మహాభారతం · అధ్యాయం 2.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.72.1
ततः स कुरुराजस्य सर्वकर्मसमृद्धिमान् ।
यज्ञः प्रीतिकरो राजन्संबभौ विपुलोत्सवः ॥ २.७२.१ ॥
అప్పుడు కురురాజు యొక్క ఆ యజ్ఞం, అన్ని కర్మలలో సమృద్ధిగా, ఓ రాజా, ఆనందం కలిగిస్తూ, గొప్ప ఉత్సవంతో ప్రకాశించింది.
2.72.2
शान्तविघ्नः सुखारम्भः प्रभूतधनधान्यवान् ।
अन्नवान्बहुभक्ष्यश्च केशवेन सुरक्षितः ॥ २.७२.२ ॥
అడ్డంకులు శాంతించి, సుఖంగా ఆరంభమై, పుష్కలమైన ధనధాన్యాలతో, అన్నంతో, అనేక భక్ష్యాలతో, కేశవుని చేత బాగా రక్షింపబడింది.
2.72.3
समापयामास च तं राजसूयं महाक्रतुम् ।
कोटिसहस्रं प्रददौ ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ २.७२.३ ॥
అతడు ఆ రాజసూయ మహాయజ్ఞాన్ని పూర్తి చేసి, మహాత్ములైన బ్రాహ్మణులకు కోట్ల సంఖ్యలో దానం ఇచ్చాడు.
2.72.4
न करिष्यति तं लोके कश्चिदन्यो महीपतिः ।
याजकाः सर्वकामैश्च सततं ततृपुर्धनैः ॥ २.७२.४ ॥
లోకంలో మరే రాజూ అలాంటి యజ్ఞం చేయడు; యాజకులు అన్ని కోరికలతో, ధనాలతో నిరంతరం తృప్తి చెందారు.
2.72.5
ततश्चावभृथस्नातः स राजा पाण्डुनन्दनः ।
व्यासं धौम्यं वसिष्ठं च नारदं च महामुनिम् ॥ २.७२.५ ॥
అప్పుడు అవభృథ స్నానం చేసిన పాండు కుమారుడైన ఆ రాజు, వ్యాసుడు, ధౌమ్యుడు, వసిష్ఠుడు, నారదుడు మరియు మహామునిని (గౌరవించాడు).
2.72.6
सुमन्तु जैमिनिं पैलं वैशम्पायनमेव च ।
याज्ञवल्क्यं च कपिलं कपालं कौशिकं तथा।
सर्वांश्च ऋत्विक्प्रवरान्पूजयामास सत्कृतान् ॥ २.७२.६ ॥
సుమంతుడు, జైమిని, పైలుడు, వైశంపాయనుడు, యాజ్ఞవల్క్యుడు, కపిలుడు, కపాలుడు, కౌశికుడు, మరియు సర్వ శ్రేష్ఠ ఋత్విజులను అతడు గౌరవంగా పూజించాడు.
2.72.7
युष्मत्प्रसादात्प्राप्तोऽयं राजसूयो महाक्रतुः ।
जनार्दनप्रसादाद्धि सम्पूर्णो मे मनोरथः ॥ २.७२.७ ॥
మీ అనుగ్రహం వల్లనే ఈ రాజసూయ మహాయాగం సంపన్నమైంది. జనార్దనుని అనుగ్రహం వల్లనే నా మనోరథం పూర్తయింది.
2.72.8
अथ यज्ञं समाप्यान्ते पूजयामास माधवम् ।
बलदेव च देवेशं भीष्माद्यांश्च कुरूद्वहान् ॥ २.७२.८ ॥
యజ్ఞం ముగిసిన తరువాత ఆయన మాధవుని, దేవేశుడైన బలదేవుని, భీష్మాది కురుశ్రేష్ఠులను సత్కరించాడు.
2.72.9
ततस्त्ववभृथस्नातं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
समस्तं पार्थिवं क्षत्रमुपगम्येदमब्रवीत् ॥ २.७२.९ ॥
అప్పుడు అవభృథ స్నానం చేసిన ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుని వద్దకు సమస్త క్షత్రియ రాజులు వచ్చి ఇలా అన్నారు.
2.72.10
दिष्ट्या वर्धसि धर्मज्ञ साम्राज्यं प्राप्तवानसि ।
आजमीढाजमीढानां यशः संवर्धितं त्वया ॥ २.७२.१० ॥
అదృష్టవశాత్తు, ధర్మజ్ఞా, నీవు అభివృద్ధి చెందుతున్నావు, సామ్రాజ్యాన్ని పొందావు. అజమీఢ వంశస్థుడా, నీవు అజమీఢుల కీర్తిని పెంచావు.
2.72.11
कर्मणैतेन राजेन्द्र धर्मश्च सुमहान्कृतः ।
आपृच्छामो नरव्याघ्र सर्वकामैः सूपूजिताः ॥ २.७२.११ ॥
ఈ కర్మ వల్ల, రాజేంద్రా, గొప్ప ధర్మం నెరవేరింది. నరవ్యాఘ్రా, అన్ని కోరికలతో బాగా సత్కరింపబడిన మేము వీడ్కోలు కోరుతున్నాము.
2.72.12
स्वराष्ट्राणि गमिष्यामस्तदनुज्ञातुमर्हसि ।
श्रुत्वा तु वचनं राज्ञां धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.७२.१२ ॥
మేము మా మా రాజ్యాలకు వెళ్తాము, కాబట్టి మాకు అనుమతి ఇవ్వాలి. రాజుల ఈ మాటలు విన్న ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు...
2.72.13
यथार्हं पूज्य नृपतीन्भ्रातॄन्सर्वानुवाच ह ।
राजानः सर्व एवैते प्रीत्याऽस्मान्प्तमुपागताः ॥ २.७२.१३ ॥
యథోచితంగా రాజులను, సోదరులందరినీ గౌరవించి ఆయన ఇలా అన్నాడు: 'ఈ రాజులందరూ ప్రేమతో మా వద్దకు వచ్చారు.'
2.72.14
प्रस्थिताः स्वानि राष्ट्राणि मामापृच्छय परन्तपाः ।
अनुव्रजत भद्रं वो विषयान्तं नृपोत्तमान् ॥ २.७२.१४ ॥
'శత్రుభయంకరులైన రాజులారా! నా అనుమతి తీసుకుని మీ మీ రాజ్యాలకు వెళ్ళండి. మీకు మంగళం కలుగుగాక. ఉత్తమ రాజులారా, మీ రాజ్య సరిహద్దు వరకు మేము మీ వెంట వస్తాము.'
2.72.15
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय पाण्डवा धर्मचारिणः ।
यथार्हं नृपतीन्सर्वानेकैकं समनुव्रजन् ॥ २.७२.१५ ॥
అన్నగారి మాటను అర్థం చేసుకుని ధర్మాచరణ చేసే పాండవులు, యథోచితంగా రాజులలో ఒక్కొక్కరితో వెళ్ళి వారిని సాగనంపారు.
2.72.16
विरायटमन्वायात्तूर्णं धृष्टह्युम्नः प्रतापवान् ।
धनञ्जयो यज्ञसेनं महात्मानं महारथम् ॥ २.७२.१६ ॥
ప్రతాపవంతుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు వెంటనే విరాటుని వెంబడించాడు; ధనంజయుడు మహాత్ముడు మహారథుడు యజ్ఞసేనుని (ద్రుపదుని) అనుసరించాడు.
2.72.17
भीष्मं च धृतराष्ट्रं च भीमसेनो महाबलः ।
द्रोणं तु ससुतं वीरं सहदेवो युधां पतिः ॥ २.७२.१७ ॥
మహాబలుడైన భీమసేనుడు భీష్ముని, ధృతరాష్ట్రుని అనుసరించాడు; యోధుల అధిపతి సహదేవుడు వీరుడైన ద్రోణుని అతని కుమారునితో కలిసి అనుసరించాడు.
2.72.18
नकुलः सुबलं राजन्सहपुत्रं समन्वयात् ।
द्रौपदेयाः ससौभद्राः पार्वतीयान्महारथान् ॥ २.७२.१८ ॥
ఓ రాజా! నకులుడు కుమారునితో కలిసి సుబలుని అనుసరించాడు; ద్రౌపదీ పుత్రులు సౌభద్రునితో కలిసి పర్వతదేశపు మహారథులను అనుసరించారు.
2.72.19
अन्वगच्छंस्तथैवान्यान्क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभाः ।
एवं सुपूजिताः सर्वे जग्मुर्विप्राः सहस्रशः ॥ २.७२.१९ ॥
క్షత్రియులలో వృషభాలవంటి రాజులు కూడా ఇతర క్షత్రియులను అనుసరించి వెళ్లారు. ఈ విధంగా బాగా సత్కరించబడిన బ్రాహ్మణులు వేలాదిగా వెళ్లిపోయారు.
2.72.20
गतेषु पार्थिवेन्द्रेषु सर्वेषु ब्राह्मणेषु च ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं वासुदेवः प्रतापवान् ॥ २.७२.२० ॥
రాజులందరూ, బ్రాహ్మణులందరూ వెళ్లిపోయిన తర్వాత, ప్రతాపవంతుడైన వాసుదేవుడు యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు.
2.72.21
आपृच्छे त्वां गमिष्यामि द्वारकां कुरुनन्दन ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं दिष्ट्या त्वं प्राप्तवानसि ॥ २.७२.२१ ॥
కురునందనా, నేను నీ వద్ద సెలవు తీసుకుని ద్వారకకు వెళ్తాను. అదృష్టవశాత్తు నీవు శ్రేష్ఠమైన రాజసూయ యాగాన్ని పొందావు.
2.72.22
तमुवाचैवमुक्तस्तु धर्मराजो जनार्दनम् ।
तव प्रसादाद्गोविन्द प्राप्तः क्रतुवरो मया ॥ २.७२.२२ ॥
ఇలా చెప్పబడిన ధర్మరాజు జనార్దనునితో ఇలా అన్నాడు: గోవిందా, నీ అనుగ్రహం వల్లనే నేను ఈ శ్రేష్ఠ యాగాన్ని పొందాను.
2.72.23
क्षत्रं समग्रमपि च त्वत्प्रसादाद्वशे स्थितम् ।
उपादाय बलिं मुख्यं मामेव समुपस्थितम् ॥ २.७२.२३ ॥
నీ అనుగ్రహం వల్ల క్షత్రియ వర్గమంతా నా వశంలో ఉంది. ప్రధాన కప్పాన్ని స్వీకరించి వారంతా నా వద్దకే వచ్చారు.
2.72.24
कथं त्वद्गमनार्थं मे वाणी वितरतेऽनघ ॥ २.७२.२४ ॥
ఓ నిష్కళంకుడా, నీ నిష్క్రమణకు నా వాక్కు ఎలా అంగీకరిస్తుంది?
2.72.25
न ह्यहं त्वामृते वीरं रतिं प्राप्नोमि कर्हचित् ।
अवश्यं चैव गन्तव्या भवता द्वारका पुरी ॥ २.७२.२५ ॥
వీరుడా, నిన్ను విడిచి నేను ఎప్పుడూ సంతోషం పొందను; నువ్వు తప్పకుండా ద్వారకా నగరానికి వెళ్ళాలి.
2.72.26
एवमुक्तः स धर्मात्मा युधिष्ठिरसहायवान् ।
अभिगम्याब्रवीत्प्रीतः पृथां पृथुयशा हरिः ॥ २.७२.२६ ॥
ఇలా చెప్పబడినవాడై, ధర్మాత్ముడు, యుధిష్ఠిరునికి సహాయుడైన, విశాల కీర్తిగల హరి సంతోషంతో పృథ వద్దకు వెళ్లి పలికెను.
2.72.27
साम्राज्यं समनुप्राप्ताः पुत्रास्तेऽद्य पितृष्वसः ।
सिद्धार्था वसुमन्तश्च सा त्वं प्रीतिमवाप्नुहि ॥ २.७२.२७ ॥
అత్తా, నేడు నీ కుమారులు సామ్రాజ్యాన్ని పొందారు; వారి కోరికలు నెరవేరాయి, వారు ధనవంతులయ్యారు; నువ్వు సంతోషాన్ని పొందుము.
2.72.28
अनुज्ञातस्त्वया चाहं द्वारकां गन्तुमुत्सहे ।
सुभद्रां द्रौपदीं चैव सभाजयत केशवः ॥ २.७२.२८ ॥
నీ అనుమతి పొందినవాడినై నేను ద్వారకకు వెళ్ళడానికి ఉత్సాహంగా ఉన్నాను; కేశవుడు సుభద్రను, ద్రౌపదిని గౌరవించాడు.
2.72.29
निष्क्रम्यान्तः पुरात्तस्माद्युधिष्ठिरसहायवान् ।
स्नातश्च कृतजप्यश्च ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च ॥ २.७२.२९ ॥
ఆ అంతఃపురం నుండి బయలుదేరి, యుధిష్ఠిరునితో కలిసి స్నానం చేసి జపం పూర్తిచేసి, బ్రాహ్మణులచేత స్వస్తి వచనాలు పలికించెను.
2.72.30
ततो मेघवपुः प्रग्व्यं स्यन्दनं च सुकल्पितम् ।
योजयित्वा महाबाहुर्दारुकः समुपस्थितः ॥ २.७२.३० ॥
అప్పుడు మేఘవర్ణుడు, మహాబాహువు దారుకుడు, శ్రేష్ఠమైన బాగా అలంకరించిన రథాన్ని కట్టి సిద్ధంగా నిలిచెను.
2.72.31
उपस्थितं रथं दृष्ट्वा तार्क्ष्यप्रवरकेतनम् ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य समारुह्य महामनाः ॥ २.७२.३१ ॥
సిద్ధంగా నిలిచిన, గరుడ ధ్వజం కలిగిన ఆ రథాన్ని చూసి, మహామనస్కుడు ప్రదక్షిణం చేసి దానిపై ఎక్కాడు.
2.72.32
प्रययौ पुण्डरीकाक्षस्ततो द्वारवतीं पुरीम् ॥ २.७२.३२ ॥
అప్పుడు పుండరీకాక్షుడు ద్వారవతీ నగరానికి బయలుదేరాడు.
2.72.33
तं पद्भ्यामनुवव्राज धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितः श्रीमान्वासुदेवं महाबलम् ॥ २.७२.३३ ॥
ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు సోదరులతో కలిసి కాలినడకన ఆ మహాబలుడైన వాసుదేవుని వెంట నడిచాడు.
2.72.34
ततो मुहूर्तं सङ्गृह्य स्यन्दनप्रवरं हरिः ।
अब्रवीत्पुण्डरीकाक्षः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ २.७२.३४ ॥
అప్పుడు ఒక క్షణం శ్రేష్ఠమైన రథాన్ని ఆపి, పుండరీకాక్షుడైన హరి కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు.
2.72.35
अप्रमत्तः स्थितो नित्यं प्रजाः पाहि विशाम्पते ।
पर्जन्यमिव भूतानि महाद्रुममिव द्विजाः ॥ २.७२.३५ ॥
ప్రజాపతీ, ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తుడవై ప్రజలను రక్షించు; మేఘం ప్రాణులను, పక్షులు గొప్ప చెట్టును ఆశ్రయించినట్లు.
2.72.36
बान्धवास्त्वोपजीवन्तु सहस्राक्षमिवामराः ।
कृत्वा परस्परेणैव संवादं कृष्णपाण्डवौ ॥ २.७२.३६ ॥
దేవతలు ఇంద్రుని ఆశ్రయించినట్లు బంధువులు నిన్ను ఆశ్రయించుగాక; కృష్ణుడు పాండవులు పరస్పరం సంప్రదింపులు జరుపుకొనుగాక.
2.72.37
अन्योन्यं समनुज्ञाप्य जग्मतुः स्वगृहान्प्रति ।
गते द्वारवतीं कृष्णे सात्वतप्रवरे नृप ॥ २.७२.३७ ॥
ఒకరినొకరు వీడ్కోలు చెప్పుకొని వారు తమ తమ ఇళ్లకు వెళ్లారు. ఓ రాజా, సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడైన కృష్ణుడు ద్వారవతికి వెళ్లిన తర్వాత.
2.72.38
महादुर्योधनो राजा शकुनिश्चापि सौबलः ।
सूतपुत्रश्च गधेयः सह दुःशासनादिभिः ॥ २.७२.३८ ॥
మహారాజు దుర్యోధనుడు, సుబలుని కుమారుడు శకుని, సూతపుత్రుడు (కర్ణుడు) మరియు గాంధారి కుమారుడు దుశ్శాసనుడు మొదలైనవారితో కలిసి.
2.72.39
सर्वकामगुणोपेतैरर्च्यमानास्तु भारत ।
तस्यां सभायां दिव्यायामवसंस्तत्र पाण्डवैः ॥ २.७२.३९ ॥
ఓ భారతా, సర్వ కోరికల సుఖాలతో నిండిన ఆ దివ్య సభలో, పాండవులతో కలిసి అక్కడ ఉంటూ గౌరవించబడ్డారు.