Mahābhārata · Adhyāya 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.4.1
तां तु कृत्वा सभां श्रेष्ठां मयश्चार्जुनमब्रवीत् ।
भूतानां च महावीर्यो ध्वजाग्रे किङ्करो गणः ॥ २.४.१ ॥
Setelah membangun aula yang agung itu, Maya berkata kepada Arjuna: pasukan makhluk yang berkekuatan besar akan menjadi pelayan di ujung panji.
2.4.2
तव विष्फारघोषेण मेघवन्निनदिष्यति ।
अयं हि सूर्यसङ्काशो ज्वलनस्य रथो महान् ॥ २.४.२ ॥
Dengan dentang tali busurmu ia akan menggelegar seperti awan. Kereta agung yang menyerupai matahari ini adalah milik Agni.
2.4.3
इमे च दिविजाः श्वेता वीर्यवन्तो हयोत्तमाः ।
मायामयः कृतो ह्येष ध्वजो वानरलक्षणः ॥ २.४.३ ॥
Inilah kuda-kuda putih, perkasa, lahir di surga, yang terbaik. Dan panji bertanda kera ini dibuat dari ilusi.
2.4.4
असज्जमानो वृक्षेषु धूमकेतुरिवोच्छ्रितः ।
बहुवर्णं हि लक्ष्येत ध्वजं वानरलक्षणम् ॥ २.४.४ ॥
Tidak tersangkut pada pepohonan, terangkat tinggi seperti komet, panji berwarna-warni bertanda kera itu akan terlihat.
2.4.5
ध्वजोत्कटं ह्यनवमं युद्धे द्रक्ष्यसि विष्ठितम् ।
एव वीरः सव्यसाचिन्ध्वजस्यान्ते भविष्यति ॥ २.४.५ ॥
Dalam pertempuran engkau akan melihat panji yang tinggi dan tiada tandingan berdiri. Wahai Savyasācin, pahlawan itu akan berada di ujung panji ini.
2.4.6
इत्युक्त्वाऽऽलिङ्ग्य वीभत्सुं विसृष्टः प्रययौ मयः। ॥ २.४.६ ॥
Setelah berkata demikian dan memeluk Vībhatsu (Arjuna), Maya yang telah diantar pergi pun berlalu.
2.4.7
ततः प्रवेशनं तस्यां चक्रे राजा युधिष्ठिरः ।
अयुतं भोजयित्वा तु ब्राह्मणानां नराधिपः ॥ २.४.७ ॥
Kemudian Raja Yudhiṣṭhira mengadakan upacara peresmian di aula itu dan menjamu sepuluh ribu brahmana.
2.4.8
साज्येन पायसेनैव मधुना मिश्रितेन च ।
भक्ष्यैर्मूलैः फलैश्चैव मांसैर्वाराहहारिणैः।
कृसरेणाथ जीवन्त्या हविष्येण च सर्वशः ॥ २.४.८ ॥
dengan bubur susu bercampur ghee dan madu, makanan yang dapat dimakan, akar dan buah, daging babi hutan, kṛsara, jīvantī dan makanan persembahan, dalam segala cara.
2.4.9
मांसप्रकारैर्विविधैः खाद्यैश्चापि तथा नृप ।
चोष्यैश्च विविधै राजन्पेयैश्च बहुविस्तरैः ॥ २.४.९ ॥
Wahai raja, dengan aneka daging, makanan yang dapat dimakan, barang yang dihisap, dan aneka minuman, dalam jumlah yang sangat banyak.
2.4.10
अहतैश्चैव वासोभिर्माल्यैरुच्चावचैरपि ।
तर्पयामास विप्रेन्द्रान्नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.४.१० ॥
Dengan pakaian yang belum pernah dipakai dan kalung bunga beraneka rupa, ia menyenangkan para brahmana terkemuka yang datang dari segala penjuru.
2.4.11
ददौ तेभ्यः सहस्राणि गवां प्रत्येकशः पुनः ।
पुण्याहघोषस्तत्रासीद्दिवस्पृगिव भारत ॥ २.४.११ ॥
Kepada masing-masing dari mereka ia memberikan ribuan sapi, dan berkumandanglah seruan keberuntungan seolah menyentuh langit, wahai Bhārata.
2.4.12
वादित्रैर्विविधैर्दिव्यैर्गन्धैरुच्चावचैरपि ।
पूजयित्वा कुरुश्रेष्ठो देवतानि निवेश्य च ॥ २.४.१२ ॥
Dengan aneka alat musik ilahi dan wewangian beraneka ragam, sang terbaik dari Kuru memuja para dewa dan menempatkan mereka.
2.4.13
तत्र मल्ला नटा झल्लाः सूता वैतालिकास्तथा ।
उपतस्थुर्महात्मानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ २.४.१३ ॥
Di sana para pegulat, penari, badut, pelantun pujian, dan penyanyi istana melayani Yudhiṣṭhira yang agung, putra Dharma.
2.4.14
तथा स कृत्वा पूजां तां भ्रातृभिः सह पाण्डवः ।
तस्यां सभायां रम्यायां रेमे शक्रो यथा दिवि ॥ २.४.१४ ॥
Setelah melakukan pemujaan itu bersama saudara-saudaranya, sang Pāṇḍava bersukacita di balai sidang yang indah itu seperti Indra di surga.
2.4.15
सभायामृषयस्तस्यां पाण्डवैः सह आसते ।
आसाञ्चक्रुर्नरेन्द्राश्च नानादेशसमागताः ॥ २.४.१५ ॥
Dalam sidang itu para resi duduk bersama para Pāṇḍava, dan raja-raja yang berkumpul dari berbagai negeri mengambil tempat duduk mereka.
2.4.16
असितो देवलः सत्यः सर्पिर्माली महाशिराः ।
अर्वा वसुः सुमित्रश्च मैत्रेयः शुनको बलिः ॥ २.४.१६ ॥
Asita, Devala, Satya, Sarpirmālī, Mahāśirā, Arvā, Vasu, Sumitra, Maitreya, Śunaka, dan Bali.
2.4.17
बको दाल्भ्यः स्थूलशिराः कृष्णद्वैपायनः शुकः ।
सुमन्तुर्जैमिनिः पैलो व्यासशिष्यास्तथा वयम् ॥ २.४.१७ ॥
Baka, Dālbhya, Sthūlaśirā, Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa), Śuka, Sumantu, Jaimini, dan Paila; para murid Vyāsa, dan kami pula.
2.4.18
तित्तिरिर्याज्ञवल्क्यश्च ससुतो रोमहर्षणः ।
अप्सुहोम्यश्च धौम्यश्च अणीमाण्डव्यकौशिकौ ॥ २.४.१८ ॥
Tittiri, Yājñavalkya, Romaharṣaṇa beserta putranya, Apsuhomya, Dhaumya, serta Aṇīmāṇḍavya dan Kauśika.
2.4.19
दामोष्णीपस्त्रैबलीश्च पर्णादो घटजानुकः ।
मौञ्जायनो वायुभक्षः पाराशर्यश्च सारिकः ॥ २.४.१९ ॥
Dāmoṣṇīpa, Traibalī, Parṇāda, Ghaṭajānuka, Mauñjāyana, Vāyubhakṣa, Pārāśarya dan Sārika.
2.4.20
बलिवाकः सिनीवाकः सप्तपालः कृतश्रमः ।
जातूकर्णः शिखावांश्च आलम्बः पारिजातकः ॥ २.४.२० ॥
Balivāka, Sinīvāka, Saptapāla, Kṛtaśrama, Jātūkarṇa, Śikhāvān, Ālamba dan Pārijātaka.
2.4.21
पर्वतश्च महाभागो मार्कण्डेयो महामुनिः ।
पवित्रपाणिः सावर्णो भालुकिर्गालवस्तथा ॥ २.४.२१ ॥
Parvata, Mārkaṇḍeya yang sangat beruntung, resi agung Pavitrapāṇi, Sāvarṇa, Bhālukī, dan juga Gālava.
2.4.22
जङ्घाबन्धुश्च रैभ्यश्च कोपवेगस्तथा भृगुः ।
हरिबभ्रुश्च कौण्डिन्यो बभ्रुमाली सनातनः ॥ २.४.२२ ॥
Jaṅghābandhu, Raibhya, Kopavega, Bhṛgu, Haribabhru, Kauṇḍinya, Babhrumālī dan Sanātana.
2.4.23
काक्षीवानौशिजश्चैव नाचिकेतोऽथ गौतमः ।
पैङ्ग्यो वराहः शुनकः शाण्डिल्यश्च महातपाः ॥ २.४.२३ ॥
Kākṣīvat, Auśija, juga Nāciketa, kemudian Gautama, Paiṅgya, Varāha, Śunaka, Śāṇḍilya, dan sang pertapa agung.
2.4.24
कुक्कुरो वेणुजङ्घोऽथ कालापः कठ एव च ।
मुनयो धर्मविद्वांसो धृतात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ २.४.२४ ॥
Kukkura, Veṇujaṅgha, kemudian Kālāpa dan juga Kaṭha. Para resi ini mengetahui dharma, menguasai diri, dan telah menaklukkan indra.
2.4.25
एते चान्ये च बहवो वेदवेदाङ्गपारगाः ।
उपासते महात्मानं सभायामृषिसत्तमाः ॥ २.४.२५ ॥
Mereka ini dan banyak lainnya, para ahli Veda dan cabang-cabangnya, para resi terbaik, melayani sang berjiwa agung di dalam sidang.
2.4.26
कथयन्तः कथाः पुण्या धर्मज्ञाः शुचयोऽमलाः ।
तथैव क्षत्रियश्रेष्ठा धर्मराजमुपासते ॥ २.४.२६ ॥
Sambil menuturkan kisah-kisah suci, para pengenal dharma yang murni dan tak ternoda, demikian pula para ksatria terbaik, melayani raja dharma.
2.4.27
श्रीमान्महात्मा धर्मात्मा मुञ्जकेतुर्विवर्धनः ।
सङ्ग्रामजिद्दुर्मुखश्च उग्रसेनश्च वीर्यवान्। ॥ २.४.२७ ॥
Sang mulia, sang agung, berjiwa dharma, Muñjaketu, Vivardhana, Saṅgrāmajit, Durmukha, dan Ugrasena yang perkasa.
2.4.28
कक्षसेनः क्षितिपतिः क्षेमकश्चापराजितः ।
कम्बोजराजः कमठः कम्पनश्च महाबलः ॥ २.४.२८ ॥
Kakṣasena, penguasa bumi, Kṣemaka, Aparājita yang tak terkalahkan, raja Kamboja Kamaṭha, dan Kampana yang perkasa.
2.4.29
सततं कम्पयामास यवनानेक एव यः ।
बलपौरुषसम्पन्नान्कृतास्त्रानमितौजसः।
यथाऽसुरान्कालकेयान्देवो वज्रधरस्तथा ॥ २.४.२९ ॥
Dia yang seorang diri selalu membuat gentar para Yavana, orang-orang yang berkekuatan dan berani, mahir dalam senjata, berkekuatan tak terukur, sebagaimana dewa pemegang vajra menggentarkan asura Kālakeya.
2.4.30
जटासुरो मद्रकानां च राजा ।
कुन्तिः पुलिन्दश्च किरातराजः।
तथाङ्गवाङ्गौ सहपुण्ड्रकेण ।
पाण्ड्योड्रराजौ च सहान्ध्रकेण ॥ २.४.३० ॥
Jaṭāsura, raja Madraka, Kunti, Pulinda, dan raja Kirāta; demikian pula Aṅga dan Vaṅga bersama Puṇḍraka, serta raja Pāṇḍya dan Uḍra bersama Āndhraka.
2.4.31
अङ्गो वङ्गः सुमित्रश्च शैब्यश्चामित्रकर्शनः ।
किरातराजः सुमना यवनाधिपतिस्तथा ॥ २.४.३१ ॥
Aṅga, Vaṅga, Sumitra, Śaibya, sang penumpas musuh, Sumanas raja Kirāta, dan demikian pula penguasa Yavana.
2.4.32
चाणूरो देवरातश्च भोजो भीमरथश्च यः ।
श्रुतायुधश्च कालिङ्गो जयसेनश्च मागधः ॥ २.४.३२ ॥
Cāṇūra, Devarāta, Bhoja, Bhīmaratha, Śrutāyudha, raja Kaliṅga, Jayasena, dan raja Magadha.
2.4.33
सुकर्मा चेकितानश्च पुरुश्चामित्रकर्शनः ।
केतुमान्वसुदानश्च वैदेहोऽथ कृतक्षणः ॥ २.४.३३ ॥
Sukarmā, Cekitāna, Puru sang penumpas musuh, Ketumān, Vasudāna, raja Videha, dan kemudian Kṛtakṣaṇa.
2.4.34
सुधर्मा चानिरुद्धश्च श्रुतायुश्च महाबलः ।
अनूपराजो दुर्धर्पः क्रमजिच्च सुदर्शनः ॥ २.४.३४ ॥
Sudharmā, Aniruddha, Śrutāyus yang perkasa, raja Anūpa, Durdharṣa yang tak terkalahkan, Kramajit, dan Sudarśana.
2.4.35
शिशुपालः सहसुतः करूपाधिपतिस्तथा ।
वृष्णीनां चैव दुर्धर्पाः कुमारा देवरूपिणः ॥ २.४.३५ ॥
Śiśupāla bersama putranya, demikian pula penguasa Karūpa, dan para pangeran Vṛṣṇi yang tak terkalahkan, berwujud seperti dewa.
2.4.36
आहुको विपृथुश्चैव गदः सारण एव च ।
अक्रूरः कृतवर्मा च सत्यकश्च शिनेः सुतः ॥ २.४.३६ ॥
Āhuka, Vipṛthu, Gada, Sāraṇa, Akrūra, Kṛtavarman, dan Satyaka putra Śini.
2.4.37
भीष्मकोऽथाकृतिश्चैव द्युमत्सेनश्च वीर्यवान् ।
केकयाश्च महेष्वासा यज्ञसेनश्च सोमकिः ॥ २.४.३७ ॥
Bhīṣmaka, lalu Ākṛti, Dyumatsena yang perkasa, para pemanah agung Kekaya, dan Yajñasena putra Somaka.
2.4.38
केतुमान्वसुमांश्चैव कृतास्त्रश्च महाबलः ।
एते चान्ये च बहवः क्षत्रिया मुख्यसंमताः। ॥ २.४.३८ ॥
Ketumān, Vasumān, sang perkasa yang mahir dalam senjata, dan banyak kṣatriya terkemuka lainnya.
2.4.39
उपासते सभायां स्म कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अर्जुनं ये व संश्रित्य राजपुत्रा महाबलाः ॥ २.४.३९ ॥
Mereka melayani di sabhā Yudhiṣṭhira, putra Kuntī, dan para pangeran perkasa yang berlindung pada Arjuna.
2.4.40
अशिक्षन्त धनुर्वेदं रौरवाजिनवाससः ।
तत्रैव शिक्षिता राजन्कुमारा वृष्णिनन्दनाः। ॥ २.४.४० ॥
Dengan mengenakan kulit rusa ruru mereka mempelajari ilmu busur; dan di sanalah, wahai raja, para pangeran dilatih, kegembiraan keturunan Vṛṣṇi.
2.4.41
रौक्मिणेयश्च साम्बश्च युयुधानश्च सात्यकिः ।
सुधर्मा चानिरुद्धश्च शैव्यश्च नरपुङ्गवः ॥ २.४.४१ ॥
Putra Rukmiṇī, Sāmba, Yuyudhāna, Sātyaki, Sudharmā, Aniruddha, dan Śaibya, yang terbaik di antara manusia.
2.4.42
एते चान्ये च बहवो राजानः पृथिवीपते ।
धनञ्जयसखा चात्र नित्यमास्ते स्म तुम्बुरुः ॥ २.४.४२ ॥
Mereka ini dan banyak raja lainnya, wahai penguasa bumi; dan Tumburu, sahabat Dhanañjaya, selalu berada di sini.
2.4.43
उपासते महात्मानमासीनं सप्तविंशतिः ।
चित्रसेनः सहामात्यो गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ २.४.४३ ॥
Dua puluh tujuh (makhluk) melayani sang berjiwa agung yang duduk di sana; Citrasena beserta para menterinya, dan para gandharwa serta apsara juga demikian.
2.4.44
गीतवादित्रकुशलाः साम्यतालविशारदाः ।
प्रमाणोऽथ लये स्थाने किन्नराः कृतनिश्रमाः ॥ २.४.४४ ॥
Para kinnara, mahir dalam nyanyian dan alat musik, ahli dalam irama yang selaras, tepat dalam tempo dan tempatnya, telah berlatih dengan tekun.
2.4.45
सञ्चोदितास्तुम्बुरुणा गन्धर्वसहितास्तदा ।
गायन्ति दिव्यतानैस्ते यथान्यायं मनस्विनः ॥ २.४.४५ ॥
Lalu, didorong oleh Tumburu dan bersama para gandharwa, mereka yang berjiwa luhur menyanyi dengan nada-nada ilahi sebagaimana mestinya.
2.4.46
पाण्डुपुत्रानृषींश्चैव रमयन्त उपासते ।
तस्यां सभायामासीनाः सुव्रताः सत्यसङ्गराः ॥ २.४.४६ ॥
Menyenangkan putra-putra Pāṇḍu dan para resi, mereka melayani; duduk di sidang itu adalah mereka yang bernazar mulia dan berjanji dengan setia.
2.4.47
दिवीव देवा ब्रह्माणं युधिष्ठिरमुपासते ॥ २.४.४७ ॥
Seperti para dewa di surga melayani Brahmā, demikianlah mereka melayani Yudhiṣṭhira.