മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.4.1
तां तु कृत्वा सभां श्रेष्ठां मयश्चार्जुनमब्रवीत् ।
भूतानां च महावीर्यो ध्वजाग्रे किङ्करो गणः ॥ २.४.१ ॥
ആ ശ്രേഷ്ഠമായ സഭ നിർമ്മിച്ച ശേഷം മയൻ അർജ്ജുനനോട് പറഞ്ഞു: മഹാവീര്യമുള്ള ഭൂതഗണം ധ്വജാഗ്രത്തിൽ ഭൃത്യരായി നിൽക്കും.
2.4.2
तव विष्फारघोषेण मेघवन्निनदिष्यति ।
अयं हि सूर्यसङ्काशो ज्वलनस्य रथो महान् ॥ २.४.२ ॥
നിന്റെ വില്ലിന്റെ ടങ്കാരശബ്ദത്തോടെ ഇത് മേഘംപോലെ ഗർജ്ജിക്കും. ഈ മഹാരഥം സൂര്യതുല്യമാണ്, അഗ്നിയുടേതാണ്.
2.4.3
इमे च दिविजाः श्वेता वीर्यवन्तो हयोत्तमाः ।
मायामयः कृतो ह्येष ध्वजो वानरलक्षणः ॥ २.४.३ ॥
ഇവ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ജനിച്ച, വെളുത്ത, ശക്തിമത്തായ ഉത്തമ കുതിരകളാണ്. ഈ ധ്വജം മായയാൽ നിർമ്മിച്ചതും കുരങ്ങിന്റെ അടയാളമുള്ളതുമാണ്.
2.4.4
असज्जमानो वृक्षेषु धूमकेतुरिवोच्छ्रितः ।
बहुवर्णं हि लक्ष्येत ध्वजं वानरलक्षणम् ॥ २.४.४ ॥
മരങ്ങളിൽ തടഞ്ഞുനിൽക്കാതെ ധൂമകേതുപോലെ ഉയർന്ന്, പലവർണ്ണമുള്ള കുരങ്ങിന്റെ അടയാളമുള്ള ധ്വജം കാണപ്പെടും.
2.4.5
ध्वजोत्कटं ह्यनवमं युद्धे द्रक्ष्यसि विष्ठितम् ।
एव वीरः सव्यसाचिन्ध्वजस्यान्ते भविष्यति ॥ २.४.५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഉയർന്നതും അതുല്യവുമായ ധ്വജം നിൽക്കുന്നത് നീ കാണും. സവ്യസാചീ, ഈ ധ്വജാഗ്രത്തിൽ ആ വീരൻ ഉണ്ടാകും.
2.4.6
इत्युक्त्वाऽऽलिङ्ग्य वीभत्सुं विसृष्टः प्रययौ मयः। ॥ २.४.६ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വീഭത്സുവിനെ (അർജ്ജുനനെ) ആലിംഗനം ചെയ്ത്, യാത്രയയക്കപ്പെട്ട മയൻ പോയി.
2.4.7
ततः प्रवेशनं तस्यां चक्रे राजा युधिष्ठिरः ।
अयुतं भोजयित्वा तु ब्राह्मणानां नराधिपः ॥ २.४.७ ॥
പിന്നീട് രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ആ മന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശനോത്സവം നടത്തി, പതിനായിരം ബ്രാഹ്മണർക്ക് ഭോജനം നൽകി.
2.4.8
साज्येन पायसेनैव मधुना मिश्रितेन च ।
भक्ष्यैर्मूलैः फलैश्चैव मांसैर्वाराहहारिणैः।
कृसरेणाथ जीवन्त्या हविष्येण च सर्वशः ॥ २.४.८ ॥
നെയ്യോടുകൂടിയ പായസവും തേൻ ചേർത്തതും, ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ, കിഴങ്ങുകൾ, പഴങ്ങൾ, കാട്ടുപന്നിയുടെ മാംസം, കൃസരം, ജീവന്തി, ഹവിസ്സ് എന്നിവയോടെ, എല്ലാ വിധത്തിലും.
2.4.9
मांसप्रकारैर्विविधैः खाद्यैश्चापि तथा नृप ।
चोष्यैश्च विविधै राजन्पेयैश्च बहुविस्तरैः ॥ २.४.९ ॥
രാജാവേ, വിവിധതരം മാംസവിഭവങ്ങളോടും ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളോടും, നക്കിക്കുടിക്കാവുന്ന പദാർഥങ്ങളോടും, പലതരം പാനീയങ്ങളോടും, ഏറെ വിസ്തൃതമായി.
2.4.10
अहतैश्चैव वासोभिर्माल्यैरुच्चावचैरपि ।
तर्पयामास विप्रेन्द्रान्नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.४.१० ॥
പുത്തൻ വസ്ത്രങ്ങളാലും പല തരം മാലകളാലും നാനാദിക്കുകളിൽ നിന്നെത്തിയ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരെ അദ്ദേഹം സംതൃപ്തരാക്കി.
2.4.11
ददौ तेभ्यः सहस्राणि गवां प्रत्येकशः पुनः ।
पुण्याहघोषस्तत्रासीद्दिवस्पृगिव भारत ॥ २.४.११ ॥
വീണ്ടും അവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും ആയിരക്കണക്കിന് പശുക്കളെ ദാനം നൽകി. ഭാരതാ, അവിടെ പുണ്യാഹഘോഷം ആകാശം തൊടുംവിധം മുഴങ്ങി.
2.4.12
वादित्रैर्विविधैर्दिव्यैर्गन्धैरुच्चावचैरपि ।
पूजयित्वा कुरुश्रेष्ठो देवतानि निवेश्य च ॥ २.४.१२ ॥
വിവിധതരം ദിവ്യവാദ്യങ്ങളാലും പലതരം സുഗന്ധങ്ങളാലും കുരുശ്രേഷ്ഠൻ ദേവതകളെ പൂജിച്ച് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
2.4.13
तत्र मल्ला नटा झल्लाः सूता वैतालिकास्तथा ।
उपतस्थुर्महात्मानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ २.४.१३ ॥
അവിടെ മല്ലന്മാരും നടന്മാരും ഝല്ലന്മാരും സൂതന്മാരും വൈതാളികന്മാരും മഹാത്മാവായ ധർമ്മപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരനെ സേവിക്കാനായി എത്തി.
2.4.14
तथा स कृत्वा पूजां तां भ्रातृभिः सह पाण्डवः ।
तस्यां सभायां रम्यायां रेमे शक्रो यथा दिवि ॥ २.४.१४ ॥
അങ്ങനെ ആ പാണ്ഡവൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ആ പൂജ നിർവ്വഹിച്ച് ആ മനോഹരമായ സഭയിൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ രമിച്ചു.
2.4.15
सभायामृषयस्तस्यां पाण्डवैः सह आसते ।
आसाञ्चक्रुर्नरेन्द्राश्च नानादेशसमागताः ॥ २.४.१५ ॥
ആ സഭയിൽ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം ഋഷിമാർ ഇരുന്നു; പല ദേശങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയ രാജാക്കന്മാരും ആസനങ്ങൾ ഒരുക്കി.
2.4.16
असितो देवलः सत्यः सर्पिर्माली महाशिराः ।
अर्वा वसुः सुमित्रश्च मैत्रेयः शुनको बलिः ॥ २.४.१६ ॥
അസിതൻ, ദേവലൻ, സത്യൻ, സർപ്പിർമാലി, മഹാശിരസ്സ്, അർവൻ, വസു, സുമിത്രൻ, മൈത്രേയൻ, ശുനകൻ, ബലി.
2.4.17
बको दाल्भ्यः स्थूलशिराः कृष्णद्वैपायनः शुकः ।
सुमन्तुर्जैमिनिः पैलो व्यासशिष्यास्तथा वयम् ॥ २.४.१७ ॥
ബകൻ, ദാൽഭ്യൻ, സ്ഥൂലശിരസ്സ്, കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ), ശുകൻ, സുമന്തു, ജൈമിനി, പൈലൻ; വ്യാസശിഷ്യന്മാരും ഞങ്ങളും.
2.4.18
तित्तिरिर्याज्ञवल्क्यश्च ससुतो रोमहर्षणः ।
अप्सुहोम्यश्च धौम्यश्च अणीमाण्डव्यकौशिकौ ॥ २.४.१८ ॥
തിത്തിരി, യാജ്ഞവൽക്യൻ, പുത്രനോടൊപ്പം രോമഹർഷണൻ, അപ്സുഹോമ്യൻ, ധൗമ്യൻ, അണീമാണ്ഡവ്യൻ, കൗശികൻ.
2.4.19
दामोष्णीपस्त्रैबलीश्च पर्णादो घटजानुकः ।
मौञ्जायनो वायुभक्षः पाराशर्यश्च सारिकः ॥ २.४.१९ ॥
ദാമോഷ്ണീപൻ, ത്രൈബലി, പർണാദൻ, ഘടജാനുകൻ, മൗഞ്ജായനൻ, വായുഭക്ഷൻ, പാരാശര്യൻ, സാരികൻ.
2.4.20
बलिवाकः सिनीवाकः सप्तपालः कृतश्रमः ।
जातूकर्णः शिखावांश्च आलम्बः पारिजातकः ॥ २.४.२० ॥
ബലിവാകൻ, സിനീവാകൻ, സപ്തപാലൻ, കൃതശ്രമൻ, ജാതൂകർണ്ണൻ, ശിഖാവാൻ, ആലംബൻ, പാരിജാതകൻ.
2.4.21
पर्वतश्च महाभागो मार्कण्डेयो महामुनिः ।
पवित्रपाणिः सावर्णो भालुकिर्गालवस्तथा ॥ २.४.२१ ॥
പർവതൻ, മഹാഭാഗനായ മാർക്കണ്ഡേയൻ, മഹാമുനി, പവിത്രപാണി, സാവർണൻ, ഭാലുകി, ഗാലവൻ എന്നിവരും.
2.4.22
जङ्घाबन्धुश्च रैभ्यश्च कोपवेगस्तथा भृगुः ।
हरिबभ्रुश्च कौण्डिन्यो बभ्रुमाली सनातनः ॥ २.४.२२ ॥
ജംഘാബന്ധു, രൈഭ്യൻ, കോപവേഗൻ, ഭൃഗു, ഹരിബഭ്രു, കൗണ്ഡിന്യൻ, ബഭ്രുമാലി, സനാതനൻ.
2.4.23
काक्षीवानौशिजश्चैव नाचिकेतोऽथ गौतमः ।
पैङ्ग्यो वराहः शुनकः शाण्डिल्यश्च महातपाः ॥ २.४.२३ ॥
കാക്ഷീവാൻ, ഔശിജൻ, നാചികേതസ്സ്, പിന്നെ ഗൗതമൻ, പൈംഗ്യൻ, വരാഹൻ, ശുനകൻ, ശാണ്ഡില്യൻ, മഹാതപസ്വി.
2.4.24
कुक्कुरो वेणुजङ्घोऽथ कालापः कठ एव च ।
मुनयो धर्मविद्वांसो धृतात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ २.४.२४ ॥
കുക്കുരൻ, വേണുജംഘൻ, പിന്നെ കാലാപൻ, കഠനും. ഈ മുനിമാർ ധർമ്മജ്ഞരും ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവരും ഇന്ദ്രിയജിതരുമായിരുന്നു.
2.4.25
एते चान्ये च बहवो वेदवेदाङ्गपारगाः ।
उपासते महात्मानं सभायामृषिसत्तमाः ॥ २.४.२५ ॥
ഇവരും വേദവേദാംഗപാരംഗതരായ മറ്റനേകം ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിമാരും സഭയിൽ ആ മഹാത്മാവിനെ ഉപാസിക്കുന്നു.
2.4.26
कथयन्तः कथाः पुण्या धर्मज्ञाः शुचयोऽमलाः ।
तथैव क्षत्रियश्रेष्ठा धर्मराजमुपासते ॥ २.४.२६ ॥
പുണ്യകഥകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, ധർമജ്ഞരും ശുചികളും നിർമലരുമായ ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠർ അതുപോലെ ധർമരാജനെ ഉപാസിക്കുന്നു.
2.4.27
श्रीमान्महात्मा धर्मात्मा मुञ्जकेतुर्विवर्धनः ।
सङ्ग्रामजिद्दुर्मुखश्च उग्रसेनश्च वीर्यवान्। ॥ २.४.२७ ॥
ശ്രീമാനും മഹാത്മാവും ധർമാത്മാവുമായ മുഞ്ജകേതു, വിവർധനൻ, സംഗ്രാമജിത്, ദുർമുഖൻ, വീര്യവാനായ ഉഗ്രസേനൻ.
2.4.28
कक्षसेनः क्षितिपतिः क्षेमकश्चापराजितः ।
कम्बोजराजः कमठः कम्पनश्च महाबलः ॥ २.४.२८ ॥
കക്ഷസേനൻ, ക്ഷിതിപതി, ക്ഷേമകൻ, അപരാജിതൻ, കംബോജരാജാവ് കമഠൻ, മഹാബലനായ കമ്പനൻ.
2.4.29
सततं कम्पयामास यवनानेक एव यः ।
बलपौरुषसम्पन्नान्कृतास्त्रानमितौजसः।
यथाऽसुरान्कालकेयान्देवो वज्रधरस्तथा ॥ २.४.२९ ॥
യവനന്മാരെ നിരന്തരം വിറപ്പിച്ചവനും, ബലപൗരുഷസമ്പന്നരും അസ്ത്രകുശലരും അമിതതേജസ്വികളുമായവരെയും, വജ്രധരനായ ദേവൻ കാലകേയാസുരന്മാരെ വിറപ്പിച്ചതുപോലെ.
2.4.30
जटासुरो मद्रकानां च राजा ।
कुन्तिः पुलिन्दश्च किरातराजः।
तथाङ्गवाङ्गौ सहपुण्ड्रकेण ।
पाण्ड्योड्रराजौ च सहान्ध्रकेण ॥ २.४.३० ॥
മദ്രകരുടെ രാജാവായ ജടാസുരൻ, കുന്തി, പുളിന്ദൻ, കിരാതരാജാവ്, അങ്ഗനും വംഗനും പുണ്ഡ്രകനോടുകൂടെ, പാണ്ഡ്യനും ഉഡ്ര രാജാവും ആന്ധ്രകനോടുകൂടെ.
2.4.31
अङ्गो वङ्गः सुमित्रश्च शैब्यश्चामित्रकर्शनः ।
किरातराजः सुमना यवनाधिपतिस्तथा ॥ २.४.३१ ॥
അംഗൻ, വംഗൻ, സുമിത്രൻ, ശൈബ്യൻ, ശത്രുനാശകനായ, കിരാതരാജാവ് സുമനസ്, യവനാധിപതി എന്നിവരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
2.4.32
चाणूरो देवरातश्च भोजो भीमरथश्च यः ।
श्रुतायुधश्च कालिङ्गो जयसेनश्च मागधः ॥ २.४.३२ ॥
ചാണൂരൻ, ദേവരാതൻ, ഭോജൻ, ഭീമരഥൻ, ശ്രുതായുധൻ, കലിംഗരാജാവ്, ജയസേനൻ, മാഗധരാജാവ് എന്നിവരും.
2.4.33
सुकर्मा चेकितानश्च पुरुश्चामित्रकर्शनः ।
केतुमान्वसुदानश्च वैदेहोऽथ कृतक्षणः ॥ २.४.३३ ॥
സുകർമാവ്, ചേകിതാനൻ, ശത്രുനാശകനായ പുരു, കേതുമാൻ, വസുദാനൻ, വിദേഹരാജാവ്, പിന്നെ കൃതക്ഷണനും.
2.4.34
सुधर्मा चानिरुद्धश्च श्रुतायुश्च महाबलः ।
अनूपराजो दुर्धर्पः क्रमजिच्च सुदर्शनः ॥ २.४.३४ ॥
സുധർമ്മാവ്, അനിരുദ്ധൻ, മഹാബലനായ ശ്രുതായുസ്, അനൂപരാജാവ്, ദുർധർഷൻ, ക്രമജിത്, സുദർശനൻ എന്നിവരും.
2.4.35
शिशुपालः सहसुतः करूपाधिपतिस्तथा ।
वृष्णीनां चैव दुर्धर्पाः कुमारा देवरूपिणः ॥ २.४.३५ ॥
മകനോടൊപ്പം ശിശുപാലൻ, കരൂപാധിപതിയും; വൃഷ്ണികളിലെ അജയ്യരായ, ദേവരൂപരായ രാജകുമാരന്മാരും.
2.4.36
आहुको विपृथुश्चैव गदः सारण एव च ।
अक्रूरः कृतवर्मा च सत्यकश्च शिनेः सुतः ॥ २.४.३६ ॥
ആഹുകൻ, വിപൃഥു, ഗദൻ, സാരണൻ, അക്രൂരൻ, കൃതവർമ്മാവ്, ശിനിയുടെ പുത്രൻ സത്യകൻ എന്നിവരും.
2.4.37
भीष्मकोऽथाकृतिश्चैव द्युमत्सेनश्च वीर्यवान् ।
केकयाश्च महेष्वासा यज्ञसेनश्च सोमकिः ॥ २.४.३७ ॥
ഭീഷ്മകൻ, പിന്നെ ആകൃതി, വീര്യവാനായ ദ്യുമത്സേനൻ, മഹാധനുർധരരായ കേകയർ, സോമകന്റെ പുത്രൻ യജ്ഞസേനനും.
2.4.38
केतुमान्वसुमांश्चैव कृतास्त्रश्च महाबलः ।
एते चान्ये च बहवः क्षत्रिया मुख्यसंमताः। ॥ २.४.३८ ॥
കേതുമാൻ, വസുമാൻ, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനായ മഹാബലൻ, ഇവരും മറ്റു പല പ്രമുഖ ക്ഷത്രിയരും.
2.4.39
उपासते सभायां स्म कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अर्जुनं ये व संश्रित्य राजपुत्रा महाबलाः ॥ २.४.३९ ॥
സഭയിൽ കുന്തീപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരനെ സേവിച്ചിരുന്നവർ; അർജ്ജുനനെ ആശ്രയിച്ച മഹാബലരായ രാജകുമാരന്മാരും.
2.4.40
अशिक्षन्त धनुर्वेदं रौरवाजिनवाससः ।
तत्रैव शिक्षिता राजन्कुमारा वृष्णिनन्दनाः। ॥ २.४.४० ॥
രുരുമാനിന്റെ തോൽ ധരിച്ച് അവർ ധനുർവേദം അഭ്യസിച്ചു; രാജാവേ, അവിടെത്തന്നെ പരിശീലനം നേടിയ വൃഷ്ണിവംശത്തിന്റെ ആനന്ദകുമാരന്മാർ.
2.4.41
रौक्मिणेयश्च साम्बश्च युयुधानश्च सात्यकिः ।
सुधर्मा चानिरुद्धश्च शैव्यश्च नरपुङ्गवः ॥ २.४.४१ ॥
രുക്മിണീപുത്രൻ, സാംബൻ, യുയുധാനൻ, സാത്യകി, സുധർമ്മാവ്, അനിരുദ്ധൻ, നരശ്രേഷ്ഠനായ ശൈബ്യൻ.
2.4.42
एते चान्ये च बहवो राजानः पृथिवीपते ।
धनञ्जयसखा चात्र नित्यमास्ते स्म तुम्बुरुः ॥ २.४.४२ ॥
ഭൂപതേ, ഇവരും മറ്റു പല രാജാക്കന്മാരും; ധനഞ്ജയന്റെ സുഹൃത്തായ തുംബുരു ഇവിടെ എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.4.43
उपासते महात्मानमासीनं सप्तविंशतिः ।
चित्रसेनः सहामात्यो गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ २.४.४३ ॥
ഇരുപത്തേഴുപേർ ഇരിക്കുന്ന മഹാത്മാവിനെ ഉപാസിച്ചു; അമാത്യന്മാരോടുകൂടിയ ചിത്രസേനനും ഗന്ധർവരും അപ്സരസ്സുകളും അങ്ങനെതന്നെ.
2.4.44
गीतवादित्रकुशलाः साम्यतालविशारदाः ।
प्रमाणोऽथ लये स्थाने किन्नराः कृतनिश्रमाः ॥ २.४.४४ ॥
പാട്ടിലും വാദ്യത്തിലും സമർത്ഥരും യോജിച്ച താളത്തിൽ വിദഗ്ധരുമായ കിന്നരന്മാർ ലയത്തിലും സ്ഥാനത്തിലും അളവോടെ കഠിനപരിശീലനം ചെയ്തിരുന്നു.
2.4.45
सञ्चोदितास्तुम्बुरुणा गन्धर्वसहितास्तदा ।
गायन्ति दिव्यतानैस्ते यथान्यायं मनस्विनः ॥ २.४.४५ ॥
അപ്പോൾ തുമ്പുരുവാൽ പ്രേരിതരായി ഗന്ധർവരോടുകൂടി ആ മനസ്വികൾ ദിവ്യമായ താനങ്ങളാൽ ന്യായപ്രകാരം പാടി.
2.4.46
पाण्डुपुत्रानृषींश्चैव रमयन्त उपासते ।
तस्यां सभायामासीनाः सुव्रताः सत्यसङ्गराः ॥ २.४.४६ ॥
പാണ്ഡുപുത്രന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും രമിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവർ ഉപാസിച്ചു; ആ സഭയിൽ ഇരുന്ന സുവ്രതരും സത്യസംഗരരും.
2.4.47
दिवीव देवा ब्रह्माणं युधिष्ठिरमुपासते ॥ २.४.४७ ॥
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെ ഉപാസിക്കുന്നതുപോലെ അവർ യുധിഷ്ഠിരനെ ഉപാസിച്ചു.