మహాభారతం · అధ్యాయం 2.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.67.1
नैषा चेदिपतेर्बुद्धिर्यया त्वाह्वयतेऽच्युतम् ।
नूनमेव जगद्भर्तुः कृष्णस्यैव विनिश्चयः। ॥ २.६७.१ ॥
చేదిరాజు యొక్క ఈ బుద్ధి కాదు, దాని వలన అతడు అచ్యుతుని సవాలు చేస్తున్నాడు. నిశ్చయంగా ఇది జగత్తును ధరించే కృష్ణుని నిర్ణయమే.
2.67.2
को हि मां भीमसेनाद्य क्षितावर्हति पार्थिवः ।
क्षेप्तुं कालपरीतात्मा यथैष कुलपांसनः ॥ २.६७.२ ॥
ఈ రోజు భీమసేనుని ఎదుట, భూమిపై ఏ రాజు నన్ను అవమానించగలడు? కాలంచే ఆవరింపబడిన మనసున్న, కులాన్ని అపకీర్తి పరచే ఇతడు ఇలా చేస్తున్నాడు.
2.67.3
एष ह्यस्य महाबाहुस्तेर्जोशश्च हरेर्ध्रुवम् ।
तमेव पुनरादातुं कुरुतेऽत्र मतिं हरिः ॥ २.६७.३ ॥
నిశ్చయంగా ఇతడు ఆ మహాబాహువైన హరి తేజస్సులోని అంశం. హరి అతనిని మళ్లీ తీసుకోవాలనే ఆలోచనను ఇక్కడ చేస్తున్నాడు.
2.67.4
येनैष कुरुशार्दूल शार्दूल इव चेदिराट् ।
गर्जत्यतीव दुर्बुद्धिः सर्वानस्मानचिन्तयन् ॥ २.६७.४ ॥
కురువుల పులీ, ఈ చేదిరాజు పులివలె మిక్కిలిగా గర్జిస్తున్నాడు; ఈ దుర్బుద్ధి మమ్మల్నందరినీ లెక్కచేయక.
2.67.5
ततो न ममृषे चैद्यस्तद्भीष्मवचनं तदा ।
उवाच चैन सङ्क्रुद्धः पुनर्भीष्ममथोत्तरम् ॥ २.६७.५ ॥
అప్పుడు చైద్యుడు (శిశుపాలుడు) భీష్ముని ఆ మాటలను సహించలేకపోయాడు; మిక్కిలి కోపించి భీష్ముడికి మళ్లీ జవాబుగా పలికాడు.
2.67.6
द्विषतां नोऽस्तु भीष्मैष प्रभावः केशवस्य यः ।
यस्य संस्तववक्ता त्वं बन्दिवत्सततोत्थितः ॥ २.६७.६ ॥
మా శత్రువులకు, భీష్మా, ఇదే కేశవుని ప్రభావం కావచ్చు; దాని స్తుతి పలికేవాడివి నువ్వు, ఎల్లప్పుడూ బందీవలె లేచి నిలబడేవాడివి.
2.67.7
संस्तवे चमनो भीष्म परेषां रमते यदि ।
तदा संस्तुहि राज्ञस्त्वमिमं हित्वा जनार्दनम् ॥ २.६७.७ ॥
భీష్మా, నీ మనసు ఇతరులను స్తుతించడంలో ఆనందిస్తే, ఈ జనార్దనుణ్ణి విడిచి రాజులను స్తుతించు.
2.67.8
दरदं स्तुहि बाह्लीकमिमं पार्थिवसत्तमम् ।
जायमानेन येनेयभवद्दारिता मही ॥ २.६७.८ ॥
దరదుణ్ణి, బాహ్లీకుణ్ణి స్తుతించు; ఈ రాజశ్రేష్ఠుడు పుట్టినప్పుడే ఈ భూమి చీలిపోయింది.
2.67.9
वङ्गाङ्गविषयाध्यक्षं सहस्राक्षसमं बले ।
स्तुहि कर्णमिमं भीष्म महाचापविकर्षणम् ॥ २.६७.९ ॥
భీష్మా, వంగ అంగ దేశాల అధిపతి, బలంలో ఇంద్రునితో సమానుడు, గొప్ప విల్లు లాగేవాడు ఈ కర్ణుణ్ణి స్తుతించు.
2.67.10
यस्येमे कुण्डले दिव्ये सहजे देवनिर्मिते ।
कवचं च महाबाहो बालार्कसदृशप्रभम् ॥ २.६७.१० ॥
ఇతని ఈ దివ్యమైన, పుట్టుకతో వచ్చిన, దేవతలు నిర్మించిన కుండలాలు; ఓ మహాబాహుడా, ఉదయ సూర్యునిలా ప్రకాశించే కవచము.
2.67.11
वासवप्रतिमो येन जरासन्धोऽतिदुर्जयः ।
विजितो बाहुयुद्धेन देहभेदं च लम्भितः ॥ २.६७.११ ॥
ఇంద్రునితో సమానుడు, అతి దుర్జయుడైన జరాసంధుణ్ణి బాహుయుద్ధంలో జయించి, అతని దేహాన్ని చీల్చేలా చేసినవాడు.
2.67.12
द्रोणं द्रौणिं च साधु त्वं पितापुत्रौ महारथौ ।
स्तुहि स्तुत्यावुभौ भीष्म सततं द्विजसत्तमौ ॥ २.६७.१२ ॥
భీష్మా, ద్రోణుణ్ణి, ద్రౌణిని—తండ్రీ కొడుకులైన ఈ మహారథులను బాగుగా స్తుతించు; ఇద్దరూ స్తుతింపదగినవారు, ద్విజోత్తములు.
2.67.13
ययोरन्यतरो भीष्म सङ्क्रुद्धः सचराचराम् ।
इमां वसुमतीं कुर्यान्निः शेषामिति मे मतिः ॥ २.६७.१३ ॥
ఓ భీష్మా, వీరిలో ఒకరు కోపగించినా చర అచరాలతో కూడిన ఈ భూమిని పూర్తిగా నాశనం చేయగలరని నా అభిప్రాయం.
2.67.14
द्रोणस्य हि समं युद्धे न पश्यामि नराधिपम् ।
नाश्वत्थाम्नः समं भीष्म न च तौ स्तोतुमिच्छसि ॥ २.६७.१४ ॥
ఓ భీష్మా, యుద్ధంలో ద్రోణునికి సమానమైన రాజును నేను చూడను; అశ్వత్థామకు సమానుడినీ చూడను. అయినా వారిద్దరినీ నువ్వు స్తుతించాలనుకోవడం లేదు.
2.67.15
पृथिव्यां सागरान्तायां यो वैप्रतिसमो भवेत् ।
दुर्योधनं त्वं राजेन्द्रमतिक्रम्य महाभुजम् ॥ २.६७.१५ ॥
సముద్రాలతో చుట్టబడిన ఈ భూమిపై ఎవరు అతనికి సమానుడు కాగలరు? ఆ రాజేంద్రుడు, మహాబాహువు దుర్యోధనుడిని కూడా దాటి నువ్వు ఎవరిని ప్రశంసిస్తున్నావు?
2.67.16
जयद्रथं च राजानं कृतास्त्रं दृढविक्रमम् ।
द्रुमं किम्पुरुषाचार्यं लोके प्रथितविक्रमम्।
अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंससि केशवम् ॥ २.६७.१६ ॥
అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడు, దృఢ పరాక్రమశాలి అయిన జయద్రథ రాజును, కింపురుషులకు ఆచార్యుడు, లోకంలో ప్రసిద్ధ పరాక్రమముడు అయిన ద్రుముని కూడా దాటి, మహావీర్యుడైన కేశవుని నువ్వు ఎందుకు ప్రశంసిస్తున్నావు?
2.67.17
वृद्धं च भरताचार्यं तथा शारद्वतं कृपम् ।
अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंससि केशवम् ॥ २.६७.१७ ॥
వృద్ధుడు, భరతవంశ ఆచార్యుడు అయిన శారద్వతుని కుమారుడు కృపుడిని కూడా దాటి, మహావీర్యుడైన కేశవుని నువ్వు ఎందుకు ప్రశంసిస్తున్నావు?
2.67.18
धनुर्धराणां प्रवरं रुक्मिणं पुरुषोत्तमम् ।
अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंससि केशवम् ॥ २.६७.१८ ॥
ధనుర్ధారులలో శ్రేష్ఠుడు, పురుషోత్తముడు అయిన రుక్మిని కూడా దాటి, మహావీర్యుడైన కేశవుని నువ్వు ఎందుకు ప్రశంసిస్తున్నావు?
2.67.19
भीष्मकं च महावीर्यं दन्तवक्त्रं च भूमिपम् ।
भगदत्तं यूपकेथु जयत्सेनं च मागधम् ॥ २.६७.१९ ॥
మహాపరాక్రమశాలియైన భీష్మకుడు, భూపతియైన దంతవక్త్రుడు, భగదత్తుడు, యూపకేతుడు, మగధరాజు జయత్సేనుడు.
2.67.20
विराटद्रुपदौ चोभौ शकुनिं च बहद्बलम् ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पाण्ड्यं श्वेतमथोत्तमम् ॥ २.६७.२० ॥
విరాటుడు, ద్రుపదుడు ఇద్దరూ, బృహద్బలుడైన శకుని, అవంతి వీరులు విందుడు అనువిందుడు, పాండ్యుడు, ఉత్తముడైన శ్వేతుడు.
2.67.21
शङ्खं च सुमहाभागं वृषसेनं च मानिनम् ।
एकलव्यं च विक्रान्तं कालिङ्गं च महारथम् ॥ २.६७.२१ ॥
ఎంతో భాగ్యవంతుడైన శంఖుడు, గర్విష్ఠుడైన వృషసేనుడు, పరాక్రమశాలి ఏకలవ్యుడు, కళింగ మహారథుడు.
2.67.22
अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंसति केशवम् ।
शल्यादीनपि कस्मात्त्वं न स्तौषि वसुधाधिपान्।
स्तवाय यदि ते बुद्धिर्वर्तते भीष्म वसुधाधिपान्। ॥ २.६७.२२ ॥
మహాపరాక్రమశాలిని విడిచి కేశవుడిని ఎందుకు స్తుతిస్తున్నావు? శల్యుడు మొదలైన భూపతులను నీవు ఎందుకు స్తుతించవు? భీష్మా, స్తుతించాలనే బుద్ధి ఉంటే భూపతులను స్తుతించు.
2.67.23
किं हि शक्यं मया कर्तुं यद्वृद्धानां त्वया नृप ।
पुरा कथयतां नूनं न श्रुतं धर्मवादिनाम् ॥ २.६७.२३ ॥
ఓ రాజా, నీవు చెప్పిన పెద్దల మాటను నేను ఎలా చేయగలను? పూర్వం ధర్మవాదులు చెప్పినది నీవు నిశ్చయంగా వినలేదు.
2.67.24
आत्मनिन्दात्मपूजा च परनिन्दा परस्तवः ।
अनाचरितमार्याणामिति ते भीष्म न श्रुतम् ॥ २.६७.२४ ॥
ఆత్మనింద, ఆత్మపూజ, పరనింద, పరస్తుతి — ఇవి ఆర్యులు ఆచరించనివని, భీష్మా, నీవు వినలేదా?
2.67.25
यदस्तव्यमिमं शश्वन्मोहात्संस्तौषि भक्तितः ।
केशवं तच्च ते भीष्म न कश्चिदनुमन्यते ॥ २.६७.२५ ॥
భీష్మా, మోహంతో ఎల్లప్పుడూ భక్తితో నీవు ఈ కేశవుని స్తుతిస్తున్నావు; అది స్తుతింపదగినది కాదు, దానిని ఎవరూ అంగీకరించరు.
2.67.26
कथं भोजस्य पुरुषे वत्सपाले दुरात्मनि ।
समावेशयसे सर्वं जगत्केवलकाम्यया ॥ २.६७.२६ ॥
భోజుని (మనిషి) లో, ఆ దుష్టాత్ముడు, దూడలు కాచే గొల్లవానిలో, కేవలం కోరికతో సమస్త జగత్తును ఎలా ఉంచుతావు?
2.67.27
अथ चैषा न ते बुद्धिः प्रकृतिं याति भारत ।
मयैव कथितं पूर्वं कुलिङ्गशकुनिर्यथा ॥ २.६७.२७ ॥
భారతా, నీ ఈ బుద్ధి తన స్వభావ స్థితికి తిరిగి రాకపోతే, ముందే నేను కులింగ పక్షి గురించి చెప్పినట్లే.
2.67.28
कुलिङ्गशकुनिर्नाम पार्श्वे हिमवतः परे ।
भी तस्याः सदा वाचः श्रूयन्तेऽर्थविगर्हिताः ॥ २.६७.२८ ॥
హిమాలయానికి ఆవల కులింగ అనే పక్షి ఉంది; దాని మాటలు ఎల్లప్పుడూ భయంకరమైనవిగా, అర్థంలో నిందార్హమైనవిగా వినిపిస్తాయి.
2.67.29
मा साहसमितीदं सा सततं वाशते किल ।
साहसं चात्मनातीव चरन्ती नावबुध्यते ॥ २.६७.२९ ॥
"సాహసం చేయకు" అని ఇదే ఆమె నిరంతరం అరుస్తుంది; తన స్వంత సాహసంలో అతిగా సంచరిస్తూ అది ఆమెకు అర్థం కావడం లేదు.
2.67.30
सा हि मांसार्गलं भीष्म मुखात्सिंहस्य खादतः ।
दन्तान्तरविलग्नं यत्तदादत्तेऽल्पचेतना ॥ २.६७.३० ॥
భీష్మా, ఆ అల్పచేతన పక్షి సింహం తింటూ ఉన్నప్పుడు దాని నోటిలో పళ్ల మధ్య ఇరుక్కున్న మాంసపు ముక్కను తీసుకుంటుంది.
2.67.31
इच्छतः सा हि सिंहस्य भीष्म जीवत्यसंशयम् ।
तद्वत्त्वमप्यधर्मिष्ठ सदा वाचः प्रभाषसे ॥ २.६७.३१ ॥
భీష్మా, కోరే సింహానిది ఆ కోరిక నిశ్చయంగా బతుకుతుంది. అలాగే అధర్మిష్ఠుడా, నీవు కూడా ఎప్పుడూ మాటలు మాట్లాడుతుంటావు.
2.67.32
इच्छतां भूमिपालानां भीष्म जीवस्यसंशयम् ।
लोकविद्विष्टकर्मा हि नान्योऽस्ति भवता समः ॥ २.६७.३२ ॥
భీష్మా, కోరే రాజుల మధ్య నీవు నిశ్చయంగా బతుకుతున్నావు. లోకం అసహ్యించుకునే కర్మలు చేసే నీతో సమానుడు మరొకడు లేడు.
2.67.33
ततश्चेदिपतेः श्रुत्वा भीष्मः स कटुकं वचः ।
उवाचेदं वचो राजंश्चेदिराजस्य शृण्वतः ॥ २.६७.३३ ॥
అప్పుడు చేదిపతి ఆ కఠిన వచనాలు విని భీష్ముడు, రాజా, చేదిరాజు వినగా ఈ మాటలు పలికాడు.
2.67.34
इच्छतां किल नामाहं जीवाम्येषां महीक्षिताम् ।
सोऽहं न गणयाम्येतांस्तृणेनापि नराधिपान् ॥ २.६७.३४ ॥
"కోరే ఈ రాజుల మధ్య నేనే బతుకుతున్నాను. ఆ నేను ఈ నరాధిపులను గడ్డిపోచతో సమానంగా కూడా లెక్కించను."
2.67.35
एवमुक्ते तु भीष्मेण ततः सञ्चुक्रुशुर्नृपाः ।
केचिज्जहृषिरे तत्र केचिद्भीष्मं जगर्हिरे ॥ २.६७.३५ ॥
భీష్ముడు ఇలా పలికిన తర్వాత కొందరు రాజులు గట్టిగా అరిచారు; అక్కడ కొందరు సంతోషించారు, కొందరు భీష్ముని నిందించారు.
2.67.36
केचिदूचुर्महेष्वासाः श्रुत्वा भीष्मस्य यद्वचः ।
पापोऽवलिप्तो वृद्धश्च नायं भीष्मोऽर्हति क्षमाम् ॥ २.६७.३६ ॥
భీష్ముని ఆ మాటలు విని కొందరు మహా విలుకాండ్రు అన్నారు, "ఈ పాపి, గర్విష్ఠుడు, వృద్ధుడైన భీష్ముడు క్షమకు అర్హుడు కాడు."
2.67.37
हन्यतां दुर्मतिर्भीष्मः पशुवत्साध्वयं नृपाः ।
सर्वैः समेत्य संरब्धैर्दह्यतां वा कटाग्निना ॥ २.६७.३७ ॥
ఓ రాజులారా, ఈ దుర్మతి భీష్ముడిని పశువును వలె చంపండి, లేదా అందరూ కలిసి, కోపంతో, ఈయనను కటాగ్నితో దహించండి.
2.67.38
इति तेषां वचः श्रुत्वा ततः कुरुपितामहः ।
उवाच मतिमान्भीष्मस्तानेव वसुधाधिपान् ॥ २.६७.३८ ॥
వారి ఈ మాటలు విని, కురువంశ పితామహుడైన బుద్ధిమంతుడు భీష్ముడు ఆ భూపతులతోనే ఇలా అన్నాడు.
2.67.39
उक्तस्योक्तस्य नेहान्तमहं समुपलक्षये ।
यत्तु वक्ष्यामि तत्सर्वं शृणुध्वं वसुधाधिपाः ॥ २.६७.३९ ॥
చెప్పిన మీద చెప్పేది ఇక్కడ అంతాన్ని నేను చూడను; కానీ నేను చెప్పబోయేదంతా వినండి, ఓ భూపతులారా.
2.67.40
पशुवद्घातनं वा मे दहनं वा कटाग्निना ।
क्रियतां मूर्ध्नि वो न्यस्तं मयेदं सकलं पदम् ॥ २.६७.४० ॥
నన్ను పశువువలె చంపండి, లేదా కటాగ్నితో దహించండి; ఈ నా సంపూర్ణ స్థానాన్ని నేను మీ తలపై ఉంచాను.
2.67.41
एष तिष्ठति गोविन्दः पूजितोऽस्माभिरच्युतः ।
यस्य वस्त्वरते बुद्धिर्मरणाय स माधवम् ॥ २.६७.४१ ॥
ఇదిగో గోవిందుడు నిలిచి ఉన్నాడు; మనం పూజించిన అచ్యుతుడు ఇతడే. మీలో ఎవరి బుద్ధి మరణానికి విముఖమో, అతడు మాధవుని వద్దకు వెళ్లాలి.
2.67.42
कृष्णमाह्वयतामद्य युद्धे चक्रगदाधरम् ।
यादवस्यैव देवस्य देहं विशतु पातितः ॥ २.६७.४२ ॥
ఈ రోజు యుద్ధంలో చక్రగదాధరుడైన కృష్ణుని సవాలు చేయండి; పడిపోయినవాడు యాదవ దేవుని శరీరంలో ప్రవేశించుగాక.