ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.69.1
ततो युद्धाय संनद्धं चेदिराजं युधिष्ठिरः ।
दृष्ट्वा मतिमतां श्रेष्ठो नारदं समुवाच ह ॥ २.६९.१ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଚେଦିରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.69.2
अन्तरिक्षे च भूमौ च तेऽस्त्यविदितं क्वचित् ।
यानि राजविनाशाय भौमानि च खगानि च ॥ २.६९.२ ॥
ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ବିନାଶର ସୂଚକ ଭୌମ ଓ ଖଗ ଲକ୍ଷଣ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ କେଉଁଠି ଅଜଣା ନୁହେଁ।
2.69.3
निमित्तानीह जायन्ते उत्पाताश्च पृथग्विधाः ।
एतदित्छामि कार्त्स्न्येन श्रोतुं त्वत्तो महामुने ॥ २.६९.३ ॥
ଏଠାରେ ଉପୁଜୁଥିବା ଶକୁନ ଓ ନାନା ପ୍ରକାରର ଉତ୍ପାତ, ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
2.69.4
इत्येवं मितमान्विप्रः कुरुराजस्य धीमतः ।
पृच्छतः सर्वमव्यग्रमाचचक्षे महायशाः ॥ २.६९.४ ॥
କୁରୁରାଜ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏପରି ପଚାରିବାରୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ମହାଯଶସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାନ୍ତଭାବରେ ସବୁକିଛି କହିଲେ।
2.69.5
पराक्रमं च मार्गं च संनिपातं समुच्छ्रयम् ।
आरोहणं कुरुश्रेष्ठ अन्योन्यं प्रतिसर्पणम् ॥ २.६९.५ ॥
ପରାକ୍ରମ, ମାର୍ଗ, ସଂଘାତ, ଉନ୍ନତି, ଆରୋହଣ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଅଗ୍ରସର ହେବା।
2.69.6
पश्मीनां व्यतिसंसर्गं व्यायामं वृत्तिपीडनम् ।
दर्शनादर्शनं चैव अदृश्यानां च दर्शनम् ॥ २.६९.६ ॥
ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ପରସ୍ପର ସଂଯୋଗ, ପ୍ରତିଯୋଗିତା, ଜୀବିକାର ପୀଡ଼ନ, ଦେଖାଦେବା ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟମାନଙ୍କର ଦର୍ଶନ।
2.69.7
हानिं वृद्धिं च ह्रासं च वर्णस्थानं बलाबलम् ।
सर्वमेतत्परीक्षेत ग्रहाणां ग्रहकोविदः ॥ २.६९.७ ॥
ହାନି, ବୃଦ୍ଧି, ହ୍ରାସ, ବର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ଥାନ ଏବଂ ବଳାବଳ — ଗ୍ରହଙ୍କ ଏ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
2.69.8
भौमाः पूर्वं प्रवर्तन्ते खेचराश्च ततः परम् ।
उत्पद्यन्ते च लोकेऽस्मिन्नुत्पाता देवनिर्मिताः ॥ २.६९.८ ॥
ପ୍ରଥମେ ଭୌମ ଲକ୍ଷଣମାନ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ତାପରେ ଖେଚର ଲକ୍ଷଣମାନ; ଏବଂ ଏହି ଲୋକରେ ଦେବନିର୍ମିତ ଉତ୍ପାତମାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
2.69.9
यदा तु सर्वभूतानां छाया न परिवर्तते ।
अपरेण गते सूर्ये तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.९ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମକୁ ଗଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଛାୟା ନ ବଦଳେ, ତାହା ପରାଜୟର ଲକ୍ଷଣ।
2.69.10
अच्छाये विमलच्छाया प्रतिच्छायेव दृश्यते ।
यत्र चैत्यकवृक्षाणां तत्र विद्यान्महद्भयम् ॥ २.६९.१० ॥
ଯେଉଁଠି ଛାୟାହୀନ ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ମଳ ଛାୟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଚୈତ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନ ଥାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ ମହାଭୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
2.69.11
शीर्णपर्णप्रवालाश्च शुष्कपर्णाश्च चैत्यकाः ।
अपभ्रष्टप्रवालाश्च तत्राभावं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.११ ॥
ପତ୍ର ଓ କଅଁଳି ଶୁଖି, ପତ୍ର ଶୁଷ୍କ ଏବଂ କଅଁଳି ଖସିପଡ଼ିଥିବା ଚୈତ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନ ଯେଉଁଠି ଥାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅଭାବ (ବିନାଶ) ସୂଚାଇବା ଉଚିତ।
2.69.12
स्निग्धपर्णप्रवालाश्च दृश्यन्ते यत्र चैत्यकाः ।
ईहमानाश्च वृक्षाश्च भावस्तत्र न संशयटः ॥ २.६९.१२ ॥
ଚିକ୍କଣ ପତ୍ର ଓ କଅଁଳିଯୁକ୍ତ ଚୈତ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ବୃକ୍ଷମାନ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମୃଦ୍ଧି ହୁଏ — ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
2.69.13
पुष्पे पुष्पं प्रजायेत फले वा फलमाश्रितम् ।
राजा वा राजमात्रो वा मरणायोपपद्यते ॥ २.६९.१३ ॥
ଫୁଲରେ ଫୁଲ ଜନ୍ମିଲେ, କିମ୍ବା ଫଳ ଉପରେ ଫଳ ଧରିଲେ, ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜମନ୍ତ୍ରୀ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
2.69.14
प्रावृट्छरदि हेमन्ते वसन्ते वापि सर्वशः ।
आकालिकं पुष्पफलं राष्ट्रक्षोभं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.१४ ॥
ବର୍ଷା, ଶରତ, ହେମନ୍ତ, ବସନ୍ତ ଯେକୌଣସି ଋତୁରେ ଅକାଳରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଖାଗଲେ ତାହା ରାଜ୍ୟରେ ବିକ୍ଷୋଭ ସୂଚାଏ।
2.69.15
नदीनां स्त्रोतसोऽकाले द्योतयन्ति महाभयम् ।
वनस्पतिः पूज्यमानः पूजितोऽपूजितोऽपि वा ॥ २.६९.१५ ॥
ନଦୀର ସ୍ରୋତ ଅକାଳରେ ମହାଭୟ ସୂଚାଏ; ବୃକ୍ଷ ପୂଜିତ ହେଉ କି ଅପୂଜିତ, ସେପରି ହିଁ।
2.69.16
यदा भज्येत वातेन भिद्यते नमितोऽपि वा ।
अग्निवायुभयं विद्याच्छ्रेष्ठो वापि विनश्यति ॥ २.६९.१६ ॥
ପବନରେ ବୃକ୍ଷ ଭାଙ୍ଗିଲେ, ଫାଟିଲେ, କିମ୍ବା ନତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଲେ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁର ଭୟ ବୁଝିବା ଉଚିତ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ।
2.69.17
दिशः सर्वाश्च दीप्यन्ते जायन्ते राजविभ्रमाः ।
भिद्यमानो यदा वृक्षो निनदेच्चापि पातितः।
सह राष्ट्रं च पतितं नतं वृक्षं प्रपातयेत् ॥ २.६९.१७ ॥
ସବୁ ଦିଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭ୍ରମ ଜନ୍ମିଲେ; ବୃକ୍ଷ ଫାଟି ପଡ଼ିବା ବେଳେ ଚିତ୍କାର କଲେ ତାହା ରାଷ୍ଟ୍ର ସହିତ ପଡ଼େ; ନତ ବୃକ୍ଷ ପାତିତ ହୁଏ।
2.69.18
अथैनं छेदयेत्कश्चित्प्रतिक्रुद्धो वनस्पतिः ।
छेत्ता भेत्ता पतिश्चैव क्षिप्रमेव नशिष्यति ॥ २.६९.१८ ॥
ତା'ପରେ କେହି ଯଦି କ୍ରୁଦ୍ଧ ବନସ୍ପତିକୁ କାଟେ, ତେବେ କାଟିବାଲୋକ, ଫାଟିବାଲୋକ ଓ ପ୍ରଭୁ ଶୀଘ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହେବେ।
2.69.19
देवतानां च पतनं मष्टपानां च पातनम् ।
अचलानां प्रकम्पश्च तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.१९ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପତନ, ମଷ୍ଟପ (ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ ବା ମନ୍ଦିର) ଛେଦନ ଏବଂ ପର୍ବତର କମ୍ପନ — ଏସବ ପରାଜୟର ଲକ୍ଷଣ।
2.69.20
निशि चेन्द्रधनुर्दृष्टं ततोपि च महद्भयम् ।
तद्द्रष्टरेव भीतिः स्यान्नान्येषां भरतर्षभ ॥ २.६९.२० ॥
ରାତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖାଗଲେ ତାହା ମଧ୍ୟ ମହା ଭୟର ସୂଚକ; ଯେ ଦେଖେ ତାହାରିହିଁ ଭୟ ହେବ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ନୁହେଁ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
2.69.21
रात्राविन्द्रधनुर्दृष्ट्वा तद्राष्ट्रं परिवर्जयेत् ॥ २.६९.२१ ॥
ରାତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖି ସେ ରାଷ୍ଟ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
2.69.22
अर्चा यत्र प्रनृत्यन्त नदन्ति च हसन्ति च ।
उन्मीलन्ति निमीलन्ति राष्ट्रक्षोभं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.२२ ॥
ଯେଉଁଠି ମୂର୍ତିମାନେ ନାଚନ୍ତି, ଗର୍ଜନ୍ତି, ହସନ୍ତି, ଆଖି ଖୋଲନ୍ତି ଓ ବନ୍ଦ କରନ୍ତି — ସେଠାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବିକ୍ଷୋଭ ହେବ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ।
2.69.23
शिला यदि प्रसिञ्चन्ति स्नेहांश्चोदकसम्भवान् ।
अन्यद्वा विकृतं किञ्चित्तद्भयस्य निदर्शनम् ॥ २.६९.२३ ॥
ଯଦି ପଥର ଜଳରୁ ଜାତ ସ୍ନେହ (ଆର୍ଦ୍ରତା) ନିଗଡ଼ାଏ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ବିକୃତ ଘଟେ, ତେବେ ତାହା ଭୟର ନିଦର୍ଶନ।
2.69.24
म्रियन्ते वा महामात्रा राजा सपरिवारकः ।
पुरस्य या भवेद्व्याधी राष्ट्रे देशे च विभ्रमाः ॥ २.६९.२४ ॥
ପ୍ରଧାନ ଅମାତ୍ୟମାନେ ମରନ୍ତି, କିମ୍ବା ପରିବାର ସହିତ ରାଜା ମରନ୍ତି, ନଗରରେ ରୋଗ ହୁଏ, ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଦେଶରେ ବିଭ୍ରମ ହୁଏ।
2.69.25
देवतानां यदाऽऽवासे राज्ञां वा यत्र वेश्मनि ।
भाण्डागारायुधागारे निविशेत यदा मधु ॥ २.६९.२५ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସରେ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରାସାଦରେ, ଭଣ୍ଡାର କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରାଗାରରେ ଯେତେବେଳେ ମହୁ ବସା ବାନ୍ଧେ, ସେତେବେଳେ (ତାହା ଅଶୁଭ)।
2.69.26
सर्वं तदा भवेत्स्थानं हन्यमानं बलीयसा ।
आगन्तुकं भयं तत्र भवेदित्येव निर्दिशेत् ॥ २.६९.२६ ॥
ସେତେବେଳେ ସେହି ସମଗ୍ର ସ୍ଥାନ ବଳବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହେବ; ସେଠାରେ ବାହାରୁ ଆସୁଥିବା ଭୟ ହେବ ବୋଲି ନିର୍ଦେଶ କରିବା ଉଚିତ।
2.69.27
पादपश्चैव यो यत्र रक्तं स्रवति शोणितम् ।
दन्ताग्रात्कुञ्जरो वापि शृङ्गाद्वा वृषभस्तथा ॥ २.६९.२७ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଗଛରୁ ରକ୍ତ ବହେ, କିମ୍ବା ହାତୀର ଦାନ୍ତର ଅଗ୍ରଭାଗରୁ, କିମ୍ବା ବଳଦର ଶିଙ୍ଗରୁ ରକ୍ତ ବହେ।
2.69.28
पादपाद्राष्ट्रिविभ्रंशः कुञ्जराद्राजविभ्रमः ।
गोब्राह्मणविनाशः स्याद्वृवभस्येति निर्दिशेत् ॥ २.६९.२८ ॥
ଗଛରୁ ରାଷ୍ଟ୍ରର ପତନ, ହାତୀରୁ ରାଜାଙ୍କର ବିଭ୍ରମ, ବଳଦରୁ ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ବିନାଶ ହୁଏ ବୋଲି ନିର୍ଦେଶ କରିବା ଉଚିତ।
2.69.29
छत्रं नरपतेर्यत्र निपतेत्पृथिवीतले ।
सराष्ट्रो नृपती राजन्क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ २.६९.२९ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଛତ୍ର ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼େ, ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ରାଜା ରାଷ୍ଟ୍ର ସହିତ ଶୀଘ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
2.69.30
देवागारेषु वा यत्र राज्ञो वा यत्र वेश्मनि ।
विकृतं यदि दृश्येत नागावासेषु वा पुनः ॥ २.६९.३० ॥
ଦେବାଳୟରେ, କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରାସାଦରେ, କିମ୍ବା ନାଗଙ୍କ ନିବାସରେ ଯଦି କିଛି ବିକୃତ ଦେଖାଯାଏ।
2.69.31
तस्य देशस्य पीडा स्याद्राज्ञो जनपदस्य वा ।
अनावृष्टिभयं घोरमतिदुर्भिक्षमादिशेत् ॥ २.६९.३१ ॥
ସେହି ଦେଶ କିମ୍ବା ରାଜା କିମ୍ବା ଜନପଦର ପୀଡ଼ା ହେବ; ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟି ଭୟ ଓ ଅତି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସୂଚିତ କରିବ।
2.69.32
अर्चाया बाहुभङ्गेन गृहस्थानां भयं भवेत् ।
भग्ने प्रहरणे विद्यात्सेनापतिविनाशनम् ॥ २.६९.३२ ॥
ପ୍ରତିମାର ବାହୁ ଭାଙ୍ଗିଲେ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କର ଭୟ ହେବ; ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଲେ ସେନାପତିଙ୍କ ବିନାଶ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
2.69.33
आगन्तुका तु प्रतिमा स्थानं यत्र न विन्दति ।
जभ्यन्तरेण षण्मासाद्राजा त्यजति तत्पुरम् ॥ २.६९.३३ ॥
ଆଗନ୍ତୁକ ପ୍ରତିମା ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ଥାନ ପାଏ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ସେହି ନଗର ଛାଡ଼ିଦିଏ।
2.69.34
प्रदीर्यते मही यत्र विनदत्यपि पात्यते ।
म्रियते तत्र राजा च तत्र राष्ट्रं विनश्यति ॥ २.६९.३४ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀ ଫାଟେ, ଗର୍ଜେ ଏବଂ ପଡ଼େ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ରାଜା ମରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ରାଷ୍ଟ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ।
2.69.35
एणीपदान्वा सर्पान्वा डुण्डुभानथ दीप्यकान् ।
मण्डूको ग्रसते यत्र तत्र राजा विनश्यति ॥ २.६९.३५ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ବେଙ୍ଗ ଏଣୀପଦ, ସର୍ପ, ଡୁଣ୍ଡୁଭ କିମ୍ବା ଦୀପ୍ୟକମାନଙ୍କୁ ଗିଳେ, ସେଠାରେ ରାଜା ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ।
2.69.36
अभिन्नं वाप्यपक्वं वा यत्रान्नमुपचीयते ।
जीर्यन्ते वा म्रियन्ते वा तदन्नं नोपभुञ्जते ॥ २.६९.३६ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ନ ନ ଭାଙ୍ଗି କିମ୍ବା ନ ପାଚି ଗଦା ହୁଏ, ଏବଂ ତାହା ଖାଇଲେ ଲୋକେ କ୍ଷୀଣ ହୁଅନ୍ତି କିମ୍ବା ମରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଲୋକେ ସେହି ଅନ୍ନ ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
2.69.37
उदपाने च यत्रापो विवर्धन्ते युधिष्ठिर ।
स्थावरेषु प्रवर्तन्ते निर्गच्छेन्न पुनस्ततः ॥ २.६९.३७ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯେଉଁଠାରେ କୂଅରେ ଜଳ ବଢ଼େ ଓ ସ୍ଥାବର ବସ୍ତୁରେ (ବୃଦ୍ଧି) ଉପୁଜେ, ସେଠାରୁ (ସମୃଦ୍ଧି) ପୁନର୍ବାର ବାହାରି ଯାଏ ନାହିଁ।
2.69.38
अपादं वा त्रिपादं वा द्विशीर्षं वा चतुर्भुजम् ।
स्त्रियो यत्र प्रसूयन्ते ब्रूयात्तत्र पराभवम् ॥ २.६९.३८ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଦହୀନ, ତିନି ପାଦ, ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ ବା ଚାରି ହାତ ବିଶିଷ୍ଟ (ପ୍ରାଣୀ) ପ୍ରସବ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ପରାଭବ ହେବ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
2.69.39
अजैडकाः स्त्रियो गावो ये चान्ये च वियोनयः ।
विकृतानि प्रजायन्ते तत्र तत्र पराभवः ॥ २.६९.३९ ॥
ଛେଳି, ମେଣ୍ଢା, ସ୍ତ୍ରୀ, ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଯୋନିଜ (ପ୍ରାଣୀ) ଯେଉଁଠାରେ ବିକୃତ (ସନ୍ତାନ) ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେଠାରେ ପରାଭବ ଅଛି।
2.69.40
नदी यत्र प्रतिस्रोता आवहेत्कलुषोदकम् ।
दिशश्च न प्रकाशन्ते तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.४० ॥
ଯେଉଁଠାରେ ନଦୀ ଓଲଟା ସ୍ରୋତରେ ମଳିନ ଜଳ ବହାଏ ଏବଂ ଦିଗସବୁ ଆଲୋକିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ତାହା ପରାଭବର ଲକ୍ଷଣ।
2.69.41
एतानि च निमित्तानि यानि चान्यानि भारत ।
केशवादेव जायन्ते भौमानि च खगानि च ॥ २.६९.४१ ॥
ହେ ଭାରତ, ଏସବୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକୁନ, ଭୂମିର ପ୍ରାଣୀ ଓ ଆକାଶର ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ କେଶବଙ୍କ ଠାରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
2.69.42
चन्द्रादित्यौ ग्रहाश्चैव नक्षत्राणि च भारत ।
वायुरग्निस्तथा चापः पृथिवी च जनार्दनात् ॥ २.६९.४२ ॥
ହେ ଭାରତ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରସବୁ, ଏବଂ ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଠାରୁ (ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି)।
2.69.43
यस्य देशस्य हानिं वा वृद्धिं वा कर्तुमिच्छति ।
तस्मिन्देशे निमित्तानि तानि तानि करोत्ययम् ॥ २.६९.४३ ॥
ଯେଉଁ ଦେଶର ହାନି କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧି ସେ ଘଟାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେହି ଦେଶରେ ସେ ଏସବୁ ଲକ୍ଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
2.69.44
सोसौ चेदिपतेस्तात विनाशं समुपस्थितम् ।
निवेदयति गोविन्दः स्वैरुपायैर्न संशयः ॥ २.६९.४४ ॥
ହେ ତାତ, ଚେଦିରାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ବିନାଶକୁ ଗୋବିନ୍ଦ ନିଜ ଉପାୟରେ ସୂଚାଉଛନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
2.69.45
इयं प्रचलिता भूमिरशिवा वान्ति मारुताः ।
राहुश्चाप्यपतत्सोममपर्वणि विशाम्पते ॥ २.६९.४५ ॥
ଏହି ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଉଛି, ଅଶୁଭ ପବନ ବହୁଛି; ହେ ବିଶାମ୍ପତି, ଅପର୍ବରେ ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଛି।
2.69.46
सनिर्घाताः पतन्त्युल्कास्तमः सञ्जायते भृशम् ।
चेदिराजविनाशाय हरिरेष विजृम्भते ॥ २.६९.४६ ॥
ଗର୍ଜନ ସହିତ ଉଲ୍କା ପଡ଼ୁଛି, ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ଛାଇ ଯାଉଛି; ଚେଦିରାଜଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଏହି ହରି ଜାଗ୍ରତ ହେଉଛନ୍ତି।
2.69.47
एवमुक्त्वा तु देवर्षिर्नारदो विरराम ह ।
ताभ्यां पुरुषसिंहाभ्यां तस्मिन्युद्ध उपस्थिते। ॥ २.६९.४७ ॥
ଏହା କହି ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ନୀରବ ହେଲେ; ସେହି ଦୁଇ ପୁରୁଷସିଂହଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲା।
2.69.48
ददृशुर्भूमिपालास्ते घोरानौत्पातिकान्बहून् ।
तत्र वै दृश्यमानानां दिक्षु सर्वासु भारत। ॥ २.६९.४८ ॥
ସେଠାରେ ସେହି ଭୂପାଳମାନେ ସବୁ ଦିଗରେ ଦେଖାଦେଉଥିବା ଅନେକ ଘୋର ଉତ୍ପାତ ଦେଖିଲେ, ହେ ଭାରତ।
2.69.49
अश्रूयन्त तदा राजञ्छिवानामशिवा रवाः ।
ररास च मही कृत्स्ना सवृक्षवनपर्वता। ॥ २.६९.४९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ଶୁଭ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଅଶୁଭ ରବ ଶୁଣାଗଲା; ବୃକ୍ଷ, ବନ ଓ ପର୍ବତ ସହିତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା।
2.69.50
अपर्वणि च मध्याह्ने मूर्यं स्वर्भानुरग्रसत् ।
ध्वजाग्रे चेदिराजस्य सर्वरत्नपरिष्कृते। ॥ २.६९.५० ॥
ଅସମୟରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କଲା; ସର୍ବରତ୍ନ ଅଳଙ୍କୃତ ଚେଦିରାଜଙ୍କ ଧ୍ୱଜର ଅଗ୍ରଭାଗରେ।
2.69.51
अपतत्खाच्च्युतो गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डः परन्तप ।
आरण्यैः सहसा हृष्टा ग्राम्याश्च मृगपक्षिणः। ॥ २.६९.५१ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ, ଆକାଶରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଶାରସ ପଡ଼ିଲା; ବନ ଓ ଗ୍ରାମର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ହଠାତ୍ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।
2.69.52
चुक्रुशुर्भैरवं तत्र तस्मिन्युद्ध उपस्थिते ।
एवमादिनि घोराणि भौमानि च स्वगानि च। ॥ २.६९.५२ ॥
ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ହେଲା; ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଭୌମ ଓ ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପାତ ମଧ୍ୟ ଘଟିଲା।
2.69.53
औत्पातिकान्यदृश्यन्त सङ्क्रुद्धे शार्ङ्गधन्वनि ॥ २.६९.५३ ॥
ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ଧାରୀ (କୃଷ୍ଣ) କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଉତ୍ପାତ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲା।