మహాభారతం · అధ్యాయం 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.4.1
तां तु कृत्वा सभां श्रेष्ठां मयश्चार्जुनमब्रवीत् ।
भूतानां च महावीर्यो ध्वजाग्रे किङ्करो गणः ॥ २.४.१ ॥
ఆ శ్రేష్ఠమైన సభను నిర్మించిన తరువాత మయుడు అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు: మహా పరాక్రమవంతులైన భూతగణం ధ్వజాగ్రంపై సేవకులుగా ఉంటుంది.
2.4.2
तव विष्फारघोषेण मेघवन्निनदिष्यति ।
अयं हि सूर्यसङ्काशो ज्वलनस्य रथो महान् ॥ २.४.२ ॥
నీ విల్లు టంకారంతో ఇది మేఘంలా గర్జిస్తుంది. ఈ మహా రథం సూర్యునితో సమానమైనది, అగ్నిదేవుడిది.
2.4.3
इमे च दिविजाः श्वेता वीर्यवन्तो हयोत्तमाः ।
मायामयः कृतो ह्येष ध्वजो वानरलक्षणः ॥ २.४.३ ॥
ఇవి స్వర్గంలో జన్మించిన, తెల్లని, శక్తిమంతమైన ఉత్తమ అశ్వాలు. ఈ ధ్వజం మాయతో చేయబడింది, వానర చిహ్నం కలది.
2.4.4
असज्जमानो वृक्षेषु धूमकेतुरिवोच्छ्रितः ।
बहुवर्णं हि लक्ष्येत ध्वजं वानरलक्षणम् ॥ २.४.४ ॥
చెట్లకు తగులుకోకుండా ధూమకేతువులా ఎత్తుగా లేచి, బహువర్ణ వానర చిహ్నం గల ధ్వజం కనిపిస్తుంది.
2.4.5
ध्वजोत्कटं ह्यनवमं युद्धे द्रक्ष्यसि विष्ठितम् ।
एव वीरः सव्यसाचिन्ध्वजस्यान्ते भविष्यति ॥ २.४.५ ॥
యుద్ధంలో ఎత్తైన, అనుపమమైన ధ్వజాన్ని నిలబడి ఉండటం నీవు చూస్తావు. సవ్యసాచీ, ఈ ధ్వజాగ్రంపై ఆ వీరుడు ఉంటాడు.
2.4.6
इत्युक्त्वाऽऽलिङ्ग्य वीभत्सुं विसृष्टः प्रययौ मयः। ॥ २.४.६ ॥
ఇలా చెప్పి వీభత్సువు (అర్జునుడు)ని కౌగిలించుకొని, వీడ్కోలు పొందిన మయుడు వెళ్ళిపోయాడు.
2.4.7
ततः प्रवेशनं तस्यां चक्रे राजा युधिष्ठिरः ।
अयुतं भोजयित्वा तु ब्राह्मणानां नराधिपः ॥ २.४.७ ॥
అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఆ భవనంలో ప్రవేశోత్సవాన్ని జరిపి, పదివేల బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాడు.
2.4.8
साज्येन पायसेनैव मधुना मिश्रितेन च ।
भक्ष्यैर्मूलैः फलैश्चैव मांसैर्वाराहहारिणैः।
कृसरेणाथ जीवन्त्या हविष्येण च सर्वशः ॥ २.४.८ ॥
నెయ్యితో కూడిన పాయసంతో, తేనె కలిపిన వాటితో, తినదగిన పదార్థాలు, దుంపలు, పండ్లు, అడవి పంది మాంసంతో, కృసరంతో, జీవంతితో, హవిష్యంతో, అన్ని విధాలుగా.
2.4.9
मांसप्रकारैर्विविधैः खाद्यैश्चापि तथा नृप ।
चोष्यैश्च विविधै राजन्पेयैश्च बहुविस्तरैः ॥ २.४.९ ॥
ఓ రాజా, వివిధ రకాల మాంసాలతో, తినదగిన పదార్థాలతో, చప్పరించే పదార్థాలతో, వివిధ పానీయాలతో, అధికంగా.
2.4.10
अहतैश्चैव वासोभिर्माल्यैरुच्चावचैरपि ।
तर्पयामास विप्रेन्द्रान्नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.४.१० ॥
కొత్త వస్త్రాలతో, రకరకాల పూలమాలలతో కూడా, వివిధ దిక్కుల నుండి వచ్చిన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులను అతడు తృప్తిపరిచాడు.
2.4.11
ददौ तेभ्यः सहस्राणि गवां प्रत्येकशः पुनः ।
पुण्याहघोषस्तत्रासीद्दिवस्पृगिव भारत ॥ २.४.११ ॥
మళ్లీ వారిలో ప్రతి ఒక్కరికీ వేలాది గోవులను దానం చేశాడు. ఓ భారతా, అక్కడ పుణ్యాహ ఘోష ఆకాశాన్ని తాకినట్లు మారుమోగింది.
2.4.12
वादित्रैर्विविधैर्दिव्यैर्गन्धैरुच्चावचैरपि ।
पूजयित्वा कुरुश्रेष्ठो देवतानि निवेश्य च ॥ २.४.१२ ॥
వివిధ దివ్య వాద్యాలతోనూ, రకరకాల సుగంధాలతోనూ కురుశ్రేష్ఠుడు దేవతలను పూజించి, వారిని ప్రతిష్ఠించాడు.
2.4.13
तत्र मल्ला नटा झल्लाः सूता वैतालिकास्तथा ।
उपतस्थुर्महात्मानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ २.४.१३ ॥
అక్కడ మల్లులు, నటులు, ఝల్లులు, సూతులు, వైతాళికులు కూడా మహాత్ముడైన ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుని సేవకు వచ్చి నిలిచారు.
2.4.14
तथा स कृत्वा पूजां तां भ्रातृभिः सह पाण्डवः ।
तस्यां सभायां रम्यायां रेमे शक्रो यथा दिवि ॥ २.४.१४ ॥
ఈ విధంగా ఆ పాండవుడు తన సోదరులతో ఆ పూజను చేసి, ఆ రమణీయమైన సభలో స్వర్గంలో ఇంద్రుడివలె ఆనందించాడు.
2.4.15
सभायामृषयस्तस्यां पाण्डवैः सह आसते ।
आसाञ्चक्रुर्नरेन्द्राश्च नानादेशसमागताः ॥ २.४.१५ ॥
ఆ సభలో పాండవులతో కలిసి ఋషులు కూర్చున్నారు; వివిధ దేశాల నుండి వచ్చిన రాజులు కూడా ఆసనాలు ఏర్పరచుకున్నారు.
2.4.16
असितो देवलः सत्यः सर्पिर्माली महाशिराः ।
अर्वा वसुः सुमित्रश्च मैत्रेयः शुनको बलिः ॥ २.४.१६ ॥
అసితుడు, దేవలుడు, సత్యుడు, సర్పిర్మాలి, మహాశిరుడు, అర్వుడు, వసువు, సుమిత్రుడు, మైత్రేయుడు, శునకుడు, బలి.
2.4.17
बको दाल्भ्यः स्थूलशिराः कृष्णद्वैपायनः शुकः ।
सुमन्तुर्जैमिनिः पैलो व्यासशिष्यास्तथा वयम् ॥ २.४.१७ ॥
బకుడు, దాల్భ్యుడు, స్థూలశిరుడు, కృష్ణద్వైపాయనుడు (వ్యాసుడు), శుకుడు, సుమంతుడు, జైమిని, పైలుడు; వ్యాసుని శిష్యులు, మేమూ కూడా.
2.4.18
तित्तिरिर्याज्ञवल्क्यश्च ससुतो रोमहर्षणः ।
अप्सुहोम्यश्च धौम्यश्च अणीमाण्डव्यकौशिकौ ॥ २.४.१८ ॥
తిత్తిరి, యాజ్ఞవల్క్యుడు, కుమారునితో కూడిన రోమహర్షణుడు, అప్సుహోమ్యుడు, ధౌమ్యుడు, అణీమాండవ్యుడు, కౌశికుడు.
2.4.19
दामोष्णीपस्त्रैबलीश्च पर्णादो घटजानुकः ।
मौञ्जायनो वायुभक्षः पाराशर्यश्च सारिकः ॥ २.४.१९ ॥
దామోష్ణీపుడు, త్రైబలి, పర్ణాదుడు, ఘటజానుకుడు, మౌంజాయనుడు, వాయుభక్షుడు, పారాశర్యుడు, సారికుడు.
2.4.20
बलिवाकः सिनीवाकः सप्तपालः कृतश्रमः ।
जातूकर्णः शिखावांश्च आलम्बः पारिजातकः ॥ २.४.२० ॥
బలివాకుడు, సినీవాకుడు, సప్తపాలుడు, కృతశ్రముడు, జాతూకర్ణుడు, శిఖావంతుడు, ఆలంబుడు, పారిజాతకుడు.
2.4.21
पर्वतश्च महाभागो मार्कण्डेयो महामुनिः ।
पवित्रपाणिः सावर्णो भालुकिर्गालवस्तथा ॥ २.४.२१ ॥
పర్వతుడు, మహాభాగుడు మార్కండేయుడు, మహాముని, పవిత్రపాణి, సావర్ణుడు, భాలుకి మరియు గాలవుడు కూడా.
2.4.22
जङ्घाबन्धुश्च रैभ्यश्च कोपवेगस्तथा भृगुः ।
हरिबभ्रुश्च कौण्डिन्यो बभ्रुमाली सनातनः ॥ २.४.२२ ॥
జంఘాబంధుడు, రైభ్యుడు, కోపవేగుడు, భృగువు, హరిబభ్రువు, కౌండిన్యుడు, బభ్రుమాలి, సనాతనుడు.
2.4.23
काक्षीवानौशिजश्चैव नाचिकेतोऽथ गौतमः ।
पैङ्ग्यो वराहः शुनकः शाण्डिल्यश्च महातपाः ॥ २.४.२३ ॥
కాక్షీవంతుడు, ఔశిజుడు, నాచికేతుడు, తరువాత గౌతముడు, పైంగ్యుడు, వరాహుడు, శునకుడు, శాండిల్యుడు మరియు మహాతపుడు.
2.4.24
कुक्कुरो वेणुजङ्घोऽथ कालापः कठ एव च ।
मुनयो धर्मविद्वांसो धृतात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ २.४.२४ ॥
కుక్కురుడు, వేణుజంఘుడు, తరువాత కాలాపుడు, కఠుడు కూడా. ఈ మునులు ధర్మజ్ఞులు, ఆత్మనిగ్రహం కలవారు, ఇంద్రియజయులు.
2.4.25
एते चान्ये च बहवो वेदवेदाङ्गपारगाः ।
उपासते महात्मानं सभायामृषिसत्तमाः ॥ २.४.२५ ॥
వీరు, ఇంకా వేదవేదాంగాలలో పారంగతులైన ఇతర అనేకులు, సభలో ఆ మహాత్ముని ఉపాసిస్తున్నారు, ఋషులలో శ్రేష్ఠులు.
2.4.26
कथयन्तः कथाः पुण्या धर्मज्ञाः शुचयोऽमलाः ।
तथैव क्षत्रियश्रेष्ठा धर्मराजमुपासते ॥ २.४.२६ ॥
పుణ్యకథలు చెబుతూ, ధర్మజ్ఞులు, శుచులు, నిర్మలులు అయిన క్షత్రియశ్రేష్ఠులు అలాగే ధర్మరాజును ఉపాసిస్తున్నారు.
2.4.27
श्रीमान्महात्मा धर्मात्मा मुञ्जकेतुर्विवर्धनः ।
सङ्ग्रामजिद्दुर्मुखश्च उग्रसेनश्च वीर्यवान्। ॥ २.४.२७ ॥
శ్రీమంతుడు, మహాత్ముడు, ధర్మాత్ముడు ముంజకేతువు, వివర్ధనుడు, సంగ్రామజిత్, దుర్ముఖుడు, వీర్యవంతుడు ఉగ్రసేనుడు.
2.4.28
कक्षसेनः क्षितिपतिः क्षेमकश्चापराजितः ।
कम्बोजराजः कमठः कम्पनश्च महाबलः ॥ २.४.२८ ॥
కక్షసేనుడు, క్షితిపతి, క్షేమకుడు, అపరాజితుడు, కంబోజరాజు కమఠుడు, మహాబలుడు కంపనుడు.
2.4.29
सततं कम्पयामास यवनानेक एव यः ।
बलपौरुषसम्पन्नान्कृतास्त्रानमितौजसः।
यथाऽसुरान्कालकेयान्देवो वज्रधरस्तथा ॥ २.४.२९ ॥
యవనులను నిరంతరం వణికించిన వాడు, బలపౌరుషసంపన్నులైన, అస్త్రవిద్యలో నిపుణులైన, అపరిమిత తేజస్వుల వలె, వజ్రధరుడైన దేవుడు కాలకేయ అసురులను వణికించినట్లు.
2.4.30
जटासुरो मद्रकानां च राजा ।
कुन्तिः पुलिन्दश्च किरातराजः।
तथाङ्गवाङ्गौ सहपुण्ड्रकेण ।
पाण्ड्योड्रराजौ च सहान्ध्रकेण ॥ २.४.३० ॥
మద్రకుల రాజు జటాసురుడు, కుంతి, పులిందుడు, కిరాతరాజు, అలాగే అంగ, వంగులు పుండ్రకునితో, పాండ్యుడు, ఉడ్ర రాజులు ఆంధ్రకునితో.
2.4.31
अङ्गो वङ्गः सुमित्रश्च शैब्यश्चामित्रकर्शनः ।
किरातराजः सुमना यवनाधिपतिस्तथा ॥ २.४.३१ ॥
అంగుడు, వంగుడు, సుమిత్రుడు, శైబ్యుడు, శత్రునాశకుడు, కిరాతరాజు సుమనుడు, యవనాధిపతి కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
2.4.32
चाणूरो देवरातश्च भोजो भीमरथश्च यः ।
श्रुतायुधश्च कालिङ्गो जयसेनश्च मागधः ॥ २.४.३२ ॥
చాణూరుడు, దేవరాతుడు, భోజుడు, భీమరథుడు, శ్రుతాయుధుడు, కళింగరాజు, జయసేనుడు, మగధరాజు కూడా (అక్కడ ఉన్నారు).
2.4.33
सुकर्मा चेकितानश्च पुरुश्चामित्रकर्शनः ।
केतुमान्वसुदानश्च वैदेहोऽथ कृतक्षणः ॥ २.४.३३ ॥
సుకర్మ, చేకితానుడు, శత్రునాశకుడు పురుడు, కేతుమంతుడు, వసుదానుడు, విదేహరాజు, కృతక్షణుడు కూడా.
2.4.34
सुधर्मा चानिरुद्धश्च श्रुतायुश्च महाबलः ।
अनूपराजो दुर्धर्पः क्रमजिच्च सुदर्शनः ॥ २.४.३४ ॥
సుధర్ముడు, అనిరుద్ధుడు, మహాబలుడు శ్రుతాయుష్మంతుడు, అనూపరాజు, దుర్ధర్షుడు, క్రమజిత్, సుదర్శనుడు కూడా.
2.4.35
शिशुपालः सहसुतः करूपाधिपतिस्तथा ।
वृष्णीनां चैव दुर्धर्पाः कुमारा देवरूपिणः ॥ २.४.३५ ॥
కుమారునితో శిశుపాలుడు, కరూపాధిపతి కూడా; వృష్ణివంశపు దుర్ధర్షులైన దేవరూప కుమారులూ.
2.4.36
आहुको विपृथुश्चैव गदः सारण एव च ।
अक्रूरः कृतवर्मा च सत्यकश्च शिनेः सुतः ॥ २.४.३६ ॥
ఆహుకుడు, విపృథుడు, గదుడు, సారణుడు, అక్రూరుడు, కృతవర్మ, శిని కుమారుడు సాత్యకి కూడా.
2.4.37
भीष्मकोऽथाकृतिश्चैव द्युमत्सेनश्च वीर्यवान् ।
केकयाश्च महेष्वासा यज्ञसेनश्च सोमकिः ॥ २.४.३७ ॥
భీష్మకుడు, ఆకృతి, పరాక్రమశాలి ద్యుమత్సేనుడు, మహా ధనుర్ధరులైన కేకయులు, సోమకుని కుమారుడు యజ్ఞసేనుడు కూడా.
2.4.38
केतुमान्वसुमांश्चैव कृतास्त्रश्च महाबलः ।
एते चान्ये च बहवः क्षत्रिया मुख्यसंमताः। ॥ २.४.३८ ॥
కేతుమంతుడు, వసుమంతుడు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడైన మహాబలుడు, ఇంకా ఇతర ప్రముఖ క్షత్రియులు అనేకులు.
2.4.39
उपासते सभायां स्म कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अर्जुनं ये व संश्रित्य राजपुत्रा महाबलाः ॥ २.४.३९ ॥
సభలో కుంతీపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుని సేవిస్తూ ఉండేవారు; అర్జునుని ఆశ్రయించిన మహాబల రాజకుమారులు కూడా.
2.4.40
अशिक्षन्त धनुर्वेदं रौरवाजिनवाससः ।
तत्रैव शिक्षिता राजन्कुमारा वृष्णिनन्दनाः। ॥ २.४.४० ॥
రురుమృగ చర్మ వస్త్రధారులై వారు ధనుర్వేదం నేర్చుకున్నారు; ఓ రాజా, అక్కడే శిక్షణ పొందిన వృష్ణి వంశ కుమారులు.
2.4.41
रौक्मिणेयश्च साम्बश्च युयुधानश्च सात्यकिः ।
सुधर्मा चानिरुद्धश्च शैव्यश्च नरपुङ्गवः ॥ २.४.४१ ॥
రుక్మిణీ పుత్రుడు, సాంబుడు, యుయుధానుడు, సాత్యకి, సుధర్ముడు, అనిరుద్ధుడు, నరశ్రేష్ఠుడైన శైబ్యుడు కూడా.
2.4.42
एते चान्ये च बहवो राजानः पृथिवीपते ।
धनञ्जयसखा चात्र नित्यमास्ते स्म तुम्बुरुः ॥ २.४.४२ ॥
ఓ పృథ్వీపతీ, వీరు, ఇంకా అనేక ఇతర రాజులు; ధనంజయుని మిత్రుడైన తుంబురుడు కూడా ఇక్కడ నిత్యం ఉండేవాడు.
2.4.43
उपासते महात्मानमासीनं सप्तविंशतिः ।
चित्रसेनः सहामात्यो गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ २.४.४३ ॥
ఇరవై ఏడుగురు మహాత్ముడు కూర్చుని ఉన్నప్పుడు ఆయనను సేవించారు; మంత్రులతో కూడిన చిత్రసేనుడు, గంధర్వులు మరియు అప్సరసలు కూడా అలాగే.
2.4.44
गीतवादित्रकुशलाः साम्यतालविशारदाः ।
प्रमाणोऽथ लये स्थाने किन्नराः कृतनिश्रमाः ॥ २.४.४४ ॥
పాటలు, వాద్యాలలో నేర్పరులైన, సామరస్య తాళంలో నిపుణులైన, లయ మరియు స్థానాలలో కొలతతో కూడిన కింనరులు కఠోర సాధన చేసినవారు.
2.4.45
सञ्चोदितास्तुम्बुरुणा गन्धर्वसहितास्तदा ।
गायन्ति दिव्यतानैस्ते यथान्यायं मनस्विनः ॥ २.४.४५ ॥
అప్పుడు తుంబురునిచే ప్రేరేపించబడి, గంధర్వులతో కూడి, ఆ మనస్వులు దివ్య స్వరాలతో యథావిధిగా పాడారు.
2.4.46
पाण्डुपुत्रानृषींश्चैव रमयन्त उपासते ।
तस्यां सभायामासीनाः सुव्रताः सत्यसङ्गराः ॥ २.४.४६ ॥
పాండు పుత్రులను మరియు ఋషులను రంజింపజేస్తూ వారు సేవించారు; ఆ సభలో కూర్చున్న సుదృఢ వ్రతులు, సత్యప్రతిజ్ఞులు కూడా.
2.4.47
दिवीव देवा ब्रह्माणं युधिष्ठिरमुपासते ॥ २.४.४७ ॥
స్వర్గంలో దేవతలు బ్రహ్మను సేవించినట్లు వారు యుధిష్ఠిరుని సేవించారు.