మహాభారతం · అధ్యాయం 2.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.69.1
ततो युद्धाय संनद्धं चेदिराजं युधिष्ठिरः ।
दृष्ट्वा मतिमतां श्रेष्ठो नारदं समुवाच ह ॥ २.६९.१ ॥
అప్పుడు యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న చేదిరాజును చూసి, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుడు నారదునితో ఇలా అన్నాడు.
2.69.2
अन्तरिक्षे च भूमौ च तेऽस्त्यविदितं क्वचित् ।
यानि राजविनाशाय भौमानि च खगानि च ॥ २.६९.२ ॥
ఆకాశంలోనూ భూమిలోనూ రాజుల వినాశానికి సంకేతంగా ఉండే భౌమ, ఖగ సంకేతాలు మీకు ఎక్కడైనా తెలియనివి కావు.
2.69.3
निमित्तानीह जायन्ते उत्पाताश्च पृथग्विधाः ।
एतदित्छामि कार्त्स्न्येन श्रोतुं त्वत्तो महामुने ॥ २.६९.३ ॥
ఇక్కడ కలిగే శకునాలను, వివిధ రకాల ఉత్పాతాలను మీ నుండి పూర్తిగా వినాలని కోరుతున్నాను, ఓ మహాముని.
2.69.4
इत्येवं मितमान्विप्रः कुरुराजस्य धीमतः ।
पृच्छतः सर्वमव्यग्रमाचचक्षे महायशाः ॥ २.६९.४ ॥
కురురాజైన ధీమంతుడు యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అడగగా, బుద్ధిమంతుడూ మహాయశస్వి అయిన విప్రుడు ప్రశాంతంగా అన్నీ వివరించాడు.
2.69.5
पराक्रमं च मार्गं च संनिपातं समुच्छ्रयम् ।
आरोहणं कुरुश्रेष्ठ अन्योन्यं प्रतिसर्पणम् ॥ २.६९.५ ॥
పరాక్రమం, మార్గం, సంఘర్షణ, ఉన్నతి, ఎక్కడం, ఓ కురుశ్రేష్ఠా, ఒకరివైపు ఒకరు ముందుకు సాగడం.
2.69.6
पश्मीनां व्यतिसंसर्गं व्यायामं वृत्तिपीडनम् ।
दर्शनादर्शनं चैव अदृश्यानां च दर्शनम् ॥ २.६९.६ ॥
గ్రహాల పరస్పర సంయోగం, పోటీ, జీవనోపాధి పీడనం, కనిపించడం కనిపించకపోవడం, కనిపించనివి కనిపించడం.
2.69.7
हानिं वृद्धिं च ह्रासं च वर्णस्थानं बलाबलम् ।
सर्वमेतत्परीक्षेत ग्रहाणां ग्रहकोविदः ॥ २.६९.७ ॥
హాని, వృద్ధి, క్షీణత, వర్ణం, స్థానం, బలాబలం — గ్రహాల వీటన్నిటినీ గ్రహజ్ఞుడు పరీక్షించాలి.
2.69.8
भौमाः पूर्वं प्रवर्तन्ते खेचराश्च ततः परम् ।
उत्पद्यन्ते च लोकेऽस्मिन्नुत्पाता देवनिर्मिताः ॥ २.६९.८ ॥
ముందుగా భూమికి సంబంధించిన సూచనలు కనిపిస్తాయి, తరువాత ఆకాశంలో సంచరించే సూచనలు; ఈ లోకంలో దేవతలు సృష్టించిన ఉత్పాతాలు పుడతాయి.
2.69.9
यदा तु सर्वभूतानां छाया न परिवर्तते ।
अपरेण गते सूर्ये तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.९ ॥
సూర్యుడు పడమటికి వెళ్ళిన తరువాత కూడా సర్వ ప్రాణుల నీడ మారకపోతే, అది పరాజయ లక్షణం.
2.69.10
अच्छाये विमलच्छाया प्रतिच्छायेव दृश्यते ।
यत्र चैत्यकवृक्षाणां तत्र विद्यान्महद्भयम् ॥ २.६९.१० ॥
నీడ లేని చోట స్వచ్ఛమైన నీడ ప్రతిబింబంలా కనిపిస్తే, చైత్య వృక్షాలు ఉన్న చోట అది మహాభయాన్ని సూచిస్తుందని తెలుసుకోవాలి.
2.69.11
शीर्णपर्णप्रवालाश्च शुष्कपर्णाश्च चैत्यकाः ।
अपभ्रष्टप्रवालाश्च तत्राभावं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.११ ॥
ఆకులు, చిగుళ్ళు వాడిపోయి, ఆకులు ఎండిపోయి, చిగుళ్ళు రాలిపోయిన చైత్య వృక్షాలు ఉన్న చోట అభావాన్ని (నాశనాన్ని) సూచించాలి.
2.69.12
स्निग्धपर्णप्रवालाश्च दृश्यन्ते यत्र चैत्यकाः ।
ईहमानाश्च वृक्षाश्च भावस्तत्र न संशयटः ॥ २.६९.१२ ॥
నిగనిగలాడే ఆకులు, చిగుళ్ళతో చైత్య వృక్షాలు కనిపించే చోట, వృక్షాలు వర్ధిల్లుతున్న చోట, సంపద ఉంటుంది — ఇందులో సందేహం లేదు.
2.69.13
पुष्पे पुष्पं प्रजायेत फले वा फलमाश्रितम् ।
राजा वा राजमात्रो वा मरणायोपपद्यते ॥ २.६९.१३ ॥
పువ్వులో పువ్వు పుట్టినా, లేక పండులో పండు కనిపించినా, రాజు గాని రాజమంత్రి గాని మరణానికి చేరుతాడు.
2.69.14
प्रावृट्छरदि हेमन्ते वसन्ते वापि सर्वशः ।
आकालिकं पुष्पफलं राष्ट्रक्षोभं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.१४ ॥
వర్షా, శరద్, హేమంత, వసంత ఋతువుల్లో ఎప్పుడైనా అకాలంగా పువ్వులు, పండ్లు కనిపిస్తే అది రాజ్యంలో కల్లోలాన్ని సూచిస్తుంది.
2.69.15
नदीनां स्त्रोतसोऽकाले द्योतयन्ति महाभयम् ।
वनस्पतिः पूज्यमानः पूजितोऽपूजितोऽपि वा ॥ २.६९.१५ ॥
నదుల ప్రవాహాలు అకాలంలో మహా భయాన్ని సూచిస్తాయి; వృక్షం పూజింపబడినా, పూజింపబడకపోయినా అంతే.
2.69.16
यदा भज्येत वातेन भिद्यते नमितोऽपि वा ।
अग्निवायुभयं विद्याच्छ्रेष्ठो वापि विनश्यति ॥ २.६९.१६ ॥
గాలికి చెట్టు విరిగినా, చీలినా, వంగి ఉన్నప్పటికీ విరిగినా, అగ్ని మరియు వాయువుల భయం అని తెలుసుకోవాలి; శ్రేష్ఠుడు కూడా నశిస్తాడు.
2.69.17
दिशः सर्वाश्च दीप्यन्ते जायन्ते राजविभ्रमाः ।
भिद्यमानो यदा वृक्षो निनदेच्चापि पातितः।
सह राष्ट्रं च पतितं नतं वृक्षं प्रपातयेत् ॥ २.६९.१७ ॥
అన్ని దిక్కులు ప్రకాశించినా, రాజుల్లో భ్రమలు పుట్టినా; చెట్టు చీలి పడుతూ అరిచితే, అది రాష్ట్రంతో కలిసి పడుతుంది; వంగిన చెట్టును పడగొట్టాలి.
2.69.18
अथैनं छेदयेत्कश्चित्प्रतिक्रुद्धो वनस्पतिः ।
छेत्ता भेत्ता पतिश्चैव क्षिप्रमेव नशिष्यति ॥ २.६९.१८ ॥
తరువాత ఎవరైనా కోపగించిన వృక్షదేవతను నరికితే, నరికేవాడు, చీల్చేవాడు, ప్రభువు త్వరగా నశిస్తారు.
2.69.19
देवतानां च पतनं मष्टपानां च पातनम् ।
अचलानां प्रकम्पश्च तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.१९ ॥
దేవతలు పడిపోవడం, మష్టపాలు (పవిత్ర వృక్షాలు లేదా ఆలయాలు) నేలకూలడం, పర్వతాలు కంపించడం — ఇవి పరాజయ లక్షణాలు.
2.69.20
निशि चेन्द्रधनुर्दृष्टं ततोपि च महद्भयम् ।
तद्द्रष्टरेव भीतिः स्यान्नान्येषां भरतर्षभ ॥ २.६९.२० ॥
రాత్రి ఇంద్రధనుస్సు కనిపిస్తే, అది కూడా గొప్ప భయానికి సూచన; దానిని చూసినవారికే భయం కలుగుతుంది, ఇతరులకు కాదు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
2.69.21
रात्राविन्द्रधनुर्दृष्ट्वा तद्राष्ट्रं परिवर्जयेत् ॥ २.६९.२१ ॥
రాత్రి ఇంద్రధనుస్సు చూసి ఆ రాష్ట్రాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
2.69.22
अर्चा यत्र प्रनृत्यन्त नदन्ति च हसन्ति च ।
उन्मीलन्ति निमीलन्ति राष्ट्रक्षोभं विनिर्दिशेत् ॥ २.६९.२२ ॥
విగ్రహాలు నాట్యం చేసినా, గర్జించినా, నవ్వినా, కళ్ళు తెరిచినా మూసినా — అక్కడ రాజ్యంలో కల్లోలం కలుగుతుందని ప్రకటించాలి.
2.69.23
शिला यदि प्रसिञ्चन्ति स्नेहांश्चोदकसम्भवान् ।
अन्यद्वा विकृतं किञ्चित्तद्भयस्य निदर्शनम् ॥ २.६९.२३ ॥
రాళ్లు నీటి నుండి పుట్టిన జిగురు (తేమ) ను స్రవిస్తే, లేదా మరేదైనా వికృతమైనది కనిపిస్తే, అది భయానికి సూచన.
2.69.24
म्रियन्ते वा महामात्रा राजा सपरिवारकः ।
पुरस्य या भवेद्व्याधी राष्ट्रे देशे च विभ्रमाः ॥ २.६९.२४ ॥
ప్రధాన అమాత్యులు మరణించడం, లేదా పరివారంతో రాజు మరణించడం, పట్టణంలో వ్యాధి, రాష్ట్రంలో మరియు దేశంలో గందరగోళాలు.
2.69.25
देवतानां यदाऽऽवासे राज्ञां वा यत्र वेश्मनि ।
भाण्डागारायुधागारे निविशेत यदा मधु ॥ २.६९.२५ ॥
దేవతల నివాసంలో, రాజుల భవనంలో, భాండాగారంలో లేదా ఆయుధాగారంలో తేనె చేరితే, అది అశుభం.
2.69.26
सर्वं तदा भवेत्स्थानं हन्यमानं बलीयसा ।
आगन्तुकं भयं तत्र भवेदित्येव निर्दिशेत् ॥ २.६९.२६ ॥
అప్పుడు ఆ స్థానం అంతా బలవంతునిచే దెబ్బతింటుంది; అక్కడ బయటి నుండి భయం కలుగుతుందని నిర్దేశించాలి.
2.69.27
पादपश्चैव यो यत्र रक्तं स्रवति शोणितम् ।
दन्ताग्रात्कुञ्जरो वापि शृङ्गाद्वा वृषभस्तथा ॥ २.६९.२७ ॥
ఎక్కడ చెట్టు రక్తం స్రవిస్తుందో, లేదా ఏనుగు దంతాగ్రం నుండో, లేదా ఎద్దు కొమ్ము నుండో రక్తం కారుతుందో.
2.69.28
पादपाद्राष्ट्रिविभ्रंशः कुञ्जराद्राजविभ्रमः ।
गोब्राह्मणविनाशः स्याद्वृवभस्येति निर्दिशेत् ॥ २.६९.२८ ॥
చెట్టు నుండి రాష్ట్రానికి పతనం, ఏనుగు నుండి రాజుకు భ్రమ, ఎద్దు నుండి గోవులకు మరియు బ్రాహ్మణులకు వినాశం కలుగుతుందని నిర్దేశించాలి.
2.69.29
छत्रं नरपतेर्यत्र निपतेत्पृथिवीतले ।
सराष्ट्रो नृपती राजन्क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ २.६९.२९ ॥
రాజు యొక్క గొడుగు ఎక్కడ భూమిపై పడుతుందో, ఓ రాజా, ఆ రాజు రాష్ట్రంతో సహా త్వరలో నశిస్తాడు.
2.69.30
देवागारेषु वा यत्र राज्ञो वा यत्र वेश्मनि ।
विकृतं यदि दृश्येत नागावासेषु वा पुनः ॥ २.६९.३० ॥
దేవాలయాలలో, లేదా రాజు భవనంలో, లేదా నాగుల నివాసాలలో ఏదైనా వికృతం కనిపిస్తే.
2.69.31
तस्य देशस्य पीडा स्याद्राज्ञो जनपदस्य वा ।
अनावृष्टिभयं घोरमतिदुर्भिक्षमादिशेत् ॥ २.६९.३१ ॥
ఆ దేశానికి లేదా రాజుకు లేదా జనపదానికి కష్టం కలుగుతుంది; భయంకరమైన అనావృష్టి భయం, తీవ్ర కరువు అని సూచించాలి.
2.69.32
अर्चाया बाहुभङ्गेन गृहस्थानां भयं भवेत् ।
भग्ने प्रहरणे विद्यात्सेनापतिविनाशनम् ॥ २.६९.३२ ॥
విగ్రహ బాహువు విరగడంతో గృహస్థులకు భయం కలుగుతుంది; ఆయుధం విరిగితే సేనాపతి వినాశనం అని తెలియాలి.
2.69.33
आगन्तुका तु प्रतिमा स्थानं यत्र न विन्दति ।
जभ्यन्तरेण षण्मासाद्राजा त्यजति तत्पुरम् ॥ २.६९.३३ ॥
కొత్తగా వచ్చిన విగ్రహం తనకు స్థానం దొరకని చోట, ఆరు నెలల లోపు రాజు ఆ పట్టణాన్ని వదిలివేస్తాడు.
2.69.34
प्रदीर्यते मही यत्र विनदत्यपि पात्यते ।
म्रियते तत्र राजा च तत्र राष्ट्रं विनश्यति ॥ २.६९.३४ ॥
ఎక్కడ భూమి చీలుతుందో, గర్జిస్తుందో, కూలుతుందో, అక్కడ రాజు మరణిస్తాడు, అక్కడ రాజ్యం నశిస్తుంది.
2.69.35
एणीपदान्वा सर्पान्वा डुण्डुभानथ दीप्यकान् ।
मण्डूको ग्रसते यत्र तत्र राजा विनश्यति ॥ २.६९.३५ ॥
ఎక్కడ కప్ప ఏణీపదులను, సర్పాలను, డుండుభులను లేదా దీప్యకులను మింగుతుందో, అక్కడ రాజు నశిస్తాడు.
2.69.36
अभिन्नं वाप्यपक्वं वा यत्रान्नमुपचीयते ।
जीर्यन्ते वा म्रियन्ते वा तदन्नं नोपभुञ्जते ॥ २.६९.३६ ॥
ఎక్కడ అన్నం విరగని లేదా ఉడకని స్థితిలో కుప్పగా పోస్తారో, అక్కడ దాన్ని తింటే ప్రజలు క్షీణిస్తారు లేదా మరణిస్తారు; కాబట్టి ఆ అన్నాన్ని తినరు.
2.69.37
उदपाने च यत्रापो विवर्धन्ते युधिष्ठिर ।
स्थावरेषु प्रवर्तन्ते निर्गच्छेन्न पुनस्ततः ॥ २.६९.३७ ॥
యుధిష్ఠిరా, బావిలో నీరు పెరిగి, స్థిర వస్తువులలో (వృద్ధి) కనిపించే చోట, అక్కడి నుండి (సమృద్ధి) మళ్లీ బయటకు పోదు.
2.69.38
अपादं वा त्रिपादं वा द्विशीर्षं वा चतुर्भुजम् ।
स्त्रियो यत्र प्रसूयन्ते ब्रूयात्तत्र पराभवम् ॥ २.६९.३८ ॥
కాళ్లు లేని, మూడు కాళ్ల, రెండు తలల లేదా నాలుగు చేతుల (జీవులను) స్త్రీలు కనే చోట, అక్కడ వినాశం ఉందని చెప్పాలి.
2.69.39
अजैडकाः स्त्रियो गावो ये चान्ये च वियोनयः ।
विकृतानि प्रजायन्ते तत्र तत्र पराभवः ॥ २.६९.३९ ॥
మేకలు, గొర్రెలు, స్త్రీలు, ఆవులు, ఇతర అసహజ గర్భాల (జీవులు) వికృతమైన (సంతానాన్ని) కనే చోట, అక్కడక్కడ వినాశం ఉంటుంది.
2.69.40
नदी यत्र प्रतिस्रोता आवहेत्कलुषोदकम् ।
दिशश्च न प्रकाशन्ते तत्पराभवलक्षणम् ॥ २.६९.४० ॥
నది తిరిగి ప్రవహిస్తూ మలిన జలాన్ని మోసుకుపోతుంటే, దిశలు ప్రకాశించకపోతే, అది వినాశ చిహ్నం.
2.69.41
एतानि च निमित्तानि यानि चान्यानि भारत ।
केशवादेव जायन्ते भौमानि च खगानि च ॥ २.६९.४१ ॥
భారతా, ఇవీ, ఇతర శకునాలూ, భూమిపై ఉన్నవీ ఆకాశంలో ఎగిరేవీ కూడా కేశవుని నుండే పుడతాయి.
2.69.42
चन्द्रादित्यौ ग्रहाश्चैव नक्षत्राणि च भारत ।
वायुरग्निस्तथा चापः पृथिवी च जनार्दनात् ॥ २.६९.४२ ॥
భారతా, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, అలాగే వాయువు, అగ్ని, జలం, భూమి కూడా జనార్దనుని నుండే (పుడతాయి).
2.69.43
यस्य देशस्य हानिं वा वृद्धिं वा कर्तुमिच्छति ।
तस्मिन्देशे निमित्तानि तानि तानि करोत्ययम् ॥ २.६९.४३ ॥
ఏ దేశానికి నష్టం లేదా వృద్ధి కలిగించాలని అతడు కోరుకుంటాడో, ఆ దేశంలో అతడు ఈ ఈ శకునాలను కలిగిస్తాడు.
2.69.44
सोसौ चेदिपतेस्तात विनाशं समुपस्थितम् ।
निवेदयति गोविन्दः स्वैरुपायैर्न संशयः ॥ २.६९.४४ ॥
ప్రియమైనవాడా, చేదిరాజు సమీపించిన వినాశాన్ని గోవిందుడు తన స్వంత ఉపాయాలతో సూచిస్తున్నాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
2.69.45
इयं प्रचलिता भूमिरशिवा वान्ति मारुताः ।
राहुश्चाप्यपतत्सोममपर्वणि विशाम्पते ॥ २.६९.४५ ॥
ఈ భూమి కంపిస్తోంది, అశుభమైన గాలులు వీస్తున్నాయి; ఓ ప్రజాపతీ, అపర్వంలో రాహువు చంద్రుణ్ణి పట్టాడు.
2.69.46
सनिर्घाताः पतन्त्युल्कास्तमः सञ्जायते भृशम् ।
चेदिराजविनाशाय हरिरेष विजृम्भते ॥ २.६९.४६ ॥
ఉరుములతో ఉల్కలు పడుతున్నాయి, చీకటి తీవ్రంగా కమ్ముకుంటోంది; చేదిరాజు వినాశం కోసం ఈ హరి వ్యాపిస్తున్నాడు.
2.69.47
एवमुक्त्वा तु देवर्षिर्नारदो विरराम ह ।
ताभ्यां पुरुषसिंहाभ्यां तस्मिन्युद्ध उपस्थिते। ॥ २.६९.४७ ॥
ఇలా చెప్పి దేవర్షి నారదుడు మౌనం వహించాడు; ఆ ఇద్దరు పురుషసింహుల మధ్య ఆ యుద్ధం సమీపించి ఉంది.
2.69.48
ददृशुर्भूमिपालास्ते घोरानौत्पातिकान्बहून् ।
तत्र वै दृश्यमानानां दिक्षु सर्वासु भारत। ॥ २.६९.४८ ॥
అక్కడ ఆ రాజులు అన్ని దిక్కులలో కనిపించిన అనేక భయంకరమైన ఉత్పాతాలను చూశారు, ఓ భారతా.
2.69.49
अश्रूयन्त तदा राजञ्छिवानामशिवा रवाः ।
ररास च मही कृत्स्ना सवृक्षवनपर्वता। ॥ २.६९.४९ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు శుభప్రాణుల అశుభమైన అరుపులు వినిపించాయి; వృక్షాలు, అడవులు, పర్వతాలతో సహా మొత్తం భూమి గర్జించింది.
2.69.50
अपर्वणि च मध्याह्ने मूर्यं स्वर्भानुरग्रसत् ।
ध्वजाग्रे चेदिराजस्य सर्वरत्नपरिष्कृते। ॥ २.६९.५० ॥
అకాలంలో, మధ్యాహ్నం సమయంలో స్వర్భానుడు సూర్యుడిని మింగేశాడు; సర్వ రత్నాలతో అలంకరించిన చేదిరాజు ధ్వజాగ్రంపై.
2.69.51
अपतत्खाच्च्युतो गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डः परन्तप ।
आरण्यैः सहसा हृष्टा ग्राम्याश्च मृगपक्षिणः। ॥ २.६९.५१ ॥
ఓ శత్రుసంహారీ, ఆకాశం నుండి పదునైన ముక్కు గల ఒక గ్రద్ద పడింది; అడవి జీవులు, గ్రామ జంతువులు, పక్షులు హఠాత్తుగా సంతోషించాయి.
2.69.52
चुक्रुशुर्भैरवं तत्र तस्मिन्युद्ध उपस्थिते ।
एवमादिनि घोराणि भौमानि च स्वगानि च। ॥ २.६९.५२ ॥
ఆ యుద్ధం సమీపించగా అక్కడ భయంకరంగా అరిచాయి; ఇలాంటి భయంకర భౌమ మరియు ఆకాశ ఉత్పాతాలు కూడా.
2.69.53
औत्पातिकान्यदृश्यन्त सङ्क्रुद्धे शार्ङ्गधन्वनि ॥ २.६९.५३ ॥
శార్ఙ్గ ధనుస్సును ధరించిన వాడు (కృష్ణుడు) కోపించినప్పుడు ఉత్పాతాలు కనిపించాయి.