മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.67.1
नैषा चेदिपतेर्बुद्धिर्यया त्वाह्वयतेऽच्युतम् ।
नूनमेव जगद्भर्तुः कृष्णस्यैव विनिश्चयः। ॥ २.६७.१ ॥
ചേദിരാജാവിന്റെ ഈ ബുദ്ധിയല്ല, അതിനാൽ അവൻ അച്യുതനെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നു. തീർച്ചയായും ഇത് ജഗത്തിന്റെ പാലകനായ കൃഷ്ണന്റെ തീരുമാനമാണ്.
2.67.2
को हि मां भीमसेनाद्य क्षितावर्हति पार्थिवः ।
क्षेप्तुं कालपरीतात्मा यथैष कुलपांसनः ॥ २.६७.२ ॥
ഇന്ന് ഭീമസേനന്റെ മുന്നിൽ, ഭൂമിയിൽ ഏത് രാജാവിനാണ് എന്നെ അപമാനിക്കാൻ യോഗ്യത? കാലത്താൽ ബന്ധിതമായ മനസ്സുള്ള, കുലത്തെ അപമാനിക്കുന്ന ഇവൻ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു.
2.67.3
एष ह्यस्य महाबाहुस्तेर्जोशश्च हरेर्ध्रुवम् ।
तमेव पुनरादातुं कुरुतेऽत्र मतिं हरिः ॥ २.६७.३ ॥
തീർച്ചയായും ഇവൻ ആ മഹാബാഹുവായ ഹരിയുടെ തേജസ്സിന്റെ അംശമാണ്. ഹരി അവനെ വീണ്ടും എടുക്കാനുള്ള ആലോചന ഇവിടെ ചെയ്യുന്നു.
2.67.4
येनैष कुरुशार्दूल शार्दूल इव चेदिराट् ।
गर्जत्यतीव दुर्बुद्धिः सर्वानस्मानचिन्तयन् ॥ २.६७.४ ॥
കുരുക്കളിലെ വ്യാഘ്രമേ, ഈ ചേദിരാജാവ് കടുവയെപ്പോലെ അത്യന്തം ഗർജ്ജിക്കുന്നു; ഈ ദുർബുദ്ധി നമ്മെ എല്ലാവരെയും കണക്കാക്കാതെ.
2.67.5
ततो न ममृषे चैद्यस्तद्भीष्मवचनं तदा ।
उवाच चैन सङ्क्रुद्धः पुनर्भीष्ममथोत्तरम् ॥ २.६७.५ ॥
അപ്പോൾ ചൈദ്യൻ (ശിശുപാലൻ) ഭീഷ്മന്റെ ആ വാക്കുകൾ സഹിച്ചില്ല; അത്യന്തം കോപിച്ച് ഭീഷ്മനോട് വീണ്ടും മറുപടിയായി പറഞ്ഞു.
2.67.6
द्विषतां नोऽस्तु भीष्मैष प्रभावः केशवस्य यः ।
यस्य संस्तववक्ता त्वं बन्दिवत्सततोत्थितः ॥ २.६७.६ ॥
ഞങ്ങളുടെ ശത്രുക്കൾക്ക്, ഭീഷ്മാ, ഇതുതന്നെ കേശവന്റെ പ്രഭാവമാകട്ടെ; അതിന്റെ സ്തുതി പറയുന്നവൻ നീയാണ്, എപ്പോഴും ബന്ദിയെപ്പോലെ എഴുന്നേറ്റു നിൽക്കുന്നവൻ.
2.67.7
संस्तवे चमनो भीष्म परेषां रमते यदि ।
तदा संस्तुहि राज्ञस्त्वमिमं हित्वा जनार्दनम् ॥ २.६७.७ ॥
ഭീഷ്മരേ, മറ്റുള്ളവരെ സ്തുതിക്കുന്നതിൽ നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് രമിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ ജനാർദ്ദനനെ വിട്ട് രാജാക്കന്മാരെ സ്തുതിക്കൂ.
2.67.8
दरदं स्तुहि बाह्लीकमिमं पार्थिवसत्तमम् ।
जायमानेन येनेयभवद्दारिता मही ॥ २.६७.८ ॥
ദരദനെയും ബാഹ്ലീകനെയും സ്തുതിക്കൂ; ഈ രാജശ്രേഷ്ഠൻ ജനിച്ചപ്പോഴേ ഭൂമി പിളർന്നുപോയി.
2.67.9
वङ्गाङ्गविषयाध्यक्षं सहस्राक्षसमं बले ।
स्तुहि कर्णमिमं भीष्म महाचापविकर्षणम् ॥ २.६७.९ ॥
ഭീഷ്മരേ, വംഗ-അംഗ ദേശങ്ങളുടെ അധിപനും, ബലത്തിൽ ഇന്ദ്രതുല്യനും, മഹാധനുസ്സ് വലിക്കുന്നവനുമായ ഈ കർണ്ണനെ സ്തുതിക്കൂ.
2.67.10
यस्येमे कुण्डले दिव्ये सहजे देवनिर्मिते ।
कवचं च महाबाहो बालार्कसदृशप्रभम् ॥ २.६७.१० ॥
ഇവന്റെ ഈ ദിവ്യവും ജന്മസിദ്ധവും ദേവനിർമ്മിതവുമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ; ഹേ മഹാബാഹോ, ഉദയസൂര്യനു തുല്യം പ്രകാശിക്കുന്ന കവചം.
2.67.11
वासवप्रतिमो येन जरासन्धोऽतिदुर्जयः ।
विजितो बाहुयुद्धेन देहभेदं च लम्भितः ॥ २.६७.११ ॥
ഇന്ദ്രതുല്യനായ, അതിദുർജയനായ ജരാസന്ധനെ മല്ലയുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച്, അവന്റെ ദേഹം പിളർപ്പിച്ചവൻ.
2.67.12
द्रोणं द्रौणिं च साधु त्वं पितापुत्रौ महारथौ ।
स्तुहि स्तुत्यावुभौ भीष्म सततं द्विजसत्तमौ ॥ २.६७.१२ ॥
ഭീഷ്മരേ, ദ്രോണനെയും ദ്രൗണിയെയും—അച്ഛനും മകനുമായ ഈ മഹാരഥന്മാരെ നന്നായി സ്തുതിക്കൂ; ഇരുവരും സ്തുത്യരും ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരുമാണ്.
2.67.13
ययोरन्यतरो भीष्म सङ्क्रुद्धः सचराचराम् ।
इमां वसुमतीं कुर्यान्निः शेषामिति मे मतिः ॥ २.६७.१३ ॥
ഭീഷ്മരേ, ഇവരിൽ ഒരാൾ കോപിച്ചാൽ ചരാചരങ്ങളോടു കൂടിയ ഈ ഭൂമിയെ പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കാമെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
2.67.14
द्रोणस्य हि समं युद्धे न पश्यामि नराधिपम् ।
नाश्वत्थाम्नः समं भीष्म न च तौ स्तोतुमिच्छसि ॥ २.६७.१४ ॥
ഭീഷ്മരേ, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനു സമനായ ഒരു രാജാവിനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല; അശ്വത്ഥാമാവിനു സമനായവനെയും കാണുന്നില്ല. എന്നിട്ടും അവരെ പ്രശംസിക്കാൻ നിങ്ങൾ ഇച്ഛിക്കുന്നില്ല.
2.67.15
पृथिव्यां सागरान्तायां यो वैप्रतिसमो भवेत् ।
दुर्योधनं त्वं राजेन्द्रमतिक्रम्य महाभुजम् ॥ २.६७.१५ ॥
സമുദ്രം അതിരായ ഈ ഭൂമിയിൽ ആരാണ് അവനു സമനായവൻ? ആ രാജേന്ദ്രനും മഹാബാഹുവുമായ ദുര്യോധനനെയും കടന്ന് നീ ആരെയാണ് പ്രശംസിക്കുന്നത്?
2.67.16
जयद्रथं च राजानं कृतास्त्रं दृढविक्रमम् ।
द्रुमं किम्पुरुषाचार्यं लोके प्रथितविक्रमम्।
अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंससि केशवम् ॥ २.६७.१६ ॥
ആയുധവിദ്യയിൽ നിപുണനും ദൃഢപരാക്രമിയുമായ ജയദ്രഥരാജാവിനെയും, കിമ്പുരുഷാചാര്യനും ലോകപ്രസിദ്ധവീരനുമായ ദ്രുമനെയും കടന്ന്, മഹാവീര്യനായ കേശവനെ നീ എന്തിനു പ്രശംസിക്കുന്നു?
2.67.17
वृद्धं च भरताचार्यं तथा शारद्वतं कृपम् ।
अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंससि केशवम् ॥ २.६७.१७ ॥
വൃദ്ധനും ഭരതാചാര്യനുമായ ശാരദ്വതപുത്രൻ കൃപരെയും കടന്ന്, മഹാവീര്യനായ കേശവനെ നീ എന്തിനു പ്രശംസിക്കുന്നു?
2.67.18
धनुर्धराणां प्रवरं रुक्मिणं पुरुषोत्तमम् ।
अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंससि केशवम् ॥ २.६७.१८ ॥
വില്ലാളികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും പുരുഷോത്തമനുമായ രുക്മിയെയും കടന്ന്, മഹാവീര്യനായ കേശവനെ നീ എന്തിനു പ്രശംസിക്കുന്നു?
2.67.19
भीष्मकं च महावीर्यं दन्तवक्त्रं च भूमिपम् ।
भगदत्तं यूपकेथु जयत्सेनं च मागधम् ॥ २.६७.१९ ॥
മഹാവീര്യനായ ഭീഷ്മകനും ഭൂപതിയായ ദന്തവക്ത്രനും ഭഗദത്തനും യൂപകേതുവും മാഗധനായ ജയത്സേനനും.
2.67.20
विराटद्रुपदौ चोभौ शकुनिं च बहद्बलम् ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पाण्ड्यं श्वेतमथोत्तमम् ॥ २.६७.२० ॥
വിരാടനും ദ്രുപദനും ഇരുവരും, ബൃഹദ്ബലനായ ശകുനിയും, അവന്തിയിലെ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും, പാണ്ഡ്യനും ഉത്തമനായ ശ്വേതനും.
2.67.21
शङ्खं च सुमहाभागं वृषसेनं च मानिनम् ।
एकलव्यं च विक्रान्तं कालिङ्गं च महारथम् ॥ २.६७.२१ ॥
ഏറെ ഭാഗ്യവാനായ ശംഖനും, അഭിമാനിയായ വൃഷസേനനും, പരാക്രമിയായ ഏകലവ്യനും, കാളിംഗനായ മഹാരഥനും.
2.67.22
अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंसति केशवम् ।
शल्यादीनपि कस्मात्त्वं न स्तौषि वसुधाधिपान्।
स्तवाय यदि ते बुद्धिर्वर्तते भीष्म वसुधाधिपान्। ॥ २.६७.२२ ॥
മഹാവീര്യനെ വിട്ട് കേശവനെ എന്തിന് പ്രശംസിക്കുന്നു? ശല്യാദികളായ ഭൂപതികളെ നീ എന്തുകൊണ്ട് സ്തുതിക്കുന്നില്ല? ഭീഷ്മാ, സ്തുതിക്കാൻ നിനക്ക് ബുദ്ധിയുണ്ടെങ്കിൽ ഭൂപതികളെ സ്തുതിക്കൂ.
2.67.23
किं हि शक्यं मया कर्तुं यद्वृद्धानां त्वया नृप ।
पुरा कथयतां नूनं न श्रुतं धर्मवादिनाम् ॥ २.६७.२३ ॥
രാജാവേ, നീ പറഞ്ഞ വൃദ്ധരുടെ വാക്ക് ഞാൻ എങ്ങനെ ചെയ്യും? മുൻപ് ധർമ്മവാദികൾ പറഞ്ഞത് നീ തീർച്ചയായും കേട്ടിട്ടില്ല.
2.67.24
आत्मनिन्दात्मपूजा च परनिन्दा परस्तवः ।
अनाचरितमार्याणामिति ते भीष्म न श्रुतम् ॥ २.६७.२४ ॥
ആത്മനിന്ദയും ആത്മപൂജയും പരനിന്ദയും പരസ്തുതിയും ആര്യന്മാർ ആചരിക്കാത്തതാണെന്ന് ഭീഷ്മാ, നീ കേട്ടിട്ടില്ലേ?
2.67.25
यदस्तव्यमिमं शश्वन्मोहात्संस्तौषि भक्तितः ।
केशवं तच्च ते भीष्म न कश्चिदनुमन्यते ॥ २.६७.२५ ॥
ഭീഷ്മാ, മോഹത്താൽ എപ്പോഴും ഭക്തിയോടെ നീ ഈ കേശവനെ സ്തുതിക്കുന്നു; അത് സ്തുത്യമല്ല, അത് ആരും അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.
2.67.26
कथं भोजस्य पुरुषे वत्सपाले दुरात्मनि ।
समावेशयसे सर्वं जगत्केवलकाम्यया ॥ २.६७.२६ ॥
ഭോജന്റെ ആളിൽ, കിടാക്കളെ മേയ്ക്കുന്ന ആ ദുരാത്മാവിൽ, കേവലം ആഗ്രഹത്താൽ നീ സകല ജഗത്തിനെയും എങ്ങനെ സ്ഥാപിക്കുന്നു?
2.67.27
अथ चैषा न ते बुद्धिः प्रकृतिं याति भारत ।
मयैव कथितं पूर्वं कुलिङ्गशकुनिर्यथा ॥ २.६७.२७ ॥
ഭാരതാ, നിന്റെ ഈ ബുദ്ധി സ്വഭാവത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നില്ലെങ്കിൽ, മുമ്പേ ഞാൻ കുലിംഗ പക്ഷിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞതുപോലെ.
2.67.28
कुलिङ्गशकुनिर्नाम पार्श्वे हिमवतः परे ।
भी तस्याः सदा वाचः श्रूयन्तेऽर्थविगर्हिताः ॥ २.६७.२८ ॥
ഹിമവാന്റെ അപ്പുറത്ത് കുലിംഗ എന്ന പേരിൽ ഒരു പക്ഷി ഉണ്ട്; അതിന്റെ വാക്കുകൾ എപ്പോഴും ഭയമുണ്ടാക്കുന്നവയായും അർഥത്തിൽ നിന്ദ്യമായവയായും കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
2.67.29
मा साहसमितीदं सा सततं वाशते किल ।
साहसं चात्मनातीव चरन्ती नावबुध्यते ॥ २.६७.२९ ॥
"സാഹസം വേണ്ട" എന്നുതന്നെ അത് എപ്പോഴും കരയുന്നു; സ്വന്തം സാഹസത്തിൽ അതിരുവിട്ട് ചരിക്കുമ്പോൾ അത് തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
2.67.30
सा हि मांसार्गलं भीष्म मुखात्सिंहस्य खादतः ।
दन्तान्तरविलग्नं यत्तदादत्तेऽल्पचेतना ॥ २.६७.३० ॥
ഭീഷ്മാ, ആ അല്പബുദ്ധിയുള്ള പക്ഷി സിംഹം ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ വായിൽ പല്ലുകൾക്കിടയിൽ കുടുങ്ങിയ മാംസക്കഷണം എടുക്കുന്നു.
2.67.31
इच्छतः सा हि सिंहस्य भीष्म जीवत्यसंशयम् ।
तद्वत्त्वमप्यधर्मिष्ठ सदा वाचः प्रभाषसे ॥ २.६७.३१ ॥
ഭീഷ്മാ, ആഗ്രഹിക്കുന്ന സിംഹത്തിന്റെ ആ ആഗ്രഹം തീർച്ചയായും ജീവിക്കുന്നു. അതുപോലെ, അധർമ്മിഷ്ഠനേ, നീയും എപ്പോഴും വാക്കുകൾ പറയുന്നു.
2.67.32
इच्छतां भूमिपालानां भीष्म जीवस्यसंशयम् ।
लोकविद्विष्टकर्मा हि नान्योऽस्ति भवता समः ॥ २.६७.३२ ॥
ഭീഷ്മാ, ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ നീ തീർച്ചയായും ജീവിക്കുന്നു. ലോകം വെറുക്കുന്ന കർമ്മം ചെയ്യുന്ന നിനക്കു സമനായ മറ്റൊരാളില്ല.
2.67.33
ततश्चेदिपतेः श्रुत्वा भीष्मः स कटुकं वचः ।
उवाचेदं वचो राजंश्चेदिराजस्य शृण्वतः ॥ २.६७.३३ ॥
അപ്പോൾ ചേദിപതിയുടെ ആ കടുത്ത വാക്കുകൾ കേട്ട ഭീഷ്മർ, രാജാവേ, ചേദിരാജാവ് കേൾക്കെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.67.34
इच्छतां किल नामाहं जीवाम्येषां महीक्षिताम् ।
सोऽहं न गणयाम्येतांस्तृणेनापि नराधिपान् ॥ २.६७.३४ ॥
"ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഞാൻ തന്നെയാണ് ജീവിക്കുന്നത്. ആ ഞാൻ ഈ നരാധിപന്മാരെ ഒരു പുൽക്കൊടിയോളവും കണക്കാക്കുന്നില്ല."
2.67.35
एवमुक्ते तु भीष्मेण ततः सञ्चुक्रुशुर्नृपाः ।
केचिज्जहृषिरे तत्र केचिद्भीष्मं जगर्हिरे ॥ २.६७.३५ ॥
ഭീഷ്മർ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അപ്പോൾ ചില രാജാക്കന്മാർ ആർത്തുവിളിച്ചു; അവിടെ ചിലർ സന്തോഷിച്ചു, ചിലർ ഭീഷ്മരെ നിന്ദിച്ചു.
2.67.36
केचिदूचुर्महेष्वासाः श्रुत्वा भीष्मस्य यद्वचः ।
पापोऽवलिप्तो वृद्धश्च नायं भीष्मोऽर्हति क्षमाम् ॥ २.६७.३६ ॥
ഭീഷ്മരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ചില മഹാധനുർധരന്മാർ പറഞ്ഞു, "ഈ പാപിയും ഗർവ്വിതനും വൃദ്ധനുമായ ഭീഷ്മർ ക്ഷമയ്ക്ക് അർഹനല്ല."
2.67.37
हन्यतां दुर्मतिर्भीष्मः पशुवत्साध्वयं नृपाः ।
सर्वैः समेत्य संरब्धैर्दह्यतां वा कटाग्निना ॥ २.६७.३७ ॥
രാജാക്കന്മാരേ, ഈ ദുർമതിയായ ഭീഷ്മരെ മൃഗത്തെപ്പോലെ കൊല്ലുവിൻ; അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുകൂടി, കോപത്തോടെ, കടാഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിക്കുവിൻ.
2.67.38
इति तेषां वचः श्रुत्वा ततः कुरुपितामहः ।
उवाच मतिमान्भीष्मस्तानेव वसुधाधिपान् ॥ २.६७.३८ ॥
അവരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കുരുപിതാമഹനായ ബുദ്ധിമാനായ ഭീഷ്മർ ആ ഭൂപാലന്മാരോടുതന്നെ പറഞ്ഞു.
2.67.39
उक्तस्योक्तस्य नेहान्तमहं समुपलक्षये ।
यत्तु वक्ष्यामि तत्सर्वं शृणुध्वं वसुधाधिपाः ॥ २.६७.३९ ॥
പറഞ്ഞതിന്മേൽ പറയാൻ ഇവിടെ അവസാനം ഞാൻ കാണുന്നില്ല; എന്നാൽ ഞാൻ പറയാൻ പോകുന്നതെല്ലാം കേൾക്കുവിൻ, ഭൂപാലന്മാരേ.
2.67.40
पशुवद्घातनं वा मे दहनं वा कटाग्निना ।
क्रियतां मूर्ध्नि वो न्यस्तं मयेदं सकलं पदम् ॥ २.६७.४० ॥
എന്നെ മൃഗത്തെപ്പോലെ കൊല്ലുവിൻ, അല്ലെങ്കിൽ കടാഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിക്കുവിൻ; ഈ എന്റെ മുഴുവൻ പദവി ഞാൻ നിങ്ങളുടെ തലയിൽ വെച്ചിരിക്കുന്നു.
2.67.41
एष तिष्ठति गोविन्दः पूजितोऽस्माभिरच्युतः ।
यस्य वस्त्वरते बुद्धिर्मरणाय स माधवम् ॥ २.६७.४१ ॥
ഇതാ ഗോവിന്ദൻ നിൽക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ പൂജിച്ച അച്യുതൻ ഇദ്ദേഹമാണ്. നിങ്ങളിൽ ആരുടെ ബുദ്ധി മരണത്തിൽ വിമുഖമാകുന്നുവോ, അവൻ മാധവന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകട്ടെ.
2.67.42
कृष्णमाह्वयतामद्य युद्धे चक्रगदाधरम् ।
यादवस्यैव देवस्य देहं विशतु पातितः ॥ २.६७.४२ ॥
ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ ചക്രവും ഗദയും ധരിക്കുന്ന കൃഷ്ണനെ വെല്ലുവിളിക്കുവിൻ; വീണവൻ യാദവദേവന്റെ ദേഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കട്ടെ.