มหาภารตะ · อัธยายะ 2.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.72.1
ततः स कुरुराजस्य सर्वकर्मसमृद्धिमान् ।
यज्ञः प्रीतिकरो राजन्संबभौ विपुलोत्सवः ॥ २.७२.१ ॥
ครั้งนั้น พิธียัชญ์ของกษัตริย์แห่งกุรุ พรั่งพร้อมด้วยพิธีกรรมทุกประการ ให้ความยินดี โอ พระราชา ได้รุ่งเรืองขึ้นด้วยการเฉลิมฉลองอันยิ่งใหญ่
2.72.2
शान्तविघ्नः सुखारम्भः प्रभूतधनधान्यवान् ।
अन्नवान्बहुभक्ष्यश्च केशवेन सुरक्षितः ॥ २.७२.२ ॥
อุปสรรคถูกสงบลง การเริ่มต้นเป็นไปด้วยความสุข มีทรัพย์และธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ มีอาหารและของกินมากมาย และได้รับการปกป้องดูแลอย่างดีจากพระเกศวะ
2.72.3
समापयामास च तं राजसूयं महाक्रतुम् ।
कोटिसहस्रं प्रददौ ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ २.७२.३ ॥
พระองค์ทรงทำพิธีราชสูยมหาอัธวรให้สำเร็จลุล่วง และทรงพระราชทานทรัพย์สิบล้านแก่พราหมณ์ผู้มีจิตใจสูงส่ง
2.72.4
न करिष्यति तं लोके कश्चिदन्यो महीपतिः ।
याजकाः सर्वकामैश्च सततं ततृपुर्धनैः ॥ २.७२.४ ॥
ในโลกนี้จะไม่มีกษัตริย์องค์อื่นใดประกอบพิธีเช่นนี้อีก บรรดาโหตฤได้รับความพอใจอยู่เสมอ ทั้งด้วยความปรารถนาทุกอย่างและด้วยทรัพย์สมบัติ
2.72.5
ततश्चावभृथस्नातः स राजा पाण्डुनन्दनः ।
व्यासं धौम्यं वसिष्ठं च नारदं च महामुनिम् ॥ २.७२.५ ॥
จากนั้น พระราชาผู้เป็นบุตรของปาณฑุ เมื่ออาบน้ำในพิธีอวภฤถะเสร็จแล้ว ได้ถวายความเคารพแด่วยาส ธเมาทยะ วสิษฐ และนารท ผู้เป็นมหามุนี
2.72.6
सुमन्तु जैमिनिं पैलं वैशम्पायनमेव च ।
याज्ञवल्क्यं च कपिलं कपालं कौशिकं तथा।
सर्वांश्च ऋत्विक्प्रवरान्पूजयामास सत्कृतान् ॥ २.७२.६ ॥
สุมันตุ ไชมินิ ไปละ ไวศัมปายนะ ยาชญวัลกยะ กปิละ กปาละ และเการศิกะ รวมทั้งบรรดาผู้เป็นหัวหน้าในการประกอบพิธีทั้งหมด ทรงบูชาด้วยความเคารพอย่างเหมาะสม
2.72.7
युष्मत्प्रसादात्प्राप्तोऽयं राजसूयो महाक्रतुः ।
जनार्दनप्रसादाद्धि सम्पूर्णो मे मनोरथः ॥ २.७२.७ ॥
พิธีมหาอัธวรราชสูยนี้ได้สำเร็จมาด้วยพระกรุณาของท่านทั้งหลาย และด้วยพระกรุณาของพระชนารทนะ ความปรารถนาของข้าพเจ้าก็สำเร็จบริบูรณ์แล้วจริงๆ
2.72.8
अथ यज्ञं समाप्यान्ते पूजयामास माधवम् ।
बलदेव च देवेशं भीष्माद्यांश्च कुरूद्वहान् ॥ २.७२.८ ॥
ครั้นพิธียัชญ์สิ้นสุดลง พระองค์ทรงบูชาพระมาธวะ พระพลเทพ เทพผู้เป็นใหญ่ และภีษมะกับเหล่าผู้เลิศแห่งกุรุวงศ์องค์อื่นๆ
2.72.9
ततस्त्ववभृथस्नातं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
समस्तं पार्थिवं क्षत्रमुपगम्येदमब्रवीत् ॥ २.७२.९ ॥
ครั้นนั้น บรรดากษัตริย์ทั้งปวงแห่งวรรณะนักรบเข้าเฝ้าพระยุธิษฐิระผู้มีจิตใจในธรรม ผู้ทรงอาบน้ำในพิธีอวภฤถะเป็นครั้งสุดท้ายแล้ว และกล่าวถ้อยคำนี้
2.72.10
दिष्ट्या वर्धसि धर्मज्ञ साम्राज्यं प्राप्तवानसि ।
आजमीढाजमीढानां यशः संवर्धितं त्वया ॥ २.७२.१० ॥
โชคดีแล้วที่พระองค์ทรงเจริญรุ่งเรือง โอ ผู้ทรงรู้ธรรม พระองค์ได้บรรลุอธิปไตยแล้ว โอ ผู้สืบเชื้อสายอชมีฒะ พระองค์ได้เพิ่มพูนเกียรติยศของอชมีฒะให้ยิ่งขึ้น
2.72.11
कर्मणैतेन राजेन्द्र धर्मश्च सुमहान्कृतः ।
आपृच्छामो नरव्याघ्र सर्वकामैः सूपूजिताः ॥ २.७२.११ ॥
ด้วยการกระทำนี้ โอ จอมกษัตริย์ ธรรมอันยิ่งใหญ่ได้ถูกปฏิบัติแล้ว โอ เสือในหมู่มนุษย์ เราทั้งหลายได้รับการบูชาอย่างดีตามความปรารถนาทุกประการ บัดนี้จึงขอลาไป
2.72.12
स्वराष्ट्राणि गमिष्यामस्तदनुज्ञातुमर्हसि ।
श्रुत्वा तु वचनं राज्ञां धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.७२.१२ ॥
เราทั้งหลายจะเดินทางกลับสู่แคว้นของตน ขอพระองค์ทรงโปรดอนุญาตด้วยเถิด ครั้นได้ฟังถ้อยคำของบรรดากษัตริย์แล้ว พระธรรมราชายุธิษฐิระ
2.72.13
यथार्हं पूज्य नृपतीन्भ्रातॄन्सर्वानुवाच ह ।
राजानः सर्व एवैते प्रीत्याऽस्मान्प्तमुपागताः ॥ २.७२.१३ ॥
ทรงบูชาบรรดานฤปติอย่างเหมาะสม และตรัสกับพี่น้องทั้งหมดว่า "กษัตริย์ทั้งหมดนี้มาหาเราด้วยความรักใคร่"
2.72.14
प्रस्थिताः स्वानि राष्ट्राणि मामापृच्छय परन्तपाः ।
अनुव्रजत भद्रं वो विषयान्तं नृपोत्तमान् ॥ २.७२.१४ ॥
"โอ ผู้ทำลายข้าศึก เมื่อขอลาเราแล้ว ท่านทั้งหลายกำลังออกเดินทางไปยังแคว้นของตน ขอให้โชคดีแก่ท่าน โอ จอมกษัตริย์ เราจะเดินทางไปส่งท่านถึงเขตแดนของแคว้นท่าน"
2.72.15
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय पाण्डवा धर्मचारिणः ।
यथार्हं नृपतीन्सर्वानेकैकं समनुव्रजन् ॥ २.७२.१५ ॥
บรรดาปาณฑพผู้ประพฤติธรรม เข้าใจถ้อยคำของพี่ชายแล้ว จึงไปส่งกษัตริย์แต่ละองค์ตามที่เหมาะสม
2.72.16
विरायटमन्वायात्तूर्णं धृष्टह्युम्नः प्रतापवान् ।
धनञ्जयो यज्ञसेनं महात्मानं महारथम् ॥ २.७२.१६ ॥
ธฤษฏทยุมนะผู้ทรงอานุภาพรีบตามไปส่งวิราฏ ส่วนธนัญชัย (อรชุน) ตามไปส่งยัชญเสนะ (ทรุปทะ) ผู้มีจิตใจสูงส่งและเป็นมหารถี
2.72.17
भीष्मं च धृतराष्ट्रं च भीमसेनो महाबलः ।
द्रोणं तु ससुतं वीरं सहदेवो युधां पतिः ॥ २.७२.१७ ॥
ภีมเสนะผู้มีกำลังมหาศาลตามไปส่งภีษมะและธฤตราษฎร์ ส่วนสหเทวะ ผู้เป็นจ้าวแห่งนักรบ ตามไปส่งวีรบุรุษโทรณะพร้อมด้วยบุตรชาย
2.72.18
नकुलः सुबलं राजन्सहपुत्रं समन्वयात् ।
द्रौपदेयाः ससौभद्राः पार्वतीयान्महारथान् ॥ २.७२.१८ ॥
โอ พระราชา นกุลตามไปส่งสุพละพร้อมด้วยบุตรชาย ส่วนบุตรของเทราปที พร้อมด้วยโสภัทรตามไปส่งเหล่ามหารถีแห่งแคว้นภูเขา
2.72.19
अन्वगच्छंस्तथैवान्यान्क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभाः ।
एवं सुपूजिताः सर्वे जग्मुर्विप्राः सहस्रशः ॥ २.७२.१९ ॥
บรรดาวัวหนุ่มในหมู่กษัตริย์ก็ตามไปส่งกษัตริย์องค์อื่นๆ ในทำนองเดียวกัน ทุกคนได้รับการบูชาอย่างดีเช่นนี้ และพราหมณ์ทั้งหลายก็จากไปเป็นพัน ๆ
2.72.20
गतेषु पार्थिवेन्द्रेषु सर्वेषु ब्राह्मणेषु च ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं वासुदेवः प्रतापवान् ॥ २.७२.२० ॥
เมื่อบรรดาจอมกษัตริย์และพราหมณ์ทั้งหมดจากไปแล้ว พระวาสุเทพผู้ทรงอานุภาพจึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้กับพระยุธิษฐิระ
2.72.21
आपृच्छे त्वां गमिष्यामि द्वारकां कुरुनन्दन ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं दिष्ट्या त्वं प्राप्तवानसि ॥ २.७२.२१ ॥
กุรุนันทนะ ข้าขอลาท่านแล้วจะไปยังทวารกา ท่านได้บรรลุราชสูยยัญ ซึ่งประเสริฐที่สุดในบรรดาการบูชายัญ โดยโชคดีแล้ว
2.72.22
तमुवाचैवमुक्तस्तु धर्मराजो जनार्दनम् ।
तव प्रसादाद्गोविन्द प्राप्तः क्रतुवरो मया ॥ २.७२.२२ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น พระธรรมราชาจึงตรัสต่อชนารทนะว่า โควินทะ ด้วยพระกรุณาของพระองค์ ข้าพเจ้าจึงบรรลุยัญอันประเสริฐนี้
2.72.23
क्षत्रं समग्रमपि च त्वत्प्रसादाद्वशे स्थितम् ।
उपादाय बलिं मुख्यं मामेव समुपस्थितम् ॥ २.७२.२३ ॥
ด้วยพระกรุณาของพระองค์ กษัตริย์ทั้งหมดอยู่ใต้อำนาจของข้าพเจ้า และเมื่อได้รับบรรณาการอันสำคัญ พวกเขาก็มาเฝ้าข้าพเจ้าเพียงผู้เดียว
2.72.24
कथं त्वद्गमनार्थं मे वाणी वितरतेऽनघ ॥ २.७२.२४ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป วาจาของข้าพเจ้าจะยินยอมให้พระองค์จากไปได้อย่างไร
2.72.25
न ह्यहं त्वामृते वीरं रतिं प्राप्नोमि कर्हचित् ।
अवश्यं चैव गन्तव्या भवता द्वारका पुरी ॥ २.७२.२५ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ หากปราศจากพระองค์ ข้าพเจ้าย่อมไม่พบความยินดีเลยสักครั้ง และพระองค์จะต้องเสด็จไปยังนครทวารกาเป็นแน่
2.72.26
एवमुक्तः स धर्मात्मा युधिष्ठिरसहायवान् ।
अभिगम्याब्रवीत्प्रीतः पृथां पृथुयशा हरिः ॥ २.७२.२६ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น หริผู้มีจิตใจชอบธรรม มียุธิษฐิระเป็นสหาย และมีชื่อเสียงไพศาล ได้เข้าไปหาพฤทา ด้วยความยินดี แล้วกล่าวว่า
2.72.27
साम्राज्यं समनुप्राप्ताः पुत्रास्तेऽद्य पितृष्वसः ।
सिद्धार्था वसुमन्तश्च सा त्वं प्रीतिमवाप्नुहि ॥ २.७२.२७ ॥
ป้า วันนี้บรรดาบุตรของท่านได้รับอธิปไตยแห่งจักรวรรดิแล้ว ความปรารถนาของพวกเขาสำเร็จและพวกเขามีทรัพย์สมบัติมากมาย ขอให้ท่านได้รับความยินดีเถิด
2.72.28
अनुज्ञातस्त्वया चाहं द्वारकां गन्तुमुत्सहे ।
सुभद्रां द्रौपदीं चैव सभाजयत केशवः ॥ २.७२.२८ ॥
ข้าพเจ้าได้รับอนุญาตจากท่านแล้ว และปรารถนาจะไปยังทวารกา เกศวะได้ให้เกียรติแก่สุภัทราและเทราปที
2.72.29
निष्क्रम्यान्तः पुरात्तस्माद्युधिष्ठिरसहायवान् ।
स्नातश्च कृतजप्यश्च ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च ॥ २.७२.२९ ॥
เมื่อออกจากภายในพระราชวังนั้น พร้อมด้วยยุธิษฐิระเป็นสหาย ทรงอาบน้ำและสวดมนต์แล้ว ทรงให้พราหมณ์กล่าวถ้อยคำอวยพร
2.72.30
ततो मेघवपुः प्रग्व्यं स्यन्दनं च सुकल्पितम् ।
योजयित्वा महाबाहुर्दारुकः समुपस्थितः ॥ २.७२.३० ॥
จากนั้น ทารุกะผู้มีร่างดุจเมฆและมีแขนอันทรงพลัง ได้เทียมรถศึกอันงดงามและจัดเตรียมไว้อย่างดี แล้วยืนพร้อมอยู่
2.72.31
उपस्थितं रथं दृष्ट्वा तार्क्ष्यप्रवरकेतनम् ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य समारुह्य महामनाः ॥ २.७२.३१ ॥
เมื่อเห็นรถที่พร้อมอยู่ มีธงอันประเสริฐเป็นเครื่องหมายของตารกษยะ (ครุฑ) ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ จึงเดินวนรถไปทางขวาแล้วก้าวขึ้นรถ
2.72.32
प्रययौ पुण्डरीकाक्षस्ततो द्वारवतीं पुरीम् ॥ २.७२.३२ ॥
จากนั้น ผู้มีดวงตาดุจดอกบัวได้ออกเดินทางไปยังนครทวารวดี
2.72.33
तं पद्भ्यामनुवव्राज धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितः श्रीमान्वासुदेवं महाबलम् ॥ २.७२.३३ ॥
พระธรรมราชายุธิษฐิระผู้รุ่งโรจน์ พร้อมด้วยพี่น้องทั้งหลาย ได้เดินตามพระวาสุเทพผู้ทรงพลังมหาศาลไปด้วยพระบาท
2.72.34
ततो मुहूर्तं सङ्गृह्य स्यन्दनप्रवरं हरिः ।
अब्रवीत्पुण्डरीकाक्षः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ २.७२.३४ ॥
ต่อมา หริผู้มีดวงตาดุจดอกบัวได้หยุดรถศึกอันประเสริฐไว้ชั่วครู่ แล้วตรัสกับยุธิษฐิระ บุตรของกุนตี
2.72.35
अप्रमत्तः स्थितो नित्यं प्रजाः पाहि विशाम्पते ।
पर्जन्यमिव भूतानि महाद्रुममिव द्विजाः ॥ २.७२.३५ ॥
ข้าแต่ราชาแห่งประชาชน จงระมัดระวังอยู่เสมอและคุ้มครองประชาราษฎร์ ดุจเมฆฝนคุ้มครองสรรพสัตว์ และดุจนกคุ้มครองต้นไม้ใหญ่
2.72.36
बान्धवास्त्वोपजीवन्तु सहस्राक्षमिवामराः ।
कृत्वा परस्परेणैव संवादं कृष्णपाण्डवौ ॥ २.७२.३६ ॥
ขอให้ญาติของท่านพึ่งพาท่าน ดุจเทวดาทั้งหลายพึ่งพาสหัสนัยน์ และขอให้กฤษณะกับปาณฑพรักษาการสนทนาซึ่งกันและกัน
2.72.37
अन्योन्यं समनुज्ञाप्य जग्मतुः स्वगृहान्प्रति ।
गते द्वारवतीं कृष्णे सात्वतप्रवरे नृप ॥ २.७२.३७ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อพระกฤษณะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สาตวตะเสด็จไปยังทวารวดีแล้ว ทุกคนต่างลาจากกันและกันแล้วจึงกลับไปยังบ้านของตน
2.72.38
महादुर्योधनो राजा शकुनिश्चापि सौबलः ।
सूतपुत्रश्च गधेयः सह दुःशासनादिभिः ॥ २.७२.३८ ॥
พระราชาทุรโยธน์ผู้ยิ่งใหญ่ ศกุนีบุตรสุพละ บุตรของสารถี (กรรณะ) และคานธารี พร้อมด้วยทุห์ศาสนะและคนอื่น ๆ
2.72.39
सर्वकामगुणोपेतैरर्च्यमानास्तु भारत ।
तस्यां सभायां दिव्यायामवसंस्तत्र पाण्डवैः ॥ २.७२.३९ ॥
ข้าแต่ภารตะ ทั้งหมดได้รับการต้อนรับและพำนักอยู่ที่นั่นในท้องพระโรงทิพย์อันเต็มไปด้วยคุณลักษณะแห่งความปรารถนาทุกประการ พร้อมกับบรรดาปาณฑพ