ।
आपृष्टोऽसीह कौन्तेय स्वस्ति प्राप्नुहि भारत ॥ २.१००.२३ ॥
युधिष्ठिरा, प्रत्येक काळी यथोचित वर्तन कर. कौन्तेया, तू येथून निरोप घेतला आहेस; भारता, कल्याण प्राप्त कर.
2.100.24
कृतार्थं स्वस्मिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामः पुनरागतम् ।
न हि वो वृजिनं किञ्चिद्वेद कश्चित्पुराकृतम् ॥ २.१००.२४ ॥
तू आपले कार्य सिद्ध करून परत आलास की आम्ही तुला पाहू. खरेच, तुमचे पूर्वी केलेले कोणतेही दुष्कृत्य कोणालाही ठाऊक नाही.
2.100.25
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा पाण्डवः सत्यविक्रमः ।
भीष्मद्रोणौ नमस्कृत्य प्रातिष्ठत युधिष्ठिरः ॥ २.१००.२५ ॥
असे सांगितल्यावर, सत्यपराक्रमी पाण्डव युधिष्ठिराने 'तसेच होवो' असे म्हणून भीष्म आणि द्रोण यांना नमस्कार करून प्रस्थान केले.