ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.72.1
ततः स कुरुराजस्य सर्वकर्मसमृद्धिमान् ।
यज्ञः प्रीतिकरो राजन्संबभौ विपुलोत्सवः ॥ २.७२.१ ॥
ତା'ପରେ କୁରୁରାଜଙ୍କ ସେହି ଯଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ମହା ଉତ୍ସବ ସହିତ ଶୋଭା ପାଇଲା।
2.72.2
शान्तविघ्नः सुखारम्भः प्रभूतधनधान्यवान् ।
अन्नवान्बहुभक्ष्यश्च केशवेन सुरक्षितः ॥ २.७२.२ ॥
ବିଘ୍ନ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ସୁଖରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ, ପ୍ରଚୁର ଧନଧାନ୍ୟ, ଅନ୍ନ ଓ ବହୁ ଭକ୍ଷ୍ୟ ସହିତ ଏହି ଯଜ୍ଞ କେଶବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲା।
2.72.3
समापयामास च तं राजसूयं महाक्रतुम् ।
कोटिसहस्रं प्रददौ ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ २.७२.३ ॥
ସେ ସେହି ରାଜସୂୟ ମହାଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କଲେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କୋଟି କୋଟି ଦାନ ଦେଲେ।
2.72.4
न करिष्यति तं लोके कश्चिदन्यो महीपतिः ।
याजकाः सर्वकामैश्च सततं ततृपुर्धनैः ॥ २.७२.४ ॥
ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜା ସେପରି ଯଜ୍ଞ କରିବେ ନାହିଁ; ଯାଜକମାନେ ସମସ୍ତ କାମନା ଓ ଧନରେ ନିରନ୍ତର ତୃପ୍ତ ହେଲେ।
2.72.5
ततश्चावभृथस्नातः स राजा पाण्डुनन्दनः ।
व्यासं धौम्यं वसिष्ठं च नारदं च महामुनिम् ॥ २.७२.५ ॥
ଅନନ୍ତର ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ସେହି ରାଜା ବ୍ୟାସ, ଧୌମ୍ୟ, ବଶିଷ୍ଠ, ନାରଦ ଏବଂ ମହାମୁନିଙ୍କୁ (ସମ୍ମାନିତ କଲେ)।
2.72.6
सुमन्तु जैमिनिं पैलं वैशम्पायनमेव च ।
याज्ञवल्क्यं च कपिलं कपालं कौशिकं तथा।
सर्वांश्च ऋत्विक्प्रवरान्पूजयामास सत्कृतान् ॥ २.७२.६ ॥
ସୁମନ୍ତୁ, ଜୈମିନି, ପୈଲ, ବୈଶମ୍ପାୟନ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, କପିଳ, କପାଳ ଓ କୌଶିକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋତ୍ବିଜଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ।
2.72.7
युष्मत्प्रसादात्प्राप्तोऽयं राजसूयो महाक्रतुः ।
जनार्दनप्रसादाद्धि सम्पूर्णो मे मनोरथः ॥ २.७२.७ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଏହି ରାଜସୂୟ ମହାଯଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ହିଁ ମୋ ମନୋରଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।
2.72.8
अथ यज्ञं समाप्यान्ते पूजयामास माधवम् ।
बलदेव च देवेशं भीष्माद्यांश्च कुरूद्वहान् ॥ २.७२.८ ॥
ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ ସେ ମାଧବ, ଦେବେଶ ବଳଦେବ ଓ ଭୀଷ୍ମାଦି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
2.72.9
ततस्त्ववभृथस्नातं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
समस्तं पार्थिवं क्षत्रमुपगम्येदमब्रवीत् ॥ २.७२.९ ॥
ତା'ପରେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଧର୍ମାତ୍ମା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ଆସି ଏହା କହିଲେ।
2.72.10
दिष्ट्या वर्धसि धर्मज्ञ साम्राज्यं प्राप्तवानसि ।
आजमीढाजमीढानां यशः संवर्धितं त्वया ॥ २.७२.१० ॥
ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛ, ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ। ହେ ଅଜମୀଢ ବଂଶଜ, ତୁମେ ଅଜମୀଢମାନଙ୍କ ଯଶ ବଢ଼ାଇଛ।
2.72.11
कर्मणैतेन राजेन्द्र धर्मश्च सुमहान्कृतः ।
आपृच्छामो नरव्याघ्र सर्वकामैः सूपूजिताः ॥ २.७२.११ ॥
ଏହି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମହାନ ଧର୍ମ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ସମସ୍ତ କାମନାରେ ଭଲ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଆମେ ବିଦାୟ ମାଗୁଛୁ।
2.72.12
स्वराष्ट्राणि गमिष्यामस्तदनुज्ञातुमर्हसि ।
श्रुत्वा तु वचनं राज्ञां धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.७२.१२ ॥
ଆମେ ନିଜ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଯିବା, ତେଣୁ ଆପଣ ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦେବା ଉଚିତ। ରାଜାମାନଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର...
2.72.13
यथार्हं पूज्य नृपतीन्भ्रातॄन्सर्वानुवाच ह ।
राजानः सर्व एवैते प्रीत्याऽस्मान्प्तमुपागताः ॥ २.७२.१३ ॥
ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଭାଇମାନଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜା ପ୍ରୀତିବଶତଃ ଆମ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି।'
2.72.14
प्रस्थिताः स्वानि राष्ट्राणि मामापृच्छय परन्तपाः ।
अनुव्रजत भद्रं वो विषयान्तं नृपोत्तमान् ॥ २.७२.१४ ॥
'ଶତ୍ରୁତାପକାରୀ ରାଜାମାନେ! ମୋ ପାଖରୁ ଅନୁମତି ନେଇ ନିଜ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାତ୍ରା କର। ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୃପତିଗଣ, ତୁମମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ତୁମ ସହିତ ଯିବୁ।'
2.72.15
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय पाण्डवा धर्मचारिणः ।
यथार्हं नृपतीन्सर्वानेकैकं समनुव्रजन् ॥ २.७२.१५ ॥
ଭାଇଙ୍କ ବଚନ ବୁଝି ଧର୍ମାଚରଣକାରୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯଥୋଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
2.72.16
विरायटमन्वायात्तूर्णं धृष्टह्युम्नः प्रतापवान् ।
धनञ्जयो यज्ञसेनं महात्मानं महारथम् ॥ २.७२.१६ ॥
ପ୍ରତାପୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶୀଘ୍ର ବିରାଟଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ; ଧନଞ୍ଜୟ ମହାତ୍ମା ମହାରଥୀ ଯଜ୍ଞସେନ (ଦ୍ରୁପଦ)ଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
2.72.17
भीष्मं च धृतराष्ट्रं च भीमसेनो महाबलः ।
द्रोणं तु ससुतं वीरं सहदेवो युधां पतिः ॥ २.७२.१७ ॥
ମହାବଳ ଭୀମସେନ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ; ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ସହଦେବ ପୁତ୍ର ସହିତ ବୀର ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
2.72.18
नकुलः सुबलं राजन्सहपुत्रं समन्वयात् ।
द्रौपदेयाः ससौभद्राः पार्वतीयान्महारथान् ॥ २.७२.१८ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ନକୁଳ ପୁତ୍ର ସହିତ ସୁବଳଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ; ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସୌଭଦ୍ର ସହିତ ପର୍ବତୀୟ ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
2.72.19
अन्वगच्छंस्तथैवान्यान्क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभाः ।
एवं सुपूजिताः सर्वे जग्मुर्विप्राः सहस्रशः ॥ २.७२.१९ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହିପରି ସମ୍ମାନିତ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଚାଲିଗଲେ।
2.72.20
गतेषु पार्थिवेन्द्रेषु सर्वेषु ब्राह्मणेषु च ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं वासुदेवः प्रतापवान् ॥ २.७२.२० ॥
ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ପ୍ରତାପୀ ବାସୁଦେବ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.72.21
आपृच्छे त्वां गमिष्यामि द्वारकां कुरुनन्दन ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं दिष्ट्या त्वं प्राप्तवानसि ॥ २.७२.२१ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ମୁଁ ତୁମଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଦ୍ୱାରକା ଯିବି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ ରାଜସୂୟ ପାଇଛ।
2.72.22
तमुवाचैवमुक्तस्तु धर्मराजो जनार्दनम् ।
तव प्रसादाद्गोविन्द प्राप्तः क्रतुवरो मया ॥ २.७२.२२ ॥
ଏହିପରି କୁହାଗଲେ ଧର୍ମରାଜ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ମୁଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ ପାଇଛି।
2.72.23
क्षत्रं समग्रमपि च त्वत्प्रसादाद्वशे स्थितम् ।
उपादाय बलिं मुख्यं मामेव समुपस्थितम् ॥ २.७२.२३ ॥
ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସମଗ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟ ବର୍ଗ ମୋ ବଶରେ ଅଛି। ମୁଖ୍ୟ କର ନେଇ ସେମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ହିଁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
2.72.24
कथं त्वद्गमनार्थं मे वाणी वितरतेऽनघ ॥ २.७२.२४ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମ ଯିବା ପାଇଁ ମୋ ବାଣୀ କିପରି ସମ୍ମତି ଦେବ?
2.72.25
न ह्यहं त्वामृते वीरं रतिं प्राप्नोमि कर्हचित् ।
अवश्यं चैव गन्तव्या भवता द्वारका पुरी ॥ २.७२.२५ ॥
ବୀର, ତୁମ ବିନା ମୁଁ କେବେ ହେଁ ଆନନ୍ଦ ପାଏ ନାହିଁ; ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀକୁ ଯିବ।
2.72.26
एवमुक्तः स धर्मात्मा युधिष्ठिरसहायवान् ।
अभिगम्याब्रवीत्प्रीतः पृथां पृथुयशा हरिः ॥ २.७२.२६ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହାୟକ, ମହାଯଶା ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପୃଥାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ।
2.72.27
साम्राज्यं समनुप्राप्ताः पुत्रास्तेऽद्य पितृष्वसः ।
सिद्धार्था वसुमन्तश्च सा त्वं प्रीतिमवाप्नुहि ॥ २.७२.२७ ॥
ପିସି, ଆଜି ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ସେମାନେ ଧନବାନ ହୋଇଛନ୍ତି; ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଅ।
2.72.28
अनुज्ञातस्त्वया चाहं द्वारकां गन्तुमुत्सहे ।
सुभद्रां द्रौपदीं चैव सभाजयत केशवः ॥ २.७२.२८ ॥
ତୁମ ଅନୁମତି ପାଇ ମୁଁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ; କେଶବ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
2.72.29
निष्क्रम्यान्तः पुरात्तस्माद्युधिष्ठिरसहायवान् ।
स्नातश्च कृतजप्यश्च ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च ॥ २.७२.२९ ॥
ସେହି ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ବାହାରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହିତ, ସ୍ନାନ ଓ ଜପ ସାରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱସ୍ତିବାଚନ କରାଇଲେ।
2.72.30
ततो मेघवपुः प्रग्व्यं स्यन्दनं च सुकल्पितम् ।
योजयित्वा महाबाहुर्दारुकः समुपस्थितः ॥ २.७२.३० ॥
ତା ପରେ ମେଘବର୍ଣ୍ଣ ମହାବାହୁ ଦାରୁକ ଉତ୍ତମ ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ରଥକୁ ଯୋଡ଼ି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
2.72.31
उपस्थितं रथं दृष्ट्वा तार्क्ष्यप्रवरकेतनम् ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य समारुह्य महामनाः ॥ २.७२.३१ ॥
ପ୍ରସ୍ତୁତ ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଥିବା ସେହି ରଥ ଦେଖି, ମହାମନା (କୃଷ୍ଣ) ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ତାହା ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
2.72.32
प्रययौ पुण्डरीकाक्षस्ततो द्वारवतीं पुरीम् ॥ २.७२.३२ ॥
ତାପରେ ପଦ୍ମନୟନ (କୃଷ୍ଣ) ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀ ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
2.72.33
तं पद्भ्यामनुवव्राज धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितः श्रीमान्वासुदेवं महाबलम् ॥ २.७२.३३ ॥
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ପାଦରେ ସେହି ମହାବଳ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
2.72.34
ततो मुहूर्तं सङ्गृह्य स्यन्दनप्रवरं हरिः ।
अब्रवीत्पुण्डरीकाक्षः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ २.७२.३४ ॥
ତାପରେ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଅଟକାଇ ପଦ୍ମନୟନ ହରି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.72.35
अप्रमत्तः स्थितो नित्यं प्रजाः पाहि विशाम्पते ।
पर्जन्यमिव भूतानि महाद्रुममिव द्विजाः ॥ २.७२.३५ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ସର୍ବଦା ସତର୍କ ରହି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ଯେପରି ମେଘ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ବଡ଼ ଗଛକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
2.72.36
बान्धवास्त्वोपजीवन्तु सहस्राक्षमिवामराः ।
कृत्वा परस्परेणैव संवादं कृष्णपाण्डवौ ॥ २.७२.३६ ॥
ଦେବତାମାନେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ପରି ବନ୍ଧୁମାନେ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତୁ; କୃଷ୍ଣ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପରସ୍ପର ସହ ସଂବାଦ କରନ୍ତୁ।
2.72.37
अन्योन्यं समनुज्ञाप्य जग्मतुः स्वगृहान्प्रति ।
गते द्वारवतीं कृष्णे सात्वतप्रवरे नृप ॥ २.७२.३७ ॥
ପରସ୍ପରଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ଯିବା ପରେ।
2.72.38
महादुर्योधनो राजा शकुनिश्चापि सौबलः ।
सूतपुत्रश्च गधेयः सह दुःशासनादिभिः ॥ २.७२.३८ ॥
ମହାରାଜ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ସୁବଳର ପୁତ୍ର ଶକୁନି, ସୂତପୁତ୍ର (କର୍ଣ୍ଣ) ଏବଂ ଗାନ୍ଧାରୀ ପୁତ୍ର ଦୁଃଶାସନ ପ୍ରଭୃତି ସହିତ।
2.72.39
सर्वकामगुणोपेतैरर्च्यमानास्तु भारत ।
तस्यां सभायां दिव्यायामवसंस्तत्र पाण्डवैः ॥ २.७२.३९ ॥
ହେ ଭାରତ, ସର୍ବ ଇଷ୍ଟ ସୁଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଦିବ୍ୟ ସଭାରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ସେଠାରେ ରହି ସେମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲେ।