મહાભારત · અધ્યાય 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.4.1
तां तु कृत्वा सभां श्रेष्ठां मयश्चार्जुनमब्रवीत् ।
भूतानां च महावीर्यो ध्वजाग्रे किङ्करो गणः ॥ २.४.१ ॥
એ શ્રેષ્ઠ સભા બનાવીને મયે અર્જુનને કહ્યું — મહાપરાક્રમી ભૂતગણ ધ્વજના અગ્રભાગે સેવક બનીને રહેશે.
2.4.2
तव विष्फारघोषेण मेघवन्निनदिष्यति ।
अयं हि सूर्यसङ्काशो ज्वलनस्य रथो महान् ॥ २.४.२ ॥
તારા ધનુષ્યના ટંકારથી આ મેઘની જેમ ગર્જશે. આ મહાન રથ સૂર્ય સમાન છે, અગ્નિનો છે.
2.4.3
इमे च दिविजाः श्वेता वीर्यवन्तो हयोत्तमाः ।
मायामयः कृतो ह्येष ध्वजो वानरलक्षणः ॥ २.४.३ ॥
આ સ્વર્ગમાં જન્મેલા, શ્વેત, પરાક્રમી ઉત્તમ અશ્વો છે. અને આ ધ્વજ માયાથી બનાવેલો છે, વાનરના ચિહ્નવાળો છે.
2.4.4
असज्जमानो वृक्षेषु धूमकेतुरिवोच्छ्रितः ।
बहुवर्णं हि लक्ष्येत ध्वजं वानरलक्षणम् ॥ २.४.४ ॥
વૃક્ષોમાં અટક્યા વિના ધૂમકેતુની જેમ ઊંચો ઊઠેલો, બહુરંગી વાનર-ચિહ્નવાળો ધ્વજ દેખાશે.
2.4.5
ध्वजोत्कटं ह्यनवमं युद्धे द्रक्ष्यसि विष्ठितम् ।
एव वीरः सव्यसाचिन्ध्वजस्यान्ते भविष्यति ॥ २.४.५ ॥
યુદ્ધમાં ઊંચો, અનુપમ ધ્વજ ઊભેલો તું જોઈશ. સવ્યસાચી, આ ધ્વજના છેડે તે વીર રહેશે.
2.4.6
इत्युक्त्वाऽऽलिङ्ग्य वीभत्सुं विसृष्टः प्रययौ मयः। ॥ २.४.६ ॥
આમ કહીને વીભત્સુ (અર્જુન)ને આલિંગન આપીને, વિદાય પામેલો મય ચાલ્યો ગયો.
2.4.7
ततः प्रवेशनं तस्यां चक्रे राजा युधिष्ठिरः ।
अयुतं भोजयित्वा तु ब्राह्मणानां नराधिपः ॥ २.४.७ ॥
ત્યારબાદ રાજા યુધિષ્ઠિરે એ ભવનમાં પ્રવેશોત્સવ કર્યો અને દસ હજાર બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવ્યું.
2.4.8
साज्येन पायसेनैव मधुना मिश्रितेन च ।
भक्ष्यैर्मूलैः फलैश्चैव मांसैर्वाराहहारिणैः।
कृसरेणाथ जीवन्त्या हविष्येण च सर्वशः ॥ २.४.८ ॥
ઘી સાથેની ખીર, મધ ભેળવેલી વસ્તુઓ, ખાવા યોગ્ય પદાર્થો, કંદમૂળ, ફળો, જંગલી ભૂંડનું માંસ, કૃસર, જીવંતી અને હવિષ્ય સહિત, સર્વ રીતે.
2.4.9
मांसप्रकारैर्विविधैः खाद्यैश्चापि तथा नृप ।
चोष्यैश्च विविधै राजन्पेयैश्च बहुविस्तरैः ॥ २.४.९ ॥
હે રાજન, વિવિધ પ્રકારનું માંસ, ખાદ્ય પદાર્થો, ચૂસવાના પદાર્થો અને અનેક પ્રકારના પેય, ઘણા વિસ્તારથી.
2.4.10
अहतैश्चैव वासोभिर्माल्यैरुच्चावचैरपि ।
तर्पयामास विप्रेन्द्रान्नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.४.१० ॥
નવાં વસ્ત્રો અને વિવિધ પ્રકારની માળાઓથી પણ તેણે નાના દિશાઓમાંથી આવેલા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને તૃપ્ત કર્યા.
2.4.11
ददौ तेभ्यः सहस्राणि गवां प्रत्येकशः पुनः ।
पुण्याहघोषस्तत्रासीद्दिवस्पृगिव भारत ॥ २.४.११ ॥
ફરીથી તેણે તેમાંના દરેકને હજારો ગાયો દાનમાં આપી. હે ભારત, ત્યાં પુણ્યાહ ઘોષ આકાશને સ્પર્શે એવો ગાજ્યો.
2.4.12
वादित्रैर्विविधैर्दिव्यैर्गन्धैरुच्चावचैरपि ।
पूजयित्वा कुरुश्रेष्ठो देवतानि निवेश्य च ॥ २.४.१२ ॥
વિવિધ દિવ્ય વાદ્યો અને અનેક પ્રકારની સુગંધો વડે કુરુશ્રેષ્ઠે દેવતાઓની પૂજા કરીને તેમની પ્રતિષ્ઠા કરી.
2.4.13
तत्र मल्ला नटा झल्लाः सूता वैतालिकास्तथा ।
उपतस्थुर्महात्मानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ २.४.१३ ॥
ત્યાં મલ્લો, નટો, ઝલ્લો, સૂતો તથા વૈતાલિકો પણ મહાત્મા ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરની સેવામાં ઉપસ્થિત થયા.
2.4.14
तथा स कृत्वा पूजां तां भ्रातृभिः सह पाण्डवः ।
तस्यां सभायां रम्यायां रेमे शक्रो यथा दिवि ॥ २.४.१४ ॥
આ રીતે તે પાંડવ ભાઈઓ સાથે એ પૂજા કરીને એ રમણીય સભામાં સ્વર્ગમાં ઇન્દ્રની જેમ આનંદ માણવા લાગ્યા.
2.4.15
सभायामृषयस्तस्यां पाण्डवैः सह आसते ।
आसाञ्चक्रुर्नरेन्द्राश्च नानादेशसमागताः ॥ २.४.१५ ॥
તે સભામાં પાંડવો સાથે ઋષિઓ બેઠા; અનેક દેશોમાંથી આવેલા રાજાઓએ પણ આસનો ગ્રહણ કર્યા.
2.4.16
असितो देवलः सत्यः सर्पिर्माली महाशिराः ।
अर्वा वसुः सुमित्रश्च मैत्रेयः शुनको बलिः ॥ २.४.१६ ॥
અસિત, દેવલ, સત્ય, સર્પિર્માલી, મહાશિરા, અર્વા, વસુ, સુમિત્ર, મૈત્રેય, શુનક અને બલિ.
2.4.17
बको दाल्भ्यः स्थूलशिराः कृष्णद्वैपायनः शुकः ।
सुमन्तुर्जैमिनिः पैलो व्यासशिष्यास्तथा वयम् ॥ २.४.१७ ॥
બક, દાલ્ભ્ય, સ્થૂલશિરા, કૃષ્ણદ્વૈપાયન (વ્યાસ), શુક, સુમંતુ, જૈમિનિ, પૈલ; વ્યાસના શિષ્યો તથા અમે પણ.
2.4.18
तित्तिरिर्याज्ञवल्क्यश्च ससुतो रोमहर्षणः ।
अप्सुहोम्यश्च धौम्यश्च अणीमाण्डव्यकौशिकौ ॥ २.४.१८ ॥
તિત્તિરિ, યાજ્ઞવલ્ક્ય, પુત્ર સહિત રોમહર્ષણ, અપ્સુહોમ્ય, ધૌમ્ય, અણીમાંડવ્ય અને કૌશિક.
2.4.19
दामोष्णीपस्त्रैबलीश्च पर्णादो घटजानुकः ।
मौञ्जायनो वायुभक्षः पाराशर्यश्च सारिकः ॥ २.४.१९ ॥
દામોષ્ણીપ, ત્રૈબલી, પર્ણાદ, ઘટજાનુક, મૌંજાયન, વાયુભક્ષ, પારાશર્ય અને સારિક.
2.4.20
बलिवाकः सिनीवाकः सप्तपालः कृतश्रमः ।
जातूकर्णः शिखावांश्च आलम्बः पारिजातकः ॥ २.४.२० ॥
બલિવાક, સિનીવાક, સપ્તપાલ, કૃતશ્રમ, જાતૂકર્ણ, શિખાવાન, આલંબ અને પારિજાતક.
2.4.21
पर्वतश्च महाभागो मार्कण्डेयो महामुनिः ।
पवित्रपाणिः सावर्णो भालुकिर्गालवस्तथा ॥ २.४.२१ ॥
પર્વત, મહાભાગ માર્કંડેય, મહામુનિ, પવિત્રપાણિ, સાવર્ણ, ભાલુકિ અને ગાલવ તેમજ.
2.4.22
जङ्घाबन्धुश्च रैभ्यश्च कोपवेगस्तथा भृगुः ।
हरिबभ्रुश्च कौण्डिन्यो बभ्रुमाली सनातनः ॥ २.४.२२ ॥
જંઘાબંધુ, રૈભ્ય, કોપવેગ, ભૃગુ, હરિબભ્રુ, કૌંડિન્ય, બભ્રુમાલી અને સનાતન.
2.4.23
काक्षीवानौशिजश्चैव नाचिकेतोऽथ गौतमः ।
पैङ्ग्यो वराहः शुनकः शाण्डिल्यश्च महातपाः ॥ २.४.२३ ॥
કાક્ષીવાન, ઔશિજ, નાચિકેત, પછી ગૌતમ, પૈંગ્ય, વરાહ, શુનક, શાંડિલ્ય અને મહાતપસ્વી.
2.4.24
कुक्कुरो वेणुजङ्घोऽथ कालापः कठ एव च ।
मुनयो धर्मविद्वांसो धृतात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ २.४.२४ ॥
કુક્કુર, વેણુજંઘ, પછી કાલાપ અને કઠ પણ. આ મુનિઓ ધર્મના જ્ઞાતા, આત્મસંયમી અને ઇન્દ્રિયજયી હતા.
2.4.25
एते चान्ये च बहवो वेदवेदाङ्गपारगाः ।
उपासते महात्मानं सभायामृषिसत्तमाः ॥ २.४.२५ ॥
આ અને વેદ તથા વેદાંગમાં પારંગત બીજા ઘણા શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ સભામાં એ મહાત્માની ઉપાસના કરે છે.
2.4.26
कथयन्तः कथाः पुण्या धर्मज्ञाः शुचयोऽमलाः ।
तथैव क्षत्रियश्रेष्ठा धर्मराजमुपासते ॥ २.४.२६ ॥
પુણ્ય કથાઓ કહેતા, ધર્મજ્ઞ, શુચિ અને નિર્મળ શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયો એ જ રીતે ધર્મરાજની ઉપાસના કરે છે.
2.4.27
श्रीमान्महात्मा धर्मात्मा मुञ्जकेतुर्विवर्धनः ।
सङ्ग्रामजिद्दुर्मुखश्च उग्रसेनश्च वीर्यवान्। ॥ २.४.२७ ॥
શ્રીમાન, મહાત્મા, ધર્માત્મા મુંજકેતુ, વિવર્ધન, સંગ્રામજિત, દુર્મુખ અને વીર્યવાન ઉગ્રસેન.
2.4.28
कक्षसेनः क्षितिपतिः क्षेमकश्चापराजितः ।
कम्बोजराजः कमठः कम्पनश्च महाबलः ॥ २.४.२८ ॥
કક્ષસેન, ક્ષિતિપતિ, ક્ષેમક, અપરાજિત, કંબોજરાજ કમઠ અને મહાબલી કંપન.
2.4.29
सततं कम्पयामास यवनानेक एव यः ।
बलपौरुषसम्पन्नान्कृतास्त्रानमितौजसः।
यथाऽसुरान्कालकेयान्देवो वज्रधरस्तथा ॥ २.४.२९ ॥
યવનોને સતત કંપાવનાર એકલો, બળ-પૌરુષ સંપન્ન, અસ્ત્રકુશળ, અમિત તેજસ્વી (યોદ્ધાઓને પણ), જેમ વજ્રધારી દેવ કાલકેય અસુરોને કંપાવતો.
2.4.30
जटासुरो मद्रकानां च राजा ।
कुन्तिः पुलिन्दश्च किरातराजः।
तथाङ्गवाङ्गौ सहपुण्ड्रकेण ।
पाण्ड्योड्रराजौ च सहान्ध्रकेण ॥ २.४.३० ॥
મદ્રકોના રાજા જટાસુર, કુંતિ, પુલિંદ, કિરાતરાજ, તેમજ અંગ અને વંગ પુંડ્રક સાથે, અને પાંડ્ય તથા ઉડ્રના રાજાઓ આંધ્રક સાથે.
2.4.31
अङ्गो वङ्गः सुमित्रश्च शैब्यश्चामित्रकर्शनः ।
किरातराजः सुमना यवनाधिपतिस्तथा ॥ २.४.३१ ॥
અંગ, વંગ, સુમિત્ર, શૈબ્ય, શત્રુઓનું દમન કરનાર, કિરાતરાજ સુમના તથા યવનાધિપતિ પણ (ત્યાં હતા).
2.4.32
चाणूरो देवरातश्च भोजो भीमरथश्च यः ।
श्रुतायुधश्च कालिङ्गो जयसेनश्च मागधः ॥ २.४.३२ ॥
ચાણૂર, દેવરાત, ભોજ, ભીમરથ, શ્રુતાયુધ, કલિંગનો રાજા, જયસેન અને માગધ રાજા પણ (ત્યાં હતા).
2.4.33
सुकर्मा चेकितानश्च पुरुश्चामित्रकर्शनः ।
केतुमान्वसुदानश्च वैदेहोऽथ कृतक्षणः ॥ २.४.३३ ॥
સુકર્મા, ચેકિતાન, શત્રુઓનું દમન કરનાર પુરુ, કેતુમાન, વસુદાન, વિદેહનો રાજા અને કૃતક્ષણ પણ (ત્યાં હતા).
2.4.34
सुधर्मा चानिरुद्धश्च श्रुतायुश्च महाबलः ।
अनूपराजो दुर्धर्पः क्रमजिच्च सुदर्शनः ॥ २.४.३४ ॥
સુધર્મા, અનિરુદ્ધ, મહાબળવાન શ્રુતાયુ, અનૂપનો રાજા, દુર્ધર્ષ, ક્રમજિત્ અને સુદર્શન પણ (ત્યાં હતા).
2.4.35
शिशुपालः सहसुतः करूपाधिपतिस्तथा ।
वृष्णीनां चैव दुर्धर्पाः कुमारा देवरूपिणः ॥ २.४.३५ ॥
પુત્ર સહિત શિશુપાલ, કરૂપનો અધિપતિ પણ; અને વૃષ્ણિઓના દુર્ધર્ષ, દેવરૂપ કુમારો પણ (ત્યાં હતા).
2.4.36
आहुको विपृथुश्चैव गदः सारण एव च ।
अक्रूरः कृतवर्मा च सत्यकश्च शिनेः सुतः ॥ २.४.३६ ॥
આહુક, વિપૃથુ, ગદ, સારણ, અક્રૂર, કૃતવર્મા અને શિનિના પુત્ર સત્યક પણ (ત્યાં હતા).
2.4.37
भीष्मकोऽथाकृतिश्चैव द्युमत्सेनश्च वीर्यवान् ।
केकयाश्च महेष्वासा यज्ञसेनश्च सोमकिः ॥ २.४.३७ ॥
ભીષ્મક, પછી આકૃતિ, પરાક્રમી દ્યુમત્સેન, મહાન ધનુર્ધર કેકયો, અને સોમકનો પુત્ર યજ્ઞસેન પણ.
2.4.38
केतुमान्वसुमांश्चैव कृतास्त्रश्च महाबलः ।
एते चान्ये च बहवः क्षत्रिया मुख्यसंमताः। ॥ २.४.३८ ॥
કેતુમાન, વસુમાન, શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ મહાબલ, આ અને બીજા અનેક પ્રમુખ ક્ષત્રિયો.
2.4.39
उपासते सभायां स्म कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अर्जुनं ये व संश्रित्य राजपुत्रा महाबलाः ॥ २.४.३९ ॥
સભામાં કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરની સેવા કરતા; અને અર્જુનનો આશ્રય લેનારા મહાબલી રાજકુમારો પણ.
2.4.40
अशिक्षन्त धनुर्वेदं रौरवाजिनवाससः ।
तत्रैव शिक्षिता राजन्कुमारा वृष्णिनन्दनाः। ॥ २.४.४० ॥
રુરુ મૃગની ચામડી પહેરીને તેમણે ધનુર્વેદ શીખ્યો; હે રાજન, ત્યાં જ તાલીમ પામેલા વૃષ્ણિવંશના આનંદકુમારો.
2.4.41
रौक्मिणेयश्च साम्बश्च युयुधानश्च सात्यकिः ।
सुधर्मा चानिरुद्धश्च शैव्यश्च नरपुङ्गवः ॥ २.४.४१ ॥
રુક્મિણીનો પુત્ર, સાંબ, યુયુધાન, સાત્યકિ, સુધર્મા, અનિરુદ્ધ, અને નરશ્રેષ્ઠ શૈબ્ય.
2.4.42
एते चान्ये च बहवो राजानः पृथिवीपते ।
धनञ्जयसखा चात्र नित्यमास्ते स्म तुम्बुरुः ॥ २.४.४२ ॥
હે પૃથ્વીપતિ, આ અને બીજા ઘણા રાજાઓ; અને ધનંજયનો મિત્ર તુંબુરુ અહીં સદા રહેતો.
2.4.43
उपासते महात्मानमासीनं सप्तविंशतिः ।
चित्रसेनः सहामात्यो गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ २.४.४३ ॥
સત્તાવીસ જણ બેઠેલા મહાત્માની સેવા કરતા; અમાત્યો સહિત ચિત્રસેન, તેમજ ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ.
2.4.44
गीतवादित्रकुशलाः साम्यतालविशारदाः ।
प्रमाणोऽथ लये स्थाने किन्नराः कृतनिश्रमाः ॥ २.४.४४ ॥
ગીત અને વાદ્યોમાં કુશળ, સુમેળભર્યા તાલમાં નિપુણ, લય અને સ્થાનમાં પ્રમાણબદ્ધ કિન્નરોએ મહેનતથી અભ્યાસ કર્યો હતો.
2.4.45
सञ्चोदितास्तुम्बुरुणा गन्धर्वसहितास्तदा ।
गायन्ति दिव्यतानैस्ते यथान्यायं मनस्विनः ॥ २.४.४५ ॥
ત્યારે તુમ્બુરુથી પ્રેરાઈને, ગંધર્વો સહિત તે મનસ્વીઓ દિવ્ય તાનોથી યથાવિધિ ગાતા.
2.4.46
पाण्डुपुत्रानृषींश्चैव रमयन्त उपासते ।
तस्यां सभायामासीनाः सुव्रताः सत्यसङ्गराः ॥ २.४.४६ ॥
પાંડુપુત્રો અને ઋષિઓને રમાડતા તેઓ ઉપાસના કરતા; તે સભામાં બેઠેલા સુવ્રત અને સત્યસંકલ્પી.
2.4.47
दिवीव देवा ब्रह्माणं युधिष्ठिरमुपासते ॥ २.४.४७ ॥
સ્વર્ગમાં દેવો જેમ બ્રહ્માની ઉપાસના કરે, તેમ તેઓ યુધિષ્ઠિરની ઉપાસના કરતા.