മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.69.1
ततो युद्धाय संनद्धं चेदिराजं युधिष्ठिरः ।
दृष्ट्वा मतिमतां श्रेष्ठो नारदं समुवाच ह ॥ २.६९.१ ॥
അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിന് സന്നദ്ധനായ ചേദിരാജാവിനെ കണ്ട്, ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ യുധിഷ്ഠിരൻ നാരദനോട് പറഞ്ഞു.
2.69.2
अन्तरिक्षे च भूमौ च तेऽस्त्यविदितं क्वचित् ।
यानि राजविनाशाय भौमानि च खगानि च ॥ २.६९.२ ॥
ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും രാജാക്കന്മാരുടെ നാശത്തിന് സൂചനയായ ഭൗമവും ഖഗവുമായ ലക്ഷണങ്ങൾ അങ്ങേക്ക് എവിടെയും അജ്ഞാതമല്ല.
2.69.3
निमित्तानीह जायन्ते उत्पाताश्च पृथग्विधाः ।
एतदित्छामि कार्त्स्न्येन श्रोतुं त्वत्तो महामुने ॥ २.६९.३ ॥
ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്ന ശകുനങ്ങളും പലതരം ഉത്പാതങ്ങളും അങ്ങയിൽനിന്ന് പൂർണമായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മഹാമുനേ.
2.69.4
इत्येवं मितमान्विप्रः कुरुराजस्य धीमतः ।
पृच्छतः सर्वमव्यग्रमाचचक्षे महायशाः ॥ २.६९.४ ॥
കുരുരാജാവായ ബുദ്ധിമാനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ബുദ്ധിമാനും മഹായശസ്വിയുമായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ശാന്തമായി എല്ലാം വിവരിച്ചു.
2.69.5
पराक्रमं च मार्गं च संनिपातं समुच्छ्रयम् ।
आरोहणं कुरुश्रेष्ठ अन्योन्यं प्रतिसर्पणम् ॥ २.६९.५ ॥
പരാക്രമം, മാർഗം, സംഘട്ടനം, ഉയർച്ച, ആരോഹണം, കുരുശ്രേഷ്ഠാ, പരസ്പരം അടുത്തുചെല്ലൽ.
2.69.6
पश्मीनां व्यतिसंसर्गं व्यायामं वृत्तिपीडनम् ।
दर्शनादर्शनं चैव अदृश्यानां च दर्शनम् ॥ २.६९.६ ॥
ഗ്രഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സംയോഗം, മത്സരം, ജീവനോപാധിയുടെ പീഡനം, കാണുന്നതും കാണാതിരിക്കുന്നതും, അദൃശ്യരുടെ ദർശനം.
2.69.7
हानिं वृद्धिं च ह्रासं च वर्णस्थानं बलाबलम् ।
सर्वमेतत्परीक्षेत ग्रहाणां ग्रहकोविदः ॥ २.६९.७ ॥
നഷ്ടം, വർദ്ധന, ക്ഷയം, വർണം, സ്ഥാനം, ബലാബലം — ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഇവയെല്ലാം ഗ്രഹജ്ഞൻ പരിശോധിക്കണം.
2.69.8
भौमाः पूर्वं प्रवर्तन्ते खेचराश्च ततः परम् ।
उत्पद्यन्ते च लोकेऽस्मिन्नुत्पाता देवनिर्मिताः ॥ २.६९.८ ॥
ആദ്യം ഭൂമിസംബന്ധമായ ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമാകുന്നു, പിന്നീട് ആകാശസഞ്ചാരികളായവ; ഈ ലോകത്തിൽ ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച ഉത്പാതങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
2.69.9
यदा तु सर्वभूतानां छाया न परिवर्तते ।
अपरेण गते सूर्ये तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.९ ॥
സൂര്യൻ പടിഞ്ഞാറ് പോയ ശേഷവും എല്ലാ ജീവികളുടെയും നിഴൽ മാറാതിരുന്നാൽ, അത് പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
2.69.10
अच्छाये विमलच्छाया प्रतिच्छायेव दृश्यते ।
यत्र चैत्यकवृक्षाणां तत्र विद्यान्महद्भयम् ॥ २.६९.१० ॥
നിഴലില്ലാത്തിടത്ത് തെളിഞ്ഞ നിഴൽ പ്രതിബിംബം പോലെ കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, ചൈത്യവൃക്ഷങ്ങളുള്ള സ്ഥലത്ത് മഹാഭയമുണ്ടെന്ന് അറിയണം.
2.69.11
शीर्णपर्णप्रवालाश्च शुष्कपर्णाश्च चैत्यकाः ।
अपभ्रष्टप्रवालाश्च तत्राभावं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.११ ॥
ഇലകളും തളിരുകളും കരിഞ്ഞ്, ഉണങ്ങിയ ഇലകളും വീണുപോയ തളിരുകളുമുള്ള ചൈത്യവൃക്ഷങ്ങളുള്ള സ്ഥലത്ത് അഭാവം (നാശം) സൂചിപ്പിക്കണം.
2.69.12
स्निग्धपर्णप्रवालाश्च दृश्यन्ते यत्र चैत्यकाः ।
ईहमानाश्च वृक्षाश्च भावस्तत्र न संशयटः ॥ २.६९.१२ ॥
മിനുസമുള്ള ഇലകളും തളിരുകളുമുള്ള ചൈത്യവൃക്ഷങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നിടത്തും, വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്നിടത്തും ഐശ്വര്യമുണ്ട്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
2.69.13
पुष्पे पुष्पं प्रजायेत फले वा फलमाश्रितम् ।
राजा वा राजमात्रो वा मरणायोपपद्यते ॥ २.६९.१३ ॥
പൂവിൽ പൂവ് ഉണ്ടായാലോ ഫലത്തിൽ ഫലം ഉണ്ടായാലോ രാജാവോ രാജമന്ത്രിയോ മരണത്തിലേക്ക് എത്തും.
2.69.14
प्रावृट्छरदि हेमन्ते वसन्ते वापि सर्वशः ।
आकालिकं पुष्पफलं राष्ट्रक्षोभं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.१४ ॥
വർഷം, ശരത്, ഹേമന്തം, വസന്തം ഏതൊരു കാലത്തും അകാലത്തിൽ പൂവും ഫലവും ഉണ്ടായാൽ രാഷ്ട്രത്തിലെ ക്ഷോഭം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
2.69.15
नदीनां स्त्रोतसोऽकाले द्योतयन्ति महाभयम् ।
वनस्पतिः पूज्यमानः पूजितोऽपूजितोऽपि वा ॥ २.६९.१५ ॥
നദികളുടെ ഒഴുക്കുകൾ അകാലത്തിൽ മഹാഭയം കാണിക്കുന്നു; വൃക്ഷം പൂജിക്കപ്പെട്ടാലും പൂജിക്കപ്പെടാതിരുന്നാലും അങ്ങനെ തന്നെ.
2.69.16
यदा भज्येत वातेन भिद्यते नमितोऽपि वा ।
अग्निवायुभयं विद्याच्छ्रेष्ठो वापि विनश्यति ॥ २.६९.१६ ॥
കാറ്റിൽ വൃക്ഷം ഒടിഞ്ഞാലോ പിളർന്നാലോ വളഞ്ഞിരുന്നിട്ടും ഒടിഞ്ഞാലോ അഗ്നിയുടെയും വായുവിന്റെയും ഭയമെന്ന് അറിയണം; ശ്രേഷ്ഠനും നശിക്കും.
2.69.17
दिशः सर्वाश्च दीप्यन्ते जायन्ते राजविभ्रमाः ।
भिद्यमानो यदा वृक्षो निनदेच्चापि पातितः।
सह राष्ट्रं च पतितं नतं वृक्षं प्रपातयेत् ॥ २.६९.१७ ॥
എല്ലാ ദിശകളും ജ്വലിച്ചാലും രാജാക്കന്മാരിൽ ഭ്രമങ്ങൾ ഉണ്ടായാലും; മരം പിളർന്ന് വീഴുമ്പോൾ അലറിയാൽ അത് രാഷ്ട്രത്തോടൊപ്പം വീഴും; വളഞ്ഞ മരം വീഴ്ത്തപ്പെടണം.
2.69.18
अथैनं छेदयेत्कश्चित्प्रतिक्रुद्धो वनस्पतिः ।
छेत्ता भेत्ता पतिश्चैव क्षिप्रमेव नशिष्यति ॥ २.६९.१८ ॥
പിന്നെ ആരെങ്കിലും കോപിച്ച വൃക്ഷദേവതയെ വെട്ടിയാൽ, വെട്ടുന്നവനും പിളർക്കുന്നവനും അധിപനും വേഗം നശിക്കും.
2.69.19
देवतानां च पतनं मष्टपानां च पातनम् ।
अचलानां प्रकम्पश्च तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.१९ ॥
ദേവതകൾ വീഴുന്നതും മഷ്ടപങ്ങൾ (പവിത്ര വൃക്ഷങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷേത്രങ്ങൾ) വെട്ടിവീഴ്ത്തപ്പെടുന്നതും പർവതങ്ങൾ കുലുങ്ങുന്നതും പരാജയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
2.69.20
निशि चेन्द्रधनुर्दृष्टं ततोपि च महद्भयम् ।
तद्द्रष्टरेव भीतिः स्यान्नान्येषां भरतर्षभ ॥ २.६९.२० ॥
രാത്രിയിൽ ഇന്ദ്രധനുസ്സ് കണ്ടാൽ, അതും വലിയ ഭയത്തിന്റെ സൂചനയാണ്; അത് കാണുന്നവർക്കു മാത്രമേ ഭയം ഉണ്ടാകൂ, മറ്റുള്ളവർക്കല്ല, ഭരതർഷഭാ.
2.69.21
रात्राविन्द्रधनुर्दृष्ट्वा तद्राष्ट्रं परिवर्जयेत् ॥ २.६९.२१ ॥
രാത്രിയിൽ ഇന്ദ്രധനുസ്സ് കണ്ടാൽ ആ രാഷ്ട്രം വിട്ടൊഴിയണം.
2.69.22
अर्चा यत्र प्रनृत्यन्त नदन्ति च हसन्ति च ।
उन्मीलन्ति निमीलन्ति राष्ट्रक्षोभं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.२२ ॥
വിഗ്രഹങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്യുകയും ഗർജിക്കുകയും ചിരിക്കുകയും കണ്ണുകൾ തുറക്കുകയും അടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത് രാഷ്ട്രത്തിൽ ക്ഷോഭമുണ്ടാകുമെന്ന് പറയണം.
2.69.23
शिला यदि प्रसिञ्चन्ति स्नेहांश्चोदकसम्भवान् ।
अन्यद्वा विकृतं किञ्चित्तद्भयस्य निदर्शनम् ॥ २.६९.२३ ॥
കല്ലുകൾ വെള്ളത്തിൽനിന്നുണ്ടാകുന്ന നനവ് ചൊരിഞ്ഞാൽ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും വികൃതമായത് കണ്ടാൽ, അത് ഭയത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
2.69.24
म्रियन्ते वा महामात्रा राजा सपरिवारकः ।
पुरस्य या भवेद्व्याधी राष्ट्रे देशे च विभ्रमाः ॥ २.६९.२४ ॥
പ്രധാനമന്ത്രിമാർ മരിക്കുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ പരിവാരത്തോടൊപ്പം രാജാവ് മരിക്കുന്നത്, നഗരത്തിലുണ്ടാകുന്ന രോഗം, രാഷ്ട്രത്തിലും ദേശത്തിലും ഉണ്ടാകുന്ന കുഴപ്പങ്ങൾ.
2.69.25
देवतानां यदाऽऽवासे राज्ञां वा यत्र वेश्मनि ।
भाण्डागारायुधागारे निविशेत यदा मधु ॥ २.६९.२५ ॥
ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലത്തോ രാജാക്കന്മാരുടെ വീട്ടിലോ ഭണ്ഡാരത്തിലോ ആയുധശാലയിലോ തേൻ കൂടുകൂട്ടിയാൽ അത് അശുഭമാണ്.
2.69.26
सर्वं तदा भवेत्स्थानं हन्यमानं बलीयसा ।
आगन्तुकं भयं तत्र भवेदित्येव निर्दिशेत् ॥ २.६९.२६ ॥
അപ്പോൾ ആ സ്ഥലം മുഴുവൻ ബലവാനാൽ ആക്രമിക്കപ്പെടും; അവിടെ പുറത്തുനിന്നുള്ള ഭയം ഉണ്ടാകുമെന്ന് നിർദേശിക്കണം.
2.69.27
पादपश्चैव यो यत्र रक्तं स्रवति शोणितम् ।
दन्ताग्रात्कुञ्जरो वापि शृङ्गाद्वा वृषभस्तथा ॥ २.६९.२७ ॥
മരം രക്തം ചൊരിയുന്നിടത്തോ, ആനയുടെ കൊമ്പിന്റെ അറ്റത്തുനിന്നോ, കാളയുടെ കൊമ്പിൽനിന്നോ രക്തം ഒഴുകുന്നിടത്തോ.
2.69.28
पादपाद्राष्ट्रिविभ्रंशः कुञ्जराद्राजविभ्रमः ।
गोब्राह्मणविनाशः स्याद्वृवभस्येति निर्दिशेत् ॥ २.६९.२८ ॥
മരത്തിൽനിന്ന് രാഷ്ട്രനാശം, ആനയിൽനിന്ന് രാജാവിന് ഭ്രമം, കാളയിൽനിന്ന് പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും നാശം എന്ന് നിർദേശിക്കണം.
2.69.29
छत्रं नरपतेर्यत्र निपतेत्पृथिवीतले ।
सराष्ट्रो नृपती राजन्क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ २.६९.२९ ॥
രാജാവിന്റെ കുട എവിടെ നിലത്ത് വീഴുന്നുവോ, ഹേ രാജാവേ, ആ രാജാവ് രാഷ്ട്രത്തോടൊപ്പം വേഗം നശിക്കും.
2.69.30
देवागारेषु वा यत्र राज्ञो वा यत्र वेश्मनि ।
विकृतं यदि दृश्येत नागावासेषु वा पुनः ॥ २.६९.३० ॥
ദേവാലയങ്ങളിലോ രാജാവിന്റെ വീട്ടിലോ നാഗങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിലോ വികൃതമായ എന്തെങ്കിലും കണ്ടാൽ.
2.69.31
तस्य देशस्य पीडा स्याद्राज्ञो जनपदस्य वा ।
अनावृष्टिभयं घोरमतिदुर्भिक्षमादिशेत् ॥ २.६९.३१ ॥
ആ ദേശത്തിനോ രാജാവിനോ ജനപദത്തിനോ പീഡ ഉണ്ടാകും; ഭയങ്കരമായ അനാവൃഷ്ടിയുടെയും കഠിനമായ ക്ഷാമത്തിന്റെയും ഭയം സൂചിപ്പിക്കണം.
2.69.32
अर्चाया बाहुभङ्गेन गृहस्थानां भयं भवेत् ।
भग्ने प्रहरणे विद्यात्सेनापतिविनाशनम् ॥ २.६९.३२ ॥
വിഗ്രഹത്തിന്റെ കൈ ഒടിഞ്ഞാൽ ഗൃഹസ്ഥർക്ക് ഭയം ഉണ്ടാകും; ആയുധം ഒടിഞ്ഞാൽ സേനാപതിയുടെ നാശമെന്ന് അറിയണം.
2.69.33
आगन्तुका तु प्रतिमा स्थानं यत्र न विन्दति ।
जभ्यन्तरेण षण्मासाद्राजा त्यजति तत्पुरम् ॥ २.६९.३३ ॥
പുതുതായി വന്ന വിഗ്രഹത്തിന് സ്ഥാനം ലഭിക്കാത്തിടത്ത്, ആറ് മാസത്തിനകം രാജാവ് ആ നഗരം ഉപേക്ഷിക്കും.
2.69.34
प्रदीर्यते मही यत्र विनदत्यपि पात्यते ।
म्रियते तत्र राजा च तत्र राष्ट्रं विनश्यति ॥ २.६९.३४ ॥
ഭൂമി പിളരുന്നിടത്തും ഗർജ്ജിക്കുന്നിടത്തും വീഴുന്നിടത്തും രാജാവ് മരിക്കും; അവിടെ രാഷ്ട്രം നശിക്കും.
2.69.35
एणीपदान्वा सर्पान्वा डुण्डुभानथ दीप्यकान् ।
मण्डूको ग्रसते यत्र तत्र राजा विनश्यति ॥ २.६९.३५ ॥
എവിടെ തവള എണീപദന്മാരെയോ സർപ്പങ്ങളെയോ ഡുണ്ഡുഭന്മാരെയോ ദീപ്യകന്മാരെയോ വിഴുങ്ങുന്നുവോ, അവിടെ രാജാവ് നശിക്കും.
2.69.36
अभिन्नं वाप्यपक्वं वा यत्रान्नमुपचीयते ।
जीर्यन्ते वा म्रियन्ते वा तदन्नं नोपभुञ्जते ॥ २.६९.३६ ॥
എവിടെ ഭക്ഷണം പൊട്ടാതെയോ വേവാതെയോ കൂട്ടിവെക്കുന്നുവോ, അവിടെ അത് കഴിച്ചാൽ ആളുകൾ ക്ഷയിക്കുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ ആ ഭക്ഷണം ആരും കഴിക്കുന്നില്ല.
2.69.37
उदपाने च यत्रापो विवर्धन्ते युधिष्ठिर ।
स्थावरेषु प्रवर्तन्ते निर्गच्छेन्न पुनस्ततः ॥ २.६९.३७ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, കിണറ്റിൽ വെള്ളം പെരുകുകയും സ്ഥിരവസ്തുക്കളിൽ (വർധന) ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത്, അവിടെനിന്ന് (സമൃദ്ധി) വീണ്ടും പുറത്തുപോകുകയില്ല.
2.69.38
अपादं वा त्रिपादं वा द्विशीर्षं वा चतुर्भुजम् ।
स्त्रियो यत्र प्रसूयन्ते ब्रूयात्तत्र पराभवम् ॥ २.६९.३८ ॥
കാലില്ലാത്ത, മൂന്നു കാലുള്ള, രണ്ടു തലയുള്ള അല്ലെങ്കിൽ നാലു കൈകളുള്ള (ജീവികളെ) സ്ത്രീകൾ പ്രസവിക്കുന്നിടത്ത് അവിടെ നാശം ഉണ്ടെന്ന് പറയണം.
2.69.39
अजैडकाः स्त्रियो गावो ये चान्ये च वियोनयः ।
विकृतानि प्रजायन्ते तत्र तत्र पराभवः ॥ २.६९.३९ ॥
ആടുകൾ, ചെമ്മരിയാടുകൾ, സ്ത്രീകൾ, പശുക്കൾ, മറ്റ് അസ്വാഭാവിക ഗർഭമുള്ളവ വികൃതമായവയെ ജനിപ്പിക്കുന്നിടത്ത്, അവിടവിടെ നാശം ഉണ്ട്.
2.69.40
नदी यत्र प्रतिस्रोता आवहेत्कलुषोदकम् ।
दिशश्च न प्रकाशन्ते तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.४० ॥
നദി തിരിഞ്ഞൊഴുകി കലങ്ങിയ വെള്ളം വഹിക്കുന്നിടത്തും ദിക്കുകൾ പ്രകാശിക്കാതിരിക്കുന്നിടത്തും അത് നാശത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
2.69.41
एतानि च निमित्तानि यानि चान्यानि भारत ।
केशवादेव जायन्ते भौमानि च खगानि च ॥ २.६९.४१ ॥
ഭാരതാ, ഇവയും മറ്റു ശകുനങ്ങളും, ഭൂമിയിലെ ജീവികളും ആകാശത്തിലെ പക്ഷികളും കേശവനിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
2.69.42
चन्द्रादित्यौ ग्रहाश्चैव नक्षत्राणि च भारत ।
वायुरग्निस्तथा चापः पृथिवी च जनार्दनात् ॥ २.६९.४२ ॥
ഭാരതാ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും, അതുപോലെ വായുവും അഗ്നിയും ജലവും ഭൂമിയും ജനാർദ്ദനനിൽ നിന്നാണ് (ഉണ്ടാകുന്നത്).
2.69.43
यस्य देशस्य हानिं वा वृद्धिं वा कर्तुमिच्छति ।
तस्मिन्देशे निमित्तानि तानि तानि करोत्ययम् ॥ २.६९.४३ ॥
ഏത് രാജ്യത്തിന്റെ നാശമോ വളർച്ചയോ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, ആ രാജ്യത്ത് അവൻ ഇന്നിന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
2.69.44
सोसौ चेदिपतेस्तात विनाशं समुपस्थितम् ।
निवेदयति गोविन्दः स्वैरुपायैर्न संशयः ॥ २.६९.४४ ॥
പ്രിയനേ, ചേദിരാജാവിനു സമീപിച്ചിരിക്കുന്ന വിനാശത്തെ ഗോവിന്ദൻ തന്റെ സ്വന്തം ഉപായങ്ങളാൽ അറിയിക്കുന്നു; സംശയമില്ല.
2.69.45
इयं प्रचलिता भूमिरशिवा वान्ति मारुताः ।
राहुश्चाप्यपतत्सोममपर्वणि विशाम्पते ॥ २.६९.४५ ॥
ഈ ഭൂമി ഇളകുന്നു, അശുഭമായ കാറ്റുകൾ വീശുന്നു; ഹേ പ്രജാപതേ, അപർവ്വത്തിൽ രാഹു ചന്ദ്രനെ ബാധിച്ചു.
2.69.46
सनिर्घाताः पतन्त्युल्कास्तमः सञ्जायते भृशम् ।
चेदिराजविनाशाय हरिरेष विजृम्भते ॥ २.६९.४६ ॥
ഇടിമുഴക്കത്തോടെ ഉൽക്കകൾ വീഴുന്നു, ഇരുട്ട് ഏറെ പരക്കുന്നു; ചേദിരാജാവിന്റെ നാശത്തിനായി ഈ ഹരി ഉണരുന്നു.
2.69.47
एवमुक्त्वा तु देवर्षिर्नारदो विरराम ह ।
ताभ्यां पुरुषसिंहाभ्यां तस्मिन्युद्ध उपस्थिते। ॥ २.६९.४७ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ദേവർഷിയായ നാരദൻ മൗനമായി; ആ രണ്ട് പുരുഷസിംഹങ്ങൾക്കിടയിൽ ആ യുദ്ധം സമീപിച്ചിരുന്നു.
2.69.48
ददृशुर्भूमिपालास्ते घोरानौत्पातिकान्बहून् ।
तत्र वै दृश्यमानानां दिक्षु सर्वासु भारत। ॥ २.६९.४८ ॥
അവിടെ ആ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും കാണപ്പെട്ട അനേകം ഭയങ്കര ഉത്പാതങ്ങൾ കണ്ടു, ഹേ ഭാരതാ.
2.69.49
अश्रूयन्त तदा राजञ्छिवानामशिवा रवाः ।
ररास च मही कृत्स्ना सवृक्षवनपर्वता। ॥ २.६९.४९ ॥
ഓ രാജാവേ, അപ്പോൾ ശുഭജീവികളുടെ അശുഭമായ ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കപ്പെട്ടു; വൃക്ഷങ്ങളും വനങ്ങളും പർവതങ്ങളുമടങ്ങുന്ന മുഴുവൻ ഭൂമിയും വിറകൊണ്ടു.
2.69.50
अपर्वणि च मध्याह्ने मूर्यं स्वर्भानुरग्रसत् ।
ध्वजाग्रे चेदिराजस्य सर्वरत्नपरिष्कृते। ॥ २.६९.५० ॥
അകാലത്തിൽ, ഉച്ചസമയത്ത് സ്വർഭാനു സൂര്യനെ വിഴുങ്ങി; സർവരത്നാലങ്കൃതമായ ചേദിരാജന്റെ കൊടിയുടെ അറ്റത്ത്.
2.69.51
अपतत्खाच्च्युतो गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डः परन्तप ।
आरण्यैः सहसा हृष्टा ग्राम्याश्च मृगपक्षिणः। ॥ २.६९.५१ ॥
ഓ ശത്രുതാപകനേ, ആകാശത്തുനിന്ന് മൂർച്ചയുള്ള കൊക്കുള്ള ഒരു കഴുകൻ വീണു; കാട്ടുമൃഗങ്ങളും ഗ്രാമ്യമൃഗപക്ഷികളും പെട്ടെന്ന് ആഹ്ലാദിച്ചു.
2.69.52
चुक्रुशुर्भैरवं तत्र तस्मिन्युद्ध उपस्थिते ।
एवमादिनि घोराणि भौमानि च स्वगानि च। ॥ २.६९.५२ ॥
ആ യുദ്ധം അടുത്തപ്പോൾ അവിടെ ഭയങ്കരമായി നിലവിളിച്ചു; ഇതുപോലെയുള്ള ഘോരമായ ഭൗമവും ദിവ്യവുമായ ഉത്പാതങ്ങളും.
2.69.53
औत्पातिकान्यदृश्यन्त सङ्क्रुद्धे शार्ङ्गधन्वनि ॥ २.६९.५३ ॥
ശാർങ്ഗധനുസ്സ് ധരിക്കുന്നവൻ (കൃഷ്ണൻ) കോപിച്ചപ്പോൾ ഉത്പാതങ്ങൾ കാണപ്പെട്ടു.