มหาภารตะ · อัธยายะ 2.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.69.1
ततो युद्धाय संनद्धं चेदिराजं युधिष्ठिरः ।
दृष्ट्वा मतिमतां श्रेष्ठो नारदं समुवाच ह ॥ २.६९.१ ॥
ครั้นเห็นพระเจ้าเจทิราชทรงเตรียมพร้อมจะรบ พระยุธิษฐิระผู้เลิศในหมู่ผู้มีปัญญา จึงตรัสกับพระนารทะ
2.69.2
अन्तरिक्षे च भूमौ च तेऽस्त्यविदितं क्वचित् ।
यानि राजविनाशाय भौमानि च खगानि च ॥ २.६९.२ ॥
ในอากาศหรือบนแผ่นดิน มีสิ่งใดที่ท่านยังไม่รู้บ้างหรือไม่ ทั้งลางบนแผ่นดินและลางบนอากาศที่บอกความพินาศของกษัตริย์
2.69.3
निमित्तानीह जायन्ते उत्पाताश्च पृथग्विधाः ।
एतदित्छामि कार्त्स्न्येन श्रोतुं त्वत्तो महामुने ॥ २.६९.३ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังลางที่เกิดขึ้นในที่นี้ และอุตปาตต่าง ๆ ให้ครบถ้วนจากท่าน ข้าแต่มุนีผู้ยิ่งใหญ่
2.69.4
इत्येवं मितमान्विप्रः कुरुराजस्य धीमतः ।
पृच्छतः सर्वमव्यग्रमाचचक्षे महायशाः ॥ २.६९.४ ॥
เมื่อถูกซักถามเช่นนั้นจากพระเจ้ากุรุผู้มีปัญญา พราหมณ์ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่และมีปัญญา ก็กล่าวทุกสิ่งด้วยใจสงบ
2.69.5
पराक्रमं च मार्गं च संनिपातं समुच्छ्रयम् ।
आरोहणं कुरुश्रेष्ठ अन्योन्यं प्रतिसर्पणम् ॥ २.६९.५ ॥
ความกล้าหาญ วิถี การปะทะ การผงาดขึ้น การไต่ขึ้น และการรุกเข้าหากันของฝ่ายหนึ่งต่ออีกฝ่ายหนึ่ง ข้าแต่ผู้เลิศแห่งกุรุ
2.69.6
पश्मीनां व्यतिसंसर्गं व्यायामं वृत्तिपीडनम् ।
दर्शनादर्शनं चैव अदृश्यानां च दर्शनम् ॥ २.६९.६ ॥
การเกี่ยวพันกันของดาวเคราะห์ การแข่งขัน การกดขี่การดำรงชีพ การปรากฏและการหายไป และการเห็นสิ่งที่มองไม่เห็น
2.69.7
हानिं वृद्धिं च ह्रासं च वर्णस्थानं बलाबलम् ।
सर्वमेतत्परीक्षेत ग्रहाणां ग्रहकोविदः ॥ २.६९.७ ॥
การสูญเสีย ความเจริญ ความเสื่อม สี ตำแหน่ง กำลังและความอ่อนแอ ผู้รู้เรื่องดาวเคราะห์พึงพิจารณาสิ่งเหล่านี้ทั้งหมดซึ่งเป็นสัญญาณของดาวเคราะห์
2.69.8
भौमाः पूर्वं प्रवर्तन्ते खेचराश्च ततः परम् ।
उत्पद्यन्ते च लोकेऽस्मिन्नुत्पाता देवनिर्मिताः ॥ २.६९.८ ॥
ลางบนแผ่นดินเกิดขึ้นก่อน และลางของวัตถุท่องฟ้าเกิดตามมาภายหลัง และในโลกนี้ อุตปาตที่เทพเจ้าสร้างขึ้นก็เกิดขึ้น
2.69.9
यदा तु सर्वभूतानां छाया न परिवर्तते ।
अपरेण गते सूर्ये तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.९ ॥
เมื่อใดที่เงาของสรรพสัตว์ไม่เปลี่ยนไป หลังจากดวงอาทิตย์ลับไปทางทิศตะวันตก นั่นคือเครื่องหมายแห่งความปราชัย
2.69.10
अच्छाये विमलच्छाया प्रतिच्छायेव दृश्यते ।
यत्र चैत्यकवृक्षाणां तत्र विद्यान्महद्भयम् ॥ २.६९.१० ॥
เมื่อเงาที่ใสสว่างปรากฏในที่ที่ไม่มีเงา เหมือนเงาสะท้อน และเมื่อเกิดเช่นนั้นกับต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ (ไจตยะ) พึงรู้ว่าจะมีภัยใหญ่หลวง
2.69.11
शीर्णपर्णप्रवालाश्च शुष्कपर्णाश्च चैत्यकाः ।
अपभ्रष्टप्रवालाश्च तत्राभावं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.११ ॥
ที่ใดต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ (ไจตยะ) มีใบและยอดเหี่ยวเฉา มีใบแห้ง และมียอดที่หลุดร่วงไป ที่นั้นพึงชี้ว่าความพินาศ
2.69.12
स्निग्धपर्णप्रवालाश्च दृश्यन्ते यत्र चैत्यकाः ।
ईहमानाश्च वृक्षाश्च भावस्तत्र न संशयटः ॥ २.६९.१२ ॥
ที่ใดเห็นต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ (ไจตยะ) มีใบและยอดเป็นมันเงา และต้นไม้ทั้งหลายเจริญงอกงาม ที่นั้นมีความรุ่งเรือง ไม่ต้องสงสัยเลย
2.69.13
पुष्पे पुष्पं प्रजायेत फले वा फलमाश्रितम् ।
राजा वा राजमात्रो वा मरणायोपपद्यते ॥ २.६९.१३ ॥
หากดอกไม้ผลิจากดอกไม้ หรือผลเกิดขึ้นบนผล กษัตริย์หรือเสนาบดีของกษัตริย์จะถูกนำไปสู่ความตาย
2.69.14
प्रावृट्छरदि हेमन्ते वसन्ते वापि सर्वशः ।
आकालिकं पुष्पफलं राष्ट्रक्षोभं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.१४ ॥
ไม่ว่าในฤดูฝน ฤดูใบไม้ร่วง ฤดูหนาว หรือฤดูใบไม้ผลิ หรือในฤดูกาลใดก็ตาม ดอกและผลที่ออกนอกฤดูกาลพึงชี้ว่าแผ่นดินจะเกิดความปั่นป่วน
2.69.15
नदीनां स्त्रोतसोऽकाले द्योतयन्ति महाभयम् ।
वनस्पतिः पूज्यमानः पूजितोऽपूजितोऽपि वा ॥ २.६९.१५ ॥
กระแสน้ำของแม่น้ำที่ไหลนอกฤดูกาลบอกถึงความกลัวอันยิ่งใหญ่ และต้นไม้ไม่ว่าจะได้รับการบูชาหรือไม่ได้รับการบูชา ก็ให้ผลเช่นเดียวกัน
2.69.16
यदा भज्येत वातेन भिद्यते नमितोऽपि वा ।
अग्निवायुभयं विद्याच्छ्रेष्ठो वापि विनश्यति ॥ २.६९.१६ ॥
เมื่อต้นไม้หักหรือแตกด้วยลม หรือหักแม้ถูกโค้งงอ พึงรู้ว่าเป็นสัญญาณของไฟและลม แม้ผู้ประเสริฐที่สุดก็จะพินาศ
2.69.17
दिशः सर्वाश्च दीप्यन्ते जायन्ते राजविभ्रमाः ।
भिद्यमानो यदा वृक्षो निनदेच्चापि पातितः।
सह राष्ट्रं च पतितं नतं वृक्षं प्रपातयेत् ॥ २.६९.१७ ॥
เมื่อทุกทิศสว่างไสว และความวุ่นวายของกษัตริย์เกิดขึ้น เมื่อต้นไม้ถูกผ่าและล้มลงแล้วส่งเสียงร้อง แผ่นดินก็จะล่มสลายไปพร้อมกับต้นไม้ และต้นไม้ที่โค้งงอควรทำให้ล้มลง
2.69.18
अथैनं छेदयेत्कश्चित्प्रतिक्रुद्धो वनस्पतिः ।
छेत्ता भेत्ता पतिश्चैव क्षिप्रमेव नशिष्यति ॥ २.६९.१८ ॥
หากวิญญาณของต้นไม้ผู้โกรธแค้นจะมาตัดต้นไม้นั้น ผู้ตัด ผู้ผ่า และเจ้าของจะพินาศอย่างรวดเร็ว
2.69.19
देवतानां च पतनं मष्टपानां च पातनम् ।
अचलानां प्रकम्पश्च तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.१९ ॥
การล้มลงของเทพเจ้า การโค่นต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์หรือศาลเจ้า และการสั่นสะเทือนของภูเขา เหล่านี้เป็นเครื่องหมายแห่งความปราชัย
2.69.20
निशि चेन्द्रधनुर्दृष्टं ततोपि च महद्भयम् ।
तद्द्रष्टरेव भीतिः स्यान्नान्येषां भरतर्षभ ॥ २.६९.२० ॥
หากเห็นรุ้งกินน้ำในเวลากลางคืน นั่นก็เป็นสัญญาณแห่งความกลัวอันยิ่งใหญ่เช่นกัน ความหวาดกลัวจะเกิดแก่ผู้ที่เห็นเท่านั้น ไม่เกิดแก่คนอื่น ข้าแต่ผู้เลิศแห่งภรตะ
2.69.21
रात्राविन्द्रधनुर्दृष्ट्वा तद्राष्ट्रं परिवर्जयेत् ॥ २.६९.२१ ॥
เมื่อเห็นรุ้งกินน้ำในเวลากลางคืน พึงหลีกเลี่ยงแคว้นนั้น
2.69.22
अर्चा यत्र प्रनृत्यन्त नदन्ति च हसन्ति च ।
उन्मीलन्ति निमीलन्ति राष्ट्रक्षोभं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.२२ ॥
ในที่ใดที่รูปเคารพรำระบำ คำรามและหัวเราะ และลืมตาแล้วหลับตา พึงประกาศว่าแคว้นนั้นจะเกิดความวุ่นวาย
2.69.23
शिला यदि प्रसिञ्चन्ति स्नेहांश्चोदकसम्भवान् ।
अन्यद्वा विकृतं किञ्चित्तद्भयस्य निदर्शनम् ॥ २.६९.२३ ॥
หากหินไหลซึมเหงื่อชื้นอันเกิดจากน้ำ หรือเกิดสิ่งผิดปกติอื่นใด นั่นคือสัญญาณแห่งความกลัว
2.69.24
म्रियन्ते वा महामात्रा राजा सपरिवारकः ।
पुरस्य या भवेद्व्याधी राष्ट्रे देशे च विभ्रमाः ॥ २.६९.२४ ॥
อำมาตย์ใหญ่ล้มตาย หรือพระราชาสิ้นพระชนม์พร้อมบริวาร โรคภัยเกิดขึ้นในเมือง และเกิดความวุ่นวายในแคว้นและแผ่นดิน
2.69.25
देवतानां यदाऽऽवासे राज्ञां वा यत्र वेश्मनि ।
भाण्डागारायुधागारे निविशेत यदा मधु ॥ २.६९.२५ ॥
เมื่อน้ำผึ้งไปตั้งอยู่ในที่ประทับของเทวดา ในวังของกษัตริย์ ในคลังสมบัติหรือคลังอาวุธ นั่นเป็นลางร้าย
2.69.26
सर्वं तदा भवेत्स्थानं हन्यमानं बलीयसा ।
आगन्तुकं भयं तत्र भवेदित्येव निर्दिशेत् ॥ २.६९.२६ ॥
สถานที่นั้นทั้งหมดจะถูกกำลังที่แรงกว่าโจมตี จะมีความกลัวจากภายนอกเกิดขึ้นที่นั้น พึงประกาศเช่นนั้น
2.69.27
पादपश्चैव यो यत्र रक्तं स्रवति शोणितम् ।
दन्ताग्रात्कुञ्जरो वापि शृङ्गाद्वा वृषभस्तथा ॥ २.६९.२७ ॥
ในที่ใดที่มีเลือดไหลจากต้นไม้ หรือจากปลายงาช้าง หรือเช่นเดียวกันจากเขาของวัวตัวผู้
2.69.28
पादपाद्राष्ट्रिविभ्रंशः कुञ्जराद्राजविभ्रमः ।
गोब्राह्मणविनाशः स्याद्वृवभस्येति निर्दिशेत् ॥ २.६९.२८ ॥
จากต้นไม้ แคว้นจะล่มสลาย จากช้าง พระราชาจะเกิดความวุ่นวาย จากวัวตัวผู้ โคและพราหมณ์จะพินาศ พึงประกาศเช่นนั้น
2.69.29
छत्रं नरपतेर्यत्र निपतेत्पृथिवीतले ।
सराष्ट्रो नृपती राजन्क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ २.६९.२९ ॥
ในที่ใดที่ฉัตรของพระราชาตกลงสู่พื้นดิน ข้าแต่พระราชา พระราชานั้นพร้อมทั้งแคว้นจะพินาศไปอย่างรวดเร็ว
2.69.30
देवागारेषु वा यत्र राज्ञो वा यत्र वेश्मनि ।
विकृतं यदि दृश्येत नागावासेषु वा पुनः ॥ २.६९.३० ॥
หากเห็นสิ่งที่ผิดรูปผิดร่างในเทวาลัย ในวังของพระราชา หรืออีกทั้งในที่อยู่ของพวกนาค
2.69.31
तस्य देशस्य पीडा स्याद्राज्ञो जनपदस्य वा ।
अनावृष्टिभयं घोरमतिदुर्भिक्षमादिशेत् ॥ २.६९.३१ ॥
ความทุกข์จะมาถึงดินแดนนั้น พระราชา หรือแว่นแคว้น พึงทำนายถึงความกลัวอันน่าสะพรึงแห่งความแห้งแล้งและความอดอยากยากแค้นอย่างยิ่ง
2.69.32
अर्चाया बाहुभङ्गेन गृहस्थानां भयं भवेत् ।
भग्ने प्रहरणे विद्यात्सेनापतिविनाशनम् ॥ २.६९.३२ ॥
เมื่อแขนของรูปเคารพหัก ความกลัวจะมาถึงคฤหัสถ์ทั้งหลาย เมื่ออาวุธหัก พึงรู้ว่าเป็นลางบอกความพินาศของแม่ทัพ
2.69.33
आगन्तुका तु प्रतिमा स्थानं यत्र न विन्दति ।
जभ्यन्तरेण षण्मासाद्राजा त्यजति तत्पुरम् ॥ २.६९.३३ ॥
ในที่ที่รูปเคารพที่เพิ่งมาถึงหาที่ตั้งไม่ได้ ภายในหกเดือน พระราชาจะละทิ้งเมืองนั้น
2.69.34
प्रदीर्यते मही यत्र विनदत्यपि पात्यते ।
म्रियते तत्र राजा च तत्र राष्ट्रं विनश्यति ॥ २.६९.३४ ॥
ในที่ใดที่แผ่นดินแยกออก คำรามและถึงกับทรุดลง ที่นั้นพระราชาจะสิ้นพระชนม์ และแคว้นนั้นจะพินาศ
2.69.35
एणीपदान्वा सर्पान्वा डुण्डुभानथ दीप्यकान् ।
मण्डूको ग्रसते यत्र तत्र राजा विनश्यति ॥ २.६९.३५ ॥
ในที่ใดที่กบกลืนเอณีปทะ งู ดุณฑุภะ หรือทีปยกะ ที่นั้นพระราชาจะพินาศ
2.69.36
अभिन्नं वाप्यपक्वं वा यत्रान्नमुपचीयते ।
जीर्यन्ते वा म्रियन्ते वा तदन्नं नोपभुञ्जते ॥ २.६९.३६ ॥
ในที่ใดที่อาหารถูกกองไว้ยังไม่แตกหรือยังไม่สุก และผู้กินมีกำลังอ่อนลงหรือล้มตาย ผู้คนจะไม่บริโภคอาหารนั้น
2.69.37
उदपाने च यत्रापो विवर्धन्ते युधिष्ठिर ।
स्थावरेषु प्रवर्तन्ते निर्गच्छेन्न पुनस्ततः ॥ २.६९.३७ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ในที่ใดที่น้ำในบ่อเพิ่มพูนขึ้น และความเจริญงอกงามเกิดขึ้นในสิ่งที่ตั้งอยู่กับที่ ความเจริญรุ่งเรืองจะไม่ออกไปจากที่นั้นอีก
2.69.38
अपादं वा त्रिपादं वा द्विशीर्षं वा चतुर्भुजम् ।
स्त्रियो यत्र प्रसूयन्ते ब्रूयात्तत्र पराभवम् ॥ २.६९.३८ ॥
ในที่ใดที่สตรีให้กำเนิดสิ่งมีชีวิตที่ไม่มีเท้า มีสามเท้า มีสองหัว หรือมีสี่แขน พึงกล่าวว่าที่นั้นมีความพินาศ
2.69.39
अजैडकाः स्त्रियो गावो ये चान्ये च वियोनयः ।
विकृतानि प्रजायन्ते तत्र तत्र पराभवः ॥ २.६९.३९ ॥
ในที่ใดที่แพะ แกะ สตรี โค และสัตว์อื่นที่มีกำเนิดผิดธรรมชาติ ให้กำเนิดลูกที่พิการ ที่นั้นและที่นั้นมีความพินาศ
2.69.40
नदी यत्र प्रतिस्रोता आवहेत्कलुषोदकम् ।
दिशश्च न प्रकाशन्ते तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.४० ॥
ในที่ใดที่แม่น้ำไหลย้อนกลับพาน้ำขุ่นมา และทิศทั้งหลายไม่สว่างไสว นั่นเป็นลักษณะแห่งความพินาศ
2.69.41
एतानि च निमित्तानि यानि चान्यानि भारत ।
केशवादेव जायन्ते भौमानि च खगानि च ॥ २.६९.४१ ॥
ทั้งเหตุการณ์เหล่านี้และอื่น ๆ อีก ภารตะเอ๋ย ย่อมบังเกิดจากเกศวะนั่นเอง เช่นเดียวกับสัตว์บนแผ่นดินและนกในนภากาศ
2.69.42
चन्द्रादित्यौ ग्रहाश्चैव नक्षत्राणि च भारत ।
वायुरग्निस्तथा चापः पृथिवी च जनार्दनात् ॥ २.६९.४२ ॥
พระจันทร์และพระอาทิตย์ ดาวเคราะห์และดวงดาว รวมทั้งลม ไฟ น้ำ และแผ่นดิน ภารตะเอ๋ย ล้วนบังเกิดจากชนารทนะ
2.69.43
यस्य देशस्य हानिं वा वृद्धिं वा कर्तुमिच्छति ।
तस्मिन्देशे निमित्तानि तानि तानि करोत्ययम् ॥ २.६९.४३ ॥
ในดินแดนใดที่เขาปรารถนาจะให้เกิดความเสื่อมหรือความเจริญ เขาก็สร้างเหตุอาเพศเหล่านั้นและเหล่านี้ขึ้นในดินแดนนั้น
2.69.44
सोसौ चेदिपतेस्तात विनाशं समुपस्थितम् ।
निवेदयति गोविन्दः स्वैरुपायैर्न संशयः ॥ २.६९.४४ ॥
ที่รัก เกาวินทะนั้นกำลังประกาศความพินาศที่คืบคลานเข้ามาหาเจ้าแห่งเจทิ ด้วยวิธีการของพระองค์เอง ไม่ต้องสงสัยเลย
2.69.45
इयं प्रचलिता भूमिरशिवा वान्ति मारुताः ।
राहुश्चाप्यपतत्सोममपर्वणि विशाम्पते ॥ २.६९.४५ ॥
แผ่นดินนี้สั่นสะเทือน ลมอัปมงคลพัดมา และราหูได้ตกลงมาบังพระจันทร์นอกฤดูกาล ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์
2.69.46
सनिर्घाताः पतन्त्युल्कास्तमः सञ्जायते भृशम् ।
चेदिराजविनाशाय हरिरेष विजृम्भते ॥ २.६९.४६ ॥
อุกกาบาตตกลงมาพร้อมเสียงฟ้าผ่า และความมืดหนาทึบแผ่ขยายไปทั่ว หริองค์นี้กำลังลุกขึ้นเพื่อทำลายท้าวเจทิ
2.69.47
एवमुक्त्वा तु देवर्षिर्नारदो विरराम ह ।
ताभ्यां पुरुषसिंहाभ्यां तस्मिन्युद्ध उपस्थिते। ॥ २.६९.४७ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว เทวฤๅษีนารทะก็นิ่งเงียบไป เพราะการรบระหว่างบุรุษสิงห์ทั้งสองนั้นกำลังจะเกิดขึ้น
2.69.48
ददृशुर्भूमिपालास्ते घोरानौत्पातिकान्बहून् ।
तत्र वै दृश्यमानानां दिक्षु सर्वासु भारत। ॥ २.६९.४८ ॥
ที่นั่น บรรดาพระมหากษัตริย์ได้เห็นลางร้ายอันน่าสะพรึงกลัวมากมายปรากฏขึ้นในทุกทิศ ภารตะเอ๋ย
2.69.49
अश्रूयन्त तदा राजञ्छिवानामशिवा रवाः ।
ररास च मही कृत्स्ना सवृक्षवनपर्वता। ॥ २.६९.४९ ॥
ข้าแต่พระราชา ในครานั้นได้ยินเสียงร้องอัปมงคลของสัตว์มงคลทั้งหลาย และแผ่นดินทั้งผืน พร้อมด้วยต้นไม้ ป่า และภูเขา ต่างร้องครวญขึ้น
2.69.50
अपर्वणि च मध्याह्ने मूर्यं स्वर्भानुरग्रसत् ।
ध्वजाग्रे चेदिराजस्य सर्वरत्नपरिष्कृते। ॥ २.६९.५० ॥
ในเวลาเที่ยงวันอันผิดฤดูกาล สวรรภานุได้กลืนดวงอาทิตย์ ณ ปลายธงของท้าวเจทิ ซึ่งประดับด้วยอัญมณีทุกชนิด
2.69.51
अपतत्खाच्च्युतो गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डः परन्तप ।
आरण्यैः सहसा हृष्टा ग्राम्याश्च मृगपक्षिणः। ॥ २.६९.५१ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู แร้งปากแหลมตัวหนึ่งร่วงลงจากท้องฟ้า สัตว์ป่าและสัตว์เลี้ยง รวมทั้งนกและสัตว์ทั้งหลาย ต่างรื่นเริงขึ้นมาในทันใด
2.69.52
चुक्रुशुर्भैरवं तत्र तस्मिन्युद्ध उपस्थिते ।
एवमादिनि घोराणि भौमानि च स्वगानि च। ॥ २.६९.५२ ॥
เมื่อการรบนั้นใกล้เข้ามา ผู้คนที่นั่นต่างร้องเสียงโหยหวนน่ากลัว และลางร้ายอันน่าสะพรึงเช่นนี้ทั้งแห่งแผ่นดินและแห่งสวรรค์ก็เกิดขึ้นอีกหลายประการ
2.69.53
औत्पातिकान्यदृश्यन्त सङ्क्रुद्धे शार्ङ्गधन्वनि ॥ २.६९.५३ ॥
เมื่อผู้ถือธนูศารงค์ (พระกฤษณะ) ทรงพิโรธ ลางร้ายทั้งหลายก็ปรากฏให้เห็น